शारदातिलकतन्त्रम्

अष्टादश (aṣṭādaśa) — eighteenअठारह·स्युः (syuḥ) — there areहैं·संस्काराः (saṃskārāḥ) — purificatory ritesसंस्कार·कुण्डानाम् (kuṇḍānām) — of fire-pitsकुण्डों के·तन्त्रचोदिताः (tantra-coditāḥ) — enjoined in the tantrasतंत्रों में कहे गए·वीक्षणम् (vīkṣaṇam) — inspection, examinationनिरीक्षण·मूलमन्त्रेण (mūla-mantreṇa) — with the root mantraमूलमन्त्र से·शरेण (śareṇa) — with the weapon-mantraअस्त्र-मन्त्र से·प्रोक्षणम् (prokṣaṇam) — sprinklingजल छिड़कना·मतम् (matam) — is held to be doneमाना गया है

तेन एव (tena eva) — with that very (weapon-mantra)उसी अस्त्र-मन्त्र से·ताडनम् (tāḍanam) — striking, tappingताड़न करना·दर्भैः (darbhaiḥ) — with blades of kuśa-grassदर्भों से·वर्मणा (varmaṇā) — with the armor-mantraवर्म-मन्त्र से·अभ्युक्षणम् (abhyukṣaṇam) — besprinklingजल छिड़कना·मतम् (matam) — is held to be doneमाना गया है·अस्त्रेण (astreṇa) — with the weapon-mantraअस्त्र-मन्त्र से·खनन-उद्धारौ (khanana-uddhārau) — the digging out and removing (of earth)खोदना और मिट्टी निकालना·हृन्मन्त्रेण (hṛn-mantreṇa) — with the heart-mantraहृदय-मन्त्र से·प्रपूरणम् (prapūraṇam) — the filling back inपुनः भरना

समीकरणम् (samīkaraṇam) — leveling (the ground)समतल करना·अस्त्रेण (astreṇa) — with the weapon-mantraअस्त्र-मन्त्र से·सेचनम् (secanam) — moistening with waterजल छिड़कना·वर्मणा (varmaṇā) — with the armor-mantraवर्म-मन्त्र से·मतम् (matam) — is held to be doneमाना गया है·कुट्टनम् (kuṭṭanam) — pounding, tamping downकूटना·हृतिमन्त्रेण (hṛti-mantreṇa) — with the hṛti-mantraहृति-मन्त्र से·वर्ममन्त्रेण (varma-mantreṇa) — with the armor-mantraवर्म-मन्त्र से·मार्जनम् (mārjanam) — smoothing, wiping cleanसाफ़ करना

विलेपनम् (vilepanam) — plastering, coating with clayलीपना·कलारूपकल्पनम् (kalā-rūpa-kalpanam) — fashioning the crescent forms (of moon, sun, and fire)चन्द्र, सूर्य और अग्नि की कला के आकार बनाना·तदनन्तरम् (tad-anantaram) — immediately after thatउसके तुरन्त बाद·त्रिसूत्रीकरणम् (tri-sūtrī-karaṇam) — the wrapping with the triple threadतीन धागों से लपेटना·पश्चात् (paścāt) — afterwardबाद में·हृदयेन (hṛdayena) — with the heart-mantraहृदय-मन्त्र से·अर्चनम् (arcanam) — worshipपूजन·मतम् (matam) — is held to be doneमाना गया है

यागे (yāge) — in the sacrificial riteयज्ञ में·कुण्डानि (kuṇḍāni) — the fire-pitsकुण्डों को·संस्कुर्यात् (saṃskuryāt) — one should purifyशुद्ध करना चाहिए·संस्कारैः एभिः ईरितैः (saṃskāraiḥ ebhiḥ īritaiḥ) — with these very rites that have been declaredइन्हीं बताए गए संस्कारों से·अथवा (athavā) — or elseअथवा·तानि (tāni) — themउनको·संस्कुर्यात् (saṃskuryāt) — one should purifyशुद्ध करे·चतुर्भिः (caturbhiḥ) — with fourचार से·वीक्षणादिभिः (vīkṣaṇa-ādibhiḥ) — beginning with examination (vīkṣaṇa)वीक्षण आदि से

तिस्रः तिस्रः (tisraḥ tisraḥ) — three and threeतीन-तीन·लिखेत् (likhet) — one should drawखींचनी चाहिए·लेखाः (lekhāḥ) — linesरेखाएँ·हृदा (hṛdā) — with the heart-mantraहृदय-मन्त्र से·प्रागुदगग्रगाः (prāg-udag-agragāḥ) — pointing east and pointing northपूर्वाभिमुख और उत्तराभिमुख·प्रागग्राणाम् (prāg-agrāṇām) — of those pointing eastपूर्वाभिमुख रेखाओं के·स्मृताः देवाः (smṛtāḥ devāḥ) — the deities held to beदेवता माने गए हैं·मुकुन्देशपुरन्दराः (mukunda-īśa-purandarāḥ) — Mukunda (Viṣṇu), Īśa (Śiva), and Purandara (Indra)मुकुन्द (विष्णु), ईश (शिव) और पुरन्दर (इन्द्र)

रेखाणाम् (rekhāṇām) — of the linesरेखाओं के·उदगग्राणाम् (udag-agrāṇām) — whose tips point northजिनके अगले सिरे उत्तर की ओर हैं·ब्रह्मवैवस्वतेन्दवः (brahma-vaivasvata-indavaḥ) — Brahmā, Vaivasvata (Yama), and Indu (the Moon)ब्रह्मा, वैवस्वत (यम) और इन्दु (चन्द्रमा)·अथवा (athavā) — or elseअथवा·षट्कोणावृतम् (ṣaṭkoṇa-āvṛtam) — enclosed within a hexagonषट्कोण से घिरा हुआ·त्रिकोणम् (trikoṇam) — a triangleत्रिकोण·तत्र (tatra) — thereवहाँ·संलिखेत् (saṃlikhet) — one should drawबनाना चाहिए

सर्वाणि (sarvāṇi) — all these (lines and figures)इन सबको·अभ्युच्य (abhyucya) — having gathered togetherएकत्र कर·तारेण (tāreṇa) — with the praṇava (oṃ)प्रणव मन्त्र से·योगपीठम् (yoga-pīṭham) — the seat of unionयोगपीठ·अथ अर्चयेत् (atha arcayet) — then one should worshipफिर पूजन करे·वागीश्वरीम् (vāgīśvarīm) — the goddess Vāgīśvarīदेवी वागीश्वरी को·ऋतुस्नाताम् (ṛtu-snātām) — freshly bathed in ritual purityऋतुस्नाता (शुद्ध)·नीलेन्दीवरसन्निभाम् (nīla-indīvara-sannibhām) — resembling a blue lotusनीलकमल के समान

वागीश्वरेण संयुक्ताम् (vāgīśvareṇa saṃyuktām) — joined with Vāgīśvara, her divine consortवागीश्वर से युक्त·उपचारैः (upacāraiḥ) — with the ritual offeringsउपचारों से·प्रपूजयेत् (prapūjayet) — one should worshipपूजन करे·सूर्यकान्तादिसंभूतम् (sūrya-kānta-ādi-saṃbhūtam) — produced from a sun-crystal or the likeसूर्यकान्त मणि आदि से उत्पन्न·यद्वा (yadvā) — or elseअथवा·श्रोत्रियगेहजम् (śrotriya-geha-jam) — born in the house of a learned Brahminवेदज्ञ ब्राह्मण के घर से आया हुआ

आनीय (ānīya) — having broughtलाकर·च अग्निम् (ca agnim) — and the fireऔर अग्नि को·पात्रेण (pātreṇa) — in a vesselपात्र में·क्रव्यादांशम् (kravyāda-aṃśam) — the portion belonging to the flesh-eating spiritsक्रव्याद (मांसभक्षी प्रेतों के) अंश को·परित्यजेत् (parityajet) — one should discardत्याग देना चाहिए·संस्कुर्यात् (saṃskuryāt) — one should purifyशुद्ध करना चाहिए·तम् (tam) — it, the fireउस अग्नि को·यथान्यायम् (yathā-nyāyam) — duly, according to ruleविधिपूर्वक·देशिकः (deśikaḥ) — the teacherआचार्य·वीक्षणादिभिः (vīkṣaṇa-ādibhiḥ) — by examination and the rest of the ritesवीक्षण आदि संस्कारों से

औदर्यबैन्दवाग्निभ्याम् (audarya-baindava-agnibhyām) — with the two fires named udarya and baindavaऔदर्य और बैन्दव नामक दो अग्नियों के साथ·भौमस्य (bhaumasya) — of the earthly fireपार्थिव (सांसारिक) अग्नि की·ऐक्यम् (aikyam) — the oneness, identityएकता·स्मरन् (smaran) — contemplatingस्मरण करते हुए·वसोः (vasoḥ) — of Agniअग्नि की·योजयेत् (yojayet) — one should infuse, joinस्थापित करे·वह्निबीजेन (vahni-bījena) — with the seed-syllable of fireअग्नि के बीज-मन्त्र से·चैतन्यम् (caitanyam) — consciousness, life-forceचैतन्य (जीवन-तत्त्व)·पावकौ (pāvakau) — into the two firesउस अग्नि में·तदा (tadā) — thenतब

तारेण (tāreṇa) — with the praṇavaप्रणव मन्त्र से·मन्त्रितम् (mantritam) — consecrated with mantraअभिमन्त्रित किया हुआ·मन्त्री (mantrī) — the officiantआचार्य·धेनुमुद्रा (dhenu-mudrā) — the cow-gestureधेनुमुद्रा·अमृतीकृतम् (amṛtī-kṛtam) — turned into nectarअमृतमय बनाया हुआ·अस्त्रेण (astreṇa) — with the weapon-mantraअस्त्र-मन्त्र से·रक्षितम् (rakṣitam) — protected, guardedरक्षा किया हुआ·पश्चात् (paścāt) — then, afterwardफिर·तनुत्रेण (tanutreṇa) — with the armor-mantraवर्म-मन्त्र से·अवगुण्ठितम् (avaguṇṭhitam) — veiled, enclosedआवृत किया हुआ

अर्चितम् (arcitam) — the worshipped fireपूजित अग्नि को·त्रिः (triḥ) — three timesतीन बार·परिभ्राम्य (paribhrāmya) — having carried aroundघुमाकर·कुण्डस्य उपरि (kuṇḍasya upari) — above the fire-pitकुण्ड के ऊपर·देशिकः (deśikaḥ) — the teacherआचार्य·प्रदक्षिणम् (pradakṣiṇam) — clockwise circumambulationप्रदक्षिणा·तदा (tadā) — thenतब·तारमन्त्रोच्चारणपूर्वकम् (tāra-mantra-uccāraṇa-pūrvakam) — preceded by the recitation of the praṇava and the root mantraप्रणव और मूलमन्त्र के उच्चारण के साथ

आत्मनः अभिमुखम् (ātmanaḥ abhimukham) — facing himselfअपने सम्मुख·वह्निम् (vahnim) — the fireअग्नि को·जानुस्पृष्टमहीतलः (jānu-spṛṣṭa-mahītalaḥ) — one whose knee touches the groundजिसका घुटना भूमि का स्पर्श करता है·शिवबीजधिया (śiva-bīja-dhiyā) — with the thought of the seed-syllable of Śivaशिव-बीज मन्त्र के ध्यान से·देव्याः (devyāḥ) — of the Goddessदेवी की·योनौ एव (yonau eva) — into the yoni itselfयोनि में ही·विनिक्षिपेत् (vinikṣipet) — one should place, depositस्थापित करे

पश्चात् (paścāt) — then, afterwardइसके बाद·अस्य देव्याः च (asya devyāḥ ca) — to this (Agni) and to the Goddessअग्नि और देवी दोनों को·दद्यात् (dadyāt) — one should offerअर्पित करे·आचमनादिकम् (ācamana-ādikam) — the sipping of water and the rest of the honorific ritesआचमन आदि उपचार·ज्वालयेत् (jvālayet) — one should kindleप्रज्वलित करे·मनुना अनेन (manunā anena) — with this very mantraइसी मन्त्र से·तम् अग्निम् (tam agnim) — that fireउस अग्नि को·अथ देशिकः (atha deśikaḥ) — then the teacherफिर आचार्य

अग्निम् (agnim) — Agniअग्नि को·प्रज्वलितम् (prajvalitam) — blazingप्रज्वलित·वन्दे (vande) — I salute, worshipनमस्कार करता हूँ·जातवेदम् (jātavedam) — the knower of all birthsजातवेदा (सब जन्मों को जानने वाला)·हुताशनम् (hutāśanam) — the devourer of oblationsहुताशन (आहुति भक्षण करने वाला)·सुवर्णवर्णम् (suvarṇa-varṇam) — golden-huedसुवर्ण के समान वर्णवाला·अमलम् (amalam) — stainlessनिर्मल·समिद्धम् (samiddham) — well-kindledभलीभाँति प्रदीप्त·विश्वतोमुखम् (viśvato-mukham) — facing every directionसब ओर मुख वाला

उपतिष्ठेत (upatiṣṭheta) — one should approach, venerateउपासना करनी चाहिए·विधिवत् (vidhivat) — duly, according to ruleविधिपूर्वक·मनुना अनेन (manunā anena) — with this very mantraइसी मन्त्र से·पावकम् (pāvakam) — the fireअग्नि की·विन्यसेत् (vinyaset) — one should install (by nyāsa)न्यास करे·आत्मनः देहे (ātmanaḥ dehe) — upon his own bodyअपने शरीर में·मन्त्रैः (mantraiḥ) — with their respective mantrasउनके-उनके मन्त्रों से·जिह्वाः (jihvāḥ) — the tonguesजिह्वाओं का·हविर्भुजः (havirbhujaḥ) — of the oblation-eater (Agni)हविर्भुक् अग्नि की

वर्णाः (varṇāḥ) — the letters (syllables)अक्षर·मन्त्राः (mantrāḥ) — the mantrasमन्त्र·समुद्दिष्टाः (samuddiṣṭāḥ) — have been declaredबताए गए हैं·जिह्वानाम् (jihvānām) — of the tonguesजिह्वाओं के·सह देशिकैः (saha deśikaiḥ) — together with the teachers' [names for them]आचार्यों द्वारा [दिए गए नामों] सहित·जिह्वाः (jihvāḥ) — the tonguesजिह्वाएँ·ताः (tāḥ) — thoseवे·विविधाः (vividhāḥ) — of various kindsविविध प्रकार की·प्रोक्ता (proktā) — are saidकही गई हैं·गुणभेदेन (guṇabhedena) — by difference of quality (guṇa)गुण के भेद से·कर्मसु (karmasu) — for [various] ritesकर्मों के लिए

हिरण्या (hiraṇyā) — "Golden" (name of a tongue)"हिरण्या" (सुनहरी)·गगना (gaganā) — "Sky-hued" (name)"गगना" (आकाश-वर्णा)·रक्ता (raktā) — "Red" (name)"रक्ता" (लाल)·कृष्णा अन्या (kṛṣṇā anyā) — another, "the Black one"एक और, "कृष्णा" (काली)·सुप्रभा (suprabhā) — "Bright-radiance" (name)"सुप्रभा" (उज्ज्वल)·मता (matā) — is held [as a name]मानी गई है·बहुरूपा (bahurūpā) — "Many-formed" (name)"बहुरूपा"·अतिरक्ता (atiraktā) — "Very-red" (name)"अतिरक्ता"·सात्त्विक्यः (sāttvikyaḥ) — the sāttvik [tongues]सात्त्विकी जिह्वाएँ·यागकर्मसु (yāgakarmasu) — in sacrificial (Vedic) ritesयज्ञ-कर्मों में

पद्मरागा (padmarāgā) — "Ruby-hued" (name)"पद्मरागा"·सुवर्णा अन्या (suvarṇā anyā) — another, "Golden-hued"एक और, "सुवर्णा"·तृतीया (tṛtīyā) — the third [being]तीसरी·भद्रलोहिता (bhadralohitā) — "Auspicious-red" (name)"भद्रलोहिता"·लोहिता (lohitā) — "Red" (name)"लोहिता"·अनन्तरम् (anantaram) — next afterइसके बाद·श्वेता (śvetā) — "White" (name)"श्वेता"·धूमिनी (dhūminī) — "Smoky" (name)"धूमिनी"·करालिका (karālikā) — "Dreadful" (name)"करालिका"

राजस्यः (rājasyaḥ) — the rājasik [tongues]राजसी जिह्वाएँ·रसनाः (rasanāḥ) — tonguesजिह्वाएँ·वह्नेः (vahneḥ) — of Agniअग्नि की·विहिताः (vihitāḥ) — are ordainedनियत की गई हैं·काम्यकर्मसु (kāmyakarmasu) — in rites performed for a desired endकाम्य कर्मों में·विश्वमूर्तिः (viśvamūrtiḥ) — "Universal-formed" (name, tāmasik tongue)"विश्वमूर्ति"·स्फुलिङ्गिन्यौ (sphuliṅginyau) — "Spark-throwing" (name)"स्फुलिङ्गिनी"·धूम्रवर्णा (dhūmravarṇā) — "Smoke-colored" (name)"धूम्रवर्णा"·मनोजवा (manojavā) — "Swift-as-thought" (name)"मनोजवा"

लोहिता अन्या (lohitā anyā) — another, "Red"एक और, "लोहिता"·करालाख्या (karālākhyā) — the one named "Terrible""कराला" नाम की·काली (kālī) — "Black" (name)"काली"·तामसाः (tāmasāḥ) — the tāmasik [tongues]तामसी·ईरिताः (īritāḥ) — are declaredकही गई हैं·एताः (etāḥ) — theseये·सप्त (sapta) — sevenसात·नियुज्यन्ते (niyujyante) — are employedप्रयुक्त की जाती हैं·क्रूरकर्मसु (krūrakarmasu) — in cruel (abhicāra) ritesक्रूर (अभिचार) कर्मों में·मन्त्रिभिः (mantribhiḥ) — by mantra-adeptsमन्त्रवेत्ताओं द्वारा

स्वनामसमाभाः (svanāmasamābhāḥ) — resembling their own names [in nature]अपने-अपने नाम के अनुरूप·स्युः (syuḥ) — areहोती हैं·जिह्वाः (jihvāḥ) — the tonguesजिह्वाएँ·कल्याणहेतवः (kalyāṇahetavaḥ) — causes of well-beingकल्याण के कारण·अमर्त्ये (amartye) — in [the position of] the god (the immortal one)देवता के [पद में]·पितृ (pitṛ) — ancestorपितर·गन्धर्व (gandharva) — gandharvaगन्धर्व·यक्ष (yakṣa) — yakṣaयक्ष·नाग (nāga) — serpent-deityनाग·पिशाचकम् (piśācakam) — goblin (piśāca)पिशाच

राक्षसाः (rākṣasāḥ) — the rākṣasaराक्षस·सप्तजिह्वानाम् (saptajihvānām) — of the seven tonguesसात जिह्वाओं के·ईरिताः (īritāḥ) — are declaredकहे गए हैं·अधिदेवताः (adhidevatāḥ) — presiding deitiesअधिष्ठाता देवता·वह्नेः (vahneḥ) — of Agniअग्नि के·अङ्गमनून् (aṅgamanūn) — the limb-mantrasअङ्ग-मन्त्रों को·न्यस्येत् (nyasyet) — one should place (perform nyāsa)न्यास करे·तनौ (tanau) — on the bodyशरीर पर·उक्तेन वर्त्मना (uktena vartmanā) — by the method already statedपहले कही गई विधि से

सहस्रार्चिः (sahasrārciḥ) — "Thousand-flamed" (name, for the heart)"सहस्रार्चि" (हृदय हेतु)·स्वस्तिपूर्णम् (svastipūrṇam) — "Full of well-being" (name, for the head)"स्वस्तिपूर्ण" (शिर हेतु)·उत्तिष्ठपुरुषः (uttiṣṭhapuruṣaḥ) — "The rising person" (name, for the tuft)"उत्तिष्ठपुरुष" (शिखा हेतु)·पुनः (punaḥ) — furtherपुनः·धूम्रव्यापी (dhūmravyāpī) — "Smoke-pervading" (name, for the armor)"धूम्रव्यापी" (कवच हेतु)·समजिह्वः (samajihvaḥ) — "Even-tongued" (name, for the eyes)"समजिह्व" (नेत्र हेतु)·धनुर्धरः (dhanurdharaḥ) — "Bow-bearer" (name, for the weapon)"धनुर्धर" (अस्त्र हेतु)·इति क्रमात् (iti kramāt) — thus in orderइसी क्रम से

षडङ्गमनवः (ṣaḍaṅgamanavaḥ) — the six limb-mantrasछह अङ्ग-मन्त्र·प्रोक्ताः (proktāḥ) — are declaredकहे गए हैं·जातिभिः सह (jātibhiḥ saha) — together with the [respective] limb-category wordजाति (अङ्ग-नाम) के साथ·संयुताः (saṃyutāḥ) — joinedसंयुक्त·मूर्तीः (mūrtīḥ) — the formsमूर्तियों को·अष्टौ (aṣṭau) — eightआठ·तनौ (tanau) — on the bodyशरीर पर·न्यस्येत् (nyaset) — should placeन्यास करे·देशिकः (deśikaḥ) — the teacherआचार्य·जातवेदसः (jātavedasaḥ) — of Jātavedas (Agni)जातवेद (अग्नि) की

जातवेदाः (jātavedāḥ) — "Knower of all born things" (name, Agni)"जातवेद"·सप्तजिह्वः (saptajihvaḥ) — "Seven-tongued" (name)"सप्तजिह्व"·हव्यवाहनसंज्ञकः (havyavāhanasaṃjñakaḥ) — the one called "Oblation-bearer""हव्यवाहन" नाम वाला·अश्वोदरजसंज्ञः (aśvodarajasaṃjñaḥ) — the one called "Horse-belly-born""अश्वोदरज" नाम वाला·अन्यः (anyaḥ) — anotherएक और·पुनः (punaḥ) — furtherपुनः·वैश्वानराह्वयः (vaiśvānarāhvayaḥ) — the one named "Vaiśvānara""वैश्वानर" नाम वाला

कौमारतेजाः (kaumāratejāḥ) — "Kaumāra-splendor" (name)"कौमारतेजा"·स्यात् (syāt) — [is] the next [name]अगला नाम है·विश्वमुखः (viśvamukhaḥ) — "Universal-faced" (name)"विश्वमुख"·देवमुखः (devamukhaḥ) — "God-faced" (name)"देवमुख"·स्मृतः (smṛtaḥ) — is remembered [as the eighth]स्मरण किया गया है·तार-अग्नये (tāra-agnaye) — with the praṇava (oṃ) and the word "agnaye"प्रणव (ॐ) और "अग्नये" पद से·पदाद्याः (padādyāḥ) — having these words at the startआरम्भ में रखकर·स्युः (syuḥ) — areहोते हैं·नत्यन्ताः (natyantāḥ) — ending with "namaḥ""नमः" पर समाप्त होने वाले·वह्निमूर्तयः (vahnimūrtayaḥ) — the mantras of the fire-formsअग्नि-मूर्तियों के मन्त्र·आसनम् (āsanam) — a seatआसन·कल्पयित्वा (kalpayitvā) — having preparedबनाकर·अग्रे (agre) — firstपहले·मूर्तिम् (mūrtim) — the formमूर्ति का·तस्य (tasya) — his (Agni's)उस (अग्नि) की·विचिन्तयेत् (vicintayet) — one should contemplateध्यान करे

इष्टम् (iṣṭam) — the boon-granting gestureवरद-मुद्रा·शक्तिम् (śaktim) — a spearशक्ति (भाला)·स्वस्तिकाम् (svastikām) — the svastika [emblem]स्वस्तिक·अभीतिम् (abhītim) — the fear-dispelling gesture (abhaya)अभय-मुद्रा·उच्चैः (uccaiḥ) — raisedऊँची·दोर्भिः (dorbhiḥ) — with his armsभुजाओं से·दधानम् (dadhānam) — bearingधारण करते हुए·जवाभम् (javābham) — having the color of the japā (hibiscus) flowerजपाकुसुम के रंग का·हेमाकल्पम् (hemākalpam) — adorned as if with goldसोने के आभूषणों से युक्त·पद्मसंस्थम् (padmasaṃstham) — seated on a lotusकमल पर विराजमान·त्रिनेत्रम् (trinetram) — three-eyedत्रिनेत्र·ध्यायेत् (dhyāyet) — one should meditate onध्यान करे·वह्निम् (vahnim) — Agniअग्नि का·बद्धमौलिम् (baddhamaulim) — his hair bound in a topknotबँधी हुई शिखा वाला·जटाभिः (jaṭābhiḥ) — with matted locksजटाओं सहित

परिषिञ्चेत् (pariṣiñcet) — one should sprinkleसींचे·ततः (tataḥ) — thenफिर·तोयैः (toyaiḥ) — with watersजल से·विशुद्धैः (viśuddhaiḥ) — pureशुद्ध·मेखलोपरि (mekhalā-upari) — upon the girdle (rim of the fire-pit)मेखला (कुण्ड की मेखला) पर·दर्भैः (darbhaiḥ) — with darbha (kuśa) grassदर्भ (कुश) से·अग्रैः (agraiḥ) — by their tipsअग्रभाग से·मध्यस्थमेखलायाम् (madhyasthamekhalāyām) — on the middle girdleमध्य की मेखला पर·परिस्तरेत् (paristaret) — one should strewबिछाए

निक्षिप्य (nikṣipya) — having placedरखकर·दिक्षु (dikṣu) — in the directionsदिशाओं में·परिधीन् (paridhīn) — the enclosing sticks (paridhi)परिधियों को·प्राचीवर्जम् (prācīvarjam) — excepting the eastपूर्व दिशा को छोड़कर·गुरूत्तमः (gurūttamaḥ) — the excellent teacherश्रेष्ठ आचार्य·प्रादक्षिण्येन (prādakṣiṇyena) — in clockwise orderप्रदक्षिण क्रम से·संपूज्याः (saṃpūjyāḥ) — are to be worshippedपूजनीय हैं·तेषु (teṣu) — upon themउन पर·ब्रह्मादिमूर्तयः (brahmādimūrtayaḥ) — the forms beginning with Brahmāब्रह्मा आदि मूर्तियाँ

ध्यातम् (dhyātam) — meditated upon (as described)ध्यान किए गए·वह्निम् (vahnim) — Agniअग्नि का·यजेत् (yajet) — one should worshipपूजन करे·मध्ये (madhye) — in the middleमध्य में·गन्धाद्यैः (gandhādyaiḥ) — with sandal-paste and other offeringsगन्ध आदि से·मनुना अमुना (manunā amunā) — with this following mantraइस [आगे कहे जाने वाले] मन्त्र से·वैश्वानर-जातवेद-पदे (vaiśvānara-jātaveda-pade) — at the words "Vaiśvānara" and "Jātaveda""वैश्वानर" और "जातवेद" पद पर·पश्चात् (paścāt) — afterइसके बाद·इहावह (ihāvaha) — "come hither""यहाँ पधारिए" (इहावह)

लोहिताक्षपदस्य (lohitākṣapadasya) — of the word "Lohitākṣa" (red-eyed one)"लोहिताक्ष" पद के·अन्ते (ante) — at the endअन्त में·सर्वकर्माणि (sarvakarmāṇi) — all works/ritesसभी कर्मों को·साधय (sādhaya) — "accomplish" (mantra-word)"सिद्ध करो" (मन्त्रांश)·वह्निजाया (vahnijāyā) — "Agni's wife" (i.e. svāhā)"अग्नि की पत्नी" (स्वाहा)·अवधिः (avadhiḥ) — the terminus/endingअन्त·प्रोक्ता (proktā) — is declaredकहा गया है·मन्त्रः (mantraḥ) — the mantraमन्त्र·पावकवल्लभः (pāvakavallabhaḥ) — beloved to Agniअग्नि को प्रिय

मध्ये (madhye) — in the middleमध्य में·षट्सु अपि कोणेषु (ṣaṭsu api koṇeṣu) — and also at the six cornersछहों कोणों में भी·जिह्वाः (jihvāḥ) — the tonguesजिह्वाओं को·ज्वालारुचः (jvālārucaḥ) — radiant like flamesज्वाला के समान चमकती हुई·यजेत् (yajet) — one should worshipपूजे·केसरे (kesare) — in the filament-whorl (pericarp of the lotus)केसर (कर्णिका) में·उक्तमार्गेण (uktamārgeṇa) — by the method already statedपूर्वोक्त विधि से·पूजयेत् (pūjayet) — one should worshipपूजन करे·अङ्गदेवताः (aṅgadevatāḥ) — the limb-deitiesअङ्ग-देवताओं का

दलेषु (daleṣu) — on the petalsदलों (पंखुड़ियों) पर·पूजयेत् (pūjayet) — one should worshipपूजन करे·मूर्तीः (mūrtīḥ) — the forms of Agniअग्नि की मूर्तियों का·शक्तिस्वस्तिकधारिणीः (śaktisvastikadhāriṇīḥ) — bearing the spear and the svastikaशक्ति और स्वस्तिक धारण करने वाली·दलाग्रे (dalāgre) — at the tip of the petalsदलों के अग्रभाग में·मातरः (mātaraḥ) — the Mother-goddessesमातृकाएँ·पूज्याः (pūjyāḥ) — are to be worshippedपूजनीय हैं·सासितांगादिभैरवाः (sāsitāṅgādibhairavāḥ) — together with Asitāṅga and the other Bhairavasअसितांग आदि भैरवों सहित

लोकपालान् (lokapālān) — the guardians of the directionsदिशाओं के रक्षक देवता·ततः (tataḥ) — thenतत्पश्चात्·दिक्षु (dikṣu) — in the directionsदिशाओं में·पूजयेत् (pūjayet) — should worshipपूजन करे·उक्तलक्षणान् (uktalakṣaṇān) — in the form already describedपहले बताए गए स्वरूप वाले·पश्चात् (paścāt) — afterwardबाद में·आदाय (ādāya) — having takenलेकर·पाणिभ्यां (pāṇibhyām) — with the two handsदोनों हाथों से·स्रुक्स्रुवौ (sruk-sruvau) — the sruk and sruva, the two sacrificial ladlesस्रुक् और स्रुव, दो यज्ञ-पात्र·तौ (tau) — those twoउन दोनों को·अधोमुखौ (adhomukhau) — facing downwardमुख नीचे किए हुए

त्रिः (triḥ) — three timesतीन बार·संप्रतापयेत् (saṃpratāpayet) — should heat thoroughlyभलीभाँति तपाए·वह्नौ (vahnau) — in the fireअग्नि में·दर्भान् (darbhān) — blades of kusha grassकुश की सींकों को·आदाय (ādāya) — having takenलेकर·देशिकः (deśikaḥ) — the teacherआचार्य·तदग्रमध्यमूलादि (tad-agra-madhya-mūlādi) — its tip, middle, root, and so onउसके अग्र, मध्य, मूल आदि भाग·शोधयेत् (śodhayet) — should purifyशुद्ध करे·तैः (taiḥ) — with themउनसे·यथाक्रमम् (yathākramam) — in due orderक्रमानुसार

गृहीत्वा (gṛhītvā) — having taken holdपकड़कर·वामहस्तेन (vāma-hastena) — with the left handबाएँ हाथ से·प्रोक्षयेत् (prokṣayet) — should sprinkleछिड़के·दक्षिणेन (dakṣiṇena) — with the right handदाहिने हाथ से·तौ (tau) — those two ladlesउन दोनों को·पुनः (punaḥ) — againपुनः·प्रतापयेत् (pratāpayet) — should heatतपाए·मन्त्री (mantrī) — the mantra-knowing teacherमन्त्रज्ञ आचार्य·दर्भान् (darbhān) — the kusha bladesकुश की सींकों को·वह्नौ (vahnau) — into the fireअग्नि में·विनिक्षिपेत् (vinikṣipet) — should castडाल दे

आत्मनः (ātmanaḥ) — his ownअपने·दक्षिणे भागे (dakṣiṇe bhāge) — on the right sideदाहिनी ओर·स्थापयेत् (sthāpayet) — should placeरख दे·तौ (tau) — those twoउन दोनों को·कुशास्तरे (kuśāstare) — on a spread of kusha grassकुश के आसन पर·आज्यस्थालीम् (ājya-sthālīm) — the vessel of gheeघी के पात्र को·अथ (atha) — thenतदनन्तर·आदाय (ādāya) — having takenलेकर·प्रोक्षयेत् (prokṣayet) — should sprinkleप्रोक्षित करे·अस्त्रवारिणा (astra-vāriṇā) — with water consecrated by the astra-mantraअस्त्र-मन्त्र से अभिमन्त्रित जल से

तस्याम् (tasyām) — into that vesselउस पात्र में·आज्यम् (ājyam) — the gheeघी को·विनिक्षिप्य (vinikṣipya) — having pouredडालकर·संस्कृतम् (saṃskṛtam) — consecratedसंस्कारयुक्त·वीक्षणादिभिः (vīkṣaṇādibhiḥ) — by gazing and the other preparatory ritesदृष्टि आदि से·निरुह्य (niruhya) — having taken outनिकालकर·वाय्व्यङ्गारान् (vāyvy-aṅgārān) — the embers set in the northwestवायव्य कोण के अंगारों को·हृदा (hṛdā) — with the heart-mantraहृदय-मन्त्र से·तेषु (teṣu) — upon themउन पर·निवेशयेत् (niveśayet) — should set downरख दे

इदम् (idam) — thisइसको·तापनम् (tāpanam) — the "heating" riteतापन संस्कार·उद्दिष्टम् (uddiṣṭam) — designatedकहा गया है·देशिकैः (deśikaiḥ) — by the teachersआचार्यों द्वारा·तन्त्रवेदिभिः (tantra-vedibhiḥ) — versed in the tantrasतन्त्रवेत्ता·संदीप्य (saṃdīpya) — having kindledप्रज्वलित करके·दर्भयुगलम् (darbha-yugalam) — the pair of kusha bladesकुश की जोड़ी को·आज्ये (ājye) — in the gheeघी में·क्षिप्त्वा (kṣiptvā) — having dippedडुबोकर·अनले (anale) — into the fireअग्नि में·क्षिपेत् (kṣipet) — should castडाल दे

गुरुः (guruḥ) — the teacherआचार्य·हृदयमन्त्रेण (hṛdaya-mantreṇa) — with the heart-mantraहृदय-मन्त्र से·पवित्रीकरणान्वितम् (pavitrī-karaṇānvitam) — accompanied by the rite called "purification""पवित्रीकरण" नामक क्रिया से युक्त·दीप्तेन (dīptena) — with the kindledजलती हुई·दर्भयुग्मेन (darbha-yugmena) — pair of kusha bladesकुश की जोड़ी से·नीराज्य (nīrājya) — having waved around in offeringपरिक्रमा करके·आज्यम् (ājyam) — the gheeघी की·सः (saḥ) — heवह·वर्मणा (varmaṇā) — with the kavaca-mantraकवच-मन्त्र से

जातवेदसि (jātavedasi) — in the fireअग्नि में·तान् (tān) — them, the bladesउन सींकों को·न्यस्येत् (nyaset) — should placeडाल दे·उद्द्योतनम् (uddyotanam) — the "illumination" rite"उद्योतन" संस्कार·इदम् (idam) — thisयह·मतम् (matam) — is held to beमाना गया है·गृहीत्वा (gṛhītvā) — having takenलेकर·घृतम् (ghṛtam) — the ghee-vesselघी के पात्र को·अङ्गारान् (aṅgārān) — together with its embersअंगारों सहित·प्रत्यूह्य (pratyūhya) — having brought backवापस लाकर·अग्नौ (agnau) — to the fireअग्नि के पास·जलम् (jalam) — waterजल का·स्पृशेत् (spṛśet) — should touchस्पर्श करे

अङ्गुष्ठोपकनिष्ठाभ्यां (aṅguṣṭhopakaniṣṭhābhyām) — with the thumb and the ring fingerअंगूठे और अनामिका अंगुली से·दर्भौ (darbhau) — the two kusha bladesकुश की दो सींकों को·प्रादेशसंमितौ (prādeśa-saṃmitau) — measuring a spanएक बित्ता प्रमाण·गृह्य (gṛhya) — having taken holdपकड़कर·उत्पुनीयात् (utpunīyāt) — should purifyपवित्र करे·अस्त्रेण (astreṇa) — with the astra-mantraअस्त्र-मन्त्र से·घृतम् (ghṛtam) — the gheeघी को·उत्पवनम् (utpavanam) — the "utpavana" rite"उत्पवन" संस्कार·विदुः (viduḥ) — the wise call thisविद्वान कहते हैं

तत्तद्धृदयमन्त्रेण (tat-tad-hṛdaya-mantreṇa) — with each respective heart-mantraउस-उस हृदय-मन्त्र से·कुशाभ्याम् (kuśābhyām) — with the two kusha bladesदोनों कुश की सींकों से·आत्मसंमुखम् (ātma-saṃmukham) — facing himselfअपनी ओर·घृते (ghṛte) — in the gheeघी में·संप्लवनम् (samplavanam) — the stirring rite"सम्प्लवन" क्रिया·कुर्यात् (kuryāt) — should performकरे·संस्काराः (saṃskārāḥ) — the purificatory ritesसंस्कार·षट् (ṣaṭ) — sixछह·उदीरिताः (udīritāḥ) — have been declaredकहे गए हैं

प्रादेशमात्रम् (prādeśa-mātram) — a span in lengthएक बित्ता प्रमाण·संगृह्य (saṃgṛhya) — having taken upलेकर·दर्भयुग्मम् (darbha-yugmam) — the pair of kusha bladesकुश की जोड़ी को·घृतान्तरे (ghṛtāntare) — into the midst of the gheeघी के भीतर·निक्षिप्य (nikṣipya) — having dippedडुबोकर·भागौ द्वौ (bhāgau dvau) — two portionsदो भाग·कृत्वा (kṛtvā) — having madeकरके·पक्षौ (pakṣau) — the two sidesदो पक्षों को·शुक्लेतरौ (śukletarau) — the bright and the other, dark, oneशुक्ल और कृष्ण·स्मरेत् (smaret) — should call to mindध्यान करे

वामे भागे (vāme bhāge) — in the left portionबाएँ भाग में·नाडीम् इडाम् (nāḍīm iḍām) — the ida channelइड़ा नाड़ी को·दक्षिणे (dakṣiṇe) — in the rightदाहिने में·पिङ्गलाम् (piṅgalām) — the pingala channelपिंगला नाड़ी को·पुनः (punaḥ) — andऔर·सुषुम्नाम् (suṣumnām) — the sushumna channelसुषुम्ना नाड़ी को·मध्यतः (madhyataḥ) — in the middleमध्य में·ध्यात्वा (dhyātvā) — having meditatedध्यान करके·कुर्यात् (kuryāt) — should performकरे·होमम् (homam) — the fire-oblationहोम·यथाविधि (yathāvidhi) — according to ruleविधिपूर्वक

स्रुवेण (sruveṇa) — with the sruva ladleस्रुवा से·दक्षिणात् भागात् (dakṣiṇāt bhāgāt) — from the right portionदाहिने भाग से·आदाय (ādāya) — having takenलेकर·आज्यम् (ājyam) — the gheeघी को·हृदा (hṛdā) — with the heart-mantraहृदय-मन्त्र से·गुरुः (guruḥ) — the teacherआचार्य·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer oblationआहुति दे·अग्नये स्वाहा इति (agnaye svāhā iti) — saying "to Agni, svaha""अग्नये स्वाहा" कहकर·अग्नेः दक्षिणलोचने (agneḥ dakṣiṇa-locane) — into the right eye of the fireअग्नि के दाहिने नेत्र में

वामतः (vāmataḥ) — from the leftबाएँ भाग से·तत् (tat) — that gheeउस घी को·आदाय (ādāya) — having takenलेकर·वामे वह्निविलोचने (vāme vahni-vilocane) — into the left eye of the fireअग्नि के बाएँ नेत्र में·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer oblationआहुति दे·अथ (atha) — thenफिर·सोमाय स्वाहा इति (somāya svāhā iti) — saying "to Soma, svaha""सोमाय स्वाहा" कहकर·हृदयाणुना (hṛdayāṇunā) — with the subtle heart-mantraसूक्ष्म हृदय-मन्त्र से

मध्यात् (madhyāt) — from the middleमध्य भाग से·आज्यम् (ājyam) — the gheeघी को·समादाय (samādāya) — having takenलेकर·वह्नेः भालविलोचने (vahneḥ bhāla-vilocane) — into the forehead-eye of the fireअग्नि के ललाट-नेत्र में·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer oblationआहुति दे·अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा इति (agnīṣomābhyāṃ svāhā iti) — saying "to Agni-Soma, svaha""अग्नीषोमाभ्यां स्वाहा" कहकर·हृदयाणुना (hṛdayāṇunā) — with the subtle heart-mantraसूक्ष्म हृदय-मन्त्र से

ब्रह्ममन्त्रेण (brahma-mantreṇa) — with the brahma-mantraब्रह्म-मन्त्र से·स्रुवेण (sruveṇa) — with the sruva ladleस्रुवा से·आज्यम् (ājyam) — the gheeघी को·भागात् (bhāgāt) — from the portionभाग से·आदाय (ādāya) — having takenलेकर·दक्षिणात् (dakṣiṇāt) — from the rightदाहिने से·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer oblationआहुति दे·अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा इति (agnaye sviṣṭakṛte svāhā iti) — saying "to Agni Svishtakrit, svaha""अग्नये स्विष्टकृते स्वाहा" कहकर·तन्मुखे (tan-mukhe) — into its mouthउसके मुख में

इति (iti) — thusइस प्रकार·संपातयेत् (saṃpātayet) — should let fall backगिरा दे·भागे (bhāge) — into the portionभाग में·स्वाज्यस्य (svājyasya) — of one's own gheeअपने घी का·अन्वाहुतिक्रमात् (anvāhuti-kramāt) — in the order of repeated oblationअन्वाहुति क्रम से·इति (iti) — thusइस प्रकार·अग्निनेत्रवक्त्राणाम् (agni-netra-vaktrāṇām) — of the eyes and mouth of the fireअग्नि के नेत्रों और मुख का·कुर्यात् (kuryāt) — should performकरे·उद्घाटनम् (udghāṭanam) — the "opening" rite"उद्घाटन" संस्कार·गुरुः (guruḥ) — the teacherआचार्य

गर्भाधानादिका (garbhādhānādikā) — beginning with garbhadhanaगर्भाधान आदि से आरम्भ होने वाली·वह्नेः (vahneḥ) — of the fireअग्नि की·क्रिया (kriyā) — the ritesक्रियाएँ·निर्वर्तयेत् (nirvartayet) — should carry outसम्पन्न करे·क्रमात् (kramāt) — in orderक्रमशः·अष्टाभिः आज्याहुतिभिः (aṣṭābhiḥ ājyāhutibhiḥ) — with eight oblations of gheeआठ घी की आहुतियों से·प्रणवेन (praṇavena) — with the pranava, Omप्रणव सहित·पृथक् पृथक् (pṛthak pṛthak) — separately, one by oneपृथक्-पृथक्

गर्भाधानम् (garbhādhānam) — garbhādhāna, the rite of conceptionगर्भाधान संस्कार·पुंसवनम् (puṃsavanam) — puṃsavana, the rite for a male childपुंसवन संस्कार·सीमन्त-उन्नयनम् (sīmanta-unnayanam) — sīmantonnayana, the hair-parting riteसीमन्तोन्नयन संस्कार·पुनः (punaḥ) — again, nextफिर·अनन्तरम् (anantaram) — immediately afterउसके बाद·जातकर्म (jātakarma) — jātakarma, the birth-riteजातकर्म संस्कार·स्यात् (syāt) — should beहोना चाहिए·नामकरणम् (nāmakaraṇam) — nāmakaraṇa, the naming-riteनामकरण संस्कार·तथा (tathā) — and thenतथा

उपनिष्क्रमणम् (upaniṣkramaṇam) — upaniṣkramaṇa, the first outing riteउपनिष्क्रमण संस्कार·पश्चात् (paścāt) — after thatउसके बाद·अन्नप्राशनम् (annaprāśanam) — annaprāśana, the first solid-food riteअन्नप्राशन संस्कार·ईरितम् (īritam) — is declaredकहा गया है·चौल-उपनयने (caula-upanayane) — caula (tonsure) and upanayana (thread-investiture)चौल (मुण्डन) और उपनयन·भूयः (bhūyaḥ) — further, thenफिर·महानाम्न्यम् (mahānāmnyam) — on the mahānāmnī dayमहानाम्नी के दिन·महाव्रतम् (mahāvratam) — the mahāvrata riteमहाव्रत संस्कार

अथ (atha) — thenफिर·उपनिषदम् (upaniṣadam) — upaniṣad, the rite of esoteric instructionउपनिषद् संस्कार·पश्चात् (paścāt) — afterwardउसके बाद·गोदान-उद्वाह-कान्तिकः (godāna-udvāha-kāntikaḥ) — extending as far as godāna (the beard-rite) and udvāha (marriage)गोदान और विवाह तक·शुभेषु (śubheṣu) — in auspicious ritesशुभ कार्यों में·स्युः (syuḥ) — are, should beहोते हैं·विवाह-अन्ताः (vivāha-antāḥ) — ending in marriageविवाह-पर्यन्त·क्रियाः (kriyāḥ) — the ritesसंस्कार·ताः (tāḥ) — those same ritesवे संस्कार·क्रूर-कर्मसु (krūra-karmasu) — in fierce, violent ritesक्रूर (अभिचार आदि) कर्मों में

मरण-अन्ताः (maraṇa-antāḥ) — ending in deathमरणपर्यन्त·समुद्दिष्टाः (samuddiṣṭāḥ) — are declaredकहे गए हैं·वह्नेः (vahneḥ) — of the fireअग्नि के·आगम-वेदिभिः (āgama-vedibhiḥ) — by those versed in the āgamasआगमशास्त्र के ज्ञाताओं द्वारा·ततः (tataḥ) — thenतत्पश्चात्·स्व-पितरौ (sva-pitarau) — its own two parents, the kindling-sticksअपने माता-पिता रूप अरणि-काष्ठ·तस्य (tasya) — of it, the fireउस अग्नि के·सम्पूज्य (sampūjya) — having duly worshippedभली-भाँति पूजाकर·आत्मनि (ātmani) — into himselfअपने में·योजयेत् (yojayet) — should uniteमिला ले

समिधः पञ्च (samidhaḥ pañca) — five kindling-sticksपाँच समिधाएँ·जुहुयात् (juhuyāt) — should offerहवन करे·मूल-अग्र-घृत-सम्प्लुताः (mūla-agra-ghṛta-samplutāḥ) — soaked in ghee from base to tipमूल से अग्रभाग तक घी में डुबोई हुई·मन्त्रैः (mantraiḥ) — with the mantrasमन्त्रों के द्वारा·जिह्वा-अङ्ग-मूर्तीनाम् (jihvā-aṅga-mūrtīnām) — of the tongues, limbs, and forms of the fireअग्नि की जिह्वाओं, अङ्गों और मूर्तियों के·क्रमात् (kramāt) — in due orderक्रमशः·अङ्गे (aṅge) — on the corresponding limbउस-उस अङ्ग पर·यथाविधि (yathāvidhi) — as prescribedविधिपूर्वक

प्रत्येकम् (pratyekam) — for each mantraप्रत्येक के लिए·जुहुयात् (juhuyāt) — should offerहवन करे·एकाम् आहुतिम् (ekām āhutim) — one oblationएक आहुति·मर्म-वित्तमः (marma-vittamaḥ) — the one most versed in the vital pointsमर्मज्ञ आचार्य·अवदाय (avadāya) — having taken upलेकर·स्रुवेण (sruveṇa) — with the sruva, the large ladleस्रुवा से·आज्यम् (ājyam) — gheeघी·चतुः (catuḥ) — four timesचार बार·सुचि (suci) — into the suci, the small offering-spoonसूचि में·पिधाय (pidhāya) — having coveredढककर·ताम् (tām) — it, the suciउसे

स्रुवेण (sruveṇa) — with the sruva in handस्रुवा सहित·तिष्ठन् एव (tiṣṭhan eva) — remaining right there, without movingवहीं खड़ा रहते हुए·अग्नौ (agnau) — over the fireअग्नि के ऊपर·देशिकः (deśikaḥ) — the teacherआचार्य·यत-मानसः (yata-mānasaḥ) — with disciplined, focused mindएकाग्रचित्त होकर·जुहुयात् (juhuyāt) — should offerआहुति दे·अग्नि-मन्त्रेण (agni-mantreṇa) — with the fire-mantraअग्नि-मन्त्र से·वौषट्-अन्तेन (vauṣaṭ-antena) — ending in vauṣaṭ in place of svāhāवौषट्-अन्त वाले मन्त्र से·सम्पदे (sampade) — for prosperity, attainmentसम्पत्ति की प्राप्ति के लिए

विघ्नेश्वरस्य (vighneśvarasya) — of Vighneśvara, Gaṇeśaविघ्नेश्वर (गणेश) के·मन्त्रेण (mantreṇa) — with the mantraमन्त्र से·जुहुयात् (juhuyāt) — should offerहवन करे·आहुतीः दश (āhutīḥ daśa) — ten oblationsदस आहुतियाँ·सामान्यम् (sāmānyam) — commonसामान्य·सर्व-तन्त्राणाम् (sarva-tantrāṇām) — to all tantrasसभी तन्त्रों के लिए·एतत् (etat) — thisयह·अग्नि-मुखम् (agni-mukham) — the agnimukha, the preliminary fire-riteअग्निमुख (प्रारम्भिक अग्निकार्य)·मतम् (matam) — is held to beमाना गया है

ततः (tataḥ) — thenतत्पश्चात्·पीठम् (pīṭham) — the deity's seatदेवता का पीठ·समभ्यर्च्य (samabhyarcya) — having duly worshippedभली-भाँति पूजाकर·देवतायाः (devatāyāḥ) — of the deityदेवता का·हुताशने (hutāśane) — within the sacrificial fireहवनाग्नि में·अर्चयेत् (arcayet) — should worshipपूजा करे·वह्नि-रूपाम् (vahni-rūpām) — in her fire-formअग्निरूप में·ताम् देवताम् (tām devatām) — that deityउस देवता की·इष्ट-दायिनीम् (iṣṭa-dāyinīm) — the granter of desired endsइष्ट फलदायिनी

तत्-मुखे (tat-mukhe) — into that deity's mouthउसके मुख में·जुहुयात् (juhuyāt) — should offerहवन करे·मन्त्री (mantrī) — the officiant who knows the mantraमन्त्रज्ञ आचार्य·पञ्चविंशति-संख्यया (pañcaviṃśati-saṃkhyayā) — to the number of twenty-fiveपच्चीस की संख्या में·आज्येन (ājyena) — with gheeघी से·मूल-मन्त्रेण (mūla-mantreṇa) — with the root-mantraमूलमन्त्र से·वह्नि-ऐक्यीकरण-अन्वितम् (vahni-aikyīkaraṇa-anvitam) — accompanied by the unification of the firesअग्नि के एकीकरण सहित

वह्नि-दैवतयोः (vahni-daivatayoḥ) — of the fire and the deity, bothअग्नि और देवता दोनों की·ऐक्यम् (aikyam) — the onenessएकता·आत्मना सह (ātmanā saha) — together with his own selfअपनी आत्मा के साथ·भावयन् (bhāvayan) — contemplatingभावना करते हुए·मूल-मन्त्रेण (mūla-mantreṇa) — with the root-mantraमूलमन्त्र से·जुहुयात् (juhuyāt) — should offerहवन करे·आज्येन (ājyena) — with gheeघी से·एकादश आहुतीः (ekādaśa āhutīḥ) — eleven oblationsग्यारह आहुतियाँ

नाडी-सन्धानम् (nāḍī-sandhānam) — the joining of the channelsनाडीसन्धान·उद्दिष्टम् (uddiṣṭam) — is termedकहा गया है·एतत् (etat) — this riteयह·आगम-वेदिभिः (āgama-vedibhiḥ) — by those versed in the āgamasआगमशास्त्र के ज्ञाताओं द्वारा·जुहुयात् (juhuyāt) — should offerहवन करे·अङ्ग-मुख्यानाम् (aṅga-mukhyānām) — of the principal limb-deitiesप्रमुख अङ्ग-देवताओं की·आहुतीनाम् (āhutīnām) — of the oblationsआहुतियों में से·अनुक्रमात् (anukramāt) — in due orderक्रमशः

एकैकाम् आहुतिम् (ekaikām āhutim) — one oblation eachएक-एक आहुति·सम्यक् (samyak) — properlyभली-भाँति·सर्पिषा (sarpiṣā) — with gheeघी से·देशिक-उत्तमः (deśika-uttamaḥ) — the best of teachersश्रेष्ठ आचार्य·ततः (tataḥ) — thenतत्पश्चात्·अन्येषु अपि (anyeṣu api) — in the other pits alsoअन्य कुण्डों में भी·कुण्डेषु (kuṇḍeṣu) — in the fire-pitsकुण्डों में·संस्कृतेषु (saṃskṛteṣu) — duly consecratedभली-भाँति संस्कारित·यथाविधि (yathāvidhi) — according to ruleविधिपूर्वक

आचार्यः (ācāryaḥ) — the teacherआचार्य·वितरेत् (vitaret) — should distribute, carry overवितरित करे·अग्निम् (agnim) — the fireअग्नि को·पूर्व-आदिषु (pūrva-ādiṣu) — into the pits of the east and other quartersपूर्व आदि दिशाओं में·समाहितः (samāhitaḥ) — with focused, undistracted mindएकाग्रचित्त होकर·ऋत्विजः (ṛtvijaḥ) — the officiating priestsऋत्विजगण·गन्ध-पुष्प-आद्यैः (gandha-puṣpa-ādyaiḥ) — with sandal-paste, flowers, and the restगन्ध, पुष्प आदि से·वस्त्र-आदि-आभरण-अन्वितम् (vastra-ādi-ābharaṇa-anvitam) — accompanied by garments, ornaments, and so onवस्त्र आदि आभूषणों सहित

मन्त्र-उक्ताम् (mantra-uktām) — named in the root-mantraमन्त्र में कथित·देवताम् (devatām) — the deityदेवता का·इष्ट्वा (iṣṭvā) — having worshippedपूजनकर·पञ्चविंशति-संख्यया (pañcaviṃśati-saṃkhyayā) — to the number of twenty-fiveपच्चीस की संख्या से·मूलेन आज्येन (mūlena ājyena) — with the root-mantra, using gheeमूलमन्त्र से, घी द्वारा·जुहुयुः (juhuyuḥ) — they should offerहवन करें·स-आज्येन चरुणा (sa-ājyena caruṇā) — or with ghee-mixed cooked-riceअथवा घृतयुक्त चरु से·तथा (tathā) — likewise, alternativelyअथवा वैसे ही

प्रातः उत्थाय (prātaḥ utthāya) — having risen in the morningप्रातःकाल उठकर·जुहुयुः (juhuyuḥ) — they should offerहवन करें·पुनः (punaḥ) — againपुनः·आज्य-अन्वितैः तिलैः (ājya-anvitaiḥ tilaiḥ) — with sesame seeds mixed with gheeघृतयुक्त तिलों से·द्रव्यैः वा (dravyaiḥ vā) — or with other substancesअथवा द्रव्यों से·कल्प-विहितैः (kalpa-vihitaiḥ) — prescribed by the ritual manualकल्पशास्त्र में विहित·सहस्रम् साष्टकम् (sahasram sāṣṭakam) — a thousand-and-eightएक हज़ार आठ (१००८)·पृथक् (pṛthak) — separately, for each purposeपृथक्-पृथक्

ततः (tataḥ) — thenतत्पश्चात्·सुधौत-वस्त्र-आढ्यम् (sudhauta-vastra-āḍhyam) — richly clad in freshly washed garmentsस्वच्छ धुले वस्त्रों से युक्त·स्नातम् (snātam) — bathedस्नान किए हुए·शिष्यम् (śiṣyam) — the discipleशिष्य को·समाहितम् (samāhitam) — composed, collected in mindएकाग्रचित्त·पाययित्वा (pāyayitvā) — having made him drinkपिलाकर·पञ्चगव्यम् (pañcagavyam) — the pañcagavya, the five products of the cowपञ्चगव्य·कुण्डस्य अन्तिकम् (kuṇḍasya antikam) — to the vicinity of the fire-pitकुण्ड के समीप·आनयेत् (ānayet) — should bringले आए

विलोक्य (vilokya) — having beheldदेखकर·दिव्य-दृष्ट्या (divya-dṛṣṭyā) — with divine sightदिव्य दृष्टि से·तम् (tam) — him, the discipleउस शिष्य को·तत्-चैतन्यम् (tat-caitanyam) — that consciousness of hisउसकी चेतना·हृद्-अम्बुजात् (hṛd-ambujāt) — from the lotus of the heartहृदय-कमल से·गुरुः (guruḥ) — the guruगुरु·आत्मनि (ātmani) — into his own selfअपने में·संयोज्य (saṃyojya) — having unitedमिलाकर·कुर्यात् (kuryāt) — should performकरे·अध्व-विशोधनम् (adhva-viśodhanam) — the purification of the pathsअध्वशोधन

उक्तम् (uktam) — it has been saidकहा गया है·कला-अध्वा (kalā-adhvā) — the path of the kalās, the divisionsकलाध्वा·तत्त्व-अध्वा (tattva-adhvā) — the path of the tattvas, the principlesतत्त्वाध्वा·भुवन-अध्वा (bhuvana-adhvā) — the path of the worldsभुवनाध्वा·इति च त्रयम् (iti ca trayam) — thus, these threeइस प्रकार ये तीन·वर्ण-अध्वा (varṇa-adhvā) — the path of lettersवर्णाध्वा·पद-अध्वा (pada-adhvā) — the path of wordsपदाध्वा·मन्त्र-अध्वा (mantra-adhvā) — the path of mantrasमन्त्राध्वा·इति अपरम् त्रयम् (iti aparam trayam) — thus, the other threeइस प्रकार ये दूसरे तीन

निवृत्ति-आद्याः (nivṛtti-ādyāḥ) — beginning with nivṛttiनिवृत्ति आदि·कलाः पञ्च (kalāḥ pañca) — the five kalāsपाँच कलाएँ·कला-अध्वा इति (kalā-adhvā iti) — as the kalā-adhvāकलाध्वा नाम से·प्रकीर्तिताः (prakīrtitāḥ) — are celebrated, declaredकही गई हैं·तत्त्व-अध्वा (tattva-adhvā) — the tattva-adhvā, the path of principlesतत्त्वाध्वा·बहुधा भिन्नः (bahudhā bhinnaḥ) — divided in many waysअनेक प्रकार से विभिन्न·शिव-आदि-आगम-भेदतः (śiva-ādi-āgama-bhedataḥ) — owing to the differences among the Śaiva and other āgamasशैव आदि आगमों के भेद से

षट्त्रिंशत् (ṣaṭtriṃśat) — thirty-sixछत्तीस·च (ca) — andऔर·एव (eva) — indeedही·तत्त्वानि (tattvāni) — tattvas (principles)तत्त्व·द्वात्रिंशत् (dvātriṃśat) — thirty-twoबत्तीस·ऐश्वराणि (aiśvarāṇi) — belonging to the Aiśvara (Vaiṣṇava) reckoningऐश्वर (वैष्णव) सम्बन्धी·च (ca) — andऔर·चतुर्विंशति-तत्त्वानि (caturviṃśati-tattvāni) — twenty-four tattvasचौबीस तत्त्व·मैत्राणि (maitrāṇi) — called Maitra (the Sāṅkhya reckoning)मैत्र (सांख्य) कहे जाने वाले·प्रकृतेः (prakṛteḥ) — of Prakṛti's doctrineप्रकृति-मत के·पुनः (punaḥ) — againपुनः

उक्तानि (uktāni) — are declaredकहे गये हैं·दश (daśa) — tenदस·तत्त्वानि (tattvāni) — tattvasतत्त्व·सप्त (sapta) — sevenसात·च (ca) — andऔर·विपदात्मनः (vipadātmanaḥ) — belonging to Tripurā's doctrineत्रिपुरा-मत से सम्बन्धित·तत्त्वानि (tattvāni) — the tattvasतत्त्व·शैवानि (śaivāni) — Śaivaशैव·उच्यन्ते (ucyante) — are calledकहे जाते हैं·शिवः (śivaḥ) — Śivaशिव·शक्तिः (śaktiḥ) — Śaktiशक्ति·सदाशिवः (sadāśivaḥ) — Sadāśivaसदाशिव

ईश्वरः (īśvaraḥ) — Īśvaraईश्वर·विद्यया (vidyayā) — together with Vidyāविद्या के साथ·सार्धं (sārdhaṃ) — along withसहित·पञ्च (pañca) — fiveपाँच·शुद्धानि (śuddhāni) — pure [tattvas]शुद्ध तत्त्व·अमूनि (amūni) — theseये·तु (tu) — indeedही·माया (māyā) — Māyāमाया·कालः (kālaḥ) — Kāla (time)काल·च (ca) — andऔर·नियतिः (niyatiḥ) — Niyati (necessity)नियति·कला (kalā) — Kalā (limiting creative power)कला·विद्या (vidyā) — Vidyā (limited knowledge)विद्या·पुनः (punaḥ) — againपुनः·स्मृता (smṛtā) — is reckonedमानी गयी है

रागः (rāgaḥ) — Rāga (attachment)राग·पुरुषः (puruṣaḥ) — Puruṣa (the limited experiencer)पुरुष·एतानि (etāni) — theseये·शुद्धाशुद्धानि (śuddhāśuddhāni) — pure-impure [tattvas]शुद्धाशुद्ध तत्त्व·सप्त (sapta) — sevenसात·च (ca) — andऔर·प्रकृतिः (prakṛtiḥ) — Prakṛti (primal nature)प्रकृति·बुद्धिः (buddhiḥ) — Buddhi (intellect)बुद्धि·अहङ्कारः (ahaṅkāraḥ) — Ahaṅkāra (ego)अहंकार·मनः (manaḥ) — Manas (mind)मन·ज्ञानेन्द्रियाणि (jñānendriyāṇi) — the organs of knowledgeज्ञानेन्द्रियाँ·अथ (atha) — and thenऔर फिर

कर्मेन्द्रियाणि (karmendriyāṇi) — the organs of actionकर्मेन्द्रियाँ·तन्मात्राः (tanmātrāḥ) — the subtle elementsतन्मात्राएँ·पञ्चभूतानि (pañcabhūtāni) — the five gross elementsपंचमहाभूत·देशिकाः (deśikāḥ) — the teachersआचार्यगण·एतानि (etāni) — theseइन्हें·आहुः (āhuḥ) — declareकहते हैं·अशुद्धानि (aśuddhāni) — impure [tattvas]अशुद्ध तत्त्व·चतुर्विंशतिम् (caturviṃśatim) — twenty-fourचौबीस·आगमे (āgame) — in the āgama (scripture)आगम में

शैवानाम् (śaivānām) — of the Śaiva [tattvas]शैव तत्त्वों का·इति (iti) — thusइस प्रकार·तत्त्वानाम् (tattvānām) — of the tattvasतत्त्वों का·विभागः (vibhāgaḥ) — the divisionविभाजन·अत्र (atra) — hereयहाँ·प्रदर्शितः (pradarśitaḥ) — has been shownदिखाया गया है·जीव (jīva) — the individual soulजीव·प्राण (prāṇa) — the vital breathप्राण·धियः (dhiyaḥ) — and the intellectबुद्धि·चित्तम् (cittam) — the mind-stuffचित्त·ज्ञानकर्मेन्द्रियाणि (jñānakarmendriyāṇi) — the organs of knowledge and actionज्ञानेन्द्रियाँ और कर्मेन्द्रियाँ·अपि (api) — alsoभी

तन्मात्राः (tanmātrāḥ) — the subtle elementsतन्मात्राएँ·पञ्चभूतानि (pañcabhūtāni) — the five gross elementsपंचमहाभूत·हृत्पद्मम् (hṛtpadmam) — the heart-lotusहृदय-कमल·तेजसां त्रयम् (tejasāṃ trayam) — the triad of luminaries (sun, moon, fire)तीन तेज (सूर्य, चन्द्र, अग्नि)·वासुदेवादयः (vāsudevādayaḥ) — Vāsudeva and the rest [his three companion forms]वासुदेव आदि·च (ca) — andऔर·इति (iti) — thusइस प्रकार·तत्त्वानि (tattvāni) — the tattvasतत्त्व·एतानि (etāni) — theseये·शार्ङ्गिणः (śārṅgiṇaḥ) — of Śārṅgin (Viṣṇu, the bow-bearer)शार्ङ्गी (विष्णु) के

पञ्चभूतानि (pañcabhūtāni) — the five gross elementsपंचमहाभूत·तन्मात्राः (tanmātrāḥ) — the subtle elementsतन्मात्राएँ·इन्द्रियाणि (indriyāṇi) — the [ten] sense-organsइन्द्रियाँ·मनः (manaḥ) — the mindमन·तथा (tathā) — likewiseभी·गर्वः (garvaḥ) — ego (self-conceit)अहंकार·बुद्धिः (buddhiḥ) — intellectबुद्धि·प्रधानम् (pradhānam) — the primal nature (prakṛti)प्रधान (प्रकृति)·च (ca) — andऔर·मैत्राणि (maitrāṇi) — the Maitra [tattvas]मैत्र तत्त्व·इति (iti) — thusऐसा·विदुः (viduḥ) — knowजानते हैं·बुधाः (budhāḥ) — the wiseविद्वान्

निवृत्त्याद्याः (nivṛttyādyāḥ) — beginning with nivṛttiनिवृत्ति आदि·कलाः (kalāḥ) — the kalāsकलाएँ·पञ्च (pañca) — fiveपाँच·ततः (tataḥ) — thenफिर·बिन्दुः कला (binduḥ kalā) — the bindu-kalāबिन्दु-कला·पुनः (punaḥ) — againपुनः·नादः (nādaḥ) — nāda (the subtle resonance)नाद·शक्तिसमापूर्वः (śaktisamāpūrvaḥ) — taken together with śaktiशक्ति सहित·शिवः (śivaḥ) — Śivaशिव·च (ca) — andऔर·प्रकृतिः (prakṛtiḥ) — [these belong to] Prakṛti's own [set of tattvas]प्रकृति के [तत्त्व]·विदुः (viduḥ) — [the wise] knowजानते हैं

आत्म-विद्या (ātma-vidyā) — the self and vidyāआत्मा और विद्या·शिवः (śivaḥ) — Śivaशिव·पश्चात् (paścāt) — then afterwardफिर·शिवः (śivaḥ) — Śivaशिव·विद्या (vidyā) — vidyāविद्या·स्वयम् (svayam) — the selfस्वयं (आत्मा)·पुनः (punaḥ) — once moreपुनः·सर्वतत्त्वम् (sarvatattvam) — the all-tattva (the totality-principle)सर्वतत्त्व·च (ca) — andऔर·तत्त्वानि (tattvāni) — the tattvasतत्त्व·प्रोक्तानि (proktāni) — are declaredकहे गये हैं·विपदात्मनः (vipadātmanaḥ) — belonging to Tripurā's doctrineत्रिपुरा-मत से सम्बन्धित

तत्त्वाध्वा (tattvādhvā) — the path of principlesतत्त्वाध्वा (तत्त्व-मार्ग)·कथितः (kathitaḥ) — has been toldकहा गया है·हि (hi) — indeedनिश्चय ही·एषः (eṣaḥ) — thisयह·तत्तदागमवेदिभिः (tattadāgamavedibhiḥ) — by the knowers of the various āgamasविभिन्न आगमों के ज्ञाताओं द्वारा·ईरितः (īritaḥ) — is spoken ofकहा गया है·भुवनाध्वा (bhuvanādhvā) — the path of worldsभुवनाध्वा·इति (iti) — thusइस नाम से·भुवनानि (bhuvanāni) — the worldsभुवन (लोक)·मनीषिभिः (manīṣibhiḥ) — by the wiseविद्वानों द्वारा

वर्णाध्वा (varṇādhvā) — the path of sound-unitsवर्णाध्वा (वर्ण-मार्ग)·इति (iti) — thusइस नाम से·वदन्ति (vadanti) — they callकहते हैं·अर्णान् (arṇān) — the phonemes (letters)वर्णों को·आदि-अन्तान् (ādi-antān) — from the first to the last (a to kṣa)आदि से अन्त तक (अ से क्ष तक)·मनीषिणः (manīṣiṇaḥ) — the wiseविद्वान्·वर्णसंघः (varṇasaṃghaḥ) — the gathering of lettersवर्णों का समूह·पदाध्वा (padādhvā) — the path of wordsपदाध्वा (पद-मार्ग)·स्यात् (syāt) — isहोता है·अन्त्याध्वा (antyādhvā) — the last pathअन्तिम मार्ग·मन्त्रवाच्यः (mantravācyaḥ) — is termed 'mantra'मन्त्र कहलाता है

क्रमात् (kramāt) — in due orderक्रमशः·एतान् (etān) — theseइन·अध्वनः (adhvanaḥ) — pathsमार्गों को·षट् (ṣaṭ) — sixछह·शोधयेत् (śodhayet) — should purifyशुद्ध करे·गुरुः उत्तमः (gururuttamaḥ) — the best of gurusश्रेष्ठ गुरु·पाद-अब्ज (pāda-abja) — the lotus-feetचरण-कमल·नाभि (nābhi) — navelनाभि·हृद् (hṛd) — heartहृदय·भाल (bhāla) — foreheadभाल (माथा)·मूर्ध्नि (mūrdhni) — at the crownशिर पर·अपि (api) — alsoभी·क्रमशः (kramaśaḥ) — in sequenceक्रम से·स्मरेत् (smaret) — should call to mindस्मरण करे

ततः (tataḥ) — thenतब·कूर्चेन (kūrcena) — with the kūrca (a bundle of kuśa grass)कूर्च (कुश के गुच्छे) से·विधिवत् (vidhivat) — dulyविधिपूर्वक·तम् (tam) — him (the disciple)उसे (शिष्य को)·स्पृशन् (spṛśan) — touchingस्पर्श करते हुए·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer oblationआहुति दे·गुरुः (guruḥ) — the guruगुरु·आचार्यकुण्डे (ācāryakuṇḍe) — in the teacher's own fire-pitआचार्य के कुण्ड में·संशुद्धैः (saṃśuddhaiḥ) — well-purifiedभली-भाँति शुद्ध किये गये·तिलैः (tilaiḥ) — with sesame seedsतिलों से·आज्यपरिप्लुतैः (ājyapariplutaiḥ) — drenched in gheeघी में डूबे हुए

शोधयामि (śodhayāmi) — I purifyमैं शुद्ध करता हूँ·अमुम् (amum) — thisइस·अध्वानम् (adhvānam) — pathमार्ग को·स्वाहा (svāhā) — 'svāhā' [the oblation-word]स्वाहा·इति (iti) — thus recitingइस प्रकार कहते हुए·पृथक् (pṛthak) — separatelyअलग-अलग·अध्वना (adhvanā) — for each pathप्रत्येक मार्ग के लिये·तारादि (tārādi) — beginning with the tāra (praṇava, oṃ)तार (ॐ) आदि से·आहुतीः (āhutīḥ) — oblationsआहुतियाँ·अष्टौ (aṣṭau) — eightआठ·क्रमात् (kramāt) — in orderक्रम से·तान् (tān) — them (the six paths)उन्हें·विलयम् (vilayam) — into dissolutionविलय को·नयेत् (nayet) — should leadले जाये

शिवे (śive) — in Śivaशिव में·शिवान्तान् (śivāntān) — that series ending in Śivaशिवपर्यन्त·संलीनान् (saṃlīnān) — mergedलीन हुए·जनयेत् (janayet) — should generate againपुनः उत्पन्न करे·सृष्टिमार्गतः (sṛṣṭimārgataḥ) — by the path of creation (emanation)सृष्टि-क्रम से·विलोकयन् (vilokayan) — gazingदेखते हुए·दिव्यदृष्ट्या (divyadṛṣṭyā) — with the divine eyeदिव्य दृष्टि से·तम् (tam) — at thatउस·शिष्यम् (śiṣyam) — discipleशिष्य को·देशिकोत्तमः (deśikottamaḥ) — the best of teachersश्रेष्ठ आचार्य

आत्मस्थितम् (ātmasthitam) — abiding in himselfअपने में स्थित·तत् चैतन्यम् (tat caitanyam) — that consciousnessउस चैतन्य को·पुनः (punaḥ) — againपुनः·शिष्ये (śiṣye) — in the discipleशिष्य में·नियोजयेत् (niyojayet) — should installस्थापित करे·सुवा (suvā) — with the sacrificial ladle[होम की] चम्मच से·पूर्णाहुतिम् (pūrṇāhutim) — the full oblationपूर्णाहुति·हुत्वा (hutvā) — having offeredदेकर·मूलमन्त्रेण (mūlamantreṇa) — with the root-mantraमूलमन्त्र से·देशिकः (deśikaḥ) — the teacherआचार्य

उद्वास्य (udvāsya) — having taken leave ofविसर्जित करके·देवताम् (devatām) — the deityदेवता को·कुम्भे (kumbhe) — into the water-vesselकलश में·साङ्गाम् (sāṅgām) — together with its limb-formsअंगों सहित·सावरणाम् (sāvaraṇām) — together with its retinue (āvaraṇa)आवरण-देवताओं सहित·गुरुः (guruḥ) — the guruगुरु·पुनः (punaḥ) — againपुनः·व्याहृतिभिः (vyāhṛtibhiḥ) — with the vyāhṛtis (bhūr, bhuvaḥ, svaḥ)व्याहृतियों से·हुत्वा (hutvā) — having offered oblationआहुति देकर·जिह्वादीनाम् (jihvādīnām) — of the tongues and so forthजिह्वा आदि के·विभावसोः (vibhāvasoḥ) — of the fire (Vibhāvasu)अग्नि के

एकैकाम् (ekaikām) — one by oneएक-एक·आहुतिम् (āhutim) — oblationआहुति·दद्यात् (dadyāt) — should giveदे·परिषिच्य (pariṣicya) — having sprinkledसींचकर·अद्भिः (adbhiḥ) — with waterजल से·आत्मनि (ātmani) — into himselfअपने में·पावकम् (pāvakam) — the fireअग्नि को·योजयित्वा (yojayitvā) — having unitedमिलाकर·स्वे (sve) — in his own selfअपने में·परिधीन् (paridhīn) — the kindling-sticks (paridhi)परिधियों को·सपरिस्तरान् (saparistarān) — together with the strewn grass (paristara)परिस्तरण सहित

नैमित्तिके (naimittike) — on an occasional (special) riteनैमित्तिक कर्म में·दहेत् (dahet) — should burnजलाये·मन्त्री (mantrī) — the mantra-adeptमन्त्रज्ञ साधक·नित्ये (nitye) — in the routine (daily) riteनित्यकर्म में·तु (tu) — butपरन्तु·न (na) — notनहीं·दहेत् (dahet) — should burnजलाये·इमान् (imān) — these (the paridhi and paristara)इन्हें·नेत्रे (netre) — the eyesनेत्रों को·शिष्यस्य (śiṣyasya) — of the discipleशिष्य के·बध्नीयात् (badhnīyāt) — should bindबाँधे·मन्त्रेण (mantreṇa) — with a mantraमन्त्र से·वाससा (vāsasā) — with a clothवस्त्र से