बृहत्तन्त्रसारः

३६ तुतूर्यं विन्दुसंयुक्तं लक्ष्मीप्रणवमेव च । मायाबीजं समुद्धृत्य सम्बोध्या च रतिप्रिया । वह्निजायावधिः प्रोक्तो मन्त्रराजोत्तमोत्तमः । लक्ष्मीप्रणवं श्रीबीजं कुबेरानुमतोऽयं मन्त्रः ॥३६॥

tutūryaṃ vindusaṃyuktaṃ lakṣmīpraṇavameva ca | māyābījaṃ samuddhṛtya sambodhyā ca ratipriyā | vahnijāyāvadhiḥ prokto mantrarājottamottamaḥ | lakṣmīpraṇavaṃ śrībījaṃ kuberānumato'yaṃ mantraḥ ||

३७ अस्य पूजा : प्रातःकृत्यादि प्राणायामान्तं कृत्वा ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् । शिरसि कुबेरऋषये नमः, मुखे पंक्तिच्छन्दसे नमः, हृदि धनदायै देवतायै नमः ॥३७॥

asya pūjā : prātaḥkṛtyādi prāṇāyāmāntaṃ kṛtvā ṛṣyādinyāsaṃ kuryāt | śirasi kuberaṛṣaye namaḥ, mukhe paṃkticchandase namaḥ, hṛdi dhanadāyai devatāyai namaḥ ||

३८ ततः कराङ्गन्यासौ : ह्रां अंगुष्ठाभ्यां स्वाहा इत्यादि । एवं हृदयादिषु ॥३८॥

tataḥ karāṅganyāsau : hrāṃ aṃguṣṭhābhyāṃ svāhā ityādi | evaṃ hṛdayādiṣu ||

३९ ततो ध्यानम् : कुंकुमोदरगर्भाभां किञ्चिद्यौवनशालिनीम् । मृणालकोमलभुजां केयूराङ्गभूषणाम् । तुलाकोटिपरिभ्रान्तपादपद्मद्वयान्विताम् । माणिक्यहारमुकुटकुण्डलादिविभूषिताम् । नीलोत्पलदृशं किञ्चिदुद्यत्कुचविराजिताम् । कराभ्यां भ्राम्यत्कमलां रक्तवस्त्राङ्गरागिणीम् । हेमप्राकारमध्यस्थां रत्नसिंहासनोपरि । ध्यायेत्कल्पतरोर्मूले देवतां धनदायिकाम् । एवं ध्यात्वा मानसैः सम्पूज्य वहिःपूजामारभेत् ॥३९॥

tato dhyānam : | kuṃkumodaragarbhābhāṃ kiñcidyauvanaśālinīm | mṛṇālakomalabhujāṃ keyūrāṅgabhūṣaṇām | tulākoṭiparibhrāntapādapadmadvayānvitām | māṇikyahāramukuṭakuṇḍalādivibhūṣitām | nīlotpaladṛśaṃ kiñcidudyatkucavirājitām | karābhyāṃ bhrāmyatkamalāṃ raktavastrāṅgarāgiṇīm | hemaprākāramadhyasthāṃ ratnasiṃhāsanopari | dhyāyetkalpatarormūle devatāṃ dhanadāyikām | evaṃ dhyātvā mānasaiḥ sampūjya vahiḥpūjāmārabhet ||

४० पूजायन्त्रम् : नवयोन्यात्मकं चक्रं विलिखेत्कर्णिकोपरि । द्विदलं पद्ममालिख्य चतुरस्रं लिखेद्वहिः । कोणेषु वज्रान् संलिख्य मध्ये बीजं समुल्लिखेत् ॥४०॥

pūjāyantram : | navayonyātmakaṃ cakraṃ vilikhetkarṇikopari | dvidalaṃ padmamālikhya caturasraṃ likhedvahiḥ | koṇeṣu vajrān saṃlikhya madhye bījaṃ samullikhet ||

४१ ततोऽर्घ्यस्थापनम् : फडिति पात्रं प्रक्षाल्य, नमः इत्यनेन जलेनापूर्य, तत्र प्रणवेन गन्धपुष्पे निक्षिप्य, तीर्थमावाह्य धेनुमुद्रां प्रदर्श्य, तदुपरि मूलं दशधा जप्त्वा तज्जलं किञ्चित् प्रोक्षणीपात्रे निक्षिप्य, तेनोदकेनात्मानं पूजोपकरणञ्च मूलेन त्रिरभ्युक्ष्य, आधारशक्त्यादि ह्रीं ज्ञानात्मने नमः इत्यन्तं पीठपूजां विधाय, ॐ पद्मासनाय नमः इति मध्ये सम्पूज्य पुनर्ध्यात्वावाह्य पञ्चोपचारैः पूजयेत् ॥४१॥

tato'rghyasthāpanam : phaḍiti pātraṃ prakṣālya, namaḥ ityanena jalenāpūrya, tatra praṇavena gandhapuṣpe nikṣipya, tīrthamāvāhya dhenumudrāṃ pradarśya, tadupari mūlaṃ daśadhā japtvā tajjalaṃ kiñcit prokṣaṇīpātre nikṣipya, tenodakenātmānaṃ pūjopakaraṇañca mūlena trirabhyukṣya, ādhāraśaktyādi hrīṃ jñānātmane namaḥ ityantaṃ pīṭhapūjāṃ vidhāya, oṃ padmāsanāya namaḥ iti madhye sampūjya punardhyātvāvāhya pañcopacāraiḥ pūjayet ||

४१क ततो योनिमुद्रां प्रदर्श्य, केशरेष्वग्न्यादिकोणेषु मध्ये दिक्षु च ह्रां हृदयाय नमः इत्यादिना षडङ्गेन पूजयेत् । ततो दलेषु पूर्वादि ॐ लक्ष्म्यै नमः, एवं पद्मायै पद्मालयायै श्रियै हरिप्रियायै तारायै कमलायै चञ्चलायै अजायै लोलायै, मध्ये देवीञ्च पुनः पूजयेत् । ततो यथाशक्ति जप्त्वा जपं समर्प्य, क्षमस्वेति विसर्जयेत् ॥४१क॥

tato yonimudrāṃ pradarśya, keśareṣvagnyādikoṇeṣu madhye dikṣu ca hrāṃ hṛdayāya namaḥ ityādinā ṣaḍaṅgena pūjayet | tato daleṣu pūrvādi oṃ lakṣmyai namaḥ, evaṃ padmāyai padmālayāyai śriyai haripriyāyai tārāyai kamalāyai cañcalāyai ajāyai lolāyai, madhye devīñca punaḥ pūjayet | tato yathāśakti japtvā japaṃ samarpya, kṣamasveti visarjayet ||

४२ अस्य पुरश्चरणं लक्षजपः । प्रजपेद्रक्षसूत्रेण रत्नादिकृतकेन तु । लक्षे जप्ते मन्त्रसिद्धिं पुरश्चर्यां समाचरेत् ॥४२॥

asya puraścaraṇaṃ lakṣajapaḥ | prajapedrakṣasūtreṇa ratnādikṛtakena tu | lakṣe japte mantrasiddhiṃ puraścaryāṃ samācaret ||

४३ विनियोगान् यथा कुर्यात्साधकः सुमनोहरान् । रात्रौ चेज्जप्यते चाष्टसहस्रं सप्तवासरान् । एतेनैव सुसिद्धः स्यात् पुरश्चर्यादिको विधिः ॥४३॥

viniyogān yathā kuryātsādhakaḥ sumanoharān | rātrau cejjapyate cāṣṭasahasraṃ saptavāsarān | etenaiva susiddhaḥ syāt puraścaryādiko vidhiḥ ||

४४ किमिह दुर्लभं देवि साधयेद्यदि मानवः । भुक्त्वा वाप्यथवाभुक्त्वा पायसान्नं प्रदाय च । दशकृत्वोऽथवा शौचं कृत्वा वा कुचेलताम् । यः स्मरेद्देवि विद्यां तां दारिद्र्यैर्नाभिभूयते ॥४४॥

kimiha durlabhaṃ devi sādhayedyadi mānavaḥ | bhuktvā vāpyathavābhuktvā pāyasānnaṃ pradāya ca | daśakṛtvo'thavā śaucaṃ kṛtvā vā kucelatām | yaḥ smareddevi vidyāṃ tāṃ dāridryairnābhibhūyate ||

४५ कामदेवं यजेत् पार्श्वे देव्याः प्रत्यहमादरात् । तेन देव्यां महाप्रीतिर्वाञ्छितार्थं ददाति च ॥४५॥

kāmadevaṃ yajet pārśve devyāḥ pratyahamādarāt | tena devyāṃ mahāprītirvāñchitārthaṃ dadāti ca ||

४६ पूजान्ते च समायाति रात्रौ देवी धनेश्वरी । सर्वालङ्कारमुत्सृज्य दत्त्वा याति निजालयम् ॥४६॥

pūjānte ca samāyāti rātrau devī dhaneśvarī | sarvālaṅkāramutsṛjya dattvā yāti nijālayam ||

४७ धनञ्च विपुलं दत्त्वा साधकस्य मनोरथान् । पूरयित्वा महेशानि वशगा जायते शुभा ॥४७॥

dhanañca vipulaṃ dattvā sādhakasya manorathān | pūrayitvā maheśāni vaśagā jāyate śubhā ||

४८ यद्वा भक्त्या महेशानि चन्दनेनानुलेपनम् । दातव्यं सर्वदा तस्मै नित्यं दारिद्र्यशान्तये ॥४८॥

yadvā bhaktyā maheśāni candanenānulepanam | dātavyaṃ sarvadā tasmai nityaṃ dāridryaśāntaye ||

४९ पूजा कार्या महादेव्याश्चन्दनेनानुलेपिता । नैवेद्यञ्च प्रदातव्यं नित्यं दारिद्र्यशान्तये ॥४९॥

pūjā kāryā mahādevyāścandanenānulepitā | naivedyañca pradātavyaṃ nityaṃ dāridryaśāntaye ||

५० यक्षिणी स्वयमाहेति यो मां स्मरति मानवः । तस्य दारिद्र्यसंन्यासं दासीवत् करवाण्यहम् ॥५०॥

yakṣiṇī svayamāheti yo māṃ smarati mānavaḥ | tasya dāridryasaṃnyāsaṃ dāsīvat karavāṇyaham ||

५१ सहस्रं सप्तभिर्यावत् पुरश्चरणमिष्यते । तया घृतेन खण्डेन मधुना च दशांशतः । होमोऽपि च विधातव्यः क्षणाद्दारिद्र्यशान्तये ॥५१॥

sahasraṃ saptabhiryāvat puraścaraṇamiṣyate | tayā ghṛtena khaṇḍena madhunā ca daśāṃśataḥ | homo'pi ca vidhātavyaḥ kṣaṇāddāridryaśāntaye ||

५२ पूजा कार्या महादेव्याश्चन्दनेनानुलेपिते । ताम्रपात्रे तथा कार्यं मण्डलं सुमनोहरम् ॥५२॥

pūjā kāryā mahādevyāścandanenānulepite | tāmrapātre tathā kāryaṃ maṇḍalaṃ sumanoharam ||

५३ तत्र पूजा विधातव्या देव्या एवं मनीषिणा । कुतो दारिद्र्यशङ्कास्य स हि कोटीश्वरो भवेत् ॥५३॥

tatra pūjā vidhātavyā devyā evaṃ manīṣiṇā | kuto dāridryaśaṅkāsya sa hi koṭīśvaro bhavet ||

५४ अङ्गन्यासकरन्यासौ चाङ्गे चैवास्य देवता । कुबेरस्य मतेनास्याः पूजादि क्रियते सदा ॥५४॥

aṅganyāsakaranyāsau cāṅge caivāsya devatā | kuberasya matenāsyāḥ pūjādi kriyate sadā ||

५५ अथ श्मशानकालीमन्त्रः वाणीं मायां ततो लक्ष्मीं कामबीजमतः परम् । कालिके संपुटत्वेन चतुष्कं बीजमालिखेत् । एकादशार्णा देवेशि चतुर्वर्गप्रदायिनी ॥५५॥

atha śmaśānakālīmantraḥ | vāṇīṃ māyāṃ tato lakṣmīṃ kāmabījamataḥ param | kālike saṃpuṭatvena catuṣkaṃ bījamālikhet | ekādaśārṇā deveśi caturvargapradāyinī ||

५६ अस्या यन्त्रम् : पद्ममष्टदलं वृत्तं तद्बाह्ये धरणीतलम् । चतुर्द्वारसमायुक्तं मध्ये मूलं समालिखेत् । दलेष्वष्टसु विलिखेत् कवर्गाद्यष्टवर्गकम् । धरण्यां विलिखेदाद्यं चतुष्कञ्च चतुष्कके । पूर्वादि-उत्तरान्तञ्च मध्ये देवीं प्रपूजयेत् ॥५६॥

asyā yantram : | padmamaṣṭadalaṃ vṛttaṃ tadbāhye dharaṇītalam | caturdvārasamāyuktaṃ madhye mūlaṃ samālikhet | daleṣvaṣṭasu vilikhet kavargādyaṣṭavargakam | dharaṇyāṃ vilikhedādyaṃ catuṣkañca catuṣkake | pūrvādi-uttarāntañca madhye devīṃ prapūjayet ||

५७ पूजाक्रमः : प्रातःकृत्यादि प्राणायामायान्तं कर्म कृत्वा ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् । शिरसि भृगुऋषये नमः, मुखे निवृच्छन्दसे नमः, हृदि श्मशानकालिकायै देवतायै नमः, गुह्ये वाग्बीजाय नमः, पादयोः ह्रीं शक्तये नमः, सर्वाङ्गे कामबीजकीलकाय नमः ॥५७॥

pūjākramaḥ : prātaḥkṛtyādi prāṇāyāmāyāntaṃ karma kṛtvā ṛṣyādinyāsaṃ kuryāt | śirasi bhṛguṛṣaye namaḥ, mukhe nivṛcchandase namaḥ, hṛdi śmaśānakālikāyai devatāyai namaḥ, guhye vāgbījāya namaḥ, pādayoḥ hrīṃ śaktaye namaḥ, sarvāṅge kāmabījakīlakāya namaḥ ||

५८ ततः कराङ्गन्यासौ : ऐं अंगुष्ठाभ्यां नमः, ह्रीं तर्जनीभ्यां स्वाहा, श्रीं मध्यमाभ्यां वषट्, क्लीं अनामिकाभ्यां हूं, कालिके कनिष्ठाभ्यां वौषट् । क्लीं आदिवाग्भवान्तं करतलपृष्ठाभ्यां फट् । एवं हृदयादिषु ॥५८॥

tataḥ karāṅganyāsau : aiṃ aṃguṣṭhābhyāṃ namaḥ, hrīṃ tarjanībhyāṃ svāhā, śrīṃ madhyamābhyāṃ vaṣaṭ, klīṃ anāmikābhyāṃ hūṃ, kālike kaniṣṭhābhyāṃ vauṣaṭ | klīṃ ādivāgbhavāntaṃ karatalapṛṣṭhābhyāṃ phaṭ | evaṃ hṛdayādiṣu ||

५९ ततो ध्यानम् : अञ्जनाद्रिनिभां देवीं श्मशानालयवासिनीम् । रक्तनेत्रां मुक्तकेशीं शुष्कमांसातिभैरवाम् । पिङ्गाक्षीं वामहस्तेन मद्यपूर्णं समांसकम् । सद्यःकृत्तशिरो दक्षहस्तेन दधतीं शिवाम् । स्मितवक्त्रां सदा चाममांसचर्वणतत्पराम् । नानालङ्कारभूषाङ्गीं नग्नां मत्तां सदासवैः ॥५९॥

tato dhyānam : | añjanādrinibhāṃ devīṃ śmaśānālayavāsinīm | raktanetrāṃ muktakeśīṃ śuṣkamāṃsātibhairavām | piṅgākṣīṃ vāmahastena madyapūrṇaṃ samāṃsakam | sadyaḥkṛttaśiro dakṣahastena dadhatīṃ śivām | smitavaktrāṃ sadā cāmamāṃsacarvaṇatatparām | nānālaṅkārabhūṣāṅgīṃ nagnāṃ mattāṃ sadāsavaiḥ ||

६० एवं ध्यात्वा जपेद्देवीं श्मशाने तु विशेषतः । गृहे वापि गृहस्थोऽपि मत्स्यमांससुभोजनैः । नग्नो भूत्वा महापूजां कुर्याद्रात्रौ विशेषतः ॥६०॥

evaṃ dhyātvā japeddevīṃ śmaśāne tu viśeṣataḥ | gṛhe vāpi gṛhastho'pi matsyamāṃsasubhojanaiḥ | nagno bhūtvā mahāpūjāṃ kuryādrātrau viśeṣataḥ ||

६१ पूजनन्तु : ध्यात्वा मानसैः सम्पूज्यार्घ्यस्थापनं कुर्यात् । पुनर्ध्यात्वा पञ्चोपचारैः सम्पूज्य, पत्रेषु ब्राह्म्यादिकाः पूजयेत् । तद्वहिरसिताङ्गादिभैरवान् पूजयेत् ॥६१॥

pūjanantu : dhyātvā mānasaiḥ sampūjyārghyasthāpanaṃ kuryāt | punardhyātvā pañcopacāraiḥ sampūjya, patreṣu brāhmyādikāḥ pūjayet | tadvahirasitāṅgādibhairavān pūjayet ||

६२ अस्याः पुरश्चरणं एकादशलक्षजपः । वर्णलक्षं जपेन्मन्त्रं तद्दशांशेन होमयेत् ॥६२॥

asyāḥ puraścaraṇaṃ ekādaśalakṣajapaḥ | varṇalakṣaṃ japenmantraṃ taddaśāṃśena homayet ||

६३ कामबीजं समालिख्य कालिकायै समालिखेत् । नमोऽन्तेन च देवेशि सप्तार्णो मनुरुत्तमः । षडङ्गं कालिकादेव्या अन्यत् सर्वन्तु पूर्ववत् । कालिका देव्या इति निजबीजेन इत्यर्थः ॥६३॥

kāmabījaṃ samālikhya kālikāyai samālikhet | namo'ntena ca deveśi saptārṇo manuruttamaḥ | ṣaḍaṅgaṃ kālikādevyā anyat sarvantu pūrvavat | kālikā devyā iti nijabījena ityarthaḥ ||

६४ बगलामुखीमन्त्रः ब्रह्मास्त्रं संप्रवक्ष्यामि सद्यः प्रत्ययकारकम् । साधकानां हितार्थाय स्तम्भनाय च वैरिणाम् । यस्याः स्मरणमात्रेण पवनोऽपि स्थिरायते ॥६४॥

bagalāmukhīmantraḥ | brahmāstraṃ saṃpravakṣyāmi sadyaḥ pratyayakārakam | sādhakānāṃ hitārthāya stambhanāya ca vairiṇām | yasyāḥ smaraṇamātreṇa pavano'pi sthirāyate ||

६५ प्रणवं स्थिरमायाञ्च ततश्च बगलामुखि । तदन्ते सर्वदुष्टानां ततो वाचं मुखं पदम् । स्तम्भयेति ततो जिह्वां कीलयेति पदद्वयम् । बुद्धि नाशय पश्चात्तु स्थिरमायां समालिखेत् । लिखेच्च पुनरोङ्कारं स्वाहेति च पदन्ततः । षट्त्रिंशदक्षरी विद्या सर्वसम्पत्प्रदायिनी । स्थिरमायां ह्लीं । वह्निहीनेन्द्रयुङ्माया स्थिरमाया प्रकीर्तिता ॥६५॥

praṇavaṃ sthiramāyāñca tataśca bagalāmukhi | tadante sarvaduṣṭānāṃ tato vācaṃ mukhaṃ padam | stambhayeti tato jihvāṃ kīlayeti padadvayam | buddhi nāśaya paścāttu sthiramāyāṃ samālikhet | likhecca punaroṅkāraṃ svāheti ca padantataḥ | ṣaṭtriṃśadakṣarī vidyā sarvasampatpradāyinī | sthiramāyāṃ hlīṃ | vahnihīnendrayuṅmāyā sthiramāyā prakīrtitā ||

६६ वह्निहीनेन्द्रयुङ्माया बगलामुखि सर्वयुक् । दुष्टानां वाचमित्युक्त्वा मुखं स्तम्भय कीर्तयेत् । जिह्वां कीलय बुद्धिन्तु विनाशयपदं वदेत् । पुनर्बीजं ततस्तारं वह्निजायावधिर्भवेत् । तारादिका चतुस्त्रिंशदक्षरा बगलामुखी । इत्यपि मन्त्रान्तरम् ॥६६॥

vahnihīnendrayuṅmāyā bagalāmukhi sarvayuk | duṣṭānāṃ vācamityuktvā mukhaṃ stambhaya kīrtayet | jihvāṃ kīlaya buddhintu vināśayapadaṃ vadet | punarbījaṃ tatastāraṃ vahnijāyāvadhirbhavet | tārādikā catustriṃśadakṣarā bagalāmukhī | ityapi mantrāntaram ||

६७ अनयोः पूजा : प्रातःकृत्यादि प्राणायामान्तं विधाय ऋष्यादिन्यासं कुर्यात् । यथा : शिरसि नारदऋषये नमः, मुखे तृष्टुप्छन्दसे नमः, हृदि वगलामुख्यै देवतायै नमः, गुह्ये ह्लीं बीजाय नमः, पादयोः स्वाहा शक्तये नमः । नारदोऽस्य ऋषिर्मूर्ध्नि तृष्टुप्छन्दश्च तन्मुखे । श्रीवगलामुखीं देवीं हृदये विन्यसेत्ततः । ह्लीं बीजं गुह्यदेशे तु स्वाहाशक्तिस्तु पादयोः ॥६७॥

anayoḥ pūjā : prātaḥkṛtyādi prāṇāyāmāntaṃ vidhāya ṛṣyādinyāsaṃ kuryāt | yathā : śirasi nāradaṛṣaye namaḥ, mukhe tṛṣṭupchandase namaḥ, hṛdi vagalāmukhyai devatāyai namaḥ, guhye hlīṃ bījāya namaḥ, pādayoḥ svāhā śaktaye namaḥ | nārado'sya ṛṣirmūrdhni tṛṣṭupchandaśca tanmukhe | śrīvagalāmukhīṃ devīṃ hṛdaye vinyasettataḥ | hlīṃ bījaṃ guhyadeśe tu svāhāśaktistu pādayoḥ ||

६८ ततः कराङ्गन्यासौ : ॐ ह्लीं अंगुष्ठाभ्यां नमः, वगलामुखि तर्जनीभ्यां स्वाहा, सर्वदुष्टानां मध्यमाभ्यां वषट्, वाचं मुखं स्तम्भय अनामिकाभ्यां हुं, जिह्वां कीलय कीलय कनिष्ठाभ्यां वौषट्, बुद्धि विनाशय ह्लीं ॐ स्वाहा करतलपृष्ठाभ्यां फट् । एवं हृदयादिषु । युग्मबाणेषुसप्ताहिशेषाणाञ्च मनुर्द्रुवैः । करशाखासु तलयोः कराङ्गन्यासमाचरेत् ॥६८॥

tataḥ karāṅganyāsau : oṃ hlīṃ aṃguṣṭhābhyāṃ namaḥ, vagalāmukhi tarjanībhyāṃ svāhā, sarvaduṣṭānāṃ madhyamābhyāṃ vaṣaṭ, vācaṃ mukhaṃ stambhaya anāmikābhyāṃ huṃ, jihvāṃ kīlaya kīlaya kaniṣṭhābhyāṃ vauṣaṭ, buddhi vināśaya hlīṃ oṃ svāhā karatalapṛṣṭhābhyāṃ phaṭ | evaṃ hṛdayādiṣu | yugmabāṇeṣusaptāhiśeṣāṇāñca manurdruvaiḥ | karaśākhāsu talayoḥ karāṅganyāsamācaret ||

६९ ततो मूलान्ते आत्मतत्त्वव्यापिनीबगलामुखी श्रीपादुकां पूजयामि इति मूलाधारे । मूलान्ते विद्यातत्त्वव्यापिनीबगलमुखी श्रीपादुकां पूजयामि इति शिरसि । मूलान्ते सर्वतत्त्वव्यापिनी बगलामुखी श्रीपादुकां पूजयामि इति सर्वाङ्गे । मूर्ध्नि भाले दृशोः श्रोत्रे गंडयोर्नसयोः पुनः । ओष्ठयोर्मुखवृत्ते च दक्षिणांसे च कूर्परे । मणिबन्धेऽंगुलेर्मूले गले च कुचयोर्हृदि । नाभौ कट्यां गुह्यदेशे वामांसे कूर्परे तथा । मणिबन्धेऽंगुलेर्मूले ततश्च विन्यसेत्पुनः । दक्षवामे चोरुजान्वोर्गुल्फे चांगुलिमूलके । क्रमेण मन्त्रवर्णांस्तु न्यस्य ध्यायेद्यथाविधि ॥६९॥

tato mūlānte ātmatattvavyāpinībagalāmukhī śrīpādukāṃ pūjayāmi iti mūlādhāre | mūlānte vidyātattvavyāpinībagalamukhī śrīpādukāṃ pūjayāmi iti śirasi | mūlānte sarvatattvavyāpinī bagalāmukhī śrīpādukāṃ pūjayāmi iti sarvāṅge | mūrdhni bhāle dṛśoḥ śrotre gaṃḍayornasayoḥ punaḥ | oṣṭhayormukhavṛtte ca dakṣiṇāṃse ca kūrpare | maṇibandhe'ṃgulermūle gale ca kucayorhṛdi | nābhau kaṭyāṃ guhyadeśe vāmāṃse kūrpare tathā | maṇibandhe'ṃgulermūle tataśca vinyasetpunaḥ | dakṣavāme corujānvorgulphe cāṃgulimūlake | krameṇa mantravarṇāṃstu nyasya dhyāyedyathāvidhi ||

७० ततो ध्यानम् : मध्ये सुधाब्धिमणिमण्डपरत्नवेदीसिंहासनोपरिगतां परिपीतवर्णाम् । पीताम्बराभरणमाल्यविभूषिताङ्गीं देवीं स्मरामि धृतमुद्गरवैरिजिह्वाम् । जिह्वाग्रमादाय करेण देवीं वामेन शत्रून्परिपीडयन्तीम् । गदाभिघातेन च दक्षिणेन पीताम्बराढ्यां द्विभुजां नमामि । एवं ध्यात्वा मानसैः सम्पूज्य वहिःपूजामारभेत् ॥७०॥

tato dhyānam : | madhye sudhābdhimaṇimaṇḍaparatnavedīsiṃhāsanoparigatāṃ paripītavarṇām | pītāmbarābharaṇamālyavibhūṣitāṅgīṃ devīṃ smarāmi dhṛtamudgaravairijihvām | jihvāgramādāya kareṇa devīṃ vāmena śatrūnparipīḍayantīm | gadābhighātena ca dakṣiṇena pītāmbarāḍhyāṃ dvibhujāṃ namāmi | evaṃ dhyātvā mānasaiḥ sampūjya vahiḥpūjāmārabhet ||

७१ तत्र प्रथमतोऽर्घ्यस्थापनम् । यथा : अष्टांगुलं चतुरस्रं विधाय ईशानादिकोणेषु पूर्वादिदिक्षु च कुसुमाक्षतरक्तचन्दनैः ग्लौं गणपतये नमः इत्यनेन गजदानेन सम्पूज्य तेन मधुना वा अर्घ्यपात्रमापूरयेत् । ततो वारत्रयं मूलविद्यया सम्पूज्याङ्गानि विन्यसेत् । ततो धेनुयोनिमुद्रां प्रदर्श्य तेनोदकेनात्मानं पूजोपकरणञ्चाभ्युक्षयेत् ॥७१॥

tatra prathamato'rghyasthāpanam | yathā : aṣṭāṃgulaṃ caturasraṃ vidhāya īśānādikoṇeṣu pūrvādidikṣu ca kusumākṣataraktacandanaiḥ glauṃ gaṇapataye namaḥ ityanena gajadānena sampūjya tena madhunā vā arghyapātramāpūrayet | tato vāratrayaṃ mūlavidyayā sampūjyāṅgāni vinyaset | tato dhenuyonimudrāṃ pradarśya tenodakenātmānaṃ pūjopakaraṇañcābhyukṣayet ||

७२ अस्या यन्त्रम् : त्र्यस्रं षडस्रं वृत्तमष्टदलपद्मं भूपुरान्वितम् ॥७२॥

asyā yantram : tryasraṃ ṣaḍasraṃ vṛttamaṣṭadalapadmaṃ bhūpurānvitam ||

७३ ततो मूलमुच्चार्य ॐ आधारशक्तिकमलासनाय नमः एवं शक्तिपद्मासनाय नमः । ततः पूर्ववद्ध्यात्वा पीठे आवाह्य षडङ्गानि विन्यसेत् । ततो मुद्राः प्रदर्श्य, पुरतः षडङ्गेन मण्डलं यजेत् । ततो मूलेन मन्त्रयित्वा धेनुयोनिमुद्रे प्रदर्श्य, आत्मविद्याशिवैस्तत्त्वैर्विन्दुत्रयं मुखे क्षिप्त्वा तर्जन्यांगुष्ठयोगेन साङ्गावरणां वगलामुखी तर्पयेत् ॥७३॥

tato mūlamuccārya oṃ ādhāraśaktikamalāsanāya namaḥ evaṃ śaktipadmāsanāya namaḥ | tataḥ pūrvavaddhyātvā pīṭhe āvāhya ṣaḍaṅgāni vinyaset | tato mudrāḥ pradarśya, purataḥ ṣaḍaṅgena maṇḍalaṃ yajet | tato mūlena mantrayitvā dhenuyonimudre pradarśya, ātmavidyāśivaistattvairvindutrayaṃ mukhe kṣiptvā tarjanyāṃguṣṭhayogena sāṅgāvaraṇāṃ vagalāmukhī tarpayet ||

७३क ततो यथासम्भवमुपचारैः सम्पूज्यावरणपूजामारभेत् । षट्कोणेषु पूर्वे ॐ सुभगायै नमः, एवमग्निकोणे भगसर्पिण्यै, ईशाने भगवहायै, पश्चिमे भगसिद्धायै, नैर्ऋते भगनिपातिन्यै, वायौ भगमालिन्यै । ततोऽष्टदलपत्रेषु ब्राह्मयद्याः पूज्याः पत्राग्रेषु । ॐ जयायै नमः एवं विजयायै अजितायै अपराजितायै स्ताम्भन्यै जम्भिन्यै मोहिन्यै आकर्षिण्यै । ततो द्वारेषु ॐ भैरवाय नमः । तद्बाह्ये इन्द्रादीन्वज्रादींश्च पूजयेत् । ततो धूपादिकं दत्त्वा यथाशक्ति जपं विधाय, त्रिशूलमुद्रां प्रदर्श्य, पुष्पाञ्जलित्रयं दत्त्वा, देव्यै योनिमुद्रां प्रदर्शयेत् । ततो भैरवाय बलिं दद्यात् । ततो विसर्जनान्तं कर्म समापयेत् ॥७३क॥

tato yathāsambhavamupacāraiḥ sampūjyāvaraṇapūjāmārabhet | ṣaṭkoṇeṣu pūrve oṃ subhagāyai namaḥ, evamagnikoṇe bhagasarpiṇyai, īśāne bhagavahāyai, paścime bhagasiddhāyai, nairṛte bhaganipātinyai, vāyau bhagamālinyai | tato'ṣṭadalapatreṣu brāhmayadyāḥ pūjyāḥ patrāgreṣu | oṃ jayāyai namaḥ evaṃ vijayāyai ajitāyai aparājitāyai stāmbhanyai jambhinyai mohinyai ākarṣiṇyai | tato dvāreṣu oṃ bhairavāya namaḥ | tadbāhye indrādīnvajrādīṃśca pūjayet | tato dhūpādikaṃ dattvā yathāśakti japaṃ vidhāya, triśūlamudrāṃ pradarśya, puṣpāñjalitrayaṃ dattvā, devyai yonimudrāṃ pradarśayet | tato bhairavāya baliṃ dadyāt | tato visarjanāntaṃ karma samāpayet ||

७४ अस्य पुरश्चरणं लक्षजपः । पीताम्बरधरो भूत्वा पूर्वाभिमुखसंस्थितः । लक्षमेकं जपेन्मन्मन्त्रं हरिद्राग्रन्थिमालया । ब्रह्मचर्यरतो नित्यं प्रयतो ध्यानतत्परः । प्रियंगुकुसुमेनापि पीतपुष्पैश्च होमयेत् ॥७४॥ द्वितीयमन्त्रे न्यासादिकं सर्वं पूर्ववत् ।

asya puraścaraṇaṃ lakṣajapaḥ | pītāmbaradharo bhūtvā pūrvābhimukhasaṃsthitaḥ | lakṣamekaṃ japenmanmantraṃ haridrāgranthimālayā | brahmacaryarato nityaṃ prayato dhyānatatparaḥ | priyaṃgukusumenāpi pītapuṣpaiśca homayet | dvitīyamantre nyāsādikaṃ sarvaṃ pūrvavat ||

७५ ध्यानस्तु : गम्भीराञ्च मदोन्मत्तां स्वर्णकान्तिसमप्रभाम् । चतुर्भुजां त्रिनयनां कमलासनसंस्थिताम् । मुद्गरं दक्षिणे पाशं वामे जिह्वाञ्च वज्रकम् । पीताम्बरधरां देवीं दृढपीनपयोधराम् । हेमकुण्डलभूषाञ्च पीतचन्द्रार्धशेखराम् । पीतभूषणभूषाञ्च रत्नसिंहासने स्थिताम् ॥७५॥

dhyānastu : | gambhīrāñca madonmattāṃ svarṇakāntisamaprabhām | caturbhujāṃ trinayanāṃ kamalāsanasaṃsthitām | mudgaraṃ dakṣiṇe pāśaṃ vāme jihvāñca vajrakam | pītāmbaradharāṃ devīṃ dṛḍhapīnapayodharām | hemakuṇḍalabhūṣāñca pītacandrārdhaśekharām | pītabhūṣaṇabhūṣāñca ratnasiṃhāsane sthitām ||

७६ अथ प्रयोगः : कुरुते वाग्गतिस्तम्भं दुष्टानां बुद्धिनाशनम् । जपहोमप्रयोगे च मन्त्रं चाप्ययुतं जपेत् ॥७६॥

atha prayogaḥ : | kurute vāggatistambhaṃ duṣṭānāṃ buddhināśanam | japahomaprayoge ca mantraṃ cāpyayutaṃ japet ||

७७ हरिद्राहरितालाभ्यां लवणं जुहुयान्निशि । स्तम्भयेत्परसैन्यानि नात्र कार्या विचारण ॥७७॥

haridrāharitālābhyāṃ lavaṇaṃ juhuyānniśi | stambhayetparasainyāni nātra kāryā vicāraṇa ||

७८ अथवा पीतपुष्पैश्च त्रिमध्वक्तैश्च होमयेत् । स्तम्भनेषु च सर्वेषु प्रयोगः प्रत्ययावहः ॥७८॥

athavā pītapuṣpaiśca trimadhvaktaiśca homayet | stambhaneṣu ca sarveṣu prayogaḥ pratyayāvahaḥ ||

७९ यन्त्रस्तु : ॐकारयोः सम्मुखयोरूर्ध्वाधः शिरसो लिखेत् । मध्यगं नाम साध्यस्य तद्बाह्ये चाक्षरत्रयम् । बीजं द्वितीयवर्गस्य तृतीयं विन्दुभूषिताम् । चतुर्दशस्वरोपेतं संलिखेत्पृथिवीगतम् । ठकारेण समावेष्ट्य चतुष्कोणपुटं वहिः । तत्कोणरेखासंसक्तैः शून्यैर्वज्राष्टकं लिखेत् । त्रिशूलमध्यरेखायाः पृथिवीबीजानि पार्श्वयोः । अष्टस्वपि च कोणेषु तद्बहिर्वगलां लिखेत् । पृथिव्यन्तरितं वाह्ये मातृकापरिमण्डलम् । आवेष्ट्य चाष्टधा पश्चात्तद्बाह्ये स्थिरमायया । निरुद्धांकुशबीजेन नादसम्मिलितांघ्रिणा । लिखेत्पूर्ववदावेष्ट्य पश्चाच्च वगलामुखीम् । पट्टे पाषाणपट्टे वा हरिद्रोन्मत्ततालकैः । दिव्यस्तम्भे मुखस्तम्भे लिखित्वा गाढमाक्रमेत् । विवादे यन्त्रमालिख्य भूर्जे तैरेव वस्तुभिः । कुम्भकारस्य चक्रस्य भ्रमतो विपरीततः । मृत्तिकां समुपादाय वृषभं कारयेत्ततः । यन्त्रं तस्योपरि न्यस्य तालकेन विलिप्य च । तन्नासायां विनिक्षिप्य पीतरज्जुं निजे गृहे । अर्चयेत्तं चतुष्कोणं नित्यं पीतोपचारतः । दुष्टस्य स्तम्भत्येव मुखं वाचस्पतेरपि ॥७९॥

yantrastu : | oṃkārayoḥ sammukhayorūrdhvādhaḥ śiraso likhet | madhyagaṃ nāma sādhyasya tadbāhye cākṣaratrayam | bījaṃ dvitīyavargasya tṛtīyaṃ vindubhūṣitām | caturdaśasvaropetaṃ saṃlikhetpṛthivīgatam | ṭhakāreṇa samāveṣṭya catuṣkoṇapuṭaṃ vahiḥ | tatkoṇarekhāsaṃsaktaiḥ śūnyairvajrāṣṭakaṃ likhet | triśūlamadhyarekhāyāḥ pṛthivībījāni pārśvayoḥ | aṣṭasvapi ca koṇeṣu tadbahirvagalāṃ likhet | pṛthivyantaritaṃ vāhye mātṛkāparimaṇḍalam | āveṣṭya cāṣṭadhā paścāttadbāhye sthiramāyayā | niruddhāṃkuśabījena nādasammilitāṃghriṇā | likhetpūrvavadāveṣṭya paścācca vagalāmukhīm | paṭṭe pāṣāṇapaṭṭe vā haridronmattatālakaiḥ | divyastambhe mukhastambhe likhitvā gāḍhamākramet | vivāde yantramālikhya bhūrje taireva vastubhiḥ | kumbhakārasya cakrasya bhramato viparītataḥ | mṛttikāṃ samupādāya vṛṣabhaṃ kārayettataḥ | yantraṃ tasyopari nyasya tālakena vilipya ca | tannāsāyāṃ vinikṣipya pītarajjuṃ nije gṛhe | arcayettaṃ catuṣkoṇaṃ nityaṃ pītopacārataḥ | duṣṭasya stambhatyeva mukhaṃ vācaspaterapi ||

८० काली तारा महाविद्या षोडशी भुवनेश्वरी । भैरवी छिन्नमस्ता च विद्या धूमावती तथा । वगला सिद्धिविद्या च मातङ्गी कमलात्मिका । एता दश महाविद्या सिद्धविद्याः प्रकीर्तिताः ॥८०॥

kālī tārā mahāvidyā ṣoḍaśī bhuvaneśvarī | bhairavī chinnamastā ca vidyā dhūmāvatī tathā | vagalā siddhividyā ca mātaṅgī kamalātmikā | etā daśa mahāvidyā siddhavidyāḥ prakīrtitāḥ ||