Śrī Śiva Mahāpurāṇa शतरुद्रसंहिता Chapter 7

॥ ॐ श्रीसाम्बशिवाय नमः ॥    ॥ ॐ श्रीगणेशाय नमः ॥

श्रीशिवमहापुराण

शतरुद्रसंहिता
Chapter Seven · Nandikeśvara's Consecration and Marriage · Verses 1–63

अथ सप्तमोऽध्यायः

Nandīśvara resumes his own story for Sanatkumāra: withdrawing to a lonely place on the sacred northern bank of a river, he practised fierce austerity, meditating on the five-faced, ten-armed Sadāśiva Tryambaka and reciting the Rudra-japya, until Maheśvara, pleased, appeared with Umā and asked him to name a boon. Nandin bowed and praised the Lord, who had already declared him free from death, old age, and birth, his equal in strength, an undying gaṇapati. Śiva then took the lotus garland from his own head and tied it about Nandin's neck, making him three-eyed and ten-armed like a second Śaṅkara, and, taking his hand, offered him a further boon; releasing the sacred water held in his own matted locks, Śiva called forth five rivers — Jaṭodakā, Trisrotā, Vṛṣadhvani, Svarṇodakā, and Jambunadī — at the holy site of Pañcanada near Japeśvara, where bathing and worship grant union with Śiva. Śiva then asked Umā whether Nandin should be consecrated lord of the gaṇas; she gladly agreed, calling Śilāda's son her own dear child. At Śiva's mere thought, countless Śaṅkara-formed gaṇeśvaras assembled and offered to destroy any enemy at his command, but Śiva instead had them all lovingly consecrate Nandīśvara as their lord and chief. Brahmā himself performed the abhiṣeka by Śiva's order, followed by Viṣṇu, Indra, and the guardians of the quarters, while sages and Viṣṇu praised him and all the gaṇas, gods, and asuras raised a cry of victory. In the same great festival Nandin's marriage was also solemnised by Viṣṇu and Brahmā, to Suyaśā, the lovely daughter of the Maruts; she received a moon-bright parasol and a royal retinue, Mahālakṣmī herself adorned Nandin with a crown and ornaments, and the couple received Pārvatī's own necklace, a white bull, an elephant, a lion, a lion-banner, a chariot, and a golden garland. After the wedding, Nandin and Suyaśā bowed to Śiva, Pārvatī, Brahmā, and Viṣṇu, and Śiva blessed them: Nandin would be inseparable from him, wherever one dwelt the other would too, and his father and grandfather would likewise attain nearness to Śiva; Pārvatī granted Suyaśā the boons of three eyes, freedom from birth, and lasting devotion for herself and her descendants. Brahmā, Viṣṇu, and all the gods then blessed the pair, and Śiva departed with Nandin and his kin, mounted on his bull, to his own abode, while the other gods returned to theirs praising Śiva and Pārvatī. Nandīśvara closes by declaring that whoever hears, recites, reads, or has this account of his birth, boon, consecration, and marriage read to him with faith and devotion enjoys every happiness in this world and attains liberation in the next. नन्दीश्वर सनत्कुमारसे अपनी कथा आगे बढ़ाते हुए कहते हैं कि किसी नदीके पवित्र उत्तरी तटपर एकान्त स्थानमें जाकर उन्होंने पंचमुख, दशभुज सदाशिव त्र्यम्बकका ध्यान करते हुए तथा रुद्रमन्त्रका जप करते हुए अत्यन्त कठोर तप किया, जिससे प्रसन्न होकर पार्वतीसहित महेश्वरने प्रकट होकर वर माँगनेको कहा। नन्दीने प्रणाम करके उन परमेश्वरकी स्तुति की, जिन्होंने पहले ही उन्हें मृत्यु, जरा तथा जन्मसे रहित, अपने समान बलशाली एवं अमर गणपति घोषित कर दिया था। शिवजीने अपने सिरकी कमलमाला उतारकर नन्दीके गलेमें बाँध दी, जिससे वे तीन नेत्रों तथा दस भुजाओंवाले होकर मानो दूसरे शंकर बन गये; फिर उनका हाथ पकड़कर एक और वर माँगनेको कहा और अपनी जटासे पवित्र जल छोड़कर जटोदका, त्रिस्रोता, वृषध्वनि, स्वर्णोदका तथा जम्बुनदी नामक पाँच नदियाँ प्रकट कीं, जो जपेश्वरके समीप पंचनद नामक पुण्यक्षेत्रमें बहती हैं और जहाँ स्नान-पूजनसे शिवसायुज्य प्राप्त होता है। तत्पश्चात् शिवजीने पार्वतीसे नन्दीको गणेश्वरपदपर अभिषिक्त करनेकी अनुमति माँगी, और पार्वतीने प्रसन्नतापूर्वक शिलादपुत्रको अपना प्रिय पुत्र बताते हुए सहमति दी। शिवके स्मरणमात्रसे असंख्य शंकराकार गणेश्वर उपस्थित हो गये और शत्रुनाशके लिये अपनी सेवाएँ प्रस्तुत कीं, किन्तु शिवने उन्हें नन्दीश्वरका ही प्रेमपूर्वक अभिषेक करनेकी आज्ञा दी। शिवकी आज्ञासे स्वयं ब्रह्माने, फिर विष्णु, इन्द्र तथा लोकपालोंने अभिषेक किया, ऋषियों तथा विष्णुने स्तुति की और सभी गणों, देवताओं तथा असुरोंने जयजयकार किया। उसी महोत्सवमें विष्णु तथा ब्रह्माके द्वारा नन्दीका विवाह भी मरुत्कन्या सुन्दरी सुयशासे सम्पन्न कराया गया; उन्हें चन्द्रप्रभ छत्र तथा राजसी परिवार प्राप्त हुआ, स्वयं महालक्ष्मीने नन्दीको मुकुट तथा आभूषणोंसे सजाया, और दोनोंको पार्वतीका हार, श्वेत वृषभ, हाथी, सिंह, सिंहध्वज, रथ तथा स्वर्णहार भेंट मिले। विवाहके पश्चात् नन्दी-सुयशाने शिव, पार्वती, ब्रह्मा तथा विष्णुको प्रणाम किया, और शिवजीने आशीर्वाद दिया कि नन्दी सदा उनके साथ रहेंगे, जहाँ एक होगा वहीं दूसरा भी होगा, तथा उनके पिता एवं पितामह भी शिवके समीप स्थान पायेंगे; पार्वतीने सुयशाको त्रिनेत्रत्व, जन्म-रहितता तथा पुत्र-पौत्रोंसहित सदा भक्ति रहनेका वरदान दिया। ब्रह्मा, विष्णु तथा सभी देवताओंने दोनोंको आशीर्वाद दिया, और शिवजी नन्दी तथा परिवारसहित बैलपर सवार होकर अपने धाम गये, जबकि अन्य देवता शिव-पार्वतीकी स्तुति करते हुए अपने-अपने धाम लौट गये। अन्तमें नन्दीश्वर कहते हैं कि जो कोई श्रद्धा-भक्तिसे युक्त होकर उनके इस जन्म, वरदान, अभिषेक तथा विवाहके प्रसंगको सुनता, सुनाता, पढ़ता या पढ़ाता है, वह इस लोकमें सभी सुखोंको भोगकर परलोकमें मोक्ष प्राप्त करता है।

Begin verses ↓

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 1

१1 तत्र गत्वा मुनेऽहं वै स्थित्वैकान्तस्थले सुधीः। अतपं तप उग्रं सन्मुनीनामपि दुष्करम्॥ १

tatra gatvā mune'haṃ vai sthitvaikāntasthale sudhīḥ | atapaṃ tapa ugraṃ sanmunīnāmapi duṣkaram 1 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.1. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे मुनि! मैं वहाँ जाकर शान्त मनसे एक एकान्त स्थानपर बैठ गया। मैंने ऐसा कठोर तप किया, जो अच्छे मुनियोंके लिये भी कठिन है।

O sage, I went there and sat in a lonely place with a clear mind. I did fierce tapas, hard even for good sages.

Word by wordपदार्थ

तत्र (tatra) — thereवहाँगत्वा (gatvā) — wentजाकरमुने (mune) — O sageहे मुनिअहम् (aham) — Iमैंवै (vai) — indeedहीस्थित्वा (sthitvā) — satबैठकरएकान्त-स्थले (ekānta-sthale) — in a lonely placeएकान्त स्थानपरसुधीः (sudhīḥ) — with a clear mindशान्त मनसेअतपम् (atapam) — didकियातपः (tapaḥ) — tapasतपउग्रम् (ugram) — fierceकठोरसत्-मुनीनाम् (sat-munīnām) — for good sagesअच्छे मुनियोंके लियेअपि (api) — evenभीदुष्करम् (duṣkaram) — hardकठिन

Verse 2

२2 हृत्पुण्डरीकसुषिरे ध्यात्वा देवं त्र्यम्बकम्। त्र्यक्षं दशभुजं शान्तं पञ्चवक्त्रं सदाशिवम्॥ २

hṛtpuṇḍarīkasuṣire dhyātvā devaṃ tryambakam | tryakṣaṃ daśabhujaṃ śāntaṃ pañcavaktraṃ sadāśivam 2 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.2. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

अपने हृदयकमलके भीतर मैंने भगवान् त्र्यम्बकका ध्यान किया। वे सदाशिव हैं — शान्त, तीन नेत्रों, दस भुजाओं और पाँच मुखोंवाले।

In the hollow of my heart-lotus I meditated on the god Tryambaka. He is Sadāśiva, calm, with three eyes, ten arms and five faces.

Word by wordपदार्थ

हृत्-पुण्डरीक-सुषिरे (hṛt-puṇḍarīka-suṣire) — in the hollow of my heart-lotusअपने हृदयकमलके भीतरध्यात्वा (dhyātvā) — meditatedध्यान करकेदेवम् (devam) — the godभगवान्त्र्यम्बकम् (tryambakam) — Tryambakaत्र्यम्बककात्रि-अक्षम् (tri-akṣam) — with three eyesतीन नेत्रोंवालेदश-भुजम् (daśa-bhujam) — ten armsदस भुजाओंवालेशान्तम् (śāntam) — calmशान्तपञ्च-वक्त्रम् (pañca-vaktram) — five facesपाँच मुखोंवालेसदाशिवम् (sadāśivam) — Sadāśivaसदाशिव

Verse 3

३3 रुद्रजाप्यमकार्षं वै परमध्यानमास्थितः। सरितश्चोत्तरे पुण्ये एकचित्तः समाहितः॥ ३

rudrajāpyamakārṣaṃ vai paramadhyānamāsthitaḥ | saritaścottare puṇye ekacittaḥ samāhitaḥ 3 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.3. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

परम ध्यानमें लीन होकर मैंने रुद्रमन्त्रका जप किया। मैं नदीके पवित्र उत्तरी तटपर एकाग्र और स्थिर मनसे बैठा था।

Sunk in the highest meditation, I chanted the Rudra mantra. I sat on the holy north bank of the river, with a one-pointed and steady mind.

Word by wordपदार्थ

रुद्र-जाप्यम् (rudra-jāpyam) — the Rudra mantraरुद्रमन्त्रका जपअकार्षम् (akārṣam) — I chantedमैंने कियावै (vai) — indeedहीपरम-ध्यानम् (parama-dhyānam) — the highest meditationपरम ध्यानमेंआस्थितः (āsthitaḥ) — sunk inलीन होकरसरितः (saritaḥ) — of the riverनदीकेच (ca) — andऔरउत्तरे (uttare) — north bankउत्तरी तटपरपुण्ये (puṇye) — holyपवित्रएक-चित्तः (eka-cittaḥ) — one-pointedएकाग्रसमाहितः (samāhitaḥ) — steadyस्थिर मनसे

Verse 4

४4 तस्मिन्जाप्येऽथ संप्रीतः स्थितं मां परमेश्वरः। तुष्टोऽब्रवीन्महादेवः सोमः सोमार्द्धभूषणः॥ ४

tasminjāpye'tha saṃprītaḥ sthitaṃ māṃ parameśvaraḥ | tuṣṭo'bravīnmahādevaḥ somaḥ somārddhabhūṣaṇaḥ 4 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.4. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

परमेश्वर उस जपसे प्रसन्न हुए। अर्धचन्द्रको धारण करनेवाले उमासहित महादेव प्रसन्न होकर वहाँ बैठे मुझसे बोले।

The Supreme Lord was pleased with that chanting. Mahādeva, with Umā, who wears the half-moon, was happy and spoke to me as I sat there.

Word by wordपदार्थ

तस्मिन् (tasmin) — with thatउसजाप्ये (jāpye) — chantingजपसेअथ (atha) — thenतबसम्प्रीतः (samprītaḥ) — was pleasedप्रसन्न होकरस्थितम् (sthitam) — as I sat thereवहाँ बैठेमाम् (mām) — to meमुझसेपरम-ईश्वरः (parama-īśvaraḥ) — the Supreme Lordपरमेश्वरतुष्टः (tuṣṭaḥ) — was happyप्रसन्नअब्रवीत् (abravīt) — spokeबोलेमहादेवः (mahādevaḥ) — Mahādevaमहादेवस-उमः (sa-umaḥ) — with Umāउमासहितसोम-अर्ध-भूषणः (soma-ardha-bhūṣaṇaḥ) — who wears the half-moonअर्धचन्द्रको धारण करनेवाले

शिव उवाच — Śiva said: शिवजी बोले:

Verse 5

५5 शैलादे वरदोऽहं ते तपसानेन तोषितः। साधु तप्तं त्वया धीमन् ब्रूहि यत्ते मनोगतम्॥ ५

śailāde varado'haṃ te tapasānena toṣitaḥ | sādhu taptaṃ tvayā dhīman brūhi yatte manogatam 5 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.5. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v5. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे शिलादपुत्र! मैं इस तपसे प्रसन्न हूँ और तुम्हें वर देता हूँ। हे बुद्धिमान्! तुमने अच्छा तप किया है। बताओ, तुम्हारे मनमें क्या है।"

"Son of Śilāda, I am pleased by this tapas, and I will give you a boon. You have done it well, wise one. Tell me what is in your heart."

Word by wordपदार्थ

शैलादे (śailāde) — son of Śilādaहे शिलादपुत्रवरदः (varadaḥ) — will give a boonवर देनेवालाअहम् (aham) — Iमैंते (te) — youतुम्हेंतपसा (tapasā) — by tapasतपसेअनेन (anena) — thisइसतोषितः (toṣitaḥ) — pleasedप्रसन्नसाधु (sādhu) — wellअच्छातप्तम् (taptam) — doneतप कियात्वया (tvayā) — you haveतुमनेधीमन् (dhīman) — wise oneहे बुद्धिमान्ब्रूहि (brūhi) — tell meबताओयत् (yat) — whatजोते (te) — yourतुम्हारेमनः-गतम् (manaḥ-gatam) — is in heartमनमें है

Verse 6

६6 स एवमुक्तो देवेन शिरसा पादयोर्नतः। अस्तवं परमेशानं जराशोकविनाशनम्॥ ६

sa evamukto devena śirasā pādayornataḥ | astavaṃ parameśānaṃ jarāśokavināśanam 6 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.6. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v6. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

भगवान्के ऐसा कहनेपर मैंने उनके चरणोंमें सिर झुकाया। मैंने बुढ़ापे और शोकका नाश करनेवाले परमेश्वरकी स्तुति की।

When the god said this, I bowed my head at his feet. I praised the Supreme Lord, who destroys old age and grief.

Word by wordपदार्थ

सः (saḥ) — Iमैंएवम् (evam) — thisऐसाउक्तः (uktaḥ) — saidकहे जानेपरदेवेन (devena) — the godभगवान्केशिरसा (śirasā) — my headसिर झुकाकरपादयोः (pādayoḥ) — at his feetचरणोंमेंनतः (nataḥ) — bowedझुकाअस्तवम् (astavam) — I praisedस्तुति कीपरम-ईशानम् (parama-īśānam) — the Supreme Lordपरमेश्वरकीजरा-शोक-विनाशनम् (jarā-śoka-vināśanam) — who destroys old age and griefबुढ़ापे और शोकका नाश करनेवाले

Verse 7

७7 अथ मां नन्दिनं शम्भुर्भक्त्या परमया युतम्। अश्रुपूर्णेक्षणं सम्यक् पादयोः शिरसा नतम्॥ ७

atha māṃ nandinaṃ śambhurbhaktyā paramayā yutam | aśrupūrṇekṣaṇaṃ samyak pādayoḥ śirasā natam 7 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.7. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v7. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब शम्भुने मुझ नन्दीको देखा, जो परम भक्तिसे भरा था, जिसकी आँखोंमें आँसू थे और जिसका सिर उनके चरणोंमें झुका था।

Then Śambhu looked at me, Nandin, full of highest devotion, my eyes full of tears, my head bowed low at his feet.

Word by wordपदार्थ

अथ (atha) — thenतबमाम् (mām) — meमुझनन्दिनम् (nandinam) — Nandinनन्दीकोशम्भुः (śambhuḥ) — Śambhuशम्भुनेभक्त्या (bhaktyā) — devotionभक्तिसेपरमया (paramayā) — highestपरमयुतम् (yutam) — full ofभराअश्रु-पूर्ण-ईक्षणम् (aśru-pūrṇa-īkṣaṇam) — my eyes full of tearsआँखोंमें आँसू भरेसम्यक् (samyak) — lowभली-भाँतिपादयोः (pādayoḥ) — at his feetचरणोंमेंशिरसा (śirasā) — my headसिरसेनतम् (natam) — bowedझुका

Verse 8

८8 उत्थाप्य परमेशानः पस्पर्श परमार्तिहा। कराभ्यां संमुखाभ्यां तु संगृह्य वृषभध्वजः॥ ८

utthāpya parameśānaḥ pasparśa paramārtihā | karābhyāṃ saṃmukhābhyāṃ tu saṃgṛhya vṛṣabhadhvajaḥ 8 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.8. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v8. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

बड़े-से-बड़े दुःखको हरनेवाले परमेश्वरने मुझे उठाया। वृषभध्वजने सामने करके दोनों हाथोंसे मुझे पकड़ा और स्पर्श किया।

The Supreme Lord, who removes the worst pain, lifted me up. The bull-bannered god held me with both hands in front of him and touched me.

Word by wordपदार्थ

उत्थाप्य (utthāpya) — lifted me upउठाकरपरम-ईशानः (parama-īśānaḥ) — the Supreme Lordपरमेश्वरनेपस्पर्श (pasparśa) — touchedस्पर्श कियापरम-आर्ति-हा (parama-ārti-hā) — who removes the worst painबड़े-से-बड़े दुःखको हरनेवालेकराभ्याम् (karābhyām) — with both handsदोनों हाथोंसेसम्मुखाभ्याम् (sammukhābhyām) — in front of himसामने करकेतु (tu) — andऔरसङ्गृह्य (saṅgṛhya) — held meपकड़करवृषभ-ध्वजः (vṛṣabha-dhvajaḥ) — the bull-bannered godवृषभध्वजने

Verse 9

९9 निरीक्ष्य गणपांश्चैव देवीं हिमवतः सुताम्। उवाच मां कृपादृष्ट्या समीक्ष्य जगतां पतिः॥ ९

nirīkṣya gaṇapāṃścaiva devīṃ himavataḥ sutām | uvāca māṃ kṛpādṛṣṭyā samīkṣya jagatāṃ patiḥ 9 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.9. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v9. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जगत्के स्वामीने अपने गणनायकों और हिमवान्की पुत्री देवीकी ओर देखा। फिर दयाभरी दृष्टिसे मेरी ओर देखकर बोले।

The lord of the worlds looked at his gaṇa leaders and at the goddess, daughter of Himavat. Then he looked at me kindly and spoke.

Word by wordपदार्थ

निरीक्ष्य (nirīkṣya) — looked atदेखकरगणपान् (gaṇapān) — his gaṇa leadersगणनायकोंकी ओरच (ca) — andऔरएव (eva) — alsoभीदेवीम् (devīm) — the goddessदेवीकी ओरहिमवतः (himavataḥ) — of Himavatहिमवान्कीसुताम् (sutām) — daughterपुत्रीउवाच (uvāca) — spokeबोलेमाम् (mām) — meमेरी ओरकृपा-दृष्ट्या (kṛpā-dṛṣṭyā) — kindlyदयाभरी दृष्टिसेसमीक्ष्य (samīkṣya) — looked atदेखकरजगताम् (jagatām) — of the worldsजगत्केपतिः (patiḥ) — the lordस्वामी

Verse 10

१०10 वत्स नन्दिन् महाप्राज्ञ मृत्योर्भीतिः कुतस्तव। मयैव प्रेषितौ विप्रौ मत्समस्त्वं न संशयः॥ १०

vatsa nandin mahāprājña mṛtyorbhītiḥ kutastava | mayaiva preṣitau viprau matsamastvaṃ na saṃśayaḥ 10 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.10. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v10. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे वत्स नन्दी! हे महाबुद्धिमान्! तुम्हें मृत्युका भय क्यों? उन दोनों ब्राह्मणोंको मैंने ही भेजा था। तुम मेरे समान हो, इसमें सन्देह नहीं।

"My child Nandin, wise one, why do you fear death? I myself sent those two brāhmaṇas. You are equal to me, there is no doubt.

Word by wordपदार्थ

वत्स (vatsa) — my childहे वत्सनन्दिन् (nandin) — Nandinनन्दीमहा-प्राज्ञ (mahā-prājña) — wise oneहे महाबुद्धिमान्मृत्योः (mṛtyoḥ) — deathमृत्युकाभीतिः (bhītiḥ) — fearभयकुतः (kutaḥ) — whyक्योंतव (tava) — do youतुम्हेंमया (mayā) — Iमैंनेएव (eva) — myselfहीप्रेषितौ (preṣitau) — sentभेजा थाविप्रौ (viprau) — those two brāhmaṇasदोनों ब्राह्मणोंकोमत्-समः (mat-samaḥ) — equal to meमेरे समानत्वम् (tvam) — you areतुम होन (na) — noनहींसंशयः (saṃśayaḥ) — doubtसन्देह

Verse 11

११11 अमरो जरया त्यक्तोऽदुःखी गणपतिः सदा। अव्ययश्चाक्षयश्चेष्टः सपिता ससुहृज्जनः॥ ११

amaro jarayā tyakto'duḥkhī gaṇapatiḥ sadā | avyayaścākṣayaśceṣṭaḥ sapitā sasuhṛjjanaḥ 11 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.11. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v11. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तुम अमर, बुढ़ापेसे मुक्त और सदा दुःखरहित गणपति बनोगे। तुम अपने पिता और मित्रोंसहित अविनाशी, अक्षय और मेरे प्रिय रहोगे।

You will be deathless, free from old age and always free from sorrow, a lord of the gaṇas. You will be undying, unfading and dear to me, along with your father and your friends.

Word by wordपदार्थ

अमरः (amaraḥ) — deathlessअमरजरया (jarayā) — old ageबुढ़ापेसेत्यक्तः (tyaktaḥ) — free fromमुक्तअदुःखी (aduḥkhī) — free from sorrowदुःखरहितगणपतिः (gaṇapatiḥ) — a lord of the gaṇasगणपतिसदा (sadā) — alwaysसदाअव्ययः (avyayaḥ) — undyingअविनाशीच (ca) — andऔरअक्षयः (akṣayaḥ) — unfadingअक्षयच (ca) — andऔरइष्टः (iṣṭaḥ) — dear to meमेरे प्रियस-पिता (sa-pitā) — along with your fatherअपने पितासहितस-सुहृत्-जनः (sa-suhṛt-janaḥ) — and your friendsमित्रोंसहित

Verse 12

१२12 मद्बलः पार्श्वगो नित्यं ममेष्टो भवितानिशम्। न जरा जन्म मृत्युर्वै मत्प्रसादाद्भविष्यति॥ १२

madbalaḥ pārśvago nityaṃ mameṣṭo bhavitāniśam | na jarā janma mṛtyurvai matprasādādbhaviṣyati 12 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.12. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v12. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तुम्हारे पास मेरा बल होगा और तुम सदा मेरे पास रहोगे। तुम सदा मेरे प्रिय रहोगे। मेरी कृपासे बुढ़ापा, जन्म और मृत्यु तुम्हें कभी नहीं होंगे।"

You will have my strength and always be at my side. You will always be dear to me. By my grace, old age, birth and death will never come to you."

Word by wordपदार्थ

मत्-बलः (mat-balaḥ) — will have my strengthमेरे बलवालेपार्श्व-गः (pārśva-gaḥ) — at my sideमेरे पास रहनेवालेनित्यम् (nityam) — alwaysसदामम (mama) — to meमेरेइष्टः (iṣṭaḥ) — dearप्रियभविता (bhavitā) — will beरहोगेअनिशम् (aniśam) — alwaysसदान (na) — neverनहींजरा (jarā) — old ageबुढ़ापाजन्म (janma) — birthजन्ममृत्युः (mṛtyuḥ) — deathमृत्युवै (vai) — indeedहीमत्-प्रसादात् (mat-prasādāt) — by my graceमेरी कृपासेभविष्यति (bhaviṣyati) — will comeहोंगे

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 13

१३13 एवमुक्त्वा शिरोमालां कुशेशयमयीं निजाम्। समुन्मुच्य बबन्धाशु मम कण्ठे कृपानिधिः॥ १३

evamuktvā śiromālāṃ kuśeśayamayīṃ nijām | samunmucya babandhāśu mama kaṇṭhe kṛpānidhiḥ 13 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.13. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v13. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

ऐसा कहकर दयाके सागर प्रभुने अपने सिरकी कमलोंकी माला उतारी और जल्दीसे मेरे गलेमें बाँध दी।

Having said this, that ocean of mercy took off his own garland of lotuses from his head and quickly tied it around my neck.

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — thisऐसाउक्त्वा (uktvā) — having saidकहकरशिरः-मालाम् (śiraḥ-mālām) — garland from his headसिरकी मालाकुशेशय-मयीम् (kuśeśaya-mayīm) — of lotusesकमलोंकीनिजाम् (nijām) — his ownअपनीसमुन्मुच्य (samunmucya) — took offउतारकरबबन्ध (babandha) — tiedबाँध दीआशु (āśu) — quicklyजल्दीसेमम (mama) — myमेरेकण्ठे (kaṇṭhe) — around neckगलेमेंकृपा-निधिः (kṛpā-nidhiḥ) — that ocean of mercyदयाके सागर

Verse 14

१४14 तयाहं मालया विप्र शुभया कण्ठसक्तया। त्र्यक्षो दशभुजश्चासं द्वितीय इव शङ्करः॥ १४

tayāhaṃ mālayā vipra śubhayā kaṇṭhasaktayā | tryakṣo daśabhujaścāsaṃ dvitīya iva śaṅkaraḥ 14 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.14. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v14. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे ब्राह्मण! गलेमें पड़ी उस शुभ मालासे मैं तीन नेत्रों और दस भुजाओंवाला हो गया, मानो दूसरा शंकर।

O brāhmaṇa, with that holy garland on my neck, I became three-eyed and ten-armed, like a second Śaṅkara.

Word by wordपदार्थ

तया (tayā) — with thatउसअहम् (aham) — Iमैंमालया (mālayā) — garlandमालासेविप्र (vipra) — O brāhmaṇaहे ब्राह्मणशुभया (śubhayā) — holyशुभकण्ठ-सक्तया (kaṇṭha-saktayā) — on my neckगलेमें पड़ीत्रि-अक्षः (tri-akṣaḥ) — three-eyedतीन नेत्रोंवालादश-भुजः (daśa-bhujaḥ) — ten-armedदस भुजाओंवालाच (ca) — andऔरआसम् (āsam) — becameहो गयाद्वितीयः (dvitīyaḥ) — a secondदूसराइव (iva) — likeमानोशङ्करः (śaṅkaraḥ) — Śaṅkaraशंकर

Verse 15

१५15 तत एव समादाय हस्तेन परमेश्वरः। उवाच ब्रूहि किं तेऽद्य ददामि वरमुत्तमम्॥ १५

tata eva samādāya hastena parameśvaraḥ | uvāca brūhi kiṃ te'dya dadāmi varamuttamam 15 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.15. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v15. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब परमेश्वरने मेरा हाथ पकड़कर कहा — "बताओ, आज मैं तुम्हें कौन-सा उत्तम वर दूँ?"

Then the Supreme Lord took me by the hand and said, "Tell me, what fine boon shall I give you today?"

Word by wordपदार्थ

ततः (tataḥ) — thenतबएव (eva) — indeedहीसमादाय (samādāya) — tookपकड़करहस्तेन (hastena) — by the handहाथसेपरम-ईश्वरः (parama-īśvaraḥ) — the Supreme Lordपरमेश्वरनेउवाच (uvāca) — saidकहाब्रूहि (brūhi) — tell meबताओकिम् (kim) — whatकौन-साते (te) — youतुम्हेंअद्य (adya) — todayआजददामि (dadāmi) — shall I giveदूँवरम् (varam) — boonवरउत्तमम् (uttamam) — fineउत्तम

Verse 16

१६16 ततो जटाश्रितं वारि गृहीत्वा हारनिर्मलम्। उक्ता नदी भवेतीह विससर्ज वृषध्वजः॥ १६

tato jaṭāśritaṃ vāri gṛhītvā hāranirmalam | uktā nadī bhavetīha visasarja vṛṣadhvajaḥ 16 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.16. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v16. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब वृषभध्वजने अपनी जटाओंमें रखा हुआ, मोतीके हारके समान निर्मल जल लिया। "यहाँ नदी बन जाओ" कहकर उन्होंने उसे छोड़ दिया।

Then the bull-bannered god took the water held in his matted hair, clear as a pearl necklace. Saying, "Become a river here," he let it flow.

Word by wordपदार्थ

ततः (tataḥ) — thenतबजटा-आश्रितम् (jaṭā-āśritam) — held in his matted hairजटाओंमें रखा हुआवारि (vāri) — the waterजलगृहीत्वा (gṛhītvā) — tookलेकरहार-निर्मलम् (hāra-nirmalam) — clear as a pearl necklaceमोतीके हारके समान निर्मलउक्ता (uktā) — sayingकहकरनदी (nadī) — a riverनदीभव (bhava) — becomeबन जाओइति (iti) — thusऐसाइह (iha) — hereयहाँविससर्ज (visasarja) — he let it flowछोड़ दियावृष-ध्वजः (vṛṣa-dhvajaḥ) — the bull-bannered godवृषभध्वजने

Verse 17

१७17 ततः पञ्चमिता नद्यः प्रावर्तन्त शुभावहाः। सुतोयाश्च महावेगा दिव्यरूपा च सुन्दरीः॥ १७

tataḥ pañcamitā nadyaḥ prāvartanta śubhāvahāḥ | sutoyāśca mahāvegā divyarūpā ca sundarīḥ 17 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.17. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v17. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब पाँच मंगलकारी नदियाँ बहने लगीं। उनका जल निर्मल और वेग तेज था, और वे दिव्य और सुन्दर थीं।

Then five holy rivers began to flow. They had clear water and a strong current, and they were divine and beautiful.

Word by wordपदार्थ

ततः (tataḥ) — thenतबपञ्च-मिताः (pañca-mitāḥ) — five in numberपाँचनद्यः (nadyaḥ) — riversनदियाँप्रावर्तन्त (prāvartanta) — began to flowबहने लगींशुभ-आवहाः (śubha-āvahāḥ) — holyमंगलकारीसु-तोयाः (su-toyāḥ) — had clear waterनिर्मल जलवालीच (ca) — andऔरमहा-वेगाः (mahā-vegāḥ) — a strong currentतेज वेगवालीदिव्य-रूपाः (divya-rūpāḥ) — divineदिव्यच (ca) — andऔरसुन्दरीः (sundarīḥ) — beautifulसुन्दर

Verse 18

१८18 जटोदका त्रिस्रोताश्च वृषध्वनिरितीव हि। स्वर्णोदका जम्बुनदी पञ्च नद्यः प्रकीर्तिताः॥ १८

jaṭodakā trisrotāśca vṛṣadhvaniritīva hi | svarṇodakā jambunadī pañca nadyaḥ prakīrtitāḥ 18 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.18. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v18. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

ये पाँच नदियाँ कहलाती हैं — जटोदका, त्रिस्रोता, वृषध्वनि, स्वर्णोदका और जम्बूनदी।

They are known as the five rivers: Jaṭodakā, Trisrotā, Vṛṣadhvani, Svarṇodakā and Jambunadī.

Word by wordपदार्थ

जटोदका (jaṭodakā) — Jaṭodakāजटोदकात्रिस्रोताः (trisrotāḥ) — Trisrotāत्रिस्रोताच (ca) — andऔरवृषध्वनिः (vṛṣadhvaniḥ) — Vṛṣadhvaniवृषध्वनिइति (iti) — thusइस प्रकारइव (iva) — asजैसेहि (hi) — indeedहीस्वर्णोदका (svarṇodakā) — Svarṇodakāस्वर्णोदकाजम्बूनदी (jambūnadī) — Jambunadīजम्बूनदीपञ्च (pañca) — fiveपाँचनद्यः (nadyaḥ) — riversनदियाँप्रकीर्तिताः (prakīrtitāḥ) — are knownकहलाती हैं

Verse 19

१९19 एतत्पञ्चनदं नाम शिवपृष्ठतमं शुभम्। जपेश्वरसमीपे तु पवित्रं परमं मुने॥ १९

etatpañcanadaṃ nāma śivapṛṣṭhatamaṃ śubham | japeśvarasamīpe tu pavitraṃ paramaṃ mune 19 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.19. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v19. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे मुनि! यह स्थान पंचनद कहलाता है। यह जपेश्वरके पास शिवका बहुत शुभ स्थान है और परम पवित्र है।

O sage, this place is called Pañcanada. It is a most holy place of Śiva, near Japeśvara, and it is supremely pure.

Word by wordपदार्थ

एतत् (etat) — this placeयह स्थानपञ्चनदम् (pañcanadam) — Pañcanadaपंचनदनाम (nāma) — is calledकहलाता हैशिव-पृष्ठतमम् (śiva-pṛṣṭhatamam) — a most holy place of Śivaशिवका बहुत शुभ स्थानशुभम् (śubham) — holyशुभजपेश्वर-समीपे (japeśvara-samīpe) — near Japeśvaraजपेश्वरके पासतु (tu) — andऔरपवित्रम् (pavitram) — pureपवित्रपरमम् (paramam) — supremelyपरममुने (mune) — O sageहे मुनि

Verse 20

२०20 यः पञ्चनदमासाद्य स्नात्वा जप्त्वेश्वरेश्वरम्। पूजयेच्छिवसायुज्यं प्रयात्येव न संशयः॥ २०

yaḥ pañcanadamāsādya snātvā japtveśvareśvaram | pūjayecchivasāyujyaṃ prayātyeva na saṃśayaḥ 20 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.20. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v20. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो पंचनदमें आकर स्नान करता है, ईश्वरोंके ईश्वरका जप करता है और उनकी पूजा करता है, वह निश्चय ही शिवसे एक हो जाता है। इसमें सन्देह नहीं।

Whoever comes to Pañcanada, bathes, chants to the Lord of lords and worships him will surely become one with Śiva. There is no doubt.

Word by wordपदार्थ

यः (yaḥ) — whoeverजोपञ्चनदम् (pañcanadam) — to Pañcanadaपंचनदमेंआसाद्य (āsādya) — comesआकरस्नात्वा (snātvā) — bathesस्नान करकेजप्त्वा (japtvā) — chantsजप करकेईश्वर-ईश्वरम् (īśvara-īśvaram) — to the Lord of lordsईश्वरोंके ईश्वरकापूजयेत् (pūjayet) — worships himपूजा करता हैशिव-सायुज्यम् (śiva-sāyujyam) — become one with Śivaशिवसे एकताप्रयाति (prayāti) — willपाता हैएव (eva) — surelyनिश्चय हीन (na) — noनहींसंशयः (saṃśayaḥ) — doubtसन्देह

Verse 21

२१21 अथ शम्भुरुवाचोमामभिषिञ्चामि नन्दिनम्। गणेन्द्रं व्याहरिष्यामि किं वा त्वं मन्यसेऽव्यये॥ २१

atha śambhuruvācomāmabhiṣiñcāmi nandinam | gaṇendraṃ vyāhariṣyāmi kiṃ vā tvaṃ manyase'vyaye 21 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.21. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v21. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब शम्भुने उमासे कहा — "मैं नन्दीका अभिषेक करूँगा और उसे गणोंका स्वामी घोषित करूँगा। हे अविनाशिनी! तुम क्या सोचती हो?"

Then Śambhu said to Umā, "I will anoint Nandin and name him lord of the gaṇas. What do you think, undying one?"

Word by wordपदार्थ

अथ (atha) — thenतबशम्भुः (śambhuḥ) — Śambhuशम्भुनेउवाच (uvāca) — saidकहाउमाम् (umām) — to Umāउमासेअभिषिञ्चामि (abhiṣiñcāmi) — I will anointअभिषेक करूँगानन्दिनम् (nandinam) — Nandinनन्दीकागण-इन्द्रम् (gaṇa-indram) — lord of the gaṇasगणोंका स्वामीव्याहरिष्यामि (vyāhariṣyāmi) — name himघोषित करूँगाकिम् (kim) — whatक्यावा (vā) — orयात्वम् (tvam) — youतुममन्यसे (manyase) — do thinkसोचती होअव्यये (avyaye) — undying oneहे अविनाशिनी

उमोवाच — Umā said: उमा बोलीं:

Verse 22

२२22 दातुमर्हसि देवेश नन्दिने परमेश्वर। महाप्रियतमो नाथ शैलादिस्तनयो मम॥ २२

dātumarhasi deveśa nandine parameśvara | mahāpriyatamo nātha śailādistanayo mama 22 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.22. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v22. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे देवेश! हे परमेश्वर! आप नन्दीको यह पद अवश्य दीजिये। हे नाथ! शिलादका यह पुत्र मुझे बहुत प्रिय है। यह मेरा अपना पुत्र है।"

"Lord of the gods, Supreme Lord, you should give this to Nandin. My lord, this son of Śilāda is very dear to me. He is my own son."

Word by wordपदार्थ

दातुम् (dātum) — to giveदेनेअर्हसि (arhasi) — you shouldयोग्य हैंदेव-ईश (deva-īśa) — lord of the godsहे देवेशनन्दिने (nandine) — to Nandinनन्दीकोपरम-ईश्वर (parama-īśvara) — Supreme Lordहे परमेश्वरमहा-प्रियतमः (mahā-priyatamaḥ) — very dearबहुत प्रियनाथ (nātha) — my lordहे नाथशैलादिः (śailādiḥ) — son of Śilādaशिलादका पुत्रतनयः (tanayaḥ) — sonपुत्रमम (mama) — my ownमेरा अपना

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 23

२३23 ततः स शङ्करः स्वीयान्सस्मार गणपान्वरान्। स्वतन्त्रः परमेशानः सर्वदो भक्तवत्सलः॥ २३

tataḥ sa śaṅkaraḥ svīyānsasmāra gaṇapānvarān | svatantraḥ parameśānaḥ sarvado bhaktavatsalaḥ 23 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.23. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v23. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब स्वतन्त्र परमेश्वर शंकरने, जो सब कुछ देनेवाले और भक्तवत्सल हैं, अपने श्रेष्ठ गणनायकोंका स्मरण किया।

Then Śaṅkara, the free and Supreme Lord, who gives everything and loves his devotees, called to mind his own fine gaṇa leaders.

Word by wordपदार्थ

ततः (tataḥ) — thenतबसः (saḥ) — heउनशङ्करः (śaṅkaraḥ) — Śaṅkaraशंकरनेस्वीयान् (svīyān) — his ownअपनेसस्मार (sasmāra) — called to mindस्मरण कियागणपान् (gaṇapān) — gaṇa leadersगणनायकोंकावरान् (varān) — fineश्रेष्ठस्वतन्त्रः (svatantraḥ) — freeस्वतन्त्रपरम-ईशानः (parama-īśānaḥ) — Supreme Lordपरमेश्वरसर्व-दः (sarva-daḥ) — who gives everythingसब कुछ देनेवालेभक्त-वत्सलः (bhakta-vatsalaḥ) — loves his devoteesभक्तवत्सल

Verse 24

२४24 स्मरणादेव रुद्रस्य सम्प्राप्ताश्च गणेश्वराः। असङ्ख्याता महामोदाः शङ्कराकृतयोऽखिलाः॥ २४

smaraṇādeva rudrasya samprāptāśca gaṇeśvarāḥ | asaṅkhyātā mahāmodāḥ śaṅkarākṛtayo'khilāḥ 24 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.24. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v24. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

रुद्रके स्मरण करते ही गणेश्वर आ पहुँचे। वे अनगिनत और आनन्दसे भरे थे, और सबका रूप शंकर-जैसा था।

As soon as Rudra thought of them, the lords of the gaṇas arrived. They were countless and full of joy, and every one looked like Śaṅkara.

Word by wordपदार्थ

स्मरणात् (smaraṇāt) — as soon as thought ofस्मरण करतेएव (eva) — indeedहीरुद्रस्य (rudrasya) — Rudraरुद्रकेसम्प्राप्ताः (samprāptāḥ) — arrivedआ पहुँचेच (ca) — andऔरगण-ईश्वराः (gaṇa-īśvarāḥ) — the lords of the gaṇasगणेश्वरअसङ्ख्याताः (asaṅkhyātāḥ) — countlessअनगिनतमहा-मोदाः (mahā-modāḥ) — full of joyआनन्दसे भरेशङ्कर-आकृतयः (śaṅkara-ākṛtayaḥ) — looked like Śaṅkaraशंकर-जैसे रूपवालेअखिलाः (akhilāḥ) — every oneसब

Verse 25

२५25 ते गणेशाः शिवं देवीं प्रणम्याहुः शुभं वचः। ते प्रणम्य करौ बद्ध्वा नतस्कन्धा महाबलाः॥ २५

te gaṇeśāḥ śivaṃ devīṃ praṇamyāhuḥ śubhaṃ vacaḥ | te praṇamya karau baddhvā nataskandhā mahābalāḥ 25 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.25. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v25. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

उन महाबली गणेश्वरोंने शिव और देवीको प्रणाम करके शुभ वचन कहे। उन्होंने हाथ जोड़कर और कन्धे झुकाकर प्रणाम किया।

Those mighty gaṇa lords bowed to Śiva and the goddess and spoke holy words. They bowed with folded hands and bent shoulders.

Word by wordपदार्थ

ते (te) — thoseउनगण-ईशाः (gaṇa-īśāḥ) — gaṇa lordsगणेश्वरोंनेशिवम् (śivam) — to Śivaशिवकोदेवीम् (devīm) — the goddessदेवीकोप्रणम्य (praṇamya) — bowedप्रणाम करकेआहुः (āhuḥ) — spokeकहेशुभम् (śubham) — holyशुभवचः (vacaḥ) — wordsवचनते (te) — theyउन्होंनेप्रणम्य (praṇamya) — bowedप्रणाम करकेकरौ (karau) — handsहाथबद्ध्वा (baddhvā) — with foldedजोड़करनत-स्कन्धाः (nata-skandhāḥ) — bent shouldersकन्धे झुकाकरमहा-बलाः (mahā-balāḥ) — mightyमहाबली

गणेशा ऊचुः — The Gaṇeśas said: गणेश्वर बोले:

Verse 26

२६26 किमर्थं च स्मृता देव ह्याज्ञापय महाप्रभो। किङ्करान्नः समायातांस्त्रिपुरार्दन कामद॥ २६

kimarthaṃ ca smṛtā deva hyājñāpaya mahāprabho | kiṅkarānnaḥ samāyātāṃstripurārdana kāmada 26 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.26. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v26. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे देव! आपने हमें किसलिये याद किया? हे महाप्रभो! आज्ञा दीजिये। हे त्रिपुरनाशक! हे कामनाएँ पूरी करनेवाले! हम आपके सेवक आ गये हैं।

"Lord, why have you called us to mind? Great master, give us your order. We, your servants, have come, destroyer of Tripura, giver of wishes.

Word by wordपदार्थ

किम्-अर्थम् (kim-artham) — whyकिसलियेच (ca) — andऔरस्मृताः (smṛtāḥ) — have you called us to mindयाद कियादेव (deva) — Lordहे देवहि (hi) — indeedहीआज्ञापय (ājñāpaya) — give us your orderआज्ञा दीजियेमहा-प्रभो (mahā-prabho) — great masterहे महाप्रभोकिङ्करान् (kiṅkarān) — servantsसेवकनः (naḥ) — weहमसमायातान् (samāyātān) — have comeआ गये हैंत्रिपुर-अर्दन (tripura-ardana) — destroyer of Tripuraहे त्रिपुरनाशककाम-द (kāma-da) — giver of wishesहे कामनाएँ पूरी करनेवाले

Verse 27

२७27 किं सागरान् शोषयामो यमं वा सह किंकरैः। हन्मो मृत्युं महामृत्युं विशेषं वृद्धपद्मजम्॥ २७

kiṃ sāgarān śoṣayāmo yamaṃ vā saha kiṃkaraiḥ | hanmo mṛtyuṃ mahāmṛtyuṃ viśeṣaṃ vṛddhapadmajam 27 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.27. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v27. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

क्या हम समुद्रोंको सुखा दें, या यमको उसके सेवकोंसहित मार डालें? क्या हम मृत्युको, महामृत्युको, या कमलसे जन्मे बूढ़े ब्रह्माको ही मार दें?

Shall we dry up the oceans, or kill Yama with his servants? Shall we kill Death, or Great Death, or even old Brahmā, born from the lotus?

Word by wordपदार्थ

किम् (kim) — shallक्यासागरान् (sāgarān) — the oceansसमुद्रोंकोशोषयामः (śoṣayāmaḥ) — we dry upहम सुखा देंयमम् (yamam) — Yamaयमकोवा (vā) — orयासह (saha) — withसहितकिङ्करैः (kiṅkaraiḥ) — his servantsउसके सेवकोंहन्मः (hanmaḥ) — shall we killमार डालेंमृत्युम् (mṛtyum) — Deathमृत्युकोमहा-मृत्युम् (mahā-mṛtyum) — Great Deathमहामृत्युकोविशेषम् (viśeṣam) — evenहीवृद्ध-पद्मजम् (vṛddha-padmajam) — old Brahmā, born from the lotusकमलसे जन्मे बूढ़े ब्रह्माको

Verse 28

२८28 बद्ध्वेन्द्रं सह देवैश्च विष्णुं वा पार्षदैः सह। आनयामः सुसंक्रुद्धान्दैत्यान्वा दानवैः सह॥ २८

baddhvendraṃ saha devaiśca viṣṇuṃ vā pārṣadaiḥ saha | ānayāmaḥ susaṅkruddhāndaityānvā dānavaiḥ saha 28 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.28. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v28. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

क्या हम देवताओंसहित इन्द्रको, या पार्षदोंसहित विष्णुको बाँधकर ले आयें? या क्रोधमें भरे दैत्योंको दानवोंसहित ले आयें?

Shall we tie up Indra with the gods, or Viṣṇu with his attendants, and bring them here? Or shall we bring the furious Daityas with the Dānavas?

Word by wordपदार्थ

बद्ध्वा (baddhvā) — tie upबाँधकरइन्द्रम् (indram) — Indraइन्द्रकोसह (saha) — withसहितदेवैः (devaiḥ) — the godsदेवताओंच (ca) — andऔरविष्णुम् (viṣṇum) — Viṣṇuविष्णुकोवा (vā) — orयापार्षदैः (pārṣadaiḥ) — his attendantsपार्षदोंसह (saha) — withसहितआनयामः (ānayāmaḥ) — shall we bringले आयेंसु-सङ्क्रुद्धान् (su-saṅkruddhān) — furiousक्रोधमें भरेदैत्यान् (daityān) — the Daityasदैत्योंकोवा (vā) — orयादानवैः (dānavaiḥ) — the Dānavasदानवोंसह (saha) — withसहित

Verse 29

२९29 कस्याद्य व्यसनं घोरं करिष्यामस्तवाज्ञया। कस्य वाद्योत्सवो देव सर्वकामसमृद्धये॥ २९

kasyādya vyasanaṃ ghoraṃ kariṣyāmastavājñayā | kasya vādyotsavo deva sarvakāmasamṛddhaye 29 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.29. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v29. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

आज आपकी आज्ञासे हम किसपर भयंकर विपत्ति डालें? या हे देव! आज किसके लिये उत्सव करें, जिससे उसकी सब इच्छाएँ पूरी हों?"

On whom shall we bring terrible trouble today, by your order? Or for whom shall we hold a festival today, Lord, to fulfil every wish?"

Word by wordपदार्थ

कस्य (kasya) — on whomकिसपरअद्य (adya) — todayआजव्यसनम् (vyasanam) — troubleविपत्तिघोरम् (ghoram) — terribleभयंकरकरिष्यामः (kariṣyāmaḥ) — shall we bringडालेंतव (tava) — yourआपकीआज्ञया (ājñayā) — by orderआज्ञासेकस्य (kasya) — for whomकिसके लियेवा (vā) — orयाअद्य (adya) — todayआजउत्सवः (utsavaḥ) — a festivalउत्सवदेव (deva) — Lordहे देवसर्व-काम-समृद्धये (sarva-kāma-samṛddhaye) — to fulfil every wishसब इच्छाएँ पूरी करनेके लिये

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 30

३०30 इत्याकर्ण्य वचस्तेषां गणानां वीरवादिनाम्। उवाच तान्स प्रशंस्य गणेशान्परमेश्वरः॥ ३०

ityākarṇya vacasteṣāṃ gaṇānāṃ vīravādinām | uvāca tānsa praśaṃsya gaṇeśānparameśvaraḥ 30 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.30. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v30. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

परमेश्वरने गणोंके ये वीरतापूर्ण वचन सुने। उन्होंने उन गणेश्वरोंकी प्रशंसा की और उनसे कहा।

The Supreme Lord heard these bold words of the gaṇas. He praised those gaṇa lords and spoke to them.

Word by wordपदार्थ

इति (iti) — theseयेआकर्ण्य (ākarṇya) — heardसुनकरवचः (vacaḥ) — wordsवचनतेषाम् (teṣām) — of thoseउनगणानाम् (gaṇānām) — of the gaṇasगणोंकेवीर-वादिनाम् (vīra-vādinām) — boldवीरतापूर्णउवाच (uvāca) — spokeकहातान् (tān) — to themउनसेसः (saḥ) — heउन्होंनेप्रशंस्य (praśaṃsya) — praisedप्रशंसा करकेगण-ईशान् (gaṇa-īśān) — those gaṇa lordsउन गणेश्वरोंकीपरम-ईश्वरः (parama-īśvaraḥ) — the Supreme Lordपरमेश्वरने

शिव उवाच — Śiva said: शिवजी बोले:

Verse 31

३१31 नन्दीश्वरोऽयं पुत्रो मे सर्वेषामीश्वरेश्वरः। प्रियो गणाग्रणीः सर्वैः क्रियतां वचनं मम॥ ३१

nandīśvaro'yaṃ putro me sarveṣāmīśvareśvaraḥ | priyo gaṇāgraṇīḥ sarvaiḥ kriyatāṃ vacanaṃ mama 31 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.31. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v31. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"यह नन्दीश्वर मेरा पुत्र है। यह तुम सब स्वामियोंका भी स्वामी है। यह मेरा प्रिय और गणोंमें अग्रणी है। तुम सब मेरी बात मानो।

"This Nandīśvara is my son. He is the lord over all of you lords. He is dear to me and the chief of the gaṇas. Let all of you obey my word.

Word by wordपदार्थ

नन्दीश्वरः (nandīśvaraḥ) — Nandīśvaraनन्दीश्वरअयम् (ayam) — thisयहपुत्रः (putraḥ) — sonपुत्रमे (me) — myमेरासर्वेषाम् (sarveṣām) — over all of youतुम सबकाईश्वर-ईश्वरः (īśvara-īśvaraḥ) — the lord over lordsस्वामियोंका स्वामीप्रियः (priyaḥ) — dear to meमेरा प्रियगण-अग्रणीः (gaṇa-agraṇīḥ) — the chief of the gaṇasगणोंमें अग्रणीसर्वैः (sarvaiḥ) — all of youतुम सबक्रियताम् (kriyatām) — obeyमानोवचनम् (vacanam) — wordबातमम (mama) — myमेरी

Verse 32

३२32 सर्वे प्रीत्याभिषिञ्चध्वं मद्गणानां गतिं पतिम्। अद्यप्रभृति युष्माकमयं नन्दीश्वरः प्रभुः॥ ३२

sarve prītyābhiṣiñcadhvaṃ madgaṇānāṃ gatiṃ patim | adyaprabhṛti yuṣmākamayaṃ nandīśvaraḥ prabhuḥ 32 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.32. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v32. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तुम सब प्रेमसे इसका मेरे गणोंके आश्रय और स्वामीके रूपमें अभिषेक करो। आजसे यह नन्दीश्वर तुम्हारा स्वामी है।"

All of you, with love, anoint him as the refuge and lord of my gaṇas. From today this Nandīśvara is your master."

Word by wordपदार्थ

सर्वे (sarve) — all of youतुम सबप्रीत्या (prītyā) — with loveप्रेमसेअभिषिञ्चध्वम् (abhiṣiñcadhvam) — anoint himअभिषेक करोमत्-गणानाम् (mat-gaṇānām) — of my gaṇasमेरे गणोंकेगतिम् (gatim) — the refugeआश्रयपतिम् (patim) — lordस्वामीअद्य-प्रभृति (adya-prabhṛti) — from todayआजसेयुष्माकम् (yuṣmākam) — yourतुम्हाराअयम् (ayam) — thisयहनन्दीश्वरः (nandīśvaraḥ) — Nandīśvaraनन्दीश्वरप्रभुः (prabhuḥ) — masterस्वामी

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 33

३३33 एवमुक्ताः शङ्करेण गणपाः सर्व एव ते। एवमस्त्विति सम्प्रोच्य सम्भारानाहरँस्ततः॥ ३३

evamuktāḥ śaṅkareṇa gaṇapāḥ sarva eva te | evamastviti samprocya sambhārānāharaṃstataḥ 33 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.33. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v33. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

शंकरके ऐसा कहनेपर सब गणनायकोंने कहा — "ऐसा ही हो।" फिर उन्होंने अभिषेककी सामग्री इकट्ठी की।

When Śaṅkara said this, all the gaṇa leaders said, "So be it." Then they gathered the things needed for the anointing.

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — thisऐसाउक्ताः (uktāḥ) — saidकहे जानेपरशङ्करेण (śaṅkareṇa) — Śaṅkaraशंकरकेगणपाः (gaṇapāḥ) — the gaṇa leadersगणनायकोंनेसर्वे (sarve) — allसबएव (eva) — indeedहीते (te) — theyउनएवम् (evam) — soऐसा हीअस्तु (astu) — be itहोइति (iti) — thusऐसासम्प्रोच्य (samprocya) — saidकहकरसम्भारान् (sambhārān) — the things neededसामग्रीआहरन् (āharan) — gatheredइकट्ठी कीततः (tataḥ) — thenफिर

Verse 34

३४34 ततो देवाश्च सेन्द्राश्च नारायणमुखास्तथा। मुनयः सर्वतो लोका आजग्मुर्मुदिताननाः॥ ३४

tato devāśca sendrāśca nārāyaṇamukhāstathā | munayaḥ sarvato lokā ājagmurmuditānanāḥ 34 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.34. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v34. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब इन्द्रसहित देवता, नारायण आदि, मुनि और सब लोकोंके लोग प्रसन्न मुखसे वहाँ आये।

Then the gods with Indra, those led by Nārāyaṇa, the sages and people from all the worlds came there with happy faces.

Word by wordपदार्थ

ततः (tataḥ) — thenतबदेवाः (devāḥ) — the godsदेवताच (ca) — andऔरस-इन्द्राः (sa-indrāḥ) — with Indraइन्द्रसहितनारायण-मुखाः (nārāyaṇa-mukhāḥ) — those led by Nārāyaṇaनारायण आदितथा (tathā) — andऔरमुनयः (munayaḥ) — the sagesमुनिसर्वतः (sarvataḥ) — from allसब ओरसेलोकाः (lokāḥ) — people of the worldsलोकोंके लोगआजग्मुः (ājagmuḥ) — cameआयेमुदित-आननाः (mudita-ānanāḥ) — with happy facesप्रसन्न मुखसे

Verse 35

३५35 पितामहोऽपि भगवन्नियोगाच्छङ्करस्य वै। चकार नंदिनः सर्वमभिषेकं समाहितः॥ ३५

pitāmaho'pi bhagavanniyogācchaṅkarasya vai | cakāra naṃdinaḥ sarvamabhiṣekaṃ samāhitaḥ 35 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.35. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v35. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

भगवान् शंकरकी आज्ञासे पितामह ब्रह्माने भी एकाग्र मनसे नन्दीका पूरा अभिषेक किया।

By the order of Lord Śaṅkara, even the grandfather Brahmā, with a focused mind, did the whole anointing of Nandin.

Word by wordपदार्थ

पितामहः (pitāmahaḥ) — the grandfather Brahmāपितामह ब्रह्मानेअपि (api) — evenभीभगवन्-नियोगात् (bhagavan-niyogāt) — by the order of Lordभगवान्की आज्ञासेशङ्करस्य (śaṅkarasya) — Śaṅkaraशंकरकीवै (vai) — indeedहीचकार (cakāra) — didकियानन्दिनः (nandinaḥ) — of Nandinनन्दीकासर्वम् (sarvam) — wholeपूराअभिषेकम् (abhiṣekam) — anointingअभिषेकसमाहितः (samāhitaḥ) — with a focused mindएकाग्र मनसे

Verse 36

३६36 ततो विष्णुस्ततः शक्रो, लोकपालास्तथैव च। ऋषयस्तुष्टुवुश्चैव पितामहपुरोगमाः॥ ३६

tato viṣṇustataḥ śakro lokapālāstathaiva ca | ṛṣayastuṣṭuvuścaiva pitāmahapurogamāḥ 36 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.36. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v36. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

फिर विष्णुने, फिर इन्द्रने और लोकपालोंने भी अभिषेक किया। और पितामहको आगे करके ऋषियोंने स्तुति की।

Then Viṣṇu, then Indra, and the guardians of the worlds did so too. And the ṛṣis, led by the grandfather, sang praises.

Word by wordपदार्थ

ततः (tataḥ) — thenफिरविष्णुः (viṣṇuḥ) — Viṣṇuविष्णुनेततः (tataḥ) — thenफिरशक्रः (śakraḥ) — Indraइन्द्रनेलोकपालाः (lokapālāḥ) — the guardians of the worldsलोकपालोंनेतथा (tathā) — andऔरएव (eva) — tooभीच (ca) — andऔरऋषयः (ṛṣayaḥ) — the ṛṣisऋषियोंनेतुष्टुवुः (tuṣṭuvuḥ) — sang praisesस्तुति कीच (ca) — andऔरएव (eva) — indeedहीपितामह-पुरोगमाः (pitāmaha-purogamāḥ) — led by the grandfatherपितामहको आगे करके

Verse 37

३७37 स्तुतिमत्सु ततस्तेषु विष्णुः सर्वजगत्पतिः। शिरस्यञ्जलिमाधाय तुष्टाव च समाहितः॥ ३७

stutimatsu tatasteṣu viṣṇuḥ sarvajagatpatiḥ | śirasyañjalimādhāya tuṣṭāva ca samāhitaḥ 37 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.37. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v37. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

उनकी स्तुति पूरी होनेपर सारे जगत्के स्वामी विष्णुने सिरपर हाथ जोड़कर एकाग्र मनसे स्तुति की।

When they had finished praising, Viṣṇu, lord of the whole world, put his folded hands on his head and praised with a focused mind.

Word by wordपदार्थ

स्तुतिमत्सु (stutimatsu) — when had finished praisingस्तुति पूरी होनेपरततः (tataḥ) — thenतबतेषु (teṣu) — theyउनकीविष्णुः (viṣṇuḥ) — Viṣṇuविष्णुनेसर्व-जगत्-पतिः (sarva-jagat-patiḥ) — lord of the whole worldसारे जगत्के स्वामीशिरसि (śirasi) — on his headसिरपरअञ्जलिम् (añjalim) — folded handsहाथ जोड़करआधाय (ādhāya) — putरखकरतुष्टाव (tuṣṭāva) — praisedस्तुति कीच (ca) — andऔरसमाहितः (samāhitaḥ) — with a focused mindएकाग्र मनसे

Verse 38

३८38 प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वा जयशब्दं चकार च। ततो गणाधिपाः सर्वे ततो देवास्ततोऽसुराः॥ ३८

prāñjaliḥ praṇato bhūtvā jayaśabdaṃ cakāra ca | tato gaṇādhipāḥ sarve tato devāstato'surāḥ 38 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.38. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v38. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हाथ जोड़कर प्रणाम करके उन्होंने "जय हो!" का नारा लगाया। फिर सब गणेश्वरोंने, फिर देवताओंने और फिर असुरोंने भी।

With folded hands he bowed and shouted, "Victory!" Then all the gaṇa lords did so, then the gods, then the asuras.

Word by wordपदार्थ

प्राञ्जलिः (prāñjaliḥ) — with folded handsहाथ जोड़करप्रणतः (praṇataḥ) — bowedप्रणाम करकेभूत्वा (bhūtvā) — havingहोकरजय-शब्दम् (jaya-śabdam) — "Victory!""जय हो!" का नाराचकार (cakāra) — shoutedलगायाच (ca) — andऔरततः (tataḥ) — thenफिरगण-अधिपाः (gaṇa-adhipāḥ) — the gaṇa lordsगणेश्वरोंनेसर्वे (sarve) — allसबततः (tataḥ) — thenफिरदेवाः (devāḥ) — the godsदेवताओंनेततः (tataḥ) — thenफिरअसुराः (asurāḥ) — the asurasअसुरोंने

Verse 39

३९39 एवं स्तुतश्चाभिषिक्तो देवैः सब्रह्मकैस्तदा। नन्दीश्वरोऽहं विप्रेन्द्र नियोगात्परमेशितुः॥ ३९

evaṃ stutaścābhiṣikto devaiḥ sabrahmakaistadā | nandīśvaro'haṃ viprendra niyogātparameśituḥ 39 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.39. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v39. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे विप्रश्रेष्ठ! इस प्रकार ब्रह्मासहित देवताओंने मेरी स्तुति की और मेरा अभिषेक किया। परमेश्वरकी आज्ञासे मैं नन्दीश्वर बना।

O best of brāhmaṇas, in this way the gods with Brahmā praised and anointed me. By the order of the Supreme Lord I became Nandīśvara.

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — in this wayइस प्रकारस्तुतः (stutaḥ) — praisedस्तुति किया गयाच (ca) — andऔरअभिषिक्तः (abhiṣiktaḥ) — anointedअभिषेक किया गयादेवैः (devaiḥ) — the godsदेवताओंनेस-ब्रह्मकैः (sa-brahmakaiḥ) — with Brahmāब्रह्मासहिततदा (tadā) — thenतबनन्दीश्वरः (nandīśvaraḥ) — Nandīśvaraनन्दीश्वरअहम् (aham) — Iमैंविप्र-इन्द्र (vipra-indra) — O best of brāhmaṇasहे विप्रश्रेष्ठनियोगात् (niyogāt) — by the orderआज्ञासेपरम-ईशितुः (parama-īśituḥ) — of the Supreme Lordपरमेश्वरकी

Verse 40

४०40 उद्वाहश्च कृतस्तत्र नियोगात्परमेष्ठिनः। महोत्सवयुतः प्रीत्या विष्णुब्रह्मादिभिर्मम॥ ४०

udvāhaśca kṛtastatra niyogātparameṣṭhinaḥ | mahotsavayutaḥ prītyā viṣṇubrahmādibhirmama 40 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.40. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v40. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

परमेश्वरकी आज्ञासे वहीं मेरा विवाह भी हुआ। विष्णु, ब्रह्मा आदिने प्रेमसे उसे बड़ा उत्सव बना दिया।

By the order of the Supreme Lord my wedding was also held there. Viṣṇu, Brahmā and the others lovingly made it a great festival.

Word by wordपदार्थ

उद्वाहः (udvāhaḥ) — my weddingविवाहच (ca) — alsoभीकृतः (kṛtaḥ) — was heldहुआतत्र (tatra) — thereवहींनियोगात् (niyogāt) — by the orderआज्ञासेपरमेष्ठिनः (parameṣṭhinaḥ) — of the Supreme Lordपरमेश्वरकीमहा-उत्सव-युतः (mahā-utsava-yutaḥ) — a great festivalबड़े उत्सवसहितप्रीत्या (prītyā) — lovinglyप्रेमसेविष्णु-ब्रह्म-आदिभिः (viṣṇu-brahma-ādibhiḥ) — Viṣṇu, Brahmā and the othersविष्णु, ब्रह्मा आदिनेमम (mama) — myमेरा

Verse 41

४१41 मरुतां च सुता देवी सुयशास्तु मनोहरा। पत्नी सा मेऽभवद्दिव्या मनोनयननन्दिनी॥ ४१

marutāṃ ca sutā devī suyaśāstu manoharā | patnī sā me'bhavaddivyā manonayananandinī 41 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.41. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v41. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

मरुतोंकी सुन्दर पुत्री देवी सुयशा मेरी दिव्य पत्नी बनी। वह मन और आँखोंको आनन्द देनेवाली है।

The lovely goddess Suyaśā, daughter of the Maruts, became my divine wife. She delights the mind and the eyes.

Word by wordपदार्थ

मरुताम् (marutām) — of the Marutsमरुतोंकीच (ca) — andऔरसुता (sutā) — daughterपुत्रीदेवी (devī) — the goddessदेवीसुयशाः (suyaśāḥ) — Suyaśāसुयशातु (tu) — andतोमनोहरा (manoharā) — lovelyसुन्दरपत्नी (patnī) — wifeपत्नीसा (sā) — sheवहमे (me) — myमेरीअभवत् (abhavat) — becameबनीदिव्या (divyā) — divineदिव्यमनः-नयन-नन्दिनी (manaḥ-nayana-nandinī) — delights the mind and the eyesमन और आँखोंको आनन्द देनेवाली

Verse 42

४२42 लब्धं शशिप्रभं छत्रं तया तत्र विभूषितम्। चामरैश्चामरासक्तहस्ताग्रैः स्त्रीगणैर्युतम्॥ ४२

labdhaṃ śaśiprabhaṃ chatraṃ tayā tatra vibhūṣitam | cāmaraiścāmarāsaktahastāgraiḥ strīgaṇairyutam 42 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.42. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v42. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

वहाँ उसे चन्द्रमाके समान उज्ज्वल, सजा हुआ छत्र मिला। उसके चारों ओर हाथोंमें चँवर लिये स्त्रियोंके समूह थे।

There she got a parasol as bright as the moon, richly decorated. Groups of women stood around it, holding chowries in their hands.

Word by wordपदार्थ

लब्धम् (labdham) — gotमिलाशशि-प्रभम् (śaśi-prabham) — as bright as the moonचन्द्रमाके समान उज्ज्वलछत्रम् (chatram) — a parasolछत्रतया (tayā) — sheउसेतत्र (tatra) — thereवहाँविभूषितम् (vibhūṣitam) — richly decoratedसजा हुआचामरैः (cāmaraiḥ) — with chowriesचँवरोंसेचामर-आसक्त-हस्त-अग्रैः (cāmara-āsakta-hasta-agraiḥ) — holding chowries in their handsहाथोंमें चँवर लियेस्त्री-गणैः (strī-gaṇaiḥ) — groups of womenस्त्रियोंके समूहोंसेयुतम् (yutam) — stood around itघिरा

Verse 43

४३43 सिंहासनं च परमं तया चाधिष्ठितं मया। अलंकृतो महालक्ष्म्या मुकुटाद्यैः सुभूषणैः॥ ४३

siṃhāsanaṃ ca paramaṃ tayā cādhiṣṭhitaṃ mayā | alaṃkṛto mahālakṣmyā mukuṭādyaiḥ subhūṣaṇaiḥ 43 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.43. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v43. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

मैं उसके साथ एक बहुत सुन्दर सिंहासनपर बैठा। महालक्ष्मीने मुकुट आदि सुन्दर गहनोंसे मुझे सजाया।

She and I sat on a very fine throne. Mahālakṣmī decorated me with fine ornaments, starting with a crown.

Word by wordपदार्थ

सिंहासनम् (siṃhāsanam) — throneसिंहासनपरच (ca) — andऔरपरमम् (paramam) — very fineबहुत सुन्दरतया (tayā) — she andउसके साथच (ca) — andऔरअधिष्ठितम् (adhiṣṭhitam) — sat onबैठामया (mayā) — Iमैंअलङ्कृतः (alaṅkṛtaḥ) — decoratedसजाया गयामहा-लक्ष्म्या (mahā-lakṣmyā) — Mahālakṣmīमहालक्ष्मीनेमुकुट-आद्यैः (mukuṭa-ādyaiḥ) — starting with a crownमुकुट आदिसु-भूषणैः (su-bhūṣaṇaiḥ) — with fine ornamentsसुन्दर गहनोंसे

Verse 44

४४44 लब्धो हारश्च परमो देव्याः कण्ठगतस्तथा। वृषेन्द्रश्च शितो नागस्सिंहः सिंहध्वजस्तथा॥ ४४

labdho hāraśca paramo devyāḥ kaṇṭhagatastathā | vṛṣendraśca śito nāgassiṃhaḥ siṃhadhvajastathā 44 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.44. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v44. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

मुझे देवीके गलेका उत्तम हार भी मिला। साथ ही सफेद बैल, हाथी, सिंह और सिंहध्वज भी मिले।

I also got the fine necklace that had been on the goddess's neck. I got a white bull, an elephant, a lion and a lion banner too.

Word by wordपदार्थ

लब्धः (labdhaḥ) — I gotमिलाहारः (hāraḥ) — necklaceहारच (ca) — alsoभीपरमः (paramaḥ) — fineउत्तमदेव्याः (devyāḥ) — the goddess'sदेवीकेकण्ठ-गतः (kaṇṭha-gataḥ) — that had been on neckगलेकातथा (tathā) — andऔरवृष-इन्द्रः (vṛṣa-indraḥ) — a bullबैलच (ca) — andऔरसितः (sitaḥ) — whiteसफेदनागः (nāgaḥ) — an elephantहाथीसिंहः (siṃhaḥ) — a lionसिंहसिंह-ध्वजः (siṃha-dhvajaḥ) — a lion bannerसिंहध्वजतथा (tathā) — tooभी

Verse 45

४५45 रथश्च हेमहारश्च चन्द्रबिंबसमः शुभः। अन्यान्यपि च वस्तूनि लब्धानि हि मया मुने॥ ४५

rathaśca hemahāraśca candrabiṃbasamaḥ śubhaḥ | anyānyapi ca vastūni labdhāni hi mayā mune 45 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.45. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v45. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे मुनि! मुझे रथ, चन्द्रमण्डलके समान सुन्दर सोनेका हार और बहुत-सी दूसरी वस्तुएँ भी मिलीं।

O sage, I got a chariot, a lovely golden necklace like the disc of the moon, and many other things.

Word by wordपदार्थ

रथः (rathaḥ) — a chariotरथच (ca) — andऔरहेम-हारः (hema-hāraḥ) — a golden necklaceसोनेका हारच (ca) — andऔरचन्द्र-बिम्ब-समः (candra-bimba-samaḥ) — like the disc of the moonचन्द्रमण्डलके समानशुभः (śubhaḥ) — lovelyसुन्दरअन्यानि (anyāni) — otherदूसरीअपि (api) — alsoभीच (ca) — andऔरवस्तूनि (vastūni) — thingsवस्तुएँलब्धानि (labdhāni) — I gotमिलींहि (hi) — indeedहीमया (mayā) — Iमुझेमुने (mune) — O sageहे मुनि

Verse 46

४६46 एवं कृतविवाहोऽहं तया पत्या महामुने। पादौ ववन्दे शम्भोश्च शिवाया ब्रह्मणो हरेः॥ ४६

evaṃ kṛtavivāho'haṃ tayā patyā mahāmune | pādau vavande śambhośca śivāyā brahmaṇo hareḥ 46 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.46. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v46. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे महामुनि! इस प्रकार विवाह हो जानेपर मैंने अपनी पत्नीके साथ शम्भु, शिवा, ब्रह्मा और हरिके चरणोंमें प्रणाम किया।

Great sage, when my wedding was done, I and my wife bowed at the feet of Śambhu, Śivā, Brahmā and Hari.

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — thusइस प्रकारकृत-विवाहः (kṛta-vivāhaḥ) — when my wedding was doneविवाह हो जानेपरअहम् (aham) — Iमैंनेतया (tayā) — withसाथपत्न्या (patnyā) — my wifeअपनी पत्नीकेमहा-मुने (mahā-mune) — great sageहे महामुनिपादौ (pādau) — at the feetचरणोंमेंववन्दे (vavande) — bowedप्रणाम कियाशम्भोः (śambhoḥ) — of Śambhuशम्भुच (ca) — andऔरशिवायाः (śivāyāḥ) — Śivāशिवाब्रह्मणः (brahmaṇaḥ) — Brahmāब्रह्माहरेः (hareḥ) — Hariहरिके

Verse 47

४७47 तथाविधं त्रिलोकेशः सपत्नीकं च मां प्रभुः। प्रोवाच परया प्रीत्या स शिवो भक्तवत्सलः॥ ४७

tathāvidhaṃ trilokeśaḥ sapatnīkaṃ ca māṃ prabhuḥ | provāca parayā prītyā sa śivo bhaktavatsalaḥ 47 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.47. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v47. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब तीनों लोकोंके स्वामी, भक्तवत्सल प्रभु शिवने बड़े प्रेमसे पत्नीसहित मुझसे कहा।

Śiva, lord of the three worlds, who loves his devotees, then spoke with great love to me and my wife.

Word by wordपदार्थ

तथा-विधम् (tathā-vidham) — thenवैसे स्थितत्रि-लोक-ईशः (tri-loka-īśaḥ) — lord of the three worldsतीनों लोकोंके स्वामीस-पत्नीकम् (sa-patnīkam) — and my wifeपत्नीसहितच (ca) — andऔरमाम् (mām) — to meमुझसेप्रभुः (prabhuḥ) — the Lordप्रभुप्रोवाच (provāca) — spokeकहापरया (parayā) — greatबड़ेप्रीत्या (prītyā) — with loveप्रेमसेसः (saḥ) — heवेशिवः (śivaḥ) — Śivaशिवनेभक्त-वत्सलः (bhakta-vatsalaḥ) — who loves his devoteesभक्तवत्सल

ईश्वर उवाच — Īśvara said: ईश्वर बोले:

Verse 48

४८48 शृणु सत्पुत्र तातस्त्वं सुयशेयं तव प्रिया। ददामि ते वरं प्रीत्या यत्ते मनसि वाञ्छितम्॥ ४८

śṛṇu satputra tātastvaṃ suyaśeyaṃ tava priyā | dadāmi te varaṃ prītyā yatte manasi vāñchitam 48 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.48. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v48. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे सुपुत्र! सुनो। तुम मेरे बेटे हो और यह सुयशा तुम्हारी प्रिय पत्नी है। तुम्हारे मनमें जो वर चाहिये, वह मैं प्रेमसे देता हूँ।

"Listen, good son. You are my child, and Suyaśā is your dear wife. With love I will give you whatever boon your heart wants.

Word by wordपदार्थ

शृणु (śṛṇu) — listenसुनोसत्-पुत्र (sat-putra) — good sonहे सुपुत्रतातः (tātaḥ) — my childमेरे बेटेत्वम् (tvam) — you areतुम होसुयशा (suyaśā) — Suyaśāसुयशाइयम् (iyam) — thisयहतव (tava) — yourतुम्हारीप्रिया (priyā) — dear wifeप्रिय पत्नीददामि (dadāmi) — I will giveदेता हूँते (te) — youतुम्हेंवरम् (varam) — boonवरप्रीत्या (prītyā) — with loveप्रेमसेयत् (yat) — whateverजोते (te) — yourतुम्हारेमनसि (manasi) — heartमनमेंवाञ्छितम् (vāñchitam) — wantsचाहिये

Verse 49

४९49 सदाऽहं तव नन्दीश सन्तुष्टोऽस्मि गणेश्वर। देव्या च सहितो वत्स शृणु मे परमं वचः॥ ४९

sadā'haṃ tava nandīśa santuṣṭo'smi gaṇeśvara | devyā ca sahito vatsa śṛṇu me paramaṃ vacaḥ 49 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.49. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v49. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे नन्दीश! हे गणेश्वर! मैं और देवी तुमसे सदा प्रसन्न हैं। हे वत्स! मेरी श्रेष्ठ बात सुनो।

Nandīśa, lord of the gaṇas, I am always pleased with you, and so is the goddess. My child, hear my highest word.

Word by wordपदार्थ

सदा (sadā) — alwaysसदाअहम् (aham) — Iमैंतव (tava) — with youतुमसेनन्दीश (nandīśa) — Nandīśaहे नन्दीशसन्तुष्टः (santuṣṭaḥ) — pleasedप्रसन्नअस्मि (asmi) — amहूँगण-ईश्वर (gaṇa-īśvara) — lord of the gaṇasहे गणेश्वरदेव्या (devyā) — the goddessदेवीच (ca) — andऔरसहितः (sahitaḥ) — so isसहितवत्स (vatsa) — my childहे वत्सशृणु (śṛṇu) — hearसुनोमे (me) — myमेरीपरमम् (paramam) — highestश्रेष्ठवचः (vacaḥ) — wordबात

Verse 50

५०50 सदेष्टश्च विशिष्टश्च परमैश्वर्यसंयुतः। महायोगी महेष्वासः सपिता सपितामहः॥ ५०

sadeṣṭaśca viśiṣṭaśca paramaiśvaryasaṃyutaḥ | mahāyogī maheṣvāsaḥ sapitā sapitāmahaḥ 50 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.50. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v50. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तुम सदा मेरे प्रिय और विशिष्ट रहोगे, परम ऐश्वर्यसे युक्त। तुम अपने पिता और पितामहसहित महायोगी और महान् धनुर्धर बनोगे।

You will always be dear to me and above others, with the highest power. You will be a great yogī and a great archer, along with your father and grandfather.

Word by wordपदार्थ

सदा (sadā) — alwaysसदाइष्टः (iṣṭaḥ) — dear to meमेरे प्रियच (ca) — andऔरविशिष्टः (viśiṣṭaḥ) — above othersविशिष्टच (ca) — andऔरपरम-ऐश्वर्य-संयुतः (parama-aiśvarya-saṃyutaḥ) — with the highest powerपरम ऐश्वर्यसे युक्तमहा-योगी (mahā-yogī) — a great yogīमहायोगीमहा-इष्वासः (mahā-iṣvāsaḥ) — a great archerमहान् धनुर्धरस-पिता (sa-pitā) — along with your fatherपितासहितस-पितामहः (sa-pitāmahaḥ) — and grandfatherपितामहसहित

Verse 51

५१51 अजेयः सर्वजेता च सदा पूज्यो महाबलः। अहं यत्र भवांस्तत्र यत्र त्वं तत्र चाप्यहम्॥ ५१

ajeyaḥ sarvajetā ca sadā pūjyo mahābalaḥ | ahaṃ yatra bhavāṃstatra yatra tvaṃ tatra cāpyaham 51 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.51. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v51. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तुम अजेय और सबको जीतनेवाले होगे। तुम सदा पूज्य और महाबली रहोगे। जहाँ मैं रहूँगा, वहाँ तुम रहोगे, और जहाँ तुम रहोगे, वहाँ मैं भी रहूँगा।

You will be unconquered and will conquer all. You will always be worshipped and very strong. Wherever I am, you will be there, and wherever you are, I will be there too.

Word by wordपदार्थ

अजेयः (ajeyaḥ) — unconqueredअजेयसर्व-जेता (sarva-jetā) — will conquer allसबको जीतनेवालेच (ca) — andऔरसदा (sadā) — alwaysसदापूज्यः (pūjyaḥ) — worshippedपूज्यमहा-बलः (mahā-balaḥ) — very strongमहाबलीअहम् (aham) — Iमैंयत्र (yatra) — whereverजहाँभवान् (bhavān) — youतुमतत्र (tatra) — thereवहाँयत्र (yatra) — whereverजहाँत्वम् (tvam) — you areतुमतत्र (tatra) — thereवहाँच (ca) — andऔरअपि (api) — tooभीअहम् (aham) — Iमैं

Verse 52

५२52 अयं च ते पिता पुत्र परमैश्वर्यसंयुतः। भविष्यति गणाध्यक्षो मम भक्तो महाबलः॥ ५२

ayaṃ ca te pitā putra paramaiśvaryasaṃyutaḥ | bhaviṣyati gaṇādhyakṣo mama bhakto mahābalaḥ 52 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.52. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v52. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे पुत्र! तुम्हारे ये पिता भी परम ऐश्वर्यसे युक्त होंगे। वे मेरे भक्त, गणाध्यक्ष और महाबली होंगे।

My son, this father of yours will also have the highest power. He will be my devotee, a leader of the gaṇas, and very strong.

Word by wordपदार्थ

अयम् (ayam) — thisयेच (ca) — alsoभीते (te) — of yoursतुम्हारेपिता (pitā) — fatherपितापुत्र (putra) — my sonहे पुत्रपरम-ऐश्वर्य-संयुतः (parama-aiśvarya-saṃyutaḥ) — will have the highest powerपरम ऐश्वर्यसे युक्तभविष्यति (bhaviṣyati) — will beहोंगेगण-अध्यक्षः (gaṇa-adhyakṣaḥ) — a leader of the gaṇasगणाध्यक्षमम (mama) — myमेरेभक्तः (bhaktaḥ) — devoteeभक्तमहा-बलः (mahā-balaḥ) — very strongमहाबली

Verse 53

५३53 पितामहोऽपि ते वत्स तथास्तु नियमा इमे। मत्समीपं गमिष्यन्ति मया दत्तवरास्तथा॥ ५३

pitāmaho'pi te vatsa tathāstu niyamā ime | matsamīpaṃ gamiṣyanti mayā dattavarāstathā 53 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.53. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v53. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे वत्स! तुम्हारे पितामह भी ऐसे ही होंगे। ये मेरे नियम हैं। वे मेरे पास आयेंगे और उन्हें भी मुझसे वर मिलेंगे।"

My child, your grandfather too will be so. These are my terms. They will come near me, and they too will have boons from me."

Word by wordपदार्थ

पितामहः (pitāmahaḥ) — grandfatherपितामहअपि (api) — tooभीते (te) — yourतुम्हारेवत्स (vatsa) — my childहे वत्सतथा (tathā) — soऐसे हीअस्तु (astu) — will beहोंगेनियमाः (niyamāḥ) — termsनियमइमे (ime) — these areये हैंमत्-समीपम् (mat-samīpam) — near meमेरे पासगमिष्यन्ति (gamiṣyanti) — will comeआयेंगेमया (mayā) — from meमुझसेदत्त-वराः (datta-varāḥ) — will have boonsवर पाये हुएतथा (tathā) — tooभी

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 54

५४54 ततो देवी महाभागा नन्दिनं वरदाब्रवीत्। वरं ब्रूहीति मां पुत्र सर्वान्कामान्यथेप्सितान्॥ ५४

tato devī mahābhāgā nandinaṃ varadābravīt | varaṃ brūhīti māṃ putra sarvānkāmānyathepsitān 54 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.54. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v54. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब वर देनेवाली महाभागा देवीने नन्दीसे कहा — "हे पुत्र! तुम जो-जो इच्छाएँ चाहते हो, वे सब मुझसे कहो।"

Then the blessed goddess, giver of boons, said to Nandin, "My son, tell me all the wishes you want."

Word by wordपदार्थ

ततः (tataḥ) — thenतबदेवी (devī) — the goddessदेवीनेमहा-भागा (mahā-bhāgā) — the blessedमहाभागानन्दिनम् (nandinam) — to Nandinनन्दीसेवरदा (varadā) — giver of boonsवर देनेवालीअब्रवीत् (abravīt) — saidकहावरम् (varam) — wishesवरब्रूहि (brūhi) — tellकहोइति (iti) — thusऐसामाम् (mām) — meमुझसेपुत्र (putra) — my sonहे पुत्रसर्वान् (sarvān) — allसबकामान् (kāmān) — wishesइच्छाएँयथा-ईप्सितान् (yathā-īpsitān) — you wantजो चाहते हो

Verse 55

५५55 तच्छ्रुत्वा वचनं देव्याः प्रावोचत्साञ्जलिस्तदा। भक्तिर्भवतु मे देवि पादयोस्ते सदा वरा॥ ५५

tacchrutvā vacanaṃ devyāḥ prāvocatsāñjalistadā | bhaktirbhavatu me devi pādayoste sadā varā 55 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.55. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v55. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

देवीके वचन सुनकर मैंने हाथ जोड़कर कहा — "हे देवी! आपके चरणोंमें मेरी सदा उत्तम भक्ति बनी रहे।"

Hearing the goddess's words, I folded my hands and said, "O goddess, may I always have deep devotion to your feet."

Word by wordपदार्थ

तत् (tat) — thisवहश्रुत्वा (śrutvā) — hearingसुनकरवचनम् (vacanam) — wordsवचनदेव्याः (devyāḥ) — the goddess'sदेवीकेप्रावोचत् (prāvocat) — saidकहास-अञ्जलिः (sa-añjaliḥ) — I folded my handsहाथ जोड़करतदा (tadā) — thenतबभक्तिः (bhaktiḥ) — devotionभक्तिभवतु (bhavatu) — may haveबनी रहेमे (me) — Iमेरीदेवि (devi) — O goddessहे देवीपादयोः (pādayoḥ) — to feetचरणोंमेंते (te) — yourआपकेसदा (sadā) — alwaysसदावरा (varā) — deepउत्तम

Verse 56

५६56 श्रुत्वा मम वचो देवी ह्येवमस्त्विति साब्रवीत्। सुयशां तां च सुप्रीत्या नन्दिप्रियतमां शिवाम्॥ ५६

śrutvā mama vaco devī hyevamastviti sābravīt | suyaśāṃ tāṃ ca suprītyā nandipriyatamāṃ śivām 56 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.56. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v56. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

मेरी बात सुनकर देवीने कहा — "ऐसा ही हो।" फिर उन्होंने बड़े प्रेमसे नन्दीकी परम प्रिय, कल्याणी सुयशासे कहा।

Hearing my words, the goddess said, "So be it." Then with great love she spoke to kind Suyaśā, Nandin's dearest wife.

Word by wordपदार्थ

श्रुत्वा (śrutvā) — hearingसुनकरमम (mama) — myमेरीवचः (vacaḥ) — wordsबातदेवी (devī) — the goddessदेवीनेहि (hi) — indeedहीएवम् (evam) — soऐसा हीअस्तु (astu) — be itहोइति (iti) — thusऐसासा (sā) — sheउन्होंनेअब्रवीत् (abravīt) — saidकहासुयशाम् (suyaśām) — to Suyaśāसुयशासेताम् (tām) — thatउसच (ca) — andऔरसु-प्रीत्या (su-prītyā) — with great loveबड़े प्रेमसेनन्दि-प्रियतमाम् (nandi-priyatamām) — Nandin's dearest wifeनन्दीकी परम प्रियशिवाम् (śivām) — kindकल्याणी

देव्युवाच — Devī said: देवी बोलीं:

Verse 57

५७57 वत्से वरं यथेष्टं हि त्रिनेत्रा जन्मवर्जिता। पुत्रपौत्रैस्तु भक्तिर्मे तथा च भर्तुरेव हि॥ ५७

vatse varaṃ yatheṣṭaṃ hi trinetrā janmavarjitā | putrapautraistu bhaktirme tathā ca bhartureva hi 57 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.57. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v57. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे बेटी! जैसा चाहो वैसा वर लो। तुम तीन नेत्रोंवाली और जन्मसे मुक्त होगी। अपने पुत्र-पौत्रोंसहित तुम्हारी मुझमें और अपने पतिमें भी भक्ति बनी रहेगी।"

"My child, take the boon you wish. You will have three eyes and be free from birth. With your sons and grandsons, you will have devotion to me and to your husband."

Word by wordपदार्थ

वत्से (vatse) — my childहे बेटीवरम् (varam) — the boonवरयथा-इष्टम् (yathā-iṣṭam) — you wishजैसा चाहोहि (hi) — indeedहीत्रि-नेत्रा (tri-netrā) — will have three eyesतीन नेत्रोंवालीजन्म-वर्जिता (janma-varjitā) — free from birthजन्मसे मुक्तपुत्र-पौत्रैः (putra-pautraiḥ) — with your sons and grandsonsपुत्र-पौत्रोंसहिततु (tu) — andऔरभक्तिः (bhaktiḥ) — devotionभक्तिमे (me) — to meमुझमेंतथा (tathā) — andऔरच (ca) — alsoभीभर्तुः (bhartuḥ) — to your husbandअपने पतिमेंएव (eva) — indeedहीहि (hi) — indeedही

नन्द्युवाच — Nandī said: नन्दी बोले:

Verse 58

५८58 तदा ब्रह्मा च विष्णुश्च सर्वे देवगणाश्च वै। ताभ्यां वरान्ददुः प्रीत्या सुप्रसन्नाः शिवाज्ञया॥ ५८

tadā brahmā ca viṣṇuśca sarve devagaṇāśca vai | tābhyāṃ varāndaduḥ prītyā suprasannāḥ śivājñayā 58 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.58. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v58. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब ब्रह्मा, विष्णु और सब देवगण बहुत प्रसन्न हुए। शिवकी आज्ञासे उन्होंने प्रेमसे हम दोनोंको वर दिये।

Then Brahmā, Viṣṇu and all the hosts of gods were very pleased. At Śiva's order they lovingly gave boons to the two of us.

Word by wordपदार्थ

तदा (tadā) — thenतबब्रह्मा (brahmā) — Brahmāब्रह्माच (ca) — andऔरविष्णुः (viṣṇuḥ) — Viṣṇuविष्णुच (ca) — andऔरसर्वे (sarve) — allसबदेव-गणाः (deva-gaṇāḥ) — the hosts of godsदेवगणच (ca) — andऔरवै (vai) — indeedहीताभ्याम् (tābhyām) — to the two of usहम दोनोंकोवरान् (varān) — boonsवरददुः (daduḥ) — gaveदियेप्रीत्या (prītyā) — lovinglyप्रेमसेसु-प्रसन्नाः (su-prasannāḥ) — very pleasedबहुत प्रसन्नशिव-आज्ञया (śiva-ājñayā) — at Śiva's orderशिवकी आज्ञासे

Verse 59

५९59 सान्वयं मां गृहीत्वेशस्ततः सम्बन्धिबान्धवैः। आरुह्य वृषमीशानो गतो देव्या निजं गृहम्॥ ५९

sānvayaṃ māṃ gṛhītveśastataḥ sambandhibāndhavaiḥ | āruhya vṛṣamīśāno gato devyā nijaṃ gṛham 59 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.59. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v59. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब प्रभुने मुझे मेरे परिवार, सम्बन्धियों और बन्धुओंसहित साथ लिया। ईशान बैलपर चढ़कर देवीके साथ अपने धाम चले गये।

Then the Lord took me and my family, with our relatives and kin. Īśāna rode his bull and went with the goddess to his own home.

Word by wordपदार्थ

स-अन्वयम् (sa-anvayam) — and my familyमेरे परिवारसहितमाम् (mām) — meमुझेगृहीत्वा (gṛhītvā) — tookसाथ लेकरईशः (īśaḥ) — the Lordप्रभुनेततः (tataḥ) — thenतबसम्बन्धि-बान्धवैः (sambandhi-bāndhavaiḥ) — with our relatives and kinसम्बन्धियों और बन्धुओंसहितआरुह्य (āruhya) — rodeचढ़करवृषम् (vṛṣam) — his bullबैलपरईशानः (īśānaḥ) — Īśānaईशानगतः (gataḥ) — wentचले गयेदेव्या (devyā) — with the goddessदेवीके साथनिजम् (nijam) — his ownअपनेगृहम् (gṛham) — homeधाम

Verse 60

६०60 विष्ण्वादयः सुराः सर्वे प्रशंसन्तो ह्यमी तदा। स्वधामानि ययुः प्रीत्या संस्तुवन्तः शिवं शिवाम्॥ ६०

viṣṇvādayaḥ surāḥ sarve praśaṃsanto hyamī tadā | svadhāmāni yayuḥ prītyā saṃstuvantaḥ śivaṃ śivām 60 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.60. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v60. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब विष्णु आदि ये सब देवता प्रशंसा करने लगे। वे शिव और शिवाकी स्तुति करते हुए प्रसन्नतासे अपने-अपने धाम चले गये।

Then all these gods, led by Viṣṇu, were full of praise. They went happily to their own homes, singing the praises of Śiva and Śivā.

Word by wordपदार्थ

विष्णु-आदयः (viṣṇu-ādayaḥ) — led by Viṣṇuविष्णु आदिसुराः (surāḥ) — the godsदेवताओंनेसर्वे (sarve) — allसबप्रशंसन्तः (praśaṃsantaḥ) — praisedप्रशंसा करते हुएहि (hi) — indeedहीअमी (amī) — theseयेतदा (tadā) — thenतबस्व-धामानि (sva-dhāmāni) — to their own homesअपने-अपने धामययुः (yayuḥ) — wentचले गयेप्रीत्या (prītyā) — happilyप्रसन्नतासेसंस्तुवन्तः (saṃstuvantaḥ) — singing the praisesस्तुति करते हुएशिवम् (śivam) — of Śivaशिवशिवाम् (śivām) — and Śivāऔर शिवाकी

Verse 61

६१61 इति ते कथितो वत्स स्वावतारो महामुने। सदानन्दकरः पुंसां शिवभक्तिप्रवर्द्धनः॥ ६१

iti te kathito vatsa svāvatāro mahāmune | sadānandakaraḥ puṃsāṃ śivabhaktipravarddhanaḥ 61 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.61. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v61. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे वत्स! हे महामुनि! इस प्रकार मैंने तुम्हें अपने अवतारकी कथा सुनायी। यह लोगोंको सदा आनन्द देती है और शिवभक्ति बढ़ाती है।

My child, great sage, so I have told you about my own avatāra. It always brings joy to people and makes their devotion to Śiva grow.

Word by wordपदार्थ

इति (iti) — soइस प्रकारते (te) — youतुम्हेंकथितः (kathitaḥ) — I have toldसुनायीवत्स (vatsa) — my childहे वत्सस्व-अवतारः (sva-avatāraḥ) — my own avatāraअपने अवतारकी कथामहा-मुने (mahā-mune) — great sageहे महामुनिसदा-आनन्द-करः (sadā-ānanda-karaḥ) — always brings joyसदा आनन्द देनेवालीपुंसाम् (puṃsām) — to peopleलोगोंकोशिव-भक्ति-प्रवर्धनः (śiva-bhakti-pravardhanaḥ) — makes devotion to Śiva growशिवभक्ति बढ़ानेवाली

Verse 62

६२62 य इदं नन्दिनो जन्म वरदानं तथा मम। अभिषेकं विवाहं च शृणुयाच्छ्रावयेत्तथा॥ ६२

ya idaṃ nandino janma varadānaṃ tathā mama | abhiṣekaṃ vivāhaṃ ca śṛṇuyācchrāvayettathā 62 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.62. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v62. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

यह नन्दीके जन्म, मुझे मिले वरदान, मेरे अभिषेक और विवाहकी कथा है। जो इसे सुनता है या दूसरोंको सुनाता है,

This is the story of Nandin's birth, the boon given to me, my anointing and my wedding. Whoever hears it or makes others hear it,

Word by wordपदार्थ

यः (yaḥ) — whoeverजोइदम् (idam) — thisइसनन्दिनः (nandinaḥ) — Nandin'sनन्दीकेजन्म (janma) — birthजन्मवर-दानम् (vara-dānam) — the boon givenवरदानतथा (tathā) — andऔरमम (mama) — to meमुझे मिलेअभिषेकम् (abhiṣekam) — my anointingअभिषेकविवाहम् (vivāham) — my weddingविवाहकी कथाच (ca) — andऔरशृणुयात् (śṛṇuyāt) — hears itसुनता हैश्रावयेत् (śrāvayet) — makes others hear itदूसरोंको सुनाता हैतथा (tathā) — orया

Verse 63

६३63 पठेद्वा पाठयेद्वापि श्रद्धावान्भक्तिसंयुतः। इह सर्वसुखं भुक्त्वा परत्र लभते गतिम्॥ ६३

paṭhedvā pāṭhayedvāpi śraddhāvānbhaktisaṃyutaḥ | iha sarvasukhaṃ bhuktvā paratra labhate gatim 63 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 7.63. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-seven-nandikesvaras-consecration-and-marriage#v63. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

या श्रद्धा और भक्तिसे इसे पढ़ता या पढ़वाता है, वह यहाँ सब सुख भोगता है। परलोकमें वह परम गति पाता है।

or reads it or has it read, with faith and devotion, enjoys every happiness here. In the next world he reaches the highest goal.

Word by wordपदार्थ

पठेत् (paṭhet) — reads itपढ़ता हैवा (vā) — orयापाठयेत् (pāṭhayet) — has it readपढ़वाता हैवा (vā) — orयाअपि (api) — alsoभीश्रद्धावान् (śraddhāvān) — with faithश्रद्धासेभक्ति-संयुतः (bhakti-saṃyutaḥ) — and devotionभक्तिसेइह (iha) — hereयहाँसर्व-सुखम् (sarva-sukham) — every happinessसब सुखभुक्त्वा (bhuktvā) — enjoysभोगकरपरत्र (paratra) — in the next worldपरलोकमेंलभते (labhate) — reachesपाता हैगतिम् (gatim) — the highest goalपरम गति

❁ ❁ ❁

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां नन्दिकेश्वरावताराभिषेक-विवाहवर्णनं नाम सप्तमोऽध्यायः॥ ७॥

Thus ends the seventh chapter, called "The Description of Nandikeśvara's Avatāra, Consecration, and Marriage," in the third Śatarudra-saṃhitā, in the glorious Śiva Mahāpurāṇa.

॥ इस प्रकार श्रीशिवमहापुराणके अन्तर्गत तृतीय शतरुद्रसंहितामें नन्दिकेश्वर-अवतार-अभिषेक एवं विवाहवर्णन नामक सातवाँ अध्याय पूर्ण हुआ॥ ७॥

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license. अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें। संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.