शारदातिलकतन्त्रम्

दक्षिणामूर्तये (dakṣiṇāmūrtaye) — "to Dakṣiṇāmūrti" — the first word"दक्षिणामूर्तये" — पहला पद·पूर्वम् (pūrvam) — firstपहले·तुभ्यम् (tubhyam) — "to you" — the next word"तुभ्यम्" — अगला पद·पदम् अनन्तरम् (padam anantaram) — the word immediately followingतुरन्त बाद का पद·वटमूलपदस्य (vaṭamūlapadasya) — of the word "root of the banyan""वटमूल" पद का·अन्ते (ante) — at the endअन्त में·पदम् (padam) — the wordपद·पश्चात् (paścāt) — thereafterउसके बाद·निवासिने (nivāsine) — "to the one who dwells [there]""निवासिने" — वहाँ निवास करने वाले को

ध्यानैकनिरताङ्गाय (dhyānaikaniratāṅgāya) — to him whose whole being is absorbed in meditation aloneजो सदा ध्यान में ही लीन हैं, उनके लिए·पश्चात् (paścāt) — thereafterउसके बाद·ब्रूयात् (brūyāt) — one should sayकहना चाहिए·नमःपदम् (namaḥpadam) — the word "homage""नमः" पद·रुद्राय (rudrāya) — "to Rudra""रुद्राय"·शम्भवे (śambhave) — "to Śambhu""शम्भवे"·तारशक्तिरुद्रः (tāraśaktirudraḥ) — the Tāraśakti-Rudra constructionतारशक्ति-रुद्र रचना·अयम् (ayam) — thisयह·ईरितः (īritaḥ) — is calledकहलाता है

षट्त्रिंशदक्षरः (ṣaṭtriṃśadakṣaraḥ) — of thirty-six syllablesछत्तीस अक्षरों वाला·मन्त्रः (mantraḥ) — the mantraमन्त्र·सर्वकामफलप्रदः (sarvakāmaphalapradaḥ) — granting the fruit of every desireसभी कामनाओं का फल देने वाला·मुनिः (muniḥ) — the sageऋषि·शुकः (śukaḥ) — Śukaशुक·समुद्दिष्टः (samuddiṣṭaḥ) — is declaredकहे गए हैं·छन्दः (chandaḥ) — the metreछन्द·अनुष्टुप् (anuṣṭup) — anuṣṭubhअनुष्टुप्·समीरितम् (samīritam) — is statedकहा गया है

दक्षिणामूर्तिः नाम (dakṣiṇāmūrtiḥ nāma) — named Dakṣiṇāmūrtiदक्षिणामूर्ति नामक·अस्य (asya) — of this mantraइस मन्त्र का·देवता (devatā) — the deityदेवता·शम्भुः (śambhuḥ) — Śambhuशम्भु·ईरितः (īritaḥ) — is declaredकहे गए हैं·षड्भिः वर्णैः (ṣaḍbhiḥ varṇaiḥ) — by six syllablesछह अक्षरों से·हृत् आख्यातम् (hṛt ākhyātam) — it is called the Heart"हृदय" कहा गया है·द्वाभ्याम् (dvābhyām) — by two syllablesदो अक्षरों से·शिरः (śiraḥ) — the Head"शिर"·उदीरितम् (udīritam) — is proclaimedबताया गया है

षट् एते (ṣaṭ ete) — these sixये छह·तारशक्त्याद्याः (tāraśaktyādyāḥ) — beginning with the syllables tāra and śaktiतार-शक्ति से आरम्भ होने वाले·अङ्गाद्यन्ताः (aṅgādyantāḥ) — running from beginning to endआदि से अन्त तक·सजातयः (sajātayaḥ) — of the same classएक ही जाति के·अङ्गमन्त्राः (aṅgamantrāḥ) — the limb-mantrasअङ्ग-मन्त्र·समुद्दिष्टाः (samuddiṣṭāḥ) — are declaredबताए गए हैं·यथावत् (yathāvat) — dulyयथाविधि·देशिकोत्तमैः (deśikottamaiḥ) — by the best of teachersश्रेष्ठ गुरुओं द्वारा

मूर्ध्नि (mūrdhni) — at the crown of the headसिर पर·भाले (bhāle) — at the foreheadमाथे पर·दृशोः (dṛśoḥ) — at the two eyesदोनों नेत्रों पर·श्रोत्रे (śrotre) — at the two earsदोनों कानों पर·गण्डयुग्मे (gaṇḍayugme) — at the pair of cheeksदोनों गालों पर·च (ca) — andऔर·नासिके (nāsike) — at the nostrilsनासिका पर·आस्ये (āsye) — at the mouthमुख पर·दोःसंधियुग्मे (doḥsandhiyugme) — at the pair of arm-jointsदोनों भुजाओं की सन्धियों पर·च (ca) — andतथा·स्तनयोः (stanayoḥ) — at the two breastsदोनों स्तनों पर·नाभिमण्डले (nābhimaṇḍale) — at the circle of the navelनाभिमण्डल पर

कट्याम् (kaṭyām) — at the waistकमर पर·गुह्ये (guhye) — at the secret placeगुह्य स्थान पर·पुनः (punaḥ) — againफिर·पादसन्धिषु (pādasandhiṣu) — at the joints of the feetपैरों की सन्धियों पर·अर्णान् (arṇān) — the syllablesअक्षरों को·न्यसेत् (nyaset) — one should placeन्यास करना चाहिए·क्रमात् (kramāt) — in due sequenceक्रमशः·व्यापकम् (vyāpakam) — the pervasive placementव्यापक न्यास·तारशक्तिभ्याम् (tāraśaktibhyām) — with the syllables tāra and śaktiतार-शक्ति बीजों से·कुर्यात् (kuryāt) — one should makeकरना चाहिए·देहे (dehe) — over the whole bodyसम्पूर्ण शरीर में·ततः परम् (tataḥ param) — thereafterइसके बाद

हेमाचलतटे (hemācalataṭe) — on the slope of Mount Hema, the golden mountainसुवर्ण पर्वत हेमाचल के ढलान पर·रम्ये (ramye) — delightfulमनोहर·सिद्धकिन्नरसेविते (siddhakinnarasevite) — frequented by siddhas and kinnarasजहाँ सिद्ध और किन्नर विचरण करते हैं·विविधद्रुमशाखाभिः (vividhadrumaśākhābhiḥ) — by the branches of manifold treesअनेक वृक्षों की शाखाओं से·सर्वतः (sarvataḥ) — on every sideचारों ओर से·वारितातपे (vāritātape) — where the sun's heat is kept offजहाँ धूप रुक जाती है

सुपुष्पितलताजालैः (supuṣpitalatājālaiḥ) — with webs of well-blossomed creepersखिली हुई लताओं के जाल से·आम्रैः (āmraiḥ) — with mango treesआम के वृक्षों से·शिशुकुसुमद्रुमे (śiśukusumadrume) — amid young flowering treesनन्हे फूलों से लदे वृक्षों के बीच·शिलाविवरनिर्गच्छत् (śilāvivaranirgacchat) — issuing from clefts in the rocksचट्टानों की दरारों से निकलता हुआ·निर्झरानिलशीतले (nirjharānilaśītale) — cooled by the breeze of the streamsझरनों की हवा से शीतल

मायूरखगसङ्घात (māyūrakhagasaṅghāta) — flocks of peacock-birdsमयूर पक्षियों के झुण्ड·नृत्यत् (nṛtyat) — dancingनाचते हुए·दृष्टिकदम्बके (dṛṣṭikadambake) — in the kadamba grove delightful to seeदेखने में मनोहर कदम्ब वन में·कूजत्कोकिलसंघेन (kūjatkokilasaṃghena) — by the cooing swarms of cuckoosकूकते हुए कोकिलों के झुण्ड से·मुखरीकृतदिङ्मुखे (mukharīkṛtadiṅmukhe) — where the quarters are made resonantजहाँ सभी दिशाएँ गूँज उठती हैं

परस्परविनिर्मुक्तमात्सर्य (parasparavinirmuktamātsarya) — who have mutually set aside their rivalryजिन्होंने आपस की शत्रुता त्याग दी है·मृगसेविते (mṛgasevite) — frequented by wild creaturesजहाँ वन्य जीव रहते हैं·आद्यैः (ādyaiḥ) — from ancient timesप्राचीन काल से·शुकाद्यैः (śukādyaiḥ) — headed by Śukaशुक आदि·मुनिभिः (munibhiḥ) — by the sagesमुनियों द्वारा·अजस्रम् (ajasram) — constantlyनिरन्तर·समुपस्थिते (samupasthite) — is attendedसेवित है

पुरन्दरमुखैः (purandaramukhaiḥ) — headed by Purandara (Indra)इन्द्र आदि·देवैः (devaiḥ) — by the godsदेवताओं द्वारा·सेवायातैः (sevāyātaiḥ) — who have come there to render serviceसेवा हेतु आए हुए·विलोकितम् (vilokitam) — is beheldदेखा जाता है·वटवृक्षम् (vaṭavṛkṣam) — the banyan treeवट वृक्ष·महोच्छ्रायम् (mahocchrāyam) — of towering heightअत्यंत ऊँचा·पद्मरागफलोज्ज्वलम् (padmarāgaphalojjvalam) — ablaze with fruits like padmarāga rubiesपद्मराग मणि जैसे फलों से जगमगाता

गारुत्मतमयैः (gārutmatamayaiḥ) — made the emerald-green of garuḍa-stoneगारुड मणि (पन्ना) के रंग जैसे·पत्रैः (patraiḥ) — with leavesपत्तों से·निविडैः (niviḍaiḥ) — denseसघन·उपशोभितम् (upaśobhitam) — beautifiedसुशोभित·नवरत्नमयाकल्पैः (navaratnamayākalpaiḥ) — with ornaments made of nine gemsनवरत्नों के आभूषणों से·लम्बमानैः (lambamānaiḥ) — hanging (its aerial roots)लटकती हुई (जटाओं) से·अलङ्कृतम् (alaṅkṛtam) — decoratedअलंकृत

जलजैः (jalajaiḥ) — water-bornजल में उत्पन्न·स्थलजैः (sthalajaiḥ) — land-bornस्थल में उत्पन्न·पुष्पैः (puṣpaiḥ) — by flowersफूलों से·आमोदिभिः (āmodibhiḥ) — fragrantसुगन्धित·अलङ्कृतम् (alaṅkṛtam) — adornedअलंकृत·शृण्वद्भिः (śṛṇvadbhiḥ) — who listenसुनते हुए·वेदशास्त्राणि (vedaśāstrāṇi) — to the Vedic scripturesवेदशास्त्रों को·शुकवृन्दैः (śukavṛndaiḥ) — by flocks of parrotsतोतों के झुण्डों से·निषेवितम् (niṣevitam) — frequentedसेवित

संसारतापविच्छेदकुशल (saṃsāratāpavicchedakuśala) — skilled at cutting through the torment of worldly existenceसंसार के ताप को छिन्न करने में कुशल·छायम् (chāyam) — whose shadeजिसकी छाया·अद्भुतम् (adbhutam) — astonishingअद्भुत·विचिन्त्य (vicintya) — having pictured itउसका ध्यान करके·तस्य (tasya) — of it (the tree)उसके·मूलस्थे (mūlasthe) — at the baseमूल में स्थित·रत्नसिंहासने (ratnasiṃhāsane) — on the jewelled throneरत्नजड़ित सिंहासन पर·शुभे (śubhe) — beautifulशुभ

आसीनम् (āsīnam) — seatedबैठे हुए·अमिताकल्पम् (amitākalpam) — adorned with countless ornamentsअसंख्य आभूषणों से सुशोभित·शरच्चन्द्रनिभाननम् (śaraccandranibhānanam) — whose face resembles the autumn moonशरद् ऋतु के चन्द्रमा जैसे मुख वाले·स्तूयमानम् (stūyamānam) — being praisedस्तुति किए जाते हुए·मुनिगणैः (munigaṇaiḥ) — by hosts of sagesमुनिगणों द्वारा·दिव्यज्ञानाभिलाषिभिः (divyajñānābhilāṣibhiḥ) — who long for divine knowledgeदिव्य ज्ञान की अभिलाषा रखने वाले·संस्मरेत् (saṃsmaret) — let him call to mindस्मरण करे·जगताम् आद्याम् (jagatām ādyām) — the primal source of the worldsजगत् के आदिकारण को·दक्षिणामूर्तिम् (dakṣiṇāmūrtim) — Dakṣiṇāmūrtiदक्षिणामूर्ति को·अव्ययाम् (avyayām) — the imperishableअविनाशी

कैलासाद्रिनिभम् (kailāsādrinibham) — resembling Mount Kailāsa in whitenessकैलास पर्वत के समान श्वेत·शशाङ्ककलस्फुरत् (śaśāṅkakalasphurat) — gleaming with the crescent of the moonचन्द्रमा की कला से चमकते हुए·जटामण्डितम् (jaṭāmaṇḍitam) — adorned in matted locksजटाओं से सुशोभित·नासालोकनतत्परम् (nāsālokanatatparam) — intent on gazing at the tip of the noseनासाग्र-दर्शन में तत्पर·त्रिनयनम् (trinayanam) — three-eyedत्रिनेत्र·वीरासनाध्यासितम् (vīrāsanādhyāsitam) — seated in the hero's posture (vīrāsana)वीरासन में बैठे हुए·मुद्राटङ्ककुरङ्गजानुविलसत्पाणिम् (mudrāṭaṅkakuraṅgajānuvilasatpāṇim) — whose hands gleam, showing the gesture of knowledge, holding an axe and a deer, and resting on the kneeजिनके हाथ ज्ञानमुद्रा, परशु और हरिण धारण किए तथा जानु पर टिके सुशोभित हैं·प्रसन्नाननम् (prasannānanam) — with a serene faceप्रसन्न मुख वाले·कक्षाबद्धभुजङ्गमम् (kakṣābaddhabhujaṅgamam) — with a serpent bound at the waistकमर में सर्प बाँधे हुए·सुनिभृतम् (sunibhṛtam) — utterly tranquilअत्यंत शान्त·वन्दे (vande) — I bow toमैं वन्दना करता हूँ·महेशम् (maheśam) — the great lordमहेश्वर को·परम् (param) — the supremeपरम

अयुतद्वयसंयुक्तम् (ayutadvayasaṃyuktam) — joined with two ayutas (twenty thousand)बीस हजार से युक्त·गुणलक्षम् (guṇalakṣam) — three hundred thousandतीन लाख·जपेत् मनुम् (japet manum) — let him recite the mantraमन्त्र का जप करे·तद्दशांशम् (taddaśāṃśam) — a tenth part of thatउसका दशांश·तिलैः शुद्धैः (tilaiḥ śuddhaiḥ) — with pure sesame seedsशुद्ध तिलों से·जुहुयात् (juhuyāt) — let him offer in oblationहवन करे·क्षीरसंयुतैः (kṣīrasaṃyutaiḥ) — mixed with milkदूध में मिलाकर

पञ्चाक्षरोदिते (pañcākṣarodite) — declared already in [the rite of] the five-syllabled mantraपञ्चाक्षर मन्त्र में पहले कहे गए·पीठे (pīṭhe) — on the seat (pīṭha)पीठ पर·विधानेन (vidhānena) — according to the prescribed ruleविधिपूर्वक·प्रपूजयेत् (prapūjayet) — let him worshipपूजा करे·उपचारैः (upacāraiḥ) — with the ritual offeringsउपचारों से·समुत्पन्नैः (samutpannaiḥ) — as are availableजो उपलब्ध हों·पाद्याद्यैः (pādyādyaiḥ) — beginning with water for the feetपाद्य आदि·परमेश्वरम् (parameśvaram) — the supreme Lordपरमेश्वर को

एवम् (evam) — thusइस प्रकार·कृतपुरश्चर्यः (kṛtapuraścaryaḥ) — who has performed the preliminary rite (puraścaraṇa)जिसने पुरश्चरण कर लिया है·सिद्धमन्त्रः (siddhamantraḥ) — one whose mantra has become perfectedजिसका मन्त्र सिद्ध हो गया·भवेत् (bhavet) — let him becomeहो जाए·सुधीः (sudhīḥ) — the wise practitionerबुद्धिमान् साधक·भिक्षाहारः (bhikṣāhāraḥ) — living on alms-foodभिक्षा के आहार पर रहते हुए·जपेत् मासम् (japet māsam) — let him recite for a monthएक महीने तक जप करे·मनुम् एनम् (manum enam) — this mantraइस मन्त्र का·जितेन्द्रियः (jitendriyaḥ) — with senses subduedइन्द्रियों को वश में रखकर

नित्यम् (nityam) — dailyप्रतिदिन·सहस्रमष्टार्धम् (sahasramaṣṭārdham) — a thousand and eight recitationsएक हजार आठ (१००८) बार·परम् (param) — supremeउत्कृष्ट·विन्दति (vindati) — he attainsप्राप्त करता है·वाङ्मयम् (vāṅmayam) — mastery of speechवाक्-ऐश्वर्य·त्रिवारम् (trivāram) — three timesतीन बार·जप्तम् (japtam) — recited overअभिमन्त्रित·एतेन मनुना (etena manunā) — with this mantraइस मन्त्र से·सलिलम् (salilam) — waterजल·पिबेत् (pibet) — let him drinkपीए

नित्यशः (nityaśaḥ) — constantlyनित्य·दक्षिणामूर्तिम् (dakṣiṇāmūrtim) — on Dakṣiṇāmūrtiदक्षिणामूर्ति का·ध्यायन् (dhyāyan) — meditatingध्यान करते हुए·साधकसत्तमः (sādhakasattamaḥ) — the best of practitionersश्रेष्ठ साधक·शास्त्रव्याख्यानसामर्थ्यम् (śāstravyākhyānasāmarthyam) — the capacity to expound the scripturesशास्त्रों की व्याख्या करने की सामर्थ्य·लभते (labhate) — he obtainsप्राप्त करता है·वत्सरान्तरे (vatsarāntare) — within a yearएक वर्ष के भीतर

ब्राह्मी (brāhmī) — brāhmī herbब्राह्मी·सैन्धव (saindhava) — rock saltसेंधा नमक·सिद्धार्थ (siddhārtha) — white mustard seedसफेद सरसों·वचा (vacā) — sweet-flag rootवच·कुष्ठ (kuṣṭha) — costus rootकूठ·कणा (kaṇā) — long pepperपीपल·उत्पलैः (utpalaiḥ) — and nut-grassनागरमोथा से·सुगन्धिसंयुतैः (sugandhisaṃyutaiḥ) — combined with the fragrant group (cinnamon, bay leaf, cardamom, saffron)सुगन्धि द्रव्यों (दालचीनी, तेजपत्ता, इलायची, केसर) सहित·कल्कैः (kalkaiḥ) — as a ground pasteकल्क बनाकर·शृतम् (śṛtam) — cooked downपकाया हुआ·ब्राह्मीरसे (brāhmīrase) — in brāhmī juiceब्राह्मी के रस में·घृतम् (ghṛtam) — gheeघी

मनुना अनेन (manunā anena) — by this very mantraइसी मन्त्र से·संजप्तम् (saṃjaptam) — recited overअभिमन्त्रित किया हुआ·अयुतम् (ayutam) — ten thousand timesदस हजार बार·साधुसाधितम् (sādhusādhitam) — well and properly preparedभलीभाँति सिद्ध किया हुआ·निपीतम् (nipītam) — drunkपिया हुआ·कविता (kavitā) — the poetic giftकवित्व-शक्ति·कान्ति (kānti) — radianceकान्ति·रक्षा (rakṣā) — protectionरक्षा·आयुः (āyuḥ) — longevityआयु·श्री (śrī) — prosperityश्री·धृति (dhṛti) — steadfastnessधृति·प्रदम् (pradam) — grantingप्रदान करने वाला

प्रणवः (praṇavaḥ) — the syllable Oṃॐ नामक बीज·हृदयम् (hṛdayam) — the "Heart" — here, the word namaḥ"हृदय" — अर्थात् "नमः" पद·पश्चात् (paścāt) — after thatउसके बाद·ततः (tataḥ) — thenफिर·भगवते पदम् (bhagavate padam) — the word "to the Lord""भगवते" पद·अङ्गयुतम् (aṅgayutam) — joined with the case-ending that gives the dativeकारक-प्रत्यय सहित·दक्षिणामूर्तिम् (dakṣiṇāmūrtim) — [the name] Dakṣiṇāmūrtiदक्षिणामूर्ति नाम·मह्यम् (mahyam) — to meमुझे·मेधाम् (medhām) — wisdomमेधा (बुद्धि)·उदीरयेत् (udīrayet) — one should utterकहना चाहिए

प्रयच्छ (prayaccha) — "grant!""दीजिए" (प्रयच्छ)·ठद्वयान्तः (ṭhadvayāntaḥ) — ending in the pair of syllables that form svāhāजिसके अन्त में स्वाहा के दो अक्षर हैं·अयम् (ayam) — thisयह·द्वाविंशत्यक्षरः (dvāviṃśatyakṣaraḥ) — of twenty-two syllablesबाईस अक्षरों वाला·मनुः (manuḥ) — the mantraमन्त्र·मुनिः च (muniḥ ca) — and the sageऔर ऋषि·तुम्बुरुः (tumburuḥ) — Tumburuतुम्बुरु·छन्दः (chandaḥ) — the metreछन्द·गायत्री (gāyatrī) — Gāyatrīगायत्री·देवता (devatā) — the deityदेवता·मनोः (manoḥ) — of this mantraइस मन्त्र का

दक्षिणामूर्तिः (dakṣiṇāmūrtiḥ) — Dakṣiṇāmūrtiदक्षिणामूर्ति·आख्यातः (ākhyātaḥ) — is declared [as the deity]देवता कहे गए हैं·वेदव्याख्यानतत्परः (vedavyākhyānatatparaḥ) — ever intent on expounding the Vedasसदा वेदों के व्याख्यान में तत्पर·तारद्वयैः (tāradvayaiḥ) — with a pair of Oṃs enclosing each syllableदो प्रणवों (ॐ) से घिरे हुए·स्वरैः दीर्घैः (svaraiḥ dīrghaiḥ) — with the long vowelsदीर्घ स्वरों से·षड्भिः (ṣaḍbhiḥ) — sixछह·अङ्गानि (aṅgāni) — the limb-mantrasअङ्ग-मन्त्र·कल्पयेत् (kalpayet) — one should formबनाना चाहिए

अथवा (athavā) — or elseअथवा·मनुसम्भूतैः (manusambhūtaiḥ) — with segments arising from the mantra itselfमन्त्र से ही उत्पन्न·पदैः वा (padaiḥ vā) — or with [its own] wordsअथवा पदों से·कल्पयेत् (kalpayet) — one should form [the limb-mantras]बनाना चाहिए·क्रमात् (kramāt) — in due orderक्रमशः·पूर्वोक्तवटमूलस्थम् (pūrvoktavaṭamūlastham) — seated, as described before, at the root of the banyanपहले बताए गए वटमूल में स्थित·चिन्तयेत् (cintayet) — one should meditate onध्यान करना चाहिए·मन्त्रनायकम् (mantranāyakam) — the Lord of Mantras [Dakṣiṇāmūrti]मन्त्रनायक (दक्षिणामूर्ति)

स्फटिकरजतवर्णम् (sphaṭikarajatavarṇam) — white as crystal or silverस्फटिक और चाँदी के समान श्वेत वर्ण वाला·मौक्तिकीम् अक्षमालाम् (mauktikīm akṣamālām) — a rosary of pearlsमोती की माला·अमृतकलशम् (amṛtakalaśam) — a pot of nectarअमृत से भरा कलश·विद्याम् (vidyām) — the book of knowledgeविद्या (पुस्तक)·ज्ञानमुद्राम् (jñānamudrām) — the gesture of knowledgeज्ञानमुद्रा·कराग्रैः दधतम् (karāgraiḥ dadhatam) — holding at his fingertipsहाथों की अंगुलियों के अग्रभाग में धारण किए हुए·उरगकक्षम् (uragakakṣam) — with a serpent looped at his sideबगल में लिपटे हुए सर्प के साथ·चन्द्रचूडम् (candracūḍam) — moon-crestedचन्द्रमा को मुकुट में धारण किए·त्रिनेत्रम् (trinetram) — three-eyedतीन नेत्रों वाला·विस्तृतविविधभूषम् (vistṛtavividhabhūṣam) — adorned all over with manifold ornamentsशरीर पर फैले हुए नाना आभूषणों से सुशोभित·दक्षिणामूर्तिम् ईडे (dakṣiṇāmūrtim īḍe) — I praise Dakṣiṇāmūrtiमैं दक्षिणामूर्ति की स्तुति करता हूँ

लक्षम् एकम् (lakṣam ekam) — a hundred thousand timesएक लाख बार·जपेत् मन्त्रम् (japet mantram) — one should recite the mantraमन्त्र जप करे·ब्रह्मचारिव्रते स्थितः (brahmacārivrate sthitaḥ) — remaining under the vow of celibacyब्रह्मचर्य व्रत में स्थित रहकर·जुहुयात् (juhuyāt) — one should offer oblationहवन करे·सघृतैः पद्मैः (saghṛtaiḥ padmaiḥ) — with lotus flowers steeped in gheeघी से युक्त कमल-पुष्पों से·दशांशम् (daśāṃśam) — a tenth of the recitation countजप का दसवाँ भाग·संस्कृते अनले (saṃskṛte anale) — in a duly consecrated fireसुसंस्कृत अग्नि में

पूर्वोदिते पीठे (pūrvodite pīṭhe) — on the previously described pedestalपहले बताए गए पीठ पर·यजेत् (yajet) — one should worshipपूजा करे·वक्ष्यमाणेन वर्त्मना (vakṣyamāṇena vartmanā) — by the procedure about to be describedआगे बताई जाने वाली विधि से·अङ्गानि अभ्यर्च्य (aṅgāni abhyarcya) — having honoured the limb-mantrasअङ्गों की पूजा करके·ब्राह्मीम् (brāhmīm) — Sarasvatī (Brāhmī)ब्राह्मी (सरस्वती)·पत्रेषु अष्टसु (patreṣu aṣṭasu) — on the eight petalsआठ दलों पर·पूजयेत् (pūjayet) — one should worshipपूजा करे

सरस्वतीम् (sarasvatīm) — Sarasvatīसरस्वती·वाचयन्तीम् पुस्तकम् (vācayantīm pustakam) — reading aloud from a bookपुस्तक पढ़ती हुई·सस्मिताननाम् (sasmitānanām) — her face gently smilingमुस्कुराते हुए मुख वाली·ब्रह्माणम् (brahmāṇam) — Brahmāब्रह्मा·सनकम् (sanakam) — Sanakaसनक·पश्चात् (paścāt) — nextउसके बाद·सनन्दनम् (sanandanam) — Sanandanaसनन्दन·अतः परम् (ataḥ param) — after himउसके बाद

सनत्कुमारनामानम् (sanatkumāranāmānam) — him named Sanatkumāraसनत्कुमार नामक·शुकम् (śukam) — Śukaशुक·व्यासम् (vyāsam) — Vyāsaव्यास·गणेश्वरम् (gaṇeśvaram) — Gaṇeśvara [Gaṇeśa]गणेश्वर (गणेश)·सिद्धगन्धर्वयोगीन्द्रविद्याधरगणान् (siddhagandharvayogīndravidyādharagaṇān) — the hosts of siddhas, gandharvas, lords of yogins, and vidyādharasसिद्ध, गन्धर्व, योगीन्द्र और विद्याधर गणों को·बहिः (bahiḥ) — outside [the eight petals]बाहर

बाह्ये (bāhye) — further outsideउससे भी बाहर·लोकेश्वरान् (lokeśvarān) — the guardians of the directionsदिक्पालों को·अर्चेत् (arcet) — one should worshipपूजा करे·वज्राद्यायुधसंयुतान् (vajrādyāyudhasaṃyutān) — equipped with their weapons, beginning with the thunderboltवज्र आदि अपने-अपने आयुधों से युक्त·इत्थम् (ittham) — thusइस प्रकार·पूजादिभिः (pūjādibhiḥ) — through such worship and the restपूजा आदि के द्वारा·सिद्धे मन्त्रे अस्मिन् (siddhe mantre asmin) — when this mantra is perfectedयह मन्त्र सिद्ध होने पर·साधकोत्तमः (sādhakottamaḥ) — the excellent practitionerउत्तम साधक

वल्लभः (vallabhaḥ) — belovedप्रिय·जायते (jāyate) — becomesहो जाता है·वाचाम् (vācām) — of all speechवाणियों का·वाचस्पतिः इव अपरः (vācaspatiḥ iva aparaḥ) — like a second Bṛhaspati, lord of speechमानो दूसरा वाचस्पति (बृहस्पति)·मन्त्रेण अनेन संजप्तैः (mantreṇa anena saṃjaptaiḥ) — recited over with this mantraइस मन्त्र से अभिमन्त्रित·विशुद्धैः सलिलैः (viśuddhaiḥ salilaiḥ) — with water made pureशुद्ध जल से·सुधीः (sudhīḥ) — the wise practitionerबुद्धिमान् साधक

अभिषिञ्चेत् (abhiṣiñcet) — should sprinkleअभिषेक करे·स्वशिरसि (svaśirasi) — on his own headअपने सिर पर·श्रियम् आरोग्यम् आप्नुयात् (śriyam ārogyam āpnuyāt) — obtains prosperity and healthश्री और आरोग्य प्राप्त करता है·कण्ठमात्रोदके (kaṇṭhamātrodake) — in water up to the neckगले तक जल में·स्थित्वा (sthitvā) — standingखड़े होकर·जपेत् मन्त्रम् (japet mantram) — should recite the mantraमन्त्र जप करे·सहस्रकम् (sahasrakam) — a thousand timesएक हज़ार बार

प्रत्यहम् (pratyaham) — every dayप्रतिदिन·मण्डलात् अर्वाक् (maṇḍalāt arvāk) — within a maṇḍala of forty-nine daysमण्डल (उनचास दिन) के भीतर·कवीनाम् अग्रणीः (kavīnām agraṇīḥ) — the foremost among poetsकवियों में अग्रगण्य·भवेत् (bhavet) — one becomesहो जाता है·गौर्या पार्श्वस्थया सार्धम् (gauryā pārśvasthayā sārdham) — together with Gaurī standing at his sideपार्श्व में स्थित गौरी के साथ·श्रीकामी (śrīkāmī) — one desiring wealth and gloryश्री की कामना करने वाला·चिन्तयन् विभुम् (cintayan vibhum) — meditating on the all-pervading Lordसर्वव्यापी प्रभु का ध्यान करते हुए

अयुतम् (ayutam) — ten thousand timesदस हज़ार बार·प्रजपेत् (prajapet) — should reciteजप करे·मन्त्रम् (mantram) — the mantraमन्त्र को·भूयसीम् (bhūyasīm) — abundantअत्यधिक·श्रियम् (śriyam) — prosperityसम्पत्ति·आप्नुयात् (āpnuyāt) — obtainsप्राप्त करता है·भुञ्जानः (bhuñjānaḥ) — eatingखाता हुआ·प्रयतः (prayataḥ) — disciplined, purifiedनियमपूर्वक पवित्र·मन्त्री (mantrī) — the mantra-practitionerमन्त्रसाधक·गोमूत्रे (gomūtre) — in cow's urineगोमूत्र में·शृत-ओदनम् (śṛta-odanam) — rice that has been cookedपकाया हुआ भात

भिक्षा-अन्नम् (bhikṣā-annam) — alms-foodभिक्षा का अन्न·अथवा (athavā) — or, insteadअथवा·मन्त्रम् (mantram) — the mantraमन्त्र को·अयुत-द्वितयम् (ayuta-dvitayam) — twice ten-thousand, i.e. twenty thousand timesबीस हज़ार बार·जपेत् (japet) — should reciteजप करे·अश्रुतान् (aśrutān) — never studied, unheard-ofबिना पढ़े हुए, अनसुने·वेद-शास्त्र-आदीन् (veda-śāstra-ādīn) — the Vedas, treatises, and the likeवेद-शास्त्र आदि को·व्याचष्टे (vyācaṣṭe) — expoundsव्याख्या करता है·न-अत्र-संशयः (na-atra-saṃśayaḥ) — there is no doubt about thisइसमें कोई संदेह नहीं

सिद्ध-गन्धर्व-मुनिभिः (siddha-gandharva-munibhiḥ) — by siddhas, gandharvas and sagesसिद्ध, गन्धर्व और मुनियों द्वारा·योगि-इन्द्रैः (yogi-indraiḥ) — by the great lords of yogaयोगीन्द्रों द्वारा·अपि (api) — even, alsoभी·सेवितौ (sevitau) — the two are honoured/servedदोनों सेवित हैं·ज्ञान-वाक्-अर्थिनाम् (jñāna-vāk-arthinām) — of those who seek knowledge, eloquence, or wealthज्ञान, वाणी और अर्थ चाहने वालों के·प्रीत्यै (prītyai) — for the delight ofप्रसन्नता के लिये·कथितौ (kathitau) — the two have been declaredदोनों कहे गये हैं·मन्त्र-नायकौ (mantra-nāyakau) — the two lords of mantraदोनों मन्त्रनायक

लोहितः (lohitaḥ) — "the red one" — the code-word for the letter pa"लाल" — "प" अक्षर का संकेत-शब्द·अग्नि-आसनः (agni-āsanaḥ) — seated upon fire, i.e. joined with the repha (r)अग्नि पर आसीन, अर्थात् रेफ (र्) से युक्त·सद्यः (sadyaḥ) — the code-word for the vowel oओकार का संकेत-शब्द·बिन्दुमान् (bindumān) — bearing the bindu (anusvāra)बिन्दु सहित·प्रथमम् (prathamam) — the first seed-syllableपहला बीजाक्षर·ततः (tataḥ) — thereafterतदनन्तर·द्वितीयम् (dvitīyam) — the secondदूसरा·वह्नि-बीज-स्था (vahni-bīja-sthā) — resting on the seed of fire (the repha)अग्निबीज (रेफ) पर स्थित·दीर्घा (dīrghā) — longदीर्घ·शान्ति-इन्दु-भूषितः (śānti-indu-bhūṣitaḥ) — adorned with śānti (the vowel ī) and the crescent binduशान्ति (ई) और चन्द्र-बिन्दु से भूषित

तृतीयम् (tṛtīyam) — the thirdतीसरा·लाङ्गली (lāṅgalī) — "the plough-bearer" — the code-word for the letter ṭha"हलधर" — "ठ" अक्षर का संकेत-शब्द·सर्गी (sargī) — joined with visarga (ḥ)विसर्ग (ः) से युक्त·मन्त्रः (mantraḥ) — the mantraमन्त्र·बीज-त्रय-अन्वितः (bīja-traya-anvitaḥ) — endowed with these three seed-syllablesतीन बीजाक्षरों से युक्त·नीलकण्ठ-आत्मकः (nīlakaṇṭha-ātmakaḥ) — of the nature of Nīlakaṇṭhaनीलकण्ठ-स्वरूप·प्रोक्तः (proktaḥ) — is declaredकहा गया है·विष-द्वय-हरः (viṣa-dvaya-haraḥ) — remover of both kinds of poison — moving and unmovingस्थावर-जङ्गम दोनों प्रकार के विष का नाशक·परः (paraḥ) — supremeपरम

हर-द्वयम् (hara-dvayam) — the letter "hara" (ha) doubledदुगुना "हर" (ह अक्षर)·वह्नि-जाया (vahni-jāyā) — "fire's consort" — the code-word for svāhā"अग्नि की पत्नी" — स्वाहा का संकेत-शब्द·हृदयम् (hṛdayam) — the heart-mantraहृदय-मन्त्र·परिकीर्तितम् (parikīrtitam) — is proclaimedकहा गया है·कपर्दिने (kapardine) — "to the one with matted locks" [Śiva, dative]जटाधारी को (चतुर्थी विभक्ति)·ठ-युगलम् (ṭha-yugalam) — a pair of the letter ṭhaठ अक्षर की जोड़ी·शिरः-मन्त्रः (śiraḥ-mantraḥ) — the head-mantraशिरो-मन्त्र·उदाहृतः (udāhṛtaḥ) — is statedकहा गया है

नीलकण्ठाय (nīlakaṇṭhāya) — "to Nīlakaṇṭha" [dative]नीलकण्ठ को (चतुर्थी)·ठ-द्वन्द्वम् (ṭha-dvandvam) — a pair of the letter ṭhaठ अक्षर की जोड़ी·शिखा-मन्त्रः (śikhā-mantraḥ) — the crest-mantraशिखा-मन्त्र·उदाहृतः (udāhṛtaḥ) — is declaredकहा गया है·कालकूट-पदस्य (kālakūṭa-padasya) — of the word "kālakūṭa" (the primordial poison)"कालकूट" शब्द के·अन्ते (ante) — at the end ofअन्त में·विषभक्षणकृत्-युतम् (viṣabhakṣaṇakṛt-yutam) — joined with the epithet "the doer of poison-eating""विष खाने वाले" इस विशेषण से युक्त

हुं फट् (huṃ phaṭ) — the syllables "huṃ phaṭ""हुं फट्" ये शब्द·कवचम् (kavacam) — the armour-mantraकवच-मन्त्र·आदिष्टम् (ādiṣṭam) — is taughtबताया गया है·विद्वद्भिः (vidvadbhiḥ) — by the learnedविद्वानों द्वारा·नीलकण्ठिने (nīlakaṇṭhine) — "to Nīlakaṇṭha" [dative]नीलकण्ठ को·स्वाहा-अन्तम् (svāhā-antam) — ending in svāhāस्वाहा तक·अस्त्रम् (astram) — the weapon-mantraअस्त्र-मन्त्र·एतानि (etāni) — theseये·पञ्च-अङ्गानि (pañca-aṅgāni) — the five limbs of the mantraमन्त्र के पाँच अङ्ग·मनोः (manoḥ) — of the mantraमन्त्र के·विदुः (viduḥ) — the wise knowजानते हैं

मूर्ध्नि (mūrdhni) — on the crown of the headमस्तक पर·कण्ठे (kaṇṭhe) — on the throatकण्ठ पर·हृद्-अम्भोजे (hṛd-ambhoje) — on the lotus of the heartहृदय-कमल पर·क्रमात् (kramāt) — in orderक्रमशः·बीज-त्रयम् (bīja-trayam) — the three seed-syllablesतीनों बीजाक्षर·न्यसेत् (nyaset) — should placeन्यास करे·ततः (tataḥ) — thenतदनन्तर·समाहितः-भूत्वा (samāhitaḥ-bhūtvā) — becoming one-pointed in mindएकाग्रचित्त होकर·नीलकण्ठम् (nīlakaṇṭham) — Nīlakaṇṭhaनीलकण्ठ का·विचिन्तयेत् (vicintayet) — should meditate uponध्यान करे

बाल-अर्क-आयुत-तेजसम् (bāla-arka-āyuta-tejasam) — whose splendour equals ten thousand rising sunsजिसका तेज दस हज़ार उदीयमान सूर्यों के समान है·धृत-जटाजूट-इन्दु-खण्ड-उज्ज्वलम् (dhṛta-jaṭājūṭa-indu-khaṇḍa-ujjvalam) — gleaming with the crescent moon set in his worn crown of matted locksजटाजूट में धारण किये गये चन्द्रखण्ड से उज्ज्वल·नागेन्द्रैः-कृत-भूषणम् (nāgendraiḥ-kṛta-bhūṣaṇam) — adorned with great serpentsमहासर्पों से आभूषित·जपवटीम्-शूलम्-कपालम्-करैः (japavaṭīm-śūlam-kapālam-karaiḥ) — holding a rosary, a trident, and a skull-bowl in his handsहाथों में जपमाला, त्रिशूल तथा कपाल धारण किये हुए·खट्वाङ्गम्-दधतम् (khaṭvāṅgam-dadhatam) — bearing a skull-topped staffखट्वाङ्ग धारण किये हुए·त्रि-नेत्र-विलसत्-पञ्च-आननम् (tri-netra-vilasat-pañca-ānanam) — five-faced, each face radiant with three eyesपाँच मुखों वाला, प्रत्येक मुख तीन नेत्रों से सुशोभित·सुन्दरम् (sundaram) — beautifulसुन्दर·व्याघ्र-त्वक्-परिधानम् (vyāghra-tvak-paridhānam) — clothed in a tiger's hideव्याघ्रचर्म पहने हुए·अग्नि-निलयम् (agni-nilayam) — whose abode is fireअग्नि में निवास करने वाले·श्री-नीलकण्ठम् (śrī-nīlakaṇṭham) — the blessed Nīlakaṇṭhaश्री नीलकण्ठ को·भजे (bhaje) — I worshipमैं भजता हूँ

शैवे-पीठे (śaive-pīṭhe) — on the Śaiva pedestalशैव पीठ पर·यजेत्-देवम् (yajet-devam) — should worship the godदेव का पूजन करे·नित्य-व्यवहार-विधानतः (nitya-vyavahāra-vidhānataḥ) — according to the rule of daily practiceनित्य के व्यवहार-विधान के अनुसार·एवम् (evam) — thusइस प्रकार·पूजा-आदिभिः (pūjā-ādibhiḥ) — by worship and the restपूजा आदि के द्वारा·सिद्धे-मनौ (siddhe-manau) — when the mantra is perfectedमन्त्र सिद्ध होने पर·मन्त्रः (mantraḥ) — the mantraमन्त्र·विष-अपहः (viṣa-apahaḥ) — becomes a remover of poisonविष का नाशक हो जाता है

नाशयेत् (nāśayet) — destroysनष्ट कर देता है·अचिरात्-एव (acirāt-eva) — very quicklyशीघ्र ही·नीलकण्ठः-इव-अपरः (nīlakaṇṭhaḥ-iva-aparaḥ) — like another Nīlakaṇṭhaमानो दूसरा नीलकण्ठ हो·मनुना-अनेन (manunā-anena) — by this mantraइस मन्त्र से·सञ्जप्तैः (sañjaptaiḥ) — recited overअभिमन्त्रित·कुम्भ-स्थैः (kumbha-sthaiḥ) — held in a potकलश में रखे हुए·सलिलैः-शुभैः (salilaiḥ-śubhaiḥ) — with auspicious watersशुभ जल से

अभिषिञ्चेत् (abhiṣiñcet) — one should sprinkleअभिषेक करे·विषाक्रान्तम् (viṣākrāntam) — the one overcome by poisonविष से आक्रान्त व्यक्ति को·सः (saḥ) — heवह·विषात् (viṣāt) — from poisonविष से·मुच्यते (mucyate) — is freedमुक्त हो जाता है·ध्रुवम् (dhruvam) — certainlyनिश्चय ही·स्पृष्ट्वा (spṛṣṭvā) — having touchedस्पर्श करके·जपेत् (japet) — one should reciteजप करे·विषग्रस्तम् (viṣagrastam) — the one seized by poisonविष से ग्रस्त व्यक्ति को·तत्क्षणात् (tatkṣaṇāt) — at that very momentउसी क्षण·निर्विषः (nirviṣaḥ) — free from poisonविषरहित·भवेत् (bhavet) — becomesहो जाता है

बीजाभ्याम् (bījābhyām) — with the two seed-syllablesदो बीजों से·प्रथमान्ताभ्याम् (prathamāntābhyām) — the first and last [of the mantra]प्रथम और अन्त के·पार्श्वयोः (pārśvayoḥ) — of the two sides of the bodyदोनों पार्श्वों के·विषम् (viṣam) — poisonविष को·आहरेत् (āharet) — one should draw outदूर करे·मध्येन (madhyena) — with the middle seed-syllableमध्य के बीज से·मध्यगम् (madhyagam) — situated in the middle of the bodyशरीर के मध्य भाग में स्थित·सर्वम् (sarvam) — allसमस्त·मनुना अनेन (manunā anena) — with this mantraइस मन्त्र से·संहरेत् (saṃharet) — one should destroyनष्ट कर दे

बहुना (bahunā) — with much speakingअधिक कहने से·किम् (kim) — what useक्या लाभ·इह (iha) — hereयहाँ·उक्तेन (uktena) — by [further] sayingकहे जाने से·मन्त्रेण अनेन (mantreṇa anena) — by this mantraइस मन्त्र से·मन्त्रवित् (mantravit) — the knower of the mantraमन्त्र का ज्ञाता·कालकूटम् (kālakūṭam) — the poison called Kālakūṭaकालकूट नामक·विषम् (viṣam) — poisonविष·साक्षात् (sākṣāt) — directlyसाक्षात्·भुक्तम् (bhuktam) — eatenखाया हुआ·स्यात् (syāt) — becomesहो जाता है·परमामृतम् (paramāmṛtam) — supreme nectarपरम अमृत

काश्यपः (kāśyapaḥ) — Kāśyapaकाश्यप·मुनिः (muniḥ) — the sageमुनि·आख्यातः (ākhyātaḥ) — is declared [as the seer]कहा गया है·छन्दः (chandaḥ) — the meterछन्द·अनुष्टुप् (anuṣṭup) — Anuṣṭubhअनुष्टुप्·उदाहृतम् (udāhṛtam) — is statedकहा गया है·अर्धनारीश्वरः (ardhanārīśvaraḥ) — Ardhanārīśvara, the lord who is half womanअर्धनारीश्वर·प्रोक्तः (proktaḥ) — is declaredकहे गए हैं·देवता (devatā) — the deityदेवता·जगतां पतिः (jagatāṃ patiḥ) — the lord of the worldsजगत् के स्वामी·रेफादिव्यञ्जनैः (rephādivyañjanaiḥ) — with the consonants beginning with "ra"र आदि व्यञ्जनों से·षड्भिः (ṣaḍbhiḥ) — sixछः·कुर्यात् (kuryāt) — one should performकरे·अङ्गानि (aṅgāni) — the six limb-placementsअंग-न्यास·षट् (ṣaṭ) — sixछः·क्रमात् (kramāt) — in sequenceक्रम से

नीलप्रवालरुचिरम् (nīlapravālaruciram) — radiant with the hues of blue and coralनीले और मूँगे के रंग से सुशोभित·विलसन्नेत्रम् (vilasannetram) — with shining eyesचमकते नेत्रों वाला·पाशाङ्कुशोत्पलकपालमृगम् (pāśāṅkuśotpalakapālamṛgam) — the noose, goad, lotus, skull-bowl, and deerपाश, अंकुश, कमल, कपाल और मृग·दधानम् (dadhānam) — holdingधारण किए हुए·अर्धाम्बिकेशम् (ardhāmbikeśam) — whose half is the Goddess and half is the Lordजिनका आधा भाग देवी और आधा भाग ईश्वर है·अनिशम् (aniśam) — ever, alwaysसदा·प्रविभक्तभूषम् (pravibhaktabhūṣam) — with ornaments differentiated on each halfदोनों भागों में भिन्न-भिन्न आभूषणों वाला·बालेन्दुबद्धमुकुटम् (bālendubaddhamukuṭam) — crowned with a diadem bound by the crescent moonबालचन्द्र से युक्त मुकुट धारण किए हुए·प्रणमामि (praṇamāmi) — I bowमैं प्रणाम करता हूँ·रूपम् (rūpam) — to this formइस रूप को

एकलक्षम् (ekalakṣam) — one hundred thousand timesएक लाख बार·जपेत् (japet) — one should reciteजप करे·बीजम् (bījam) — the seed-syllableबीज मन्त्र·इत्थम् (ittham) — in this wayइस प्रकार·मन्त्री (mantrī) — the practitionerमन्त्र-साधक·विचिन्तयेत् (vicintayet) — should contemplateध्यान करे·अयुतम् (ayutam) — ten thousand timesदस हजार बार·मधुना सिक्तैः (madhunā siktaiḥ) — moistened with honeyमधु से भिगोए हुए·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer in oblationहवन करे·तिलतण्डुलैः (tilataṇḍulaiḥ) — with sesame and rice grainsतिल और चावल से

शैवोदिते (śaivodite) — declared in the Śaiva riteशैव मन्त्र में कहे गए·पीठे (pīṭhe) — on the seatपीठ पर·यजेत् (yajet) — one should worshipपूजा करे·प्रागङ्गैः (prāgaṅgaiḥ) — first with the limb-mantrasपहले अंग-मन्त्रों से·षड्भिः (ṣaḍbhiḥ) — the sixछः·ईरितैः (īritaiḥ) — already declaredपूर्वोक्त·वृषाद्यैः मातृभिः (vṛṣādyaiḥ mātṛbhiḥ) — with the Mother-goddesses beginning with Vṛṣāवृषा आदि मातृकाओं से·पश्चात् (paścāt) — afterwardबाद में·लोकपालैः (lokapālaiḥ) — with the guardians of the directionsलोकपालों से·तदायुधैः (tadāyudhaiḥ) — together with their weaponsउनके आयुधों सहित

एवम् (evam) — thusइस प्रकार·अभ्यर्चयेत् (abhyarcayet) — one should worshipपूजा करे·देवम् (devam) — the godदेव की·अर्धनारीश्वरम् (ardhanārīśvaram) — Ardhanārīśvaraअर्धनारीश्वर·परम् (param) — supremeपरम·तेजःकान्तियशोलक्ष्मीवाचाम् (tejaḥkāntiyaśolakṣmīvācām) — of radiance, beauty, fame, prosperity, and eloquenceतेज, कान्ति, यश, लक्ष्मी और वाणी का·भवति (bhavati) — becomesहो जाता है·वल्लभः (vallabhaḥ) — the beloved masterप्रिय स्वामी

प्रासादाद्यम् (prāsādādyam) — together with the Prāsāda bījaप्रासाद बीज सहित·जपेत् (japet) — should reciteजप करे·मन्त्रम् (mantram) — the mantraमन्त्र का·अयुतम् (ayutam) — ten thousand timesदस हजार बार·रोगशान्तये (rogaśāntaye) — for the pacification of diseaseरोगशान्ति के लिए·स्वराह्वयम् (svarāhvayam) — called by its vowelस्वर द्वारा नामित·इदम् (idam) — thisयह·वीजम् (bījam) — seed-syllableबीज·विगलत्परमामृतम् (vigalatparamāmṛtam) — streaming with supreme nectarपरम अमृत बहाने वाला

चन्द्रविम्बस्थितम् (candravimbasthitam) — situated in the orb of the moonचन्द्रमण्डल में स्थित·मूर्ध्नि (mūrdhni) — on the headसिर पर·ध्यातम् (dhyātam) — meditated uponध्यान किया गया·क्ष्वेडगदापहम् (kṣveḍagadāpaham) — removing the disease of poisonविष के रोग को दूर करने वाला·प्रतिलोमस्वरावीतम् (pratilomasvarāvītam) — enclosed by the reversed vowelsउलटे स्वरों से आवृत·वीजम् (bījam) — the seed-syllableबीज·वह्निगृहे (vahnigṛhe) — in the fire-corner of the yantraअग्निकोण में·स्थितम् (sthitam) — situatedस्थित

रेफादिव्यञ्जनोल्लासि (rephādivyañjanollāsi) — shining with the consonants beginning with "ra"र आदि व्यञ्जनों से सुशोभित·षट्कोणाभिवृतम् (ṣaṭkoṇābhivṛtam) — surrounded by a hexagonषट्कोण से घिरा हुआ·बहिः (bahiḥ) — outsideबाहर से·भूतार्तस्य (bhūtārtasya) — of one afflicted by a spiritभूत-पीड़ित व्यक्ति के·स्मृतम् (smṛtam) — meditated upon, placedध्यान किया गया·मूर्ध्नि (mūrdhni) — on the headसिर पर·भूतम् (bhūtam) — the spiritभूत को·आशु (āśu) — quicklyशीघ्र·विनाशयेत् (vināśayet) — destroysनष्ट कर देता है

वीजम् (bījam) — the seed-syllableबीज·चन्द्रगतम् (candragatam) — situated in the moonचन्द्रमा में स्थित·वीतम् (vītam) — enclosedआवृत·स्वरैः षोडशभिः (svaraiḥ ṣoḍaśabhiḥ) — with the sixteen vowelsसोलह स्वरों से·क्रमात् (kramāt) — in sequenceक्रम से·गलत्परसुधापूरम् (galatparasudhāpūram) — a stream of supreme nectar dripping downझरती हुई परम अमृत की धारा·नेत्रे (netre) — in the eyeनेत्र में·ध्यातम् (dhyātam) — meditated uponध्यान किया गया·रुजम् (rujam) — the diseaseरोग को·हरेत् (haret) — removesदूर कर देता है

एवमेव (evam eva) — in just this same wayइसी प्रकार·स्मृतम् (smṛtam) — meditated upon, visualizedध्यान किया हुआ·वीजम् (vījam) — the seed-syllable (the Cintāmaṇi bīja)यह बीज (चिन्तामणि बीज)·कुक्षौ (kukṣau) — in the bellyपेट में·शूलादिरोगनुत् (śūlādi-roganut) — removing colic and other diseasesशूल आदि रोगों को दूर करने वाला·स्फोटे (sphoṭe) — in eruptive pox/boilsफोड़े-फुंसी (चेचक) में·विषज्वरे (viṣajvare) — in poison-feverविषजनित ज्वर में·दाहे (dāhe) — in burning sensationजलन में·मोहे (mohe) — in fainting, delusionमूर्च्छा-मोह में·शोषगदे (śoṣagade) — in wasting diseaseशोष रोग में·भ्रमे (bhrame) — in dizziness, vertigoभ्रम (चक्कर) में

वीजमेतत् (vījam etat) — this same seed-syllableयह बीज·तथा (tathā) — thus, similarlyइसी प्रकार·ध्यातम् (dhyātam) — meditated upon at the site of each ailmentध्यान किया गया·तत्तत्क्लेशान् (tat tat kleśān) — those various afflictionsउन-उन क्लेशों को·विनाशयेत् (vināśayet) — destroysनष्ट कर देता है·कुङ्कुमाभम् (kuṅkumābham) — saffron-huedकेसर के रंग का·इदं वीजम् (idaṃ vījam) — this (next) seed-syllableयह बीज·त्रिकोणगतम् (trikoṇagatam) — set within a triangleत्रिकोण में स्थित·उज्ज्वलम् (ujjvalam) — brilliant, blazingउज्ज्वल

यस्य मूर्ध्नि (yasya mūrdhni) — on whose headजिसके सिर पर·स्मरेन्मन्त्री (smaren mantrī) — the mantra-practitioner should visualize (it)मन्त्रवेत्ता स्मरण करे·स वश्यो जायते (sa vaśyo jāyate) — he becomes subjugatedवह वश में हो जाता है·अचिरात् (acirāt) — without delayशीघ्र ही·उद्रेफस्यसाध्याख्यम् (udrephasyasādhyākhyam) — joined with the target's name marked by the upward r-strokeऊर्ध्व रेफ से युक्त साध्य के नामवाला·वीजम् (vījam) — the seed-syllableबीज·वह्निगृहे स्थितम् (vahnigṛhe sthitam) — placed in the fire-cornerअग्निकोण में स्थित

वह्निगृहद्वयेन (vahnigṛhadvayena) — by the two fire-cornersदोनों अग्निकोणों से·अग्नियुक्तकोणेन (agniyuktakoṇena) — by the corner joined with the fire-seedअग्निबीज-युक्त कोण से·संवृतम् (saṃvṛtam) — encircledघिरा हुआ·प्रतिलोमस्वरावीतम् (pratiloma-svarāvītam) — wound about with the vowels in reverse orderउल्टे क्रम के स्वरों से आवृत·चुल्लीस्थाने (cullīsthāne) — at the hearth-siteचूल्हे के स्थान पर·निवेशितम् (niveśitam) — buried, depositedगाड़ दिया गया

वशीकरोति (vaśīkaroti) — subjugatesवश में कर लेता है·रमणीम् (ramaṇīm) — the womanस्त्री को·अचिरेणैव (acireṇaiva) — very quicklyबहुत शीघ्र ही·दासवत् (dāsavat) — like a slaveदास के समान·मधुरत्रययुक्तेन (madhuratraya-yuktena) — mixed with the three sweets (honey, sugar, ghee)तीन मधुर पदार्थों (मधु, शर्करा, घृत) से युक्त·शालिपिष्टेन (śālipiṣṭena) — with rice-flourचावल के आटे से·पुत्तलीम् (puttalīm) — an effigy, dollपुतली

कृत्वा (kṛtvā) — having made (it)बनाकर·प्रतिष्ठितप्राणाम् (pratiṣṭhitaprāṇām) — endowed with installed life-breathप्राण-प्रतिष्ठा की हुई·विभज्य (vibhajya) — having divided (it into portions)विभाजित करके·जुहुयाद्वशी (juhuyād vaśī) — the one seeking mastery should offer (it) as oblationवश में करने का इच्छुक व्यक्ति होम करे·त्रिवासरम् (trivāsaram) — for three daysतीन दिन तक·अनेनैव (anenaiva) — by this aloneइसी से·साध्यः (sādhyaḥ) — the target of the riteसाध्य (जिसे वश में करना है)·तस्य वशो भवेत् (tasya vaśo bhavet) — comes under his controlउसके वश में हो जाता है

मकारगत (makāragata) — placed between two m-soundsदो 'म' के बीच स्थित·साध्याख्यम् (sādhyākhyam) — bearing the name of the patientसाध्य (रोगी) के नामवाला·अनलस्थम् (analastham) — situated at the fire (upward r-stroke) positionअग्नि (ऊर्ध्व रेफ) के स्थान पर स्थित·गदाह्वयम् (gadāhvayam) — called by the name of the diseaseरोग के नाम से पुकारा गया·चन्द्रगर्भचतुर्वर्णम् (candragarbhacaturvarṇam) — the four-cornered figure holding the moon-syllable at its heartचन्द्र (ठं) को गर्भ में लिये हुए चार कोणों वाला·टान्तकोणेन (ṭāntakoṇena) — by corners marked with 'ṭhaṃ''ठं' अक्षर वाले कोणों से·वेष्टितम् (veṣṭitam) — enclosedघिरा हुआ

वीजम् (vījam) — this figure (seed-syllable)यह बीज·ताम्बूलपत्रस्थम् (tāmbūlapatrastham) — placed on a betel-leafपान के पत्ते पर लिखा हुआ·प्रजप्तम् (prajaptam) — consecrated by recitationजप द्वारा अभिमन्त्रित·मनुनामुना (manunā amunā) — with this very mantraइसी मन्त्र से·भक्षितम् (bhakṣitam) — when eatenखाया जाने पर·नाशयेत् सम्यक् (nāśayet samyak) — thoroughly destroysपूर्ण रूप से नष्ट कर देता है·शिरोरोगम् (śirorogam) — head-diseaseसिर के रोग को·न संशयः (na saṃśayaḥ) — without doubtइसमें सन्देह नहीं

लिखित्वा (likhitvā) — having drawnबनाकर·बन्धूकवीजेन (bandhūkavījena) — with the juice of the bandhūka flower (red silk-cotton)बन्धूक (जपाकुसुम) के रस से·त्रिकोणम् (trikoṇam) — a triangleत्रिकोण·वीजगर्भितम् (vījagarbhitam) — containing the seed-syllable at its heartबीज को गर्भ में लिए हुए·अत्र (atra) — here, within itइसमें·वह्निम् (vahnim) — fireअग्नि·समाधाय (samādhāya) — having kindled, establishedप्रज्वलित करके·सम्यगाराध्य (samyag ārādhya) — having duly worshippedभली-भाँति पूजा करके·देवताम् (devatām) — the deity (Ardhanārīśvara)देवता (अर्धनारीश्वर) की

जुहुयात् (juhuyāt) — should offer in oblationहोम करे·कृतसम्पातम् (kṛtasampātam) — ghee that has first been made to touch the figureयन्त्र पर चढ़ाया हुआ·सर्पिषा (sarpiṣā) — with gheeघी से·अष्टोत्तरं शतम् (aṣṭottaraṃ śatam) — one hundred and eight timesएक सौ आठ बार·सम्पाताज्येन (sampātājyena) — with this same offered gheeअर्पित घी से·संसिक्ता (saṃsiktā) — moistened, sprinkledसींची हुई·त्रिलोहकृतमुद्रिका (trilohakṛtamudrikā) — a ring made of three metalsत्रिधातु की अँगूठी·विधृता (vidhṛtā) — worn on the fingerधारण की हुई·भूतवेतालकृत्यारोगविनाशिनी (bhūtavetālakṛtyārogavināśinī) — destroys ghosts, vetālas, sorcery, and diseaseभूत, वेताल, कृत्या (अभिचार) और रोग का नाश करने वाली

ऊर्ध्ववह्निरहितम् (ūrdhvavahnirahitam) — devoid of the upward fire-stroke (the upward r)ऊर्ध्व रेफ से रहित·मनुमेनम् (manum enam) — this mantraइस मन्त्र को·वह्निगेहयुगले (vahnigehayugale) — in the pair of fire-cornersदोनों अग्निकोणों में·परिलिख्य (parilikhya) — having written all aroundलिखकर·अग्निम् (agnim) — the fire-seed (raṃ)अग्निबीज (रं) को·अस्रिषु (asriṣu) — at the (six) cornersकोणों पर·महीपुरवीतम् (mahīpuravītam) — encompassed by an earth-rampartभूपुर (भूमि-रेखा) से घिरा हुआ·यन्त्रमेतत् (yantram etat) — this yantraयह यन्त्र·उदितम् (uditam) — thus declaredइस प्रकार कहा गया·ग्रहवैरि (grahavairi) — hostile to seizing planets/spiritsग्रहों का शत्रु (नाशक)

घटेनैव (ghaṭenaiva) — with a jar aloneघड़े मात्र से·पिधाय (pidhāya) — having coveredढककर·अस्य पृष्ठे (asya pṛṣṭhe) — on its backउसकी पीठ पर·यन्त्रमिदम् (yantram idam) — this same yantraयही यन्त्र·लिखेत् (likhet) — should writeलिखे·भूतार्तम् (bhūtārtam) — the one afflicted by a bhūtaभूत-बाधा से पीड़ित व्यक्ति को·अत्र संस्थाप्य (atra saṃsthāpya) — having seated upon itउस पर बिठाकर·चिन्तामणिमनुम् (cintāmaṇimanum) — the Cintāmaṇi mantraचिन्तामणि मन्त्र का·जपेत् (japet) — should reciteजप करे·तमाविश्य (tam āviśya) — having entered into himउसमें प्रविष्ट होकर·क्षणात् (kṣaṇāt) — in a momentक्षण भर में·मुञ्चेत् (muñcet) — releasesछोड़ देता है·ग्रहः क्रूरोऽपि (grahaḥ krūro 'pi) — the seizing spirit, even if fierceक्रूर ग्रह भी·सर्वथा (sarvathā) — altogether, in every caseसर्वथा (पूर्णतः)

कृशानुभवनद्वये (kṛśānubhavanadvaye) — in the pair of fire-corners (the two fire-abode triangles)दोनों अग्निकोणों (त्रिकोणों) में·मनुमिमम् (manum imam) — this mantra (the Cintāmaṇi mantra)इस (चिन्तामणि) मन्त्र को·लिखित्वा पुनः (likhitvā punaḥ) — having written, then againलिखकर, फिर पुनः·तदस्रिषु (tad asriṣu) — at its cornersउसके कोणों पर·द्वयो लिखेत् (dvayo likhet) — should write a pair of lettersदो अक्षर लिखे·स्वरयुगम् (svarayugam) — a pair of vowelsस्वरों की जोड़ी·ततः सन्धिषु (tataḥ sandhiṣu) — then at the jointsफिर सन्धियों (जोड़ों) पर·ध्रुवेण परिवेष्टितम् (dhruveṇa pariveṣṭitam) — encircled by the fixed praṇava (oṃ)अचल प्रणव (ॐ) से घिरा हुआ·धरणिगेहमध्यस्थितम् (dharaṇigehamadhyasthitam) — set in the middle of the earth-enclosureभूपुर के मध्य में स्थित·मनोरथफलप्रदम् (manorathaphalapradam) — bestowing the fruit that fulfils desireमनोरथ का फल देने वाला·भवति यन्त्रमेतत् (bhavati yantram etat) — this yantra becomesयह यन्त्र होता है·नृणाम् (nṛṇām) — for menमनुष्यों के लिए

षट्कोणान्तस्त्रिकोणे (ṣaṭkoṇāntastrikoṇe) — in the triangle within the hexagonषट्कोण के भीतर के त्रिकोण में·लिखतु मनुमिमम् (likhatu manum imam) — should write this mantraइस मन्त्र को लिखे·साध्यनामाक्षराढ्यम् (sādhyanāmākṣarāḍhyam) — filled with the letters of the name of the targetसाध्य के नाम के अक्षरों से युक्त·षट्कोणेषु (ṣaṭkoṇeṣu) — in the six cornersछहों कोणों में·अङ्गमन्त्रान् (aṅgamantrān) — the limb-mantrasअङ्गमन्त्रों को·वसुदलविवरेषु (vasudalavivareṣu) — in the openings of the eight-petalled lotusअष्टदल कमल की पंखुड़ियों में·अष्टमन्त्राक्षराणि (aṣṭamantrākṣarāṇi) — the eight mantra-lettersआठ मन्त्राक्षरों को·वीतं बाह्ये कलाभिः (vītaṃ bāhye kalābhiḥ) — encompassed outside by the (sixteen) vowel-digitsबाहर सोलह स्वरों (कलाओं) से घिरा हुआ·तदनु परिवृतम् (tadanu parivṛtam) — then further surroundedफिर उसके बाद घिरा हुआ·कादिभिर्यादिभिः (kādibhir yādibhiḥ) — by the ka-series and ya-series lettersक आदि तथा य आदि वर्णों से·तत् (tat) — that (yantra)वह (यन्त्र)·क्लीबः (klībaḥ) — neuter (a term for the seed-syllable placed at the centre)नपुंसक (केन्द्रस्थ बीज का सङ्केत)·अन्तर्विम्बयुक्तम् (antarvimbayuktam) — joined within, inside the circleभीतर, वृत्त के भीतर युक्त·धरणिपुरगतम् (dharaṇipuragatam) — set within the earth-enclosureभूपुर में स्थित·यन्त्रमापद्ग्रहघ्नम् (yantram āpadgrahaghnam) — the yantra that destroys calamities and seizing planetsआपत्ति और ग्रह-बाधा को नष्ट करने वाला यन्त्र

अस्मिन् यन्त्रे (asmin yantre) — at this yantraइस यन्त्र पर·प्रतिष्ठाप्य (pratiṣṭhāpya) — having consecratedप्रतिष्ठा करके·कलशम् (kalaśam) — a water-potकलश को·प्रोक्तवर्त्मना (proktavartmanā) — by the method already statedपूर्वोक्त (छठे पटल की) विधि से·कृतः अभिषेकः (kṛtaḥ abhiṣekaḥ) — the bathing performed with itउससे किया गया अभिषेक·स्यात् (syāt) — isहोता है·कृत्याभूतद्रोहादिशान्तिदः (kṛtyābhūtadrohādiśāntidaḥ) — one that brings peace from sorcery, spirit-affliction, enmity and the likeकृत्या (अभिचार), भूत-बाधा, शत्रुता आदि की शान्ति देने वाला

स्वरावृतम् (svarāvṛtam) — encircled by a vowelस्वर से घिरा हुआ·अमुं मनुम् (amuṃ manum) — this mantraइस मन्त्र को·लिखतु टान्तमध्ये (likhatu ṭāntamadhye) — should write in the midst of the letter ṭhaठ वर्ण के मध्य में लिखे·ततः षडस्रिषु (tataḥ ṣaḍasriṣu) — then in the six cornersफिर छहों कोणों में·हुताशनम् (hutāśanam) — the fire-seed (repha, r)अग्निबीज (र) को·तदनु कादिवर्णैर्वृतम् (tadanu kādivarṇair vṛtam) — then after, surrounded by the letters from ka onwardउसके बाद क आदि वर्णों से घिरा हुआ·धरापुरयुगेन (dharāpurayugena) — by a pair of earth-enclosuresदो भूपुरों से·तन्नृहरिबीजयुक्तास्रिणा (tan nṛharibījayuktāsriṇā) — that (pair), whose corners bear the Narasiṃha seed-syllableजिसके कोणों में नृसिंह बीज हो, ऐसा वह·प्रवेष्टितम् उदाहृतम् (praveṣṭitam udāhṛtam) — enclosed — thus declaredघिरा हुआ — इस प्रकार कहा गया·दुरितरोगकृत्यापहम् (duritarogakṛtyāpaham) — destroying sin, disease, and sorceryपाप, रोग तथा कृत्या (अभिचार) को नष्ट करने वाला

चत्वारि देवीबीजानि (catvāri devībījāni) — four goddess-seed-mantrasचार देवी-बीज मन्त्र·देव्यो ज्ञेया इमाः क्रमात् (devyo jñeyā imāḥ kramāt) — these goddesses are to be known in this orderये देवियाँ इस क्रम से जाननी चाहिए·जयाख्या (jayākhyā) — named Jayāजया नामक·विजया (vijayā) — Vijayāविजया·पश्चात् (paścāt) — thereafterफिर·अजिता (ajitā) — Ajitāअजिता·च अपराजिता (ca aparājitā) — and Aparājitāऔर अपराजिता

बीजम् (bījam) — the seed-mantraबीज मन्त्र को·अङ्गुलिषु न्यस्य (aṅguliṣu nyasya) — having installed on the fingersअङ्गुलियों पर न्यास करके·करयोः व्यापकम् (karayoḥ vyāpakam) — pervasively on both handsदोनों हाथों पर व्यापक रूप से·ततः (tataḥ) — thenफिर·कनिष्ठादिषु (kaniṣṭhādiṣu) — starting from the little fingerकनिष्ठा (छोटी उँगली) से आरम्भ करके·विन्यसेत् षडङ्गानि (vinyaset ṣaḍaṅgāni) — should install the six limb-mantrasषडङ्ग मन्त्रों का न्यास करे·तलावधि (talāvadhi) — up to the palmहथेली तक

देवं देवीः (devaṃ devīḥ) — the god and the goddessesदेव तथा देवियों को·स्वबीजादि (svabījādi) — with their own seed-mantras and the restअपने-अपने बीज मन्त्रों आदि से·कनिष्ठादिषु विन्यसेत् (kaniṣṭhādiṣu vinyaset) — should install on the little finger and so forthकनिष्ठा आदि पर न्यास करे·पादान् मूर्धावधि न्यसेत् (pādān mūrdhāvadhi nyaset) — should install from the feet up to the headपैरों से सिर तक न्यास करे·मुष्टिना (muṣṭinā) — with the fistमुट्ठी से·अवयवेषु तत् (avayaveṣu tat) — that, on the bodily limbs (feet, knees, secret part, navel, heart, throat, mouth, head)वह अङ्गों पर (पैर, घुटने, गुह्य, नाभि, हृदय, कण्ठ, मुख, सिर)

तलाभ्याम् व्यापकं कुर्यात् (talābhyām vyāpakaṃ kuryāt) — should make it pervasive with both palmsदोनों हथेलियों से व्यापक न्यास करे·मूर्धादिचरणावधि (mūrdhādicaraṇāvadhi) — from the head down to the feetसिर से पैर तक·षडङ्गानि ततो न्यसेत् (ṣaḍaṅgāni tato nyaset) — should then install the six limb-mantrasफिर षडङ्ग मन्त्रों का न्यास करे·यथास्थानम् (yathāsthānam) — each in its proper placeयथास्थान (उचित स्थान पर)·विशालधीः (viśāladhīḥ) — the wise sādhakaविद्वान् साधक

देवं देवीः (devaṃ devīḥ) — the god and the goddessesदेव तथा देवियों को·यथापूर्वम् (yathāpūrvam) — as beforeपूर्व की भाँति·मूर्धास्ये हृदयाम्बुजे (mūrdhāsye hṛdayāmbuje) — on the head, the face, the heart-lotusसिर, मुख और हृदय-कमल पर·नाभौ गुह्ये (nābhau guhye) — on the navel and the secret placeनाभि तथा गुह्य स्थान पर·क्रमान्न्यसेत् (kramān nyaset) — should install in orderक्रमशः न्यास करे·पश्चादेवम् (paścād evam) — thereafter, thusतत्पश्चात् इस प्रकार·विचिन्तयेत् (vicintayet) — should meditateध्यान करे

रक्ताभम् (raktābham) — red-huedरक्तवर्ण की कान्ति वाला·इन्दुशकलाभरणम् (induśakalābharaṇam) — adorned with a crescent of the moonचन्द्रमा की कला (अर्धचन्द्र) से अलंकृत·त्रिनेत्रम् (trinetram) — three-eyed on each faceप्रत्येक मुख पर तीन नेत्रों वाला·खट्वाङ्गपाशसृणिशुभ्रकपालहस्तम् (khaṭvāṅgapāśasṛṇiśubhrakapālahastam) — holding in hand a skull-topped staff, a noose, a goad, and a white skull-cupहाथों में खट्वाङ्ग, पाश, अंकुश तथा शुभ्र कपाल लिये हुए·वेदाननम् (vedānanam) — four-faced (Veda signifying the number four)चार मुखों वाला·चिपिटनासम् (cipiṭanāsam) — flat-nosedचिपटी नाक वाला·अनर्घभूषम् (anarghabhūṣam) — adorned with priceless ornamentsअमूल्य आभूषणों से भूषित·रक्ताङ्गरागकुसुमांशुकम् (raktāṅgarāgakusumāṃśukam) — smeared with red unguent, decked with red flowers and a red garmentरक्तवर्ण के अङ्गराग, पुष्प तथा वस्त्र से युक्त·ईशम् (īśam) — the Lord (Tumburu Sadāśiva)ईश (तुम्बुरु सदाशिव) को·ईडे (īḍe) — I praiseमैं वन्दना करता हूँ

लक्षमाणम् (lakṣamāṇam) — a hundred thousand timesएक लाख बार·जपेत् मन्त्रम् (japet mantram) — should recite the mantraमन्त्र का जप करे·जुहुयात् (juhuyāt) — should offer in oblation (a tenth part)दशांश हवन करे·सर्पिषा युतम् (sarpiṣā yutam) — together with gheeघी सहित·वक्ष्यमाणे पीठे (vakṣyamāṇe pīṭhe) — on the seat about to be describedआगे वर्णित पीठ पर·यजेत् (yajet) — should worshipपूजा करे·देवम् (devam) — the deityदेवता की·आवरणैः सह (āvaraṇaiḥ saha) — together with the retinue deitiesआवरण देवताओं सहित

नपुंसकस्वरैः (napuṃsaka-svaraiḥ) — with the neuter vowels [ṛ ṝ ḷ ḹ]नपुंसक स्वरों से·विद्वान् (vidvān) — the wise worshipperविद्वान् साधक·स्वराद्यन्तद्वयेन (svarādy-anta-dvayena) — with the two sets of vowels running from first to lastआदि से अन्त तक के दो स्वर-समूहों से·च (ca) — andऔर·धर्मादिकान् (dharmādikān) — the feet standing for dharma and the restधर्म आदि से युक्त चरणों में·अधर्माद्यान् (adharmādyān) — the limbs standing for adharma and the restअधर्म आदि से युक्त अंगों में·पादान् (pādān) — the feet [of the seat]चरणों में·गात्राणि (gātrāṇi) — the limbs [of the seat]अंगों में·विन्यसेत् (vinyaset) — should installन्यास करे

इकारेण (ikāreṇa) — with the letter iइकार से·न्यसेत् (nyaset) — should installन्यास करे·पश्चात् (paścāt) — nextतत्पश्चात्·तनुरूपान् (tanu-rūpān) — having embodied formदेह-रूप·गुणान् (guṇān) — the three guṇas [sattva, rajas, tamas]गुणों (सत्त्व, रज, तम) का·अथ (atha) — thenफिर·शान्त्या (śāntyā) — with the letter called Śānti [ī]शान्ति नामक वर्ण (ईकार) से·तत्परवर्णेन (tat-para-varṇena) — with the letter following it [u]उसके बाद के वर्ण (उकार) से·मायाविद्यामये (māyā-vidyā-maye) — Māyā and Vidyāमाया और विद्या का·क्रमात् (kramāt) — in due orderक्रमशः

अधः (adhaḥ) — belowनीचे·च (ca) — andऔर·ऊर्ध्वे (ūrdhve) — aboveऊपर·न्यसेत् (nyaset) — should installन्यास करे·अर्घीशेन (arghīśena) — with the letter called Arghīśa [long ū]अर्घीश नामक वर्ण (दीर्घ ऊकार) से·ततः (tataḥ) — thenफिर·अम्बुजम् (ambujam) — the heart-lotusहृदय-कमल की स्थापना·सन्ध्यत्रयेण (sandhya-trayeṇa) — with the three junctures [sandhi-letters]तीन सन्ध्याओं (सन्धि-अक्षरों) से·यजेत् (yajet) — should worshipपूजा करे·न्यस्य (nyasya) — having installedन्यास करके·शक्तीः (śaktīḥ) — the Śaktisशक्तियों का·वामादिकाः (vāmādikāḥ) — beginning with Vāmāवामा आदि·क्रमात् (kramāt) — in orderक्रमशः

वामाम् (vāmām) — Vāmāवामा·ज्येष्ठाम् (jyeṣṭhām) — Jyeṣṭhāज्येष्ठा·तथा (tathā) — andतथा·रौद्रीम् (raudrīm) — Raudrīरौद्री·इच्छाम् (icchām) — Icchāइच्छा·ज्वालास्वरूपिणीः (jvālā-svarūpiṇīḥ) — these, flame-formedअग्नि-शिखा के समान तेजोमय·एवम् (evam) — thusइस प्रकार·प्रकल्पिते पीठे (prakalpite pīṭhe) — on the seat so preparedतैयार किये गये आसन पर·मूर्तिम् (mūrtim) — the image [of the deity]देव की मूर्ति की·मूलेन (mūlena) — with the root mantraमूल मन्त्र से·कल्पयेत् (kalpayet) — should fashionकल्पना करे

आवाह्य (āvāhya) — having invokedआवाहन करके·पूजयेत् (pūjayet) — should worshipपूजा करे·देवम् (devam) — the godदेव की·तस्य आवरणैः सह (tasya āvaraṇaiḥ saha) — together with his covering deitiesउनके आवरण-देवताओं सहित·अङ्गावृतेः (aṅgāvṛteḥ) — of the body-covering circleअंग-आवरण के·बहिः (bahiḥ) — outsideबाहर·देवीः (devīḥ) — the goddessesदेवियों की·दिक्पत्रेषु (dik-patreṣu) — in the petals of the directionsदिशाओं के पत्रों में·समर्चयेत् (samarcayet) — should worshipपूजा करे

जयाद्याः (jayādyāḥ) — Jayā and the restजया आदि देवियाँ·स्वस्वबीजेन (sva-sva-bījena) — each with her own seed-syllableअपने-अपने बीजमन्त्र से·रक्ताः (raktāḥ) — red in hueलाल वर्ण की·रक्तानुलेपनाः (rakta-anulepanāḥ) — anointed with red unguentलाल अनुलेपन से युक्त·अरुणांशुकपुष्पाद्याः (aruṇāṃśuka-puṣpādyāḥ) — rich in red garments and flowersलाल वस्त्र और पुष्पों से समृद्ध·ताम्बूलपूरिताननाः (tāmbūla-pūritānanāḥ) — their mouths filled with betelमुख ताम्बूल से भरे हुए

वल्लकीवादनपराः (vallakī-vādana-parāḥ) — absorbed in playing the luteवीणा बजाने में तल्लीन·मदनोन्मथपीडिताः (madana-unmatha-pīḍitāḥ) — tormented by the turmoil of desireकाम की उद्विग्नता से पीड़ित·ईशादिकोणेषु (īśādi-koṇeṣu) — in the corners beginning with Īśānaईशान आदि कोणों में·अभ्यर्चेत् (abhyarcet) — should worshipपूजा करे·दूतीः (dūtīḥ) — the messenger-goddessesदूतियों की·बीजादिकाः (bījādikāḥ) — with their seed-syllables and the restबीजमन्त्रादि सहित·क्रमात् (kramāt) — in orderक्रमशः

दुर्भगाम् (durbhagām) — Durbhagāदुर्भगा·सुभगाम् (subhagām) — Subhagāसुभगा·भूयः (bhūyaḥ) — thenफिर·करालीम् (karālīm) — Karālīकराली·मोहिनीम् (mohinīm) — Mohinīमोहिनी·इमाः (imāḥ) — these fourये चारों·बद्धाञ्जलिपुटाः (baddhāñjali-puṭāḥ) — with palms joined in salutationअंजलि बाँधे हुए·किञ्चित् (kiñcit) — a littleकुछ·आनम्रवदनाम्बुजाः (ānamra-vadanāmbujāḥ) — their lotus-faces bent downwardझुके हुए कमल-मुख वाली

देवीसदृशभूषाढ्याः (devī-sadṛśa-bhūṣāḍhyāḥ) — richly adorned with ornaments resembling the goddesses'देवियों के समान आभूषणों से समृद्ध·दूतीमन्त्रान् (dūtī-mantrān) — the dūtī-mantrasदूती-मन्त्रों को·विदुः (viduḥ) — are known asजाना जाता है·क्रमात् (kramāt) — in orderक्रमशः·चतुरः शादिकान् वर्णान् (caturaḥ śādikān varṇān) — the four letters beginning with śa [śa ṣa sa ha]श आदि चार वर्ण (श ष स ह)·अर्धेन्दुकृतशेखरान् (ardhendu-kṛta-śekharān) — crowned with the half-moon [anusvāra]अर्धचन्द्र (अनुस्वार) से युक्त

लोकपालान् (lokapālān) — the Guardians of the Directionsदिक्पालों की·यजेत् (yajet) — should worshipपूजा करे·बाह्ये (bāhye) — outsideबाहर·वज्राद्यायुधसंयुतान् (vajrādy-āyudha-saṃyutān) — furnished with the thunderbolt and the other weaponsवज्र आदि आयुधों से युक्त·एवम् (evam) — thusइस प्रकार·यः (yaḥ) — whoeverजो·भजते (bhajate) — worshipsउपासना करता है·भक्त्या (bhaktyā) — with devotionभक्तिपूर्वक·देवम् (devam) — the godदेव की·उक्तेन वर्त्मना (uktena vartmanā) — by the path describedबताये गये मार्ग से

न (na) — notनहीं·तस्य (tasya) — for himउसके लिये·दुर्लभम् (durlabham) — difficult to attainदुर्लभ·किञ्चित् (kiñcit) — anything at allकुछ भी·त्रिषु लोकेषु (triṣu lokeṣu) — in the three worldsतीनों लोकों में·विद्यते (vidyate) — existsहै·वायुवह्निपुरान्तस्थम् (vāyu-vahni-purānta-stham) — situated within the Fire-city inside the Wind-maṇḍalaवायु-मण्डल के भीतर स्थित अग्निपुर में विराजमान·बीजम् (bījam) — the seed-syllableबीज का·स्मृत्वा (smṛtvā) — having recollectedस्मरण करके·जपेत् (japet) — should reciteजप करे·सुधीः (sudhīḥ) — the wise oneबुद्धिमान् साधक

ज्वरभूतमहारोगाः (jvara-bhūta-mahārogāḥ) — fever, possession by spirits, and grave diseasesज्वर, भूत-बाधा तथा बड़े रोग·नश्यन्ति (naśyanti) — are destroyedनष्ट हो जाते हैं·तेन (tena) — by thatउससे·तत्क्षणात् (tat-kṣaṇāt) — at that very instantउसी क्षण·ऊर्वस्थि (ūru-asthi) — in the thigh-boneजंघा में·हृदये (hṛdaye) — and in the heartऔर हृदय में·ध्यात्वा (dhyātvā) — having meditatedध्यान करके·जपेत् (japet) — should reciteजप करे·बीजम् (bījam) — the seed-syllableबीज-मन्त्र का·अनन्यधीः (ananya-dhīḥ) — with mind fixed on nothing elseअनन्यचित्त होकर

सः (saḥ) — he [the one meditated upon]वह साध्य·वश्यः (vaśyaḥ) — subject to one's willवश में·जायते (jāyate) — becomesहो जाता है·शीघ्रम् (śīghram) — swiftlyशीघ्र ही·मन्त्रस्यास्य प्रभावतः (mantrasyāsya prabhāvataḥ) — by the power of this mantraइस मन्त्र के प्रभाव से·हृद्रोगे (hṛd-roge) — in heart diseaseहृदय-रोग में·कामला रोगे (kāmalā-roge) — in jaundiceकामला (पाण्डु) रोग में·विष्टम्भे (viṣṭambhe) — in obstructive disordersविष्टम्भ (मलावरोध) में·श्वासकासयोः (śvāsa-kāsayoḥ) — in asthma and coughश्वास और कास में

एतज्जपम् (etajjapam) — this [mantra-]recitedयह जप किया हुआ·जलम् (jalam) — waterजल·प्रातः (prātaḥ) — in the morningप्रातःकाल·पिबेत् (pibet) — one should drinkपीना चाहिए·रोगोपशान्तये (rogopaśāntaye) — for the pacification of diseaseरोग की शान्ति के लिए·कृत्वा (kṛtvā) — having madeबनाकर·नवपदात्मानम् (navapadātmānam) — consisting of nine squaresनौ खानों वाला·मण्डलम् (maṇḍalam) — the ritual diagramमण्डल·तत्र (tatra) — thereवहाँ·शोभनान् (śobhanān) — beautiful [pots to follow]सुन्दर