शारदातिलकतन्त्रम्

अथ (atha) — nowअब·वक्ष्ये (vakṣye) — I shall declareकहूँगा·पराम् (parām) — supremeपरम·विद्याम् (vidyām) — the sacred vidyāविद्या·त्रिपुराम् (tripurām) — of Tripurāत्रिपुरा सम्बन्धी·अतिगोपिताम् (atigopitām) — most closely guardedअत्यन्त गुप्त·याम् (yām) — whichजिसे·ज्ञात्वा (jñātvā) — having knownजानकर·सिद्धसंघानाम् (siddha-saṃghānām) — of the hosts of perfected adeptsसिद्धों के समूहों का·अधिपः (adhipaḥ) — lord, masterस्वामी·जायते (jāyate) — becomesबन जाता है·नरः (naraḥ) — a manमनुष्य

वियत् (viyat) — sky — the code-word for the letter haआकाश — ह वर्ण का संकेत·भृगु (bhṛgu) — Bhṛgu — the code-word for the letter saभृगु — स वर्ण का संकेत·हुताशस्थः (hutāśa-sthaḥ) — abiding as fire — the code for the repha, raहुताश अर्थात् अग्नि (र वर्ण का संकेत) रूप में स्थित·भौतिकः (bhautikaḥ) — the elemental vowel aiभौतिक स्वर ऐ·बिन्दुशेखरः (bindu-śekharaḥ) — crowned with the bindu (anusvāra)बिन्दु (अनुस्वार) से सुशोभित·वियत्तदादि (viyat-tad-ādi) — sky, and the letters beginning with itआकाश आदि वर्ण·केन्द्राग्निस्थितम् (ka-indra-agni-sthitam) — abiding as ka, Indra (code for la), and fire (code for ra)क, इन्द्र (ल) और अग्नि (र) रूप में स्थित·वामाक्षिबिन्दुमत् (vāma-akṣi-bindu-mat) — endowed with the bindu associated with the left eye, the vowel īवाम नेत्र से सम्बद्ध बिन्दु अर्थात् ई स्वर से युक्त

आकाशभृगुवह्निस्थः (ākāśa-bhṛgu-vahni-sthaḥ) — abiding as sky, Bhṛgu, and fire — the code for ha-sa-raआकाश, भृगु और वह्नि (ह-स-र) रूप में स्थित·मनुः (manuḥ) — the sacred syllableमन्त्र-स्वर·सर्गेन्दुखण्डवान् (sarga-indukhaṇḍa-vān) — endowed with visarga and the crescent-dot of anusvāraविसर्ग और अर्ध-बिन्दु (अनुस्वार) से युक्त·वाग्भवम् (vāgbhavam) — the seed named Vāgbhavaवाग्भव बीज·प्रथमम् बीजम् (prathamam bījam) — the first seedप्रथम बीज·कामबीजम् (kāmabījam) — the seed of desireकाम-बीज·द्वितीयकम् (dvitīyakam) — the second [seed]द्वितीय

तृतीयम् (tṛtīyam) — the third seedतीसरा बीज·शक्तिबीजाख्यम् (śaktibīja-ākhyam) — called the seed of powerशक्ति-बीज नाम वाला·त्रिभिः बीजैः (tribhiḥ bījaiḥ) — by these three seedsइन तीन बीजों द्वारा·इतीरिता (itīritā) — thus is [the vidyā] declaredइस प्रकार कही गई·पञ्चकूटात्मिका (pañcakūṭātmikā) — fivefold in its essential lettersमूल रूप से पाँच अक्षरों वाली·विद्या (vidyā) — the sacred vidyāविद्या·वेद्या (vedyā) — to be knownजानने योग्य·त्रिपुरभैरवी (tripurabhairavī) — as [the vidyā of the goddess] Tripurabhairavīत्रिपुरभैरवी के रूप में

नाभेः आचरणम् (nābheḥ ā-caraṇam) — from the navel down to the feetनाभि से चरणों तक·न्यस्येत् (nyasyet) — should ritually placeन्यास करे·वाग्भवम् (vāgbhavam) — the Vāgbhava seedवाग्भव बीज·मन्त्रवित् (mantravit) — the knower of the mantraमन्त्र का ज्ञाता·पुनः (punaḥ) — againपुनः·हृदयात् नाभिपर्यन्तम् (hṛdayāt nābhi-paryantam) — from the heart to the navelहृदय से नाभि तक·कामबीजम् (kāmabījam) — the seed of desireकाम-बीज·प्रविन्यसेत् (pravinyaset) — should placeन्यास करे

शिरसः हृत्प्रदेशान्तम् (śirasaḥ hṛtpradeśāntam) — from the head to the region of the heartसिर से हृदय-प्रदेश तक·तार्तीयम् (tārtīyam) — the third seedतीसरा बीज·विन्यसेत् (vinyaset) — should placeन्यास करे·ततः (tataḥ) — thenतत्पश्चात्·आद्यम् (ādyam) — the first seed, on the left handपहला बीज, बायें हाथ में·द्वितीयम् (dvitīyam) — the second seed, on the right handदूसरा बीज, दाहिने हाथ में·करयोः (karayoḥ) — on the two handsदोनों हाथों में·तार्तीयम् उभयोः (tārtīyam ubhayoḥ) — the third seed on bothतीसरा बीज दोनों में·न्यसेत् (nyaset) — should placeन्यास करे

मूर्ध्नि आधारे हृदि (mūrdhni ādhāre hṛdi) — at the head, at the base, and at the heartसिर में, आधार (मूलाधार) में और हृदय में·न्यस्येत् (nyasyet) — should placeन्यास करे·भूयः (bhūyaḥ) — againफिर·बीजत्रयम् (bījatrayam) — the three seedsतीनों बीज·क्रमात् (kramāt) — in orderक्रमशः·नवयोन्यात्मकम् न्यासम् (navayonyātmakam nyāsam) — the nine-fold yoni-placementनवयोन्यात्मक न्यास·कुर्यात् (kuryāt) — should performकरे·बीजैः त्रिभिः (bījaiḥ tribhiḥ) — with the three seedsतीनों बीजों से·पुनः (punaḥ) — once moreपुनः

कर्णयोः (karṇayoḥ) — on the two earsदोनों कानों में·चिबुके (cibuke) — on the chinठोड़ी में·भूयः (bhūyaḥ) — againफिर·शङ्ख्योः (śaṅkhyoḥ) — on the two templesदोनों कनपटियों में·वदने (vadane) — on the mouthमुख में·पुनः (punaḥ) — againफिर·नेत्रयोः (netrayoḥ) — on the two eyesदोनों नेत्रों में·नासि (nāsi) — on the noseनासिका में·विन्यसेत् (vinyaset) — should placeन्यास करे·अंशयोः (aṃśayoḥ) — on the two shouldersदोनों कन्धों में·जठरे (jaṭhare) — on the bellyउदर में

ततः (tataḥ) — thenफिर·कूर्परयोः (kūrparayoḥ) — on the two elbowsदोनों कोहनियों में·कुक्षौ (kukṣau) — on the flankकुक्षि में·जानुनोः (jānunoḥ) — on the two kneesदोनों घुटनों में·ऊर्ध्वजे मूर्ध्नि (ūrdhvaje mūrdhni) — on the tip above the liṅgaलिंग के ऊपरी सिरे में·च (ca) — andऔर·पादयोः (pādayoḥ) — on the two feetदोनों पैरों में·गुह्यदेशे (guhyadeśe) — on the secret, genital regionगुह्य प्रदेश में·पार्श्वयोः (pārśvayoḥ) — on the two sidesदोनों पार्श्वों में·हृदयाम्बुजे (hṛdaya-ambuje) — on the lotus of the heartहृदय-कमल में

स्तनद्वये (stanadvaye) — on the pair of breastsदोनों स्तनों में·कण्ठदेशे (kaṇṭhadeśe) — on the throat regionकण्ठ-प्रदेश में·रति-आदि (rati-ādi) — Rati and the rest — Prīti, Manobhavāरति आदि·अथ (atha) — thenतत्पश्चात्·विन्यसेत् (vinyaset) — should placeन्यास करे·मूर्ध्नि रतिम् (mūrdhni ratim) — Rati at the headसिर में रति·हृदि प्रीतिम् (hṛdi prītim) — Prīti at the heartहृदय में प्रीति·भ्रुवोर्मध्ये मनोभवाम् (bhruvor-madhye manobhavām) — Manobhavā between the eyebrowsभौंहों के बीच मनोभवा

बालाबीजैः त्रिभिः (bālā-bījaiḥ tribhiḥ) — with the three seeds of Bālāबाला के तीनों बीजों से·न्यसेत् (nyaset) — should placeन्यास करे·स्थानेषु एषु (sthāneṣu eṣu) — in these same placesइन्हीं स्थानों में·विलोमतः (vilomataḥ) — in reverse orderउल्टे क्रम से·अमृतेशी च योगेशी (amṛteśī ca yogeśī) — Amṛteśī and Yogeśīअमृतेशी और योगेशी·विश्वयोनिम् (viśvayonim) — and Viśvayoniविश्वयोनि·क्रमादिमाः (kramādimāḥ) — in their proper orderक्रमशः

विलोमबीजैः (vilomabījaiḥ) — with the reversed seedsविलोम बीजों से·विन्यस्य (vinyasya) — having placedन्यास करके·मूर्तिन्यासम् (mūrtinyāsam) — the placement of the divine formsमूर्ति-न्यास·यथाचरेत् (yathācaret) — should then perform in due mannerयथाविधि करे·स्वस्वबीजादिकम् (sva-sva-bīja-ādikam) — with each form's own seed, and the restअपने-अपने बीज सहित·पूर्वम् (pūrvam) — firstसबसे पहले·मूर्ध्नि (mūrdhni) — at the headसिर में·ईशानमनोभवम् (īśāna-manobhavam) — the pair Īśāna and Manobhavaईशान और मनोभव

गुह्यदेशे (guhyadeśe) — at the secret place, the private organगुह्य स्थान में·प्रविन्यस्येत् (pravinyasyet) — one should placeस्थापित करे·वामदेवादिमन्मथम् (vāmadevādimanmatham) — the name Vāmadeva together with Manmathaवामदेव नाम को मन्मथ सहित·सद्योजातम् (sadyojātam) — the name Sadyojātaसद्योजात नाम·कामदेवम् (kāmadevam) — together with Kāmadevaकामदेव सहित·पादयोः (pādayoḥ) — at the two feetदोनों पैरों में·विन्यसेत्ततः (vinyasettataḥ) — one then placesतब स्थापित करे

ऊर्ध्व (ūrdhva) — upwardऊपर की ओर·प्राक् (prāk) — eastपूर्व दिशा·दक्षिण (dakṣiṇa) — southदक्षिण दिशा·उदीच्य (udīcya) — northउत्तर दिशा·पश्चिमेषु (paścimeṣu) — and west, in these facesऔर पश्चिम, इन मुखों में·मुखेषु (mukheṣu) — in the five facesपाँचों मुखों में·तान् (tān) — those same namesउन्हीं नामों को·प्रविन्यसेद्यथापूर्वम् (pravinyasedyathāpūrvam) — one places as beforeपूर्ववत् स्थापित करे·भृगुर्व्योमाग्निसंस्थितः (bhṛgurvyomāgnisaṃsthitaḥ) — the seed syllable formed of Bhṛgu (sa), Vyoma (ha) and Agni (ra)भृगु (स), व्योम (ह) और अग्नि (र) से बना बीजाक्षर

सद्यादि (sadyādi) — beginning with Sadyojātaसद्योजात आदि·पञ्चकस्य (pañcakasya) — of this group of fiveइन पाँचों के समूह का·आख्या (ākhyā) — the designationनाम·बीजमेषाम् (bījameṣām) — the seed syllable of theseइनका बीजाक्षर·प्रकल्पितम् (prakalpitam) — is thus formedइस प्रकार बनाया गया है·षड्दीर्घयुक्तेन (ṣaḍdīrghayuktena) — joined with the six long vowelsछह दीर्घ स्वरों से युक्त·आद्येन (ādyena) — with the primary seedमूल बीजाक्षर के साथ·बीजेनाऽङ्गक्रिया (bījenāṅgakriyā) — the rite of placing on the limbs, by that seedउस बीज से अङ्गन्यास विधि·मता (matā) — is prescribedबताई गई है

पञ्चबाणान् (pañcabāṇān) — the five arrows of Kāmaकाम के पाँच बाण·तनौ (tanau) — on the bodyशरीर पर·न्यस्येन्मन्त्री (nyasyenmantrī) — the mantra-adept should placeमन्त्रज्ञ स्थापित करे·त्रैलोक्यमोहनान् (trailokyamohanān) — which bewitch the three worldsजो तीनों लोकों को मोहित करने वाले हैं·द्रामायाम् (drāmāyām) — with the seed Drāṃ'द्रां' बीज सहित·द्राविणीम् (drāviṇīm) — the goddess Drāviṇīद्राविणी देवी को·मूर्ध्नि (mūrdhni) — at the crown of the headसिर पर·द्रीमायाम् (drīmāyām) — with the seed Drīṃ'द्रीं' बीज सहित·क्षोभिणीम् (kṣobhiṇīm) — the goddess Kṣobhiṇīक्षोभिणी देवी को·पदे (pade) — at the foot, the secret placeपद अर्थात् गुह्य स्थान में

क्लीं (klīṃ) — with the seed Klīṃ'क्लीं' बीज सहित·वशीकरणीम् (vaśīkaraṇīm) — the goddess Vaśīkaraṇīवशीकरणी देवी को·वक्त्रे (vaktre) — at the mouthमुख में·गुह्ये (guhye) — at the secret placeगुह्य स्थान में·ब्लूं बीजपूर्विकाम् (blūṃ bījapūrvikām) — the goddess preceded by the seed Blūṃ'ब्लूं' बीज सहित देवी को·आकर्षिणीम् (ākarṣiṇīm) — the goddess Ākarṣiṇīआकर्षिणी देवी को·हृदि (hṛdi) — at the heartहृदय में·पुनर्वर्गान्तभृगुसंयुताम् (punarvargāntabhṛgusaṃyutām) — again, joined with the seed formed from Bhṛgu (sa) and the last letter of that group (ha)फिर भृगु (स) और उस वर्ग के अन्त्य अक्षर (ह) से युक्त बीज सहित

संमोहिनीम् (saṃmohinīm) — the goddess Sammohinīसम्मोहिनी देवी को·क्रमादेवम् (kramādevam) — in this same orderइसी क्रम से·बाणन्यासोऽयमीरितः (bāṇanyāso'yamīritaḥ) — thus is described this placement of the five arrowsइस प्रकार यह बाणन्यास कहा गया है·भालभ्रूमध्यवदने (bhālabhrūmadhyavadane) — at the forehead, the mid-brow, and the mouthललाट, भृकुटी और मुख में·घण्टिकाकण्ठहृत्सु (ghaṇṭikākaṇṭhahṛtsu) — at the uvula, the throat, and the heartघण्टिका, गले और हृदय में·च (ca) — andऔर

नाभ्यधिष्ठानयोः (nābhyadhiṣṭhānayoḥ) — at the navel and the baseनाभि और आधार-स्थान में·पञ्च तारायाः (pañca tārāyāḥ) — joined with the five tārā seed syllablesपाँच तारा बीजाक्षरों से युक्त·सुभगादिकाः (subhagādikāḥ) — the goddesses beginning with Subhagāसुभगा आदि देवियाँ·न्यस्याथ (nyasyātha) — having then placedफिर स्थापित करके·विधिना (vidhinā) — according to ruleविधिपूर्वक·देव्यः (devyaḥ) — the goddessesदेवियों को·मन्त्रिणा (mantriṇā) — by the mantra-adeptमन्त्रज्ञ द्वारा·सुभगा भगाः (subhagā bhagāḥ) — namely Subhagā, Bhagāसुभगा, भगा

अनङ्गमदना (anaṅgamadanā) — and Anaṅgamadanāऔर अनङ्गमदना·सर्वाः (sarvāḥ) — all these goddessesये सभी देवियाँ·मदविभ्रममन्थराः (madavibhramamantharāḥ) — made languid by the intoxication of passionमद के विभ्रम से मदमाती·प्रधानदेवतावर्ण (pradhānadevatāvarṇa) — sharing the complexion of the chief goddessप्रधान देवी के समान वर्ण वाली·भूषणाद्यैरलङ्कृताः (bhūṣaṇādyairalaṅkṛtāḥ) — adorned with ornaments and the likeआभूषण आदि से अलंकृत

न्यासम् (nyāsam) — the placementन्यास·कुर्याद् भूषणाख्यम् (kuryād bhūṣaṇākhyam) — one should perform, called the "ornament" placement'भूषण' नामक न्यास करे·ततः साधकसत्तमः (tataḥ sādhakasattamaḥ) — then, the best of practitionersतब उत्तम साधक·न्यसेच्छिरसि भाले (nyasecchirasi bhāle) — should place at the head and the foreheadसिर और ललाट में स्थापित करे·भ्रूकर्णाद्ययुगले (bhrūkarṇādyayugale) — at the pairs beginning with the brows and earsभृकुटी, कान आदि युगलों में·नसि (nasi) — at the noseनासिका में

गण्डयोः (gaṇḍayoḥ) — at the two cheeksदोनों गालों में·ओष्ठयोः (oṣṭhayoḥ) — at the two lipsदोनों होंठों में·दन्तपङ्क्त्योः (dantapaṅktyoḥ) — at the two rows of teethदोनों दन्त-पंक्तियों में·आस्ये (āsye) — at the mouthमुख में·न्यसेत् स्वरान् (nyaset svarān) — one should place the vowelsस्वरों को स्थापित करे·चिबुके (cibuke) — at the chinठोड़ी में·च गले (ca gale) — and at the throatऔर गले में·कण्ठे (kaṇṭhe) — at the neckकण्ठ में·पार्श्वयोः (pārśvayoḥ) — at the two sidesदोनों पार्श्वों में·स्तनयुग्मके (stanayugmake) — at the pair of breastsदोनों स्तनों में

दोर्मूलयोः (dormūlayoḥ) — at the two shoulders, the roots of the armsदोनों भुजमूलों में·कूर्परयोः (kūrparayoḥ) — at the two elbowsदोनों कोहनियों में·पार्श्वोः (pārśvoḥ) — at the two flanksदोनों पार्श्वों में·तत्पृष्ठदेशतः (tatpṛṣṭhadeśataḥ) — and at the region of their backऔर उनके पृष्ठ भाग में·नाभौ (nābhau) — at the navelनाभि में·गुह्ये (guhye) — at the secret placeगुह्य स्थान में·पुनश्च (punaśca) — and againऔर फिर·ऊर्वोः (ūrvoḥ) — at the two thighsदोनों जांघों में·जानुनोः (jānunoḥ) — at the two kneesदोनों घुटनों में·जङ्घयोस्ततः (jaṅghayostataḥ) — and then at the two shinsऔर फिर दोनों पिंडलियों में

स्फिचोः (sphicoḥ) — of the two buttocksदोनों चूतड़ों के·पत्तलयोः (pattalayoḥ) — of the two soles [of the feet]दोनों तलवों के·पश्चात् (paścāt) — thereafterतत्पश्चात्·उरु-गुल्फ-अङ्गुष्ठयोः (uru-gulpha-aṅguṣṭhayoḥ) — of the [pair of] thighs, ankles and big toesदोनों जाँघों, टखनों और अँगूठों के·द्वयोः (dvayoḥ) — of each pairप्रत्येक जोड़े के·कादि-र-अन्तान् (kādi-ra-antān) — the letters beginning with ka and ending with raक से लेकर र तक के वर्णों को·न्यसेत् (nyaset) — one should placeन्यास करे·वर्णान् (varṇān) — the lettersवर्णों को·स्थानेषु एषु (sthāneṣu eṣu) — at these placesइन स्थानों में·समाहितः (samāhitaḥ) — with a focused mindएकाग्रचित्त होकर

अष्टौ इमान् (aṣṭau imān) — these eight [ornaments]इन आठों को·प्रविन्यसेत् (pravinyaset) — should placeरखे·एवम् (evam) — in this wayइस प्रकार·देशिकसत्तमः (deśikasattamaḥ) — the best of teachersश्रेष्ठ गुरु·एवम् (evam) — thusइस प्रकार·न्यस्त-शरीरः (nyasta-śarīraḥ) — having ritually installed [the letters over] his bodyसम्पूर्ण शरीर में न्यास किये हुए·असौ (asau) — he [the practitioner]वह साधक·ध्यायेत् (dhyāyet) — should meditate onध्यान करे·त्रिपुरभैरवीम् (tripurabhairavīm) — Tripurabhairavīत्रिपुरभैरवी का

दीक्षाम् (dīkṣām) — initiationदीक्षा·प्राप्य (prāpya) — having receivedप्राप्त करके·जपेत् (japet) — should reciteजप करे·मन्त्रम् (mantram) — the mantraमन्त्र का·तत्त्व-लक्षम् (tattva-lakṣam) — thirty-six lakh times [the tattva-count]छत्तीस लाख बार (तत्त्व-संख्या के अनुसार)·जितेन्द्रियः (jitendriyaḥ) — with senses controlledजितेन्द्रिय होकर·पुष्पैः (puṣpaiḥ) — with flowersपुष्पों से·भानु-सहस्राणि (bhānu-sahasrāṇi) — twelve thousand oblations [by the sun-count]बारह हज़ार आहुतियाँ·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer in fireहवन करे·ब्रह्म-वृक्ष-जैः (brahma-vṛkṣa-jaiḥ) — born of the palāśa treeपलाश वृक्ष के फूलों से

त्रि-मधु-अक्तैः (tri-madhu-aktaiḥ) — steeped in the three sweet substances [honey, ghee, milk]तीन मधुर द्रव्यों (मधु, घृत, दूध) से युक्त·प्रसूनैः (prasūnaiḥ) — with flowersफूलों से·वा (vā) — orअथवा·करवीर-रस-उद्भवैः (karavīra-rasa-udbhavaiḥ) — steeped in the juice of the karavīra [oleander] flowerकरवीर (कनेर) के रस से युक्त·पद्मम् (padmam) — a lotus [diagram]एक कमल·वसु-दल-उपेतम् (vasu-dala-upetam) — furnished with eight petalsआठ दलों वाला·नव-योनि-आढ्य-कर्णिकम् (nava-yoni-āḍhya-karṇikam) — whose pericarp is rich with nine triangular yonisजिसकी कर्णिका नौ योनियों (त्रिकोणों) से युक्त है

इच्छा-आदि-शक्तिभिः (icchā-ādi-śaktibhiḥ) — with the powers beginning with Icchā (Will)इच्छा आदि शक्तियों से·युक्तम् (yuktam) — endowedयुक्त·भैरव्याः (bhairavyāḥ) — of [the goddess] Bhairavīभैरवी के·पीठम् (pīṭham) — the pedestalपीठ का·अर्चयेत् (arcayet) — one should worshipपूजन करे·इच्छा (icchā) — Willइच्छा·ज्ञाना (jñānā) — Knowledgeज्ञान·क्रिया (kriyā) — Actionक्रिया·पश्चात् (paścāt) — thereafterतत्पश्चात्·कामिनी (kāminī) — the Passionate oneकामिनी·कामदायिनी (kāmadāyinī) — the Wish-granterकामदायिनी

रती (ratī) — Ratīरती·रतिप्रिया (ratipriyā) — Ratipriyāरतिप्रिया·नन्दा (nandā) — Nandāनन्दा·नवमी (navamī) — the ninthनौवीं·स्यात् (syāt) — should beहोनी चाहिए·मनोन्मनी (manonmanī) — Manonmanīमनोन्मनी·वरद-अभय-धारिण्यः (varada-abhaya-dhāriṇyaḥ) — bearing the gestures of boon-giving and fearlessnessवर-मुद्रा और अभय-मुद्रा धारण किये हुए·संप्रोक्ताः (saṃproktāḥ) — are declaredकही गयी हैं·नव शक्तयः (nava śaktayaḥ) — the nine powersनौ शक्तियाँ

प्राक्-मध्य-योनि-अन्तराले (prāk-madhya-yoni-antarāle) — in the space of the middle, eastward-facing triangleमध्य (पूर्वाभिमुख) योनि (त्रिकोण) के मध्य भाग में·पूजयेत् (pūjayet) — one should worship [the line of teachers]पूजन करे·कल्पयेत् (kalpayet) — one should fashionरचना करे·पुनः (punaḥ) — thenफिर·पञ्चभिः प्रणवैः (pañcabhiḥ praṇavaiḥ) — with the five praṇavasपाँच प्रणवों से·मूर्तिम् (mūrtim) — a divine formमूर्ति की·तस्याम् (tasyām) — in itउसमें·आवाह्य (āvāhya) — having invokedआवाहन करके·देवताम् (devatām) — the deityदेवता को

वाम-कोणे (vāma-koṇe) — in the left cornerबायें कोण में·यजेत् (yajet) — one should worshipपूजन करे·देव्याः (devyāḥ) — of the goddessदेवी के·रतिम् (ratim) — [the goddess] Ratiरति को·इन्दु-सम-प्रभाम् (indu-sama-prabhām) — whose radiance is like the moonचन्द्रमा के समान कान्ति वाली·रतिम् (ratim) — Ratiरति·पाश-धराम् (pāśa-dharām) — holding a nooseपाश धारण किये हुए·सौम्याम् (saumyām) — of a gentle, pleasing natureसौम्य स्वभाव वाली·मद-विभ्रम-विह्वलाम् (mada-vibhrama-vihvalām) — overcome with the languor of intoxicationमद की मस्ती से विह्वल

प्रीतिम् (prītim) — [the goddess] Prītiप्रीति को·दक्षिण-कोण-स्थाम् (dakṣiṇa-koṇa-sthām) — stationed in the right cornerदक्षिण कोण में स्थित·तप्त-काञ्चन-सन्निभाम् (tapta-kāñcana-sannibhām) — resembling molten gold [in hue]तपाये हुए सोने के समान वर्ण वाली·अङ्कुशम् (aṅkuśam) — a goadअंकुश·प्रणतिम् (praṇatim) — the gesture of salutationप्रणाम की मुद्रा·दोर्भ्याम् (dorbhyām) — with her two armsअपनी दोनों भुजाओं से·धारयन्तीम् (dhārayantīm) — bearingधारण किये हुए·समर्चयेत् (samarcayet) — one should duly worshipभली-भाँति पूजन करे

अग्रे (agre) — in frontआगे·मनोभवाम् (manobhavām) — Manobhavā, the mind-born goddessमनोभवा (मन से उत्पन्न देवी)·रक्ताम् (raktām) — redलाल वर्ण वाली·रक्तपुष्पाद्यलङ्कृताम् (raktapuṣpādyalaṅkṛtām) — adorned with red flowers and the likeलाल पुष्पों आदि से सुसज्जित·इक्षुकार्मुकपुष्पेषुम् (ikṣukārmukapuṣpeṣum) — the sugarcane bow and flower-arrowsइक्षुदण्ड के धनुष और पुष्प-बाण·धारयन्तीम् (dhārayantīm) — bearing, holdingधारण करने वाली·शुचिस्मिताम् (śucismitām) — of pure, radiant smileनिर्मल मुसकान वाली

अङ्गानि (aṅgāni) — the subsidiary limbs [of the deity]अंगों को·अभ्यर्चयेत् (abhyarcayet) — should worshipपूजा करे·पश्चात् (paścāt) — afterwardइसके बाद·यथापूर्वम् (yathāpūrvam) — as beforeपूर्ववत्·विधानवित् (vidhānavit) — one who knows the ritual procedureविधि का ज्ञाता साधक·दिक्षु (dikṣu) — in the cardinal directionsदिशाओं में·अग्रे (agre) — and in frontऔर आगे·च (ca) — andतथा·निजैर्मन्त्रैः (nijairmantraiḥ) — with their own respective mantrasअपने-अपने मंत्रों से·पूजयेत् (pūjayet) — should worshipपूजा करे·बाणदेवताः (bāṇadevatāḥ) — the arrow-deitiesबाण-देवताओं की

हस्ताब्जैः (hastābjaiḥ) — with their lotus-handsअपने कर-कमलों से·धृतपुष्पेषुप्रणामाः (dhṛtapuṣpeṣupraṇāmāḥ) — holding a flower-arrow and the gesture of salutationपुष्प-बाण और प्रणाम-मुद्रा धारण किये हुए·भूतसंप्रभाः (bhūtasaṃprabhāḥ) — having the hue of the five elementsपंचभूतों के समान कान्ति वाली·अष्टयोनिषु (aṣṭayoniṣu) — in the eight yonis [triangles of the yantra]आठ योनियों में·अष्टशक्तीः (aṣṭaśaktīḥ) — the eight Śaktisआठ शक्तियों की·पूजयेत् (pūjayet) — should worshipपूजा करे·सुभगादिकाः (subhagādikāḥ) — the group beginning with Subhagāसुभगा आदि (अष्ट मातृकाएँ)

मातरः (mātaraḥ) — the Mother-goddessesमातृकाएँ·भैरवाङ्कस्थाः (bhairavāṅkasthāḥ) — seated in the lap of their Bhairavaभैरव की गोद में विराजमान·मदविभ्रमविह्वलाः (madavibhramavihvalāḥ) — overcome with the intoxication of ecstatic abandonमद की मस्ती से विह्वल·अष्टपत्रेषु (aṣṭapatreṣu) — on the eight petalsआठों पंखुड़ियों पर·संपूज्याः (saṃpūjyāḥ) — are to be duly worshippedभली-भाँति पूजनीय·यथावत् (yathāvat) — properly, as prescribedविधिपूर्वक·कुसुमादिभिः (kusumādibhiḥ) — with flowers and the likeपुष्पादि से

लोकपालान् (lokapālān) — the guardians of the eight directionsदिक्पालों को·ततः (tataḥ) — thenफिर·दिक्षु (dikṣu) — in the directionsदिशाओं में·तेषाम् (teṣām) — theirउनके·अस्त्राणि (astrāṇi) — weaponsअस्त्रों को·तद्बहिः (tadbahiḥ) — outside themउनके बाहर·पूर्वजन्मकृतैः (pūrvajanmakṛtaiḥ) — accumulated in a former birthपूर्वजन्म में किये हुए·पुण्यैः (puṇyaiḥ) — by the power of meritsपुण्यों के प्रभाव से·ज्ञात्वा (jñātvā) — having recognizedजानकर·एनाम् (enām) — Herइसे·परदेवताम् (paradevatām) — as the supreme deityपरम देवता

यः (yaḥ) — whoeverजो·भजेत् (bhajet) — follows, practisesअनुसरण करे·उक्तमार्गेण (uktamārgeṇa) — by the aforesaid pathकहे गये मार्ग से·सः (saḥ) — heवह·भवेत् (bhavet) — becomesबन जाता है·संपदां पदम् (saṃpadāṃ padam) — the abode of all fortunesसमस्त संपत्तियों का धाम·एवम् (evam) — thusइस प्रकार·सिद्धमनुः (siddhamanuḥ) — one whose mantra has been perfectedजिसका मंत्र सिद्ध हो गया·मन्त्री (mantrī) — the mantra-adeptमंत्री साधक·साधयेत् (sādhayet) — should accomplishसिद्ध करे·इष्टमात्मनः (iṣṭamātmanaḥ) — his own desired goalअपना अभीष्ट

जुहुयात् (juhuyāt) — should offer in oblationहोम करे·अरुणाम्भोजैः (aruṇāmbhojaiḥ) — with red lotusesलाल कमलों से·अदोषैः (adoṣaiḥ) — flawless, unblemishedनिर्दोष·मधुराप्लुतैः (madhurāplutaiḥ) — steeped in the sweet triad [honey, sugar, ghee]त्रिमधु में डुबोये हुए·लक्षसंख्यम् (lakṣasaṃkhyam) — to the number of a hundred thousandएक लाख की संख्या तक·तदर्धं वा (tadardhaṃ vā) — or half of thatअथवा उसकी आधी संख्या तक·प्रत्यहम् (pratyaham) — dailyप्रतिदिन·भोजयेत् (bhojayet) — should feedभोजन करावे·द्विजान् (dvijān) — brāhmaṇas, the twice-bornब्राह्मणों को

वनिताः युवतीः रम्याः (vanitāḥ yuvatīḥ ramyāḥ) — young, lovely womenसुंदर युवती स्त्रियाँ·पूजयेत् (pūjayet) — one should worship themपूजन करे·देवताधिया (devatādhiyā) — with the conviction that they are goddessesदेवता-बुद्धि से·होमान्ते (homānte) — at the end of the fire-offeringहोम के अंत में·धनधान्याद्यैः (dhanadhānyādyaiḥ) — with wealth, grain, and the likeधन-धान्य आदि से·तोषयेत् (toṣayet) — should gratifyसंतुष्ट करे·गुरुमात्मनः (gurumātmanaḥ) — one's own initiating guruअपने दीक्षा-गुरु को

एवं कृते (evaṃ kṛte) — this being doneऐसा करने पर·जगद्वश्यः (jagadvaśyaḥ) — one to whom the whole world is subjectसमस्त जगत् वश में होने वाला·रमायाः भवनम् (ramāyāḥ bhavanam) — the abode of Lakṣmī (prosperity)लक्ष्मी का निवास-स्थान·भवेत् (bhavet) — becomesबन जाता है·रक्तोत्पलैः (raktotpalaiḥ) — with red lotusesलाल कमलों से·त्रिमधुयुतैः (trimadhuyutaiḥ) — combined with the three sweet substancesत्रिमधु से युक्त·अरुणैर्वा (aruṇairvā) — or with red flowersअथवा लाल·हयारिजैः (hayārijaiḥ) — born of the oleander (karavīra)करवीर (कनेर) के पुष्पों से

पुष्पैः (puṣpaiḥ) — with flowersपुष्पों से·पयोऽन्नैः (payo'nnaiḥ) — with milk-riceखीर से·सघृतैः (saghṛtaiḥ) — together with gheeघी सहित·होमः (homaḥ) — the fire-offeringहोम·विश्वम् (viśvam) — the whole universeसमस्त विश्व को·वशं नयेत् (vaśaṃ nayet) — brings under controlवश में कर देता है·वाक्सिद्धिम् (vāksiddhim) — mastery of speech, eloquenceवाक्-सिद्धि·लभते (labhate) — obtainsप्राप्त करता है·मन्त्री (mantrī) — the mantra-adeptमंत्री साधक·पलाशकुसुमैर्हुतात् (palāśakusumairhutāt) — from oblation with palāśa flowersपलाश के पुष्पों के होम से

कर्पूरागुरुसंयुक्तम् (karpūrāgurusaṃyuktam) — combined with camphor and aloewoodकपूर और अगर से युक्त·गुग्गुलम् (guggulam) — guggulu, the aromatic resinगुग्गुल·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer in oblationहोम करे·सुधीः (sudhīḥ) — the wise adeptबुद्धिमान साधक·ज्ञानं दिव्यम् (jñānaṃ divyam) — divine knowledgeदिव्य ज्ञान·अवाप्नोति (avāpnoti) — attainsप्राप्त करता है·तेनैव (tenaiva) — by that very actउसी से·स भवेत् कविः (sa bhavet kaviḥ) — he becomes a poet-seerवह कवि हो जाता है

क्षीराक्तैः (kṣīrāktaiḥ) — soaked in milkदूध में डुबोये हुए·अमृताखण्डैः (amṛtākhaṇḍaiḥ) — with pieces of amṛtā (guḍūcī vine)अमृता (गुडूची) के टुकड़ों से·होमः (homaḥ) — the fire-offeringहोम·सर्वापमृत्युजित् (sarvāpamṛtyujit) — conquers every untimely deathसमस्त अपमृत्युओं पर विजय दिलाने वाला·दूर्वाभिः (dūrvābhiḥ) — with dūrvā grassदूर्वा से·आयुषे (āyuṣe) — for attaining longevityआयु की प्राप्ति के लिये·होमः (homaḥ) — the fire-offeringहोम·क्षीराक्ताभिः (kṣīrāktābhiḥ) — the dūrvā soaked in milkदूध में डुबोयी हुई·दिनत्रयम् (dinatrayam) — for three daysतीन दिनों तक

मल्लिकाकुसुमैः (mallikākusumaiḥ) — with jasmine flowersमल्लिका (चमेली) के पुष्पों से·हुत्वा (hutvā) — having offered in oblationहोम करके·राजपुत्रान् (rājaputrān) — princesराजपुत्रों को·वशं नयेत् (vaśaṃ nayet) — brings under controlवश में कर लेता है·कोरण्टकुसुमैः (koraṇṭakusumaiḥ) — with koraṇṭa flowersकोरण्ट के पुष्पों से·वैश्यान् (vaiśyān) — vaiśyasवैश्यों को·वृषलान् (vṛṣalān) — śūdrasशूद्रों को·पाटलोद्भवैः (pāṭalodbhavaiḥ) — with flowers born of the pāṭala (trumpet-flower) treeपाटल वृक्ष के पुष्पों से

सर्षपैः (sarṣapaiḥ) — with mustard seedsसरसों से·पटु-संमिश्रैः (paṭu-saṃmiśraiḥ) — mixed with saltनमक मिलाकर·वशयेत् (vaśayet) — he brings under controlवश में कर ले·पार्थिवान् (pārthivān) — a kingराजा को·क्षणात् (kṣaṇāt) — in an instantक्षण भर में·अनेन-एव (anena-eva) — by this veryइसी से·विधानेन (vidhānena) — methodविधि से·तत्पत्नीम् (tatpatnīm) — his queenउसकी रानी को·तत्सुतान्-अपि (tatsutān-api) — and also his sonsऔर उसके पुत्रों को भी

जाति-विल्व-भवैः (jāti-vilva-bhavaiḥ) — born from jasmine and bilvaचमेली और बेल से उत्पन्न·पुष्पैः (puṣpaiḥ) — flowersपुष्पों से·मधुर-त्रय-संयुतैः (madhura-traya-saṃyutaiḥ) — joined with the three sweets (honey, sugar, ghee)तीन मधुर द्रव्यों (मधु, शर्करा, घृत) से युक्त·नर-नारी-नरपतीन् (nara-nārī-narapatīn) — men, women, and kingsपुरुषों, स्त्रियों और राजाओं को·होमतः (homataḥ) — by the fire-offeringहवन से·वशयेत् (vaśayet) — brings under controlवश में कर ले·ध्रुवम् (dhruvam) — certainlyनिश्चय ही

मधुर-त्रय-संयुक्तैः (madhura-traya-saṃyuktaiḥ) — joined with the three sweetsतीन मधुर द्रव्यों से युक्त·फलैः (phalaiḥ) — with fruitsफलों से·बिल्व-समुद्भवैः (bilva-samudbhavaiḥ) — arising from the bilva treeबेल वृक्ष से उत्पन्न·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer into the fireहवन करे·वशयेत् (vaśayet) — he brings under controlवश में कर ले·लोकम् (lokam) — the worldसंसार को·श्रियम् (śriyam) — prosperityसम्पत्ति को·आप्नोति (āpnoti) — obtainsप्राप्त करता है·वाञ्छिताम् (vāñchitām) — desiredमनचाही

पाटलैः (pāṭalaiḥ) — with pāṭala flowersपाटल के फूलों से·कुमुदैः (kumudaiḥ) — with white water-liliesकुमुद के फूलों से·कुन्दैः (kundaiḥ) — with kunda (jasmine) flowersकुन्द के फूलों से·उत्पलैः (utpalaiḥ) — with lotusesकमल के फूलों से·नाग-चम्पकैः (nāga-campakaiḥ) — with nāga-campaka flowersनागचम्पा के फूलों से·नन्द्यावर्तैः (nandyāvartaiḥ) — with nandyāvarta flowersनन्द्यावर्त के फूलों से·विकसितैः (vikasitaiḥ) — fully bloomedखिले हुए·कृतमालैः (kṛtamālaiḥ) — with kṛtamāla (golden-shower) flowersअमलतास के फूलों से·जुहोति (juhoti) — offers into the fireहवन करता है·यः (yaḥ) — whoeverजो

जायते (jāyate) — becomesहो जाता है·वत्सरात्-ऊर्ध्वं (vatsarāt-ūrdhvaṃ) — after a year has passedएक वर्ष बीतने पर·श्रिया (śriyā) — by/in prosperityसम्पत्ति में·विजित-पार्थिवः (vijita-pārthivaḥ) — one who has surpassed kingsराजाओं को भी जीतने वाला·साज्य-अन्नं (sājya-annaṃ) — ghee-mixed foodघी मिला अन्न·प्रजुहुयात् (prajuhuyāt) — should offer into the fireहवन करे·भवेत् (bhavet) — becomesहो जाता है·अन्न-महर्द्धिमान् (anna-maharddhimān) — greatly abundant in foodअन्न में अत्यन्त समृद्ध

कस्तूरी-कुङ्कुम-उपेतं (kastūrī-kuṅkuma-upetaṃ) — joined with musk and saffronकस्तूरी और केसर मिला हुआ·कर्पूरं (karpūraṃ) — camphorकपूर को·जुहुयात्-अग्नौ (juhuyāt-agnau) — should offer into the fireअग्नि में हवन करे·कन्दर्पात्-अधिकं (kandarpāt-adhikaṃ) — greater than the god of loveकामदेव से भी बढ़कर·सद्यः (sadyaḥ) — at onceतुरन्त·सौन्दर्यम्-अधिगच्छति (saundaryam-adhigacchati) — attains beautyसुन्दरता पा लेता है

लाजान् (lājān) — parched grainलावा को·प्रजुहुयात् (prajuhuyāt) — should offer into the fireहवन करे·मन्त्री (mantrī) — the mantra-practitionerमन्त्रवेत्ता साधक·दधि-क्षीर-मधु-प्लुतान् (dadhi-kṣīra-madhu-plutān) — soaked in curd, milk, and honeyदही, दूध और शहद में डुबोया हुआ·विजित्य (vijitya) — having conqueredजीतकर·रोगान्-अखिलान् (rogān-akhilān) — all diseasesसारे रोगों को·सः (saḥ) — heवह·जीवेत् (jīvet) — livesजीता है·शरदां-शतम् (śaradāṃ-śatam) — a hundred autumns (years)सौ वर्ष तक

पाद-द्वयम् (pāda-dvayam) — two partsदो भाग·मलयजम् (malayajam) — sandalwoodचन्दन·पादम् (pādam) — one partएक भाग·कुङ्कुम-केशरम् (kuṅkuma-keśaram) — saffronकेसर·पादम् (pādam) — one partएक भाग·गोरोचनायाः (gorocanāyāḥ) — of gorocanā (a pale-yellow pigment)गोरोचन का·च (ca) — andऔर·तानि (tāni) — those (ingredients)उन द्रव्यों को·पिष्ट्वा (piṣṭvā) — having groundपीसकर·हिम-अम्भसा (hima-ambhasā) — with cold dew-waterओस के ठंडे जल से

विदध्यात् (vidadhyāt) — should applyलगाए·तिलकं (tilakaṃ) — the forehead-markतिलक·भूयः (bhūyaḥ) — then, furtherफिर·यान् (yān) — whom (he)जिन्हें (वह)·पश्येत् (paśyet) — seesदेखे·यैः-विलोक्यते (yaiḥ-vilokyate) — by whom he is seenजिनके द्वारा वह देखा जाए·यान् (yān) — whomजिन्हें·स्पृशेत् (spṛśet) — touchesछुए·स्पृश्यते (spṛśyate) — is touchedछुआ जाए·यैः-वा (yaiḥ-vā) — or by whomअथवा जिनके द्वारा·वश्याः (vaśyāḥ) — brought under controlवश में·स्युः (syuḥ) — becomeहो जाते हैं·तस्य (tasya) — of him (the wearer)उसके·ते (te) — theyवे·अचिरात् (acirāt) — quickly, without delayशीघ्र ही

कर्पूर (karpūra) — camphorकपूर·कपिचौराणि (kapicaurāṇi) — red sandalwood and kacūra (zedoary)रक्तचन्दन और कचूर·सम-भागानि (sama-bhāgāni) — in equal partsबराबर भाग में·कल्पयेत् (kalpayet) — should prepareतैयार करे·चतुर्भागा (caturbhāgā) — a quarter of that amountचौथाई भाग·जटामांसी (jaṭāmāṃsī) — spikenardजटामांसी·तावती (tāvatī) — that same amountउतनी ही·रोचना (rocanā) — gorocanāगोरोचन·मता (matā) — is held (to be taken)मानी गई है

कुङ्कुमम् (kuṅkumam) — saffronकेसर·सप्त-भागम् (sapta-bhāgam) — seven partsसात भाग·स्यात् (syāt) — should beहोना चाहिए·दिग्-भागम् (dig-bhāgam) — ten partsदस भाग·चन्दनम् (candanam) — sandalwoodचन्दन·मतम् (matam) — is heldमाना गया है·अगुरुः (aguruḥ) — aloeswoodअगर·नव-भागः (nava-bhāgaḥ) — nine partsनौ भाग·स्यात् (syāt) — should beहोना चाहिए·इति (iti) — thusइस प्रकार·भाग-क्रमेण (bhāga-krameṇa) — in this order of proportionभाग के क्रम से·च (ca) — andऔर

हिमाद्रिः (himādriḥ) — camphor (lit. "snow-mountain", a poetic name for camphor)कपूर (हिमाद्रि, अर्थात् बर्फ के पर्वत जैसा श्वेत)·कन्यया (kanyayā) — by a young maidenकिसी कुमारी कन्या द्वारा·पिष्टम् (piṣṭam) — groundपीसा हुआ·एतत्-सर्वं (etat-sarvaṃ) — all thisयह सब·सुसाधितम् (susādhitam) — well consecrated (with mantra)मन्त्र से भलीभाँति सिद्ध·आदाय (ādāya) — taking itलेकर·तिलकं (tilakaṃ) — the forehead-markतिलक·भाले (bhāle) — on the foreheadमाथे पर·कुर्यात् (kuryāt) — should makeलगाए·भूमिपतीन् (bhūmipatīn) — kingsराजाओं को·नरान् (narān) — menमनुष्यों को

वनिताम् (vanitām) — a womanस्त्री को·मदगर्वाढ्याम् (madagarvāḍhyām) — full of intoxication and prideमद और गर्व से भरी हुई·मदोन्मत्तान् (madonmattān) — maddened with rutमद से उन्मत्त·मतङ्गजान् (mataṅgajān) — elephantsहाथियों को·सिंह (siṁha) — a lionसिंह को·व्याघ्र (vyāghra) — a tigerबाघ को·महासर्पान् (mahāsarpān) — great serpentsबड़े सर्पों को·भूत (bhūta) — a ghostभूत को·वेताल (vetāla) — a vetāla-spiritवेताल को·राक्षसान् (rākṣasān) — demonsराक्षसों को·दर्शनादेव (darśanādeva) — by sight aloneदेखने मात्र से·वशयेत् (vaśayet) — brings under controlवश में कर लेता है·तिलकम् (tilakam) — the tilaka-markतिलक को·धारयन्नरः (dhārayannaraḥ) — the man who wears [it]धारण करने वाला पुरुष

विधृतम् (vidhṛtam) — worn/boundबाँधा हुआ·बाहुना (bāhunā) — on the armबाँह पर·यन्त्रम् (yantram) — the yantraयन्त्र·युद्धेषु (yuddheṣu) — in battlesयुद्धों में·विजयावहम् (vijayāvaham) — bringing victoryविजय देने वाला·वादे (vāde) — in debateवाद-विवाद में·वाग्विजयम् (vāgvijayam) — victory of speechवाणी की विजय·कुर्यात् (kuryāt) — it brings aboutकरता है·कवित्वम् (kavitvam) — poetic skillकवित्व·पुष्कलम् (puṣkalam) — abundantप्रचुर·दिशेत् (diśet) — it bestowsप्रदान करता है·आयुः (āyuḥ) — long lifeआयु·आरोग्य (ārogya) — healthआरोग्य·मित्राणि (mitrāṇi) — friendsमित्र·पुत्रान् (putrān) — sonsपुत्रों·पौत्रान् (pautrān) — grandsonsपौत्रों·विवर्धयेत् (vivardhayet) — it increasesबढ़ाता है

अधरः (adharaḥ) — the letter "a""अ" अक्षर·बिन्दुमान् (bindumān) — bearing the binduबिन्दुयुक्त·आद्यः (ādyaḥ) — the first [seed-syllable]प्रथम बीज·ब्रह्म (brahma) — the letter "ka" [Brahmā]"क" (ब्रह्मा)·इन्द्रस्थः (indrasthaḥ) — set upon the letter "la" [Indra]"ल" (इन्द्र) पर आधारित·शशीयुतः (śaśīyutaḥ) — joined with the moon-letter "ī"चन्द्र-अक्षर "ई" से युक्त·द्वितीयम् (dvitīyam) — the second [seed-syllable]द्वितीय बीज·भृगुसर्गाढ्यः (bhṛgusargāḍhyaḥ) — endowed with Bhṛgu's letter "sa" and the visargaभृगु ("स") और विसर्ग से युक्त·मनुः (manuḥ) — joined to the letter "au" [Manu]"औ" (मनु) से युक्त·तार्तीयम् (tārtīyam) — the third [seed-syllable]तृतीय बीज·ईरितम् (īritam) — is declaredकहा गया है

एषा (eṣā) — this [vidyā]यह·बाला इति (bālā iti) — by the name "Bālā""बाला" इस नाम से·विख्याता (vikhyātā) — renownedप्रसिद्ध·त्रैलोक्यवशकारिणी (trailokyavaśakāriṇī) — bringing the three worlds under controlत्रैलोक्य को वश में करने वाली·जपपूजादिकम् (japapūjādikam) — the recitation, worship, and so forthजप, पूजा आदि·सर्वम् (sarvam) — all ofसब कुछ·अस्याः (asyāḥ) — of this [vidyā]इसका·पूर्ववत् (pūrvavat) — as beforeपहले की तरह·आचरेत् (ācaret) — one should performकरे

मान्मथम् (mānmatham) — the manmatha [kāma] seed-syllableमन्मथ बीज (ऐं)·त्रिपुरादेवि विद्महे (tripurādevi vidmahe) — the phrase "tripurādevi vidmahe""त्रिपुरादेवि विद्महे" पद·पदम् ईरयेत् (padam īrayet) — one should utter [this] phraseयह पद बोले·उक्त्वा (uktvā) — having said [this]कहकर·कामेश्वरि पदम् (kāmeśvari padam) — the word "kāmeśvari""कामेश्वरि" पद·प्रवदेत् (pravadet) — one should then sayफिर कहे·धीमहि (dhīmahi) — the word "dhīmahi""धीमहि" पद·ततः (tataḥ) — thereafterउसके बाद

तदन्ते (tadante) — at the end of thatउसके अन्त में·प्रवदेत् (pravadet) — one should sayकहे·भूयः (bhūyaḥ) — furtherपुनः·तन्नः क्लिन्ने प्रचोदयात् (tannaḥ klinne pracodayāt) — the phrase "tannaḥ klinne pracodayāt""तन्नः क्लिन्ने प्रचोदयात्" पद·गायत्री (gāyatrī) — the gāyatrī-mantraगायत्री·एषा (eṣā) — thisयह·समाख्याता (samākhyātā) — is so calledकही गयी है·त्रैपुरी (traipurī) — the Traipurī [Gāyatrī]त्रैपुरी·सर्वसिद्धिदा (sarvasiddhidā) — bestower of all attainmentsसब सिद्धियाँ देने वाली

स्तुत्या अनया (stutyā anayā) — with this praiseइस स्तुति से·त्वाम् (tvām) — youआपको·त्रिपुरे (tripure) — O Tripurāहे त्रिपुरे·स्तोष्ये (stoṣye) — I shall praiseमैं स्तुति करूँगा·अभीष्टफलाप्तये (abhīṣṭaphalāptaye) — for attaining the desired fruitअभीष्ट फल की प्राप्ति के लिये·यया (yayā) — by which [praise]जिसके द्वारा·व्रजन्ति (vrajanti) — [men] attainप्राप्त करते हैं·तां लक्ष्मीम् (tāṁ lakṣmīm) — that [goddess of] fortuneउस लक्ष्मी को·मनुजाः (manujāḥ) — menमनुष्य·सुरपूजिताम् (surapūjitām) — worshipped by the godsदेवताओं द्वारा पूजित

ब्रह्मादयः (brahmādayaḥ) — Brahmā and the other godsब्रह्मा आदि देवता·स्तुतिपदैः अपि (stutipadaiḥ api) — even with hymnic wordsस्तुति के पदों से भी·सूक्ष्मरूपाम् (sūkṣmarūpām) — the subtle formसूक्ष्म रूप को·जानन्ति नैव (jānanti naiva) — do not know at allनहीं जान पाते·जगदादिम् (jagadādim) — the origin of the worldजगत् की आदि·अनादिमूर्तिम् (anādimūrtim) — whose form is [yet] beginninglessअनादि स्वरूपा·तस्मात् (tasmāt) — thereforeइसलिये·वयम् (vayam) — weहम·कुचनताम् (kucanatām) — bowed down by [the weight of her] breastsकुचभार से झुकी हुई·नवकुङ्कुमाभाम् (navakuṅkumābhām) — lustrous like fresh saffronनये कुंकुम के समान कान्ति वाली·स्थूलाम् (sthūlām) — the gross, manifest [form]स्थूल रूप वाली·स्तुमः (stumaḥ) — we praiseस्तुति करते हैं·सकलवाङ्मयमातृभूताम् (sakalavāṅmayamātṛbhūtām) — who is the mother of all speechसमस्त वाड्मय की जननी

सद्यः समुद्यतसहस्रदिवाकराभाम् (sadyaḥ samudyatasahasradivākarābhām) — lustrous like a thousand newly-risen sunsअभी उदित हुए सहस्रों सूर्यों के समान कान्ति वाली·विद्या (vidyā) — the book [of knowledge]विद्या (पुस्तक)·अक्षसूत्र (akṣasūtra) — the rosaryअक्षसूत्र (जपमाला)·वरद (varada) — the boon-granting gestureवरदमुद्रा·अभयचिह्नहस्ताम् (abhayacihnahastām) — whose hands bear the fear-dispelling gesture and [these other] marksअभयमुद्रा आदि चिह्नों से युक्त हाथों वाली·नेत्रोत्पलैः त्रिभिः (netrotpalaiḥ tribhiḥ) — with three lotus-eyesतीन कमल-नेत्रों से·अलङ्कृतपद्मवक्त्राम् (alaṅkṛtapadmavaktrām) — whose lotus-face is adornedसुशोभित कमल-मुख वाली·त्वाम् (tvām) — youआपको·तारहाररुचिराम् (tārahārarucirām) — lovely with a pearl necklaceमोतियों के हार से सुशोभित·त्रिपुरे (tripure) — O Tripurāहे त्रिपुरे·भजामः (bhajāmaḥ) — we worshipहम भजते हैं

सिन्दूरपुञ्जरुचिरम् (sindūrapuñjaruciram) — lovely as a heap of vermilionसिन्दूर के ढेर के समान रुचिर·कुचभारनम्रम् (kucabhāranamram) — bowed down by the weight of [her] breastsकुचभार से झुका हुआ·जन्मान्तरेषु (janmāntareṣu) — across [many] past birthsजन्मान्तरों में·कृतपुण्यफलैकगम्यम् (kṛtapuṇyaphalaikagamyam) — attainable only as the fruit of merit performed [in past births]किये गये पुण्य के फलस्वरूप ही प्राप्य·अन्योन्यभेदकलहाकुलमानभेदैः (anyonyabhedakalahākulamānabhedaiḥ) — by standards of judgment confused through mutually conflicting distinctionsपरस्पर विरोधी भेदों के कलह से व्याकुल प्रमाणों द्वारा·जानन्ति किम् (jānanti kim) — how could [they] knowकैसे जान सकते हैं·जडधियः (jaḍadhiyaḥ) — the dull-wittedजड़बुद्धि वाले·तव रूपम् (tava rūpam) — your formआपका रूप·अम्ब (amba) — O Motherहे माँ

स्थूलाम् (sthūlām) — gross, coarseस्थूल·वदन्ति (vadanti) — they call, they sayकहते हैं·मुनयः (munayaḥ) — the sagesमुनिजन·श्रुतयः (śrutayaḥ) — the Vedic scripturesश्रुतियाँ·गृणन्ति (gṛṇanti) — they proclaimबताती हैं·सूक्ष्माम् (sūkṣmām) — subtleसूक्ष्म·वचसाम्-अधिवासम् (vacasām-adhivāsam) — the abode of all speech, the mother-alphabetसमस्त वाणी का निवास (वर्णमातृका)·अन्ये (anye) — othersअन्य लोग·त्वाम् (tvām) — youआपको·मूलम् (mūlam) — the root, the sourceमूल कारण·आहुः (āhuḥ) — they declareकहते हैं·अपरे (apare) — still othersकुछ अन्य लोग·जगताम् (jagatām) — of the worldsजगत् का·भवानि (bhavāni) — O Bhavānīहे भवानि·मन्यामहे (manyāmahe) — we considerहम मानते हैं·वयम् (vayam) — weहम·अपार-कृपा-अम्बु-राशिम् (apāra-kṛpā-ambu-rāśim) — a boundless ocean of compassionअपार करुणा का समुद्र

चन्द्र-अवतंस-कलिताम् (candra-avataṃsa-kalitām) — adorned with the moon as a crestचन्द्रमा को मुकुट रूप से धारण करने वाली·शरत्-इन्दु-शुभ्राम् (śarat-indu-śubhrām) — fair as the autumn moonशरद् ऋतु के चन्द्रमा के समान श्वेत·पञ्चाशत्-अक्षर-मयीम् (pañcāśat-akṣara-mayīm) — consisting of the fifty lettersपचास अक्षरों (वर्णमाला) से बनी·हृदि (hṛdi) — in the heartहृदय में·भावयन्ति (bhāvayanti) — they contemplateध्यान करते हैं·त्वाम् (tvām) — youआपको·पुस्तकम् (pustakam) — a bookपुस्तक·जपवटीम् (japavaṭīm) — a rosaryजपमाला·अमृत-अब्ज-कुम्भम् (amṛta-abja-kumbham) — a lotus-shaped vessel of nectarअमृत से भरा कमल के आकार का कलश·व्याख्याः च (vyākhyāḥ ca) — and the gesture of teachingऔर व्याख्या मुद्रा को·हस्तकमलैः (hastakamalaiḥ) — with lotus-handsकमल के समान हाथों से·दधतीम् (dadhatīm) — holdingधारण करने वाली·त्रिनेत्राम् (trinetrām) — three-eyedत्रिनेत्रा

शम्भुः त्वम् (śambhuḥ tvam) — you are Śambhu (Śiva)आप शम्भु हैं·अद्रि-तनया-कलित-अर्ध-भागः (adri-tanayā-kalita-ardha-bhāgaḥ) — who has half his body composed of the Mountain's daughterपर्वतराज-पुत्री रूप में आधा शरीर धारण करने वाला·विष्णुः त्वम् (viṣṇuḥ tvam) — you are Viṣṇuआप विष्णु हैं·अम्ब (amba) — O Motherहे माता·कमला-परिबद्ध-देहः (kamalā-paribaddha-dehaḥ) — whose body holds Lakṣmīलक्ष्मी से युक्त शरीर वाला·पद्मोद्भवः त्वम् असि (padmodbhavaḥ tvam asi) — you are Brahmā, the lotus-bornआप ब्रह्मा (पद्मोद्भव) हैं·वाक्-अधिवास-भूमिः (vāk-adhivāsa-bhūmiḥ) — the very dwelling-place of speechवाणी का निवास-स्थान (सरस्वती-स्वरूप)·तेषाम् क्रियाः च (teṣām kriyāḥ ca) — and their functions tooऔर उनके कार्य भी·जगति (jagati) — in the worldजगत् में·त्रिपुरे (tripure) — O Tripurāहे त्रिपुरे·त्वम् एव (tvam eva) — you aloneआप ही

आश्रित्य (āśritya) — resting on, resorting toआश्रय लेकर·वाग्भव-भवान् (vāgbhava-bhavān) — born of the Vāgbhava seed (Kuṇḍalinī)वाग्भव-बीज (कुण्डलिनी) से उत्पन्न·चतुरः परादीन् (caturaḥ parādīn) — the four beginning with Parāपरा आदि चार अवस्थाएँ·भावान् (bhāvān) — the states of speechभावों को·पदेषु (padeṣu) — in their several stagesअपने-अपने स्थानों में·विहित-अर्थम् (vihita-artham) — the intended meaningअभीष्ट अर्थ को·उदीरयन्तीम् (udīrayantīm) — she who expressesप्रकट करने वाली·कण्ठ-आदिभिः च करणैः (kaṇṭha-ādibhiḥ ca karaṇaiḥ) — and by the organs beginning with the throatऔर कण्ठ आदि साधनों से·परदेवताम् त्वाम् (paradevatām tvām) — you, the Supreme Deityआपको, परदेवता स्वरूपा·संविन्मयीम् (saṃvinmayīm) — consisting of pure consciousnessचैतन्यमयी·हृदि (hṛdi) — in the heartहृदय में·कदापि न विस्मरामि (kadāpi na vismarāmi) — I never forgetमैं कभी नहीं भूलता

आकुञ्च्य (ākuñcya) — having drawn inखींचकर·वायुम् (vāyum) — the breathवायु (प्राण) को·अवजित्य च (avajitya ca) — and having conqueredऔर जीतकर·वैरि-षट्कम् (vairi-ṣaṭkam) — the six enemies (desire, anger, greed, delusion, pride, envy)छहों शत्रुओं (काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद, मात्सर्य) को·आलोक्य (ālokya) — gazing atदेखकर·निश्चल-धिया (niścala-dhiyā) — with a steady mindस्थिर बुद्धि से·निज-नासिका-अग्रम् (nija-nāsikā-agram) — the tip of one's own noseअपनी नासिका के अग्रभाग को·ध्यायन्ति (dhyāyanti) — they meditateध्यान करते हैं·मूर्ध्नि (mūrdhni) — at the crown of the headमस्तक में (सहस्रार में)·कलित-इन्दु-कला-अवतंसम् (kalita-indu-kalā-avataṃsam) — crowned with a digit of the moonचन्द्रकला से सुशोभित·त्वत्-रूपम् (tvat-rūpam) — your formआपके स्वरूप का·अम्ब (amba) — O Motherहे माता·कृतिनः (kṛtinaḥ) — the accomplished onesपुण्यशाली साधक·तरुण-अर्क-बिम्बम् (taruṇa-arka-bimbam) — bearing the orb of the young sunउदीयमान सूर्य के बिम्ब से युक्त

त्वाम् (tvām) — youआपको·प्राप्य (prāpya) — having attainedप्राप्त करके·मन्मथ-रिपोः (manmatha-ripoḥ) — of the enemy of Kāma (Śiva)कामदेव के शत्रु (शिव) के·वपुः-अर्ध-भागम् (vapuḥ-ardha-bhāgam) — the half-portion of the bodyशरीर के आधे भाग को·सृष्टिम् करोषि (sṛṣṭim karoṣi) — you carry out creationसृष्टि करती हैं·जगताम् (jagatām) — of the worldsजगत् की·इति वेदवादः (iti vedavādaḥ) — so say the Vedasऐसा वेदों का कथन है·सत्यम् (satyam) — trueसत्य·तत् (tat) — thatवह·अद्रितनये (adritanaye) — O daughter of the Mountainहे पर्वतपुत्री·जगत्-एक-मातः (jagat-eka-mātaḥ) — O sole mother of the universeहे जगत् की एकमात्र माता·न उ चेत् (na u cet) — if it were not soयदि ऐसा न होता·अशेष-जगतः (aśeṣa-jagataḥ) — of the entire worldसम्पूर्ण जगत् की·स्थितिः एव न स्यात् (sthitiḥ eva na syāt) — there would be no stability at allस्थिति ही न होती

पूजाम् विधाय (pūjām vidhāya) — having performed worshipपूजा करके·कुसुमैः (kusumaiḥ) — with flowersफूलों से·सुर-पादपानाम् (sura-pādapānām) — of the divine wish-fulfilling treesदेव-वृक्षों (कल्पवृक्षों) के·पीठे (pīṭhe) — at the seatपीठ पर·तव (tava) — yourआपके·अम्ब (amba) — O Motherहे माता·कनक-अचल-गह्वरेषु (kanaka-acala-gahvareṣu) — in the caves of the golden mountainसुवर्ण-पर्वत (मेरु) की गुफाओं में·गायन्ति (gāyanti) — they singगाती हैं·सिद्ध-वनिताः (siddha-vanitāḥ) — the womenfolk of the Siddhasसिद्धों की स्त्रियाँ·सह किन्नरीभिः (saha kinnarībhiḥ) — together with the Kinnarī womenकिन्नरी स्त्रियों के साथ·आस्वादित-आसव-रस-अरुण-नेत्र-पद्माः (āsvādita-āsava-rasa-aruṇa-netra-padmāḥ) — whose lotus-eyes are reddened from tasting the wine's essenceमदिरा-रस के आस्वादन से जिनके नेत्र-कमल लाल हो गये हैं

विद्युत्-विलास-वपुषः (vidyut-vilāsa-vapuṣaḥ) — having a form that plays like lightningबिजली के समान क्रीड़ा करने वाला रूप धारण करने वाली·श्रियम् आवहन्तीम् (śriyam āvahantīm) — bearing that splendourउस शोभा को धारण करती हुई·यान्तीम् (yāntīm) — travelingजाती हुई·स्व-वास-भवनात् (sva-vāsa-bhavanāt) — from her own dwelling-place (mūlādhāra)अपने निवास-स्थान (मूलाधार) से·शिव-राजधानीम् (śiva-rājadhānīm) — to the capital of Śiva (sahasrāra)शिव की राजधानी (सहस्रार) की ओर·सौषुम्ण-मार्ग-कमलानि (sauṣumṇa-mārga-kamalāni) — the lotuses along the suṣumṇā path (the six cakras)सुषुम्णा मार्ग के कमलों (षट्चक्रों) को·विकाशयन्तीम् (vikāśayantīm) — causing to bloomखिलाती हुई·देवीम् (devīm) — the Goddessदेवी को·भजे (bhaje) — I worshipमैं भजता हूँ·हृदि (hṛdi) — in my heartहृदय में·परा-अमृत-सिक्त-गात्रीम् (parā-amṛta-sikta-gātrīm) — whose limbs are drenched in supreme nectarजिसके अंग सर्वोत्तम अमृत से सिञ्चित हैं

आनन्द-जन्म-भवनम् (ānanda-janma-bhavanam) — the birthplace of blissआनन्द की जन्मभूमि·भवनम् श्रुतीनाम् (bhavanam śrutīnām) — and the abode of the sacred scripturesश्रुतियों का निवास-स्थान·चैतन्य-मात्र-तनुम् (caitanya-mātra-tanum) — whose body is nothing but pure consciousnessजिसका शरीर केवल चैतन्यमय है·अम्ब (amba) — O Motherहे माता·समाश्रयामि (samāśrayāmi) — I take refuge inमैं शरण लेता हूँ·ब्रह्म-ईश-विष्णुभिः (brahma-īśa-viṣṇubhiḥ) — by Brahmā, Śiva, and Viṣṇuब्रह्मा, शिव और विष्णु के द्वारा·अभिष्टुत-पाद-पद्माम् (abhiṣṭuta-pāda-padmām) — whose lotus-feet are praisedजिनके चरण-कमलों की स्तुति की जाती है·सौभाग्य-जन्म-वसतिम् (saubhāgya-janma-vasatim) — the dwelling from which all good fortune is bornसमस्त सौभाग्य के जन्म का निवास-स्थान·त्रिपुरे (tripure) — O Tripurāहे त्रिपुरे·यथावत् (yathāvat) — fittingly, as is properयथोचित रूप से

नारायणी इति (nārāyaṇī iti) — "Nārāyaṇī""नारायणी" नाम से·नरक-अर्णव-तारिणी इति (naraka-arṇava-tāriṇī iti) — "she who ferries across the ocean of hell""नरक-सागर से पार करने वाली"·गौरी इति (gaurī iti) — "Gaurī""गौरी" नाम से·खेद-शमनी इति (kheda-śamanī iti) — "she who calms sorrow""दुःख शान्त करने वाली"·सरस्वती इति (sarasvatī iti) — "Sarasvatī""सरस्वती" नाम से·ज्ञानप्रदा इति (jñānapradā iti) — "she who bestows knowledge""ज्ञान देने वाली"·नयन-त्रय-भूषिता इति (nayana-traya-bhūṣitā iti) — "she who is adorned with three eyes""तीन नेत्रों से सुशोभित"·त्वाम् (tvām) — youआपको·अद्रिराज-तनये (adrirāja-tanaye) — O daughter of the King of Mountainsहे पर्वतराज-पुत्री·विबुधाः (vibudhāḥ) — the wiseविद्वान् जन·वदन्ति (vadanti) — they callकहते हैं

ये (ye) — those whoजो लोग·स्तुवन्ति (stuvanti) — praiseस्तुति करते हैं·जगत्-मातः (jagat-mātaḥ) — O mother of the universeहे जगन्माता·श्लोकैः द्वादशभिः (ślokaiḥ dvādaśabhiḥ) — with twelve versesबारह श्लोकों से·क्रमात् (kramāt) — in due orderक्रमशः·त्वाम् अनुप्राप्य (tvām anuprāpya) — having attained youआपको प्राप्त करके·वाक्-सिद्धिम् (vāk-siddhim) — the power of speechवाक्-सिद्धि को·प्राप्नुयुः ते (prāpnuyuḥ te) — they obtainवे प्राप्त करते हैं·पराम् गतिम् (parām gatim) — the supreme state (liberation)परम गति (मोक्ष) को

वाक् (vāk) — the Vāgbhava seedवाग्भव-बीज·माया (māyā) — the Śakti seedशक्ति-बीज·कमला (kamalā) — the Śrī seedश्री-बीज·तारम् (tāram) — the praṇavaप्रणव·नमः (namaḥ) — the word "namaḥ""नमः" शब्द·अन्ते (ante) — at the endअन्त में·अथ (atha) — thenतदनन्तर·भगवति (bhagavati) — O Blessed Goddessहे भगवति·श्रीमातङ्गीश्वरि (śrīmātaṅgīśvari) — O Śrī Mātaṅgīśvarīहे श्रीमातङ्गीश्वरि·वदेत् (vadet) — one should sayकहे·सर्वजनमनोहरि (sarvajanamanohari) — "charmer of all people""सर्वजनमनोहारिणि"