Chapter 30·Jāmbavān tells the tale·Verses 1–दोहा 30
नाम पाहरु
Jāmbavān says that the one on whom the Lord shows mercy has lasting welfare, and gods, men and sages are pleased with him. He is victorious, humble, a sea of virtues, and his fame lights the three worlds. By the Lord's grace the work is done, and their birth is fruitful today. He says what Hanumān did cannot be told even with a thousand mouths, and he tells Raghupati Hanumān's lovely deeds. Hearing them, the Lord of mercy is very pleased, and he gladly hugs Hanumān to his heart. He asks how Jānakī lives and keeps guard of her own life. Hanumān answers: day and night, your name keeps watch, your meditation is the door, and her eyes are locked on her own feet. By what path can her life escape?जाम्बवान ने कहा, हे रघुराय, जिस पर आप दया करते हैं, उसे सदा शुभ और निरन्तर कुशल रहती है, देवता, मनुष्य और मुनि उस पर प्रसन्न रहते हैं। वही विजयी, विनयी और गुणों का सागर है और उसका सुयश तीनों लोकों में फैलता है। प्रभु की कृपा से सब काम हुआ, आज हमारा जन्म सफल हो गया। नाथ, पवनपुत्र ने जो करनी की, वह हज़ार मुखों से भी कही नहीं जा सकती। जाम्बवान ने पवनपुत्र के सुहावने चरित रघुपति को सुनाए। सुनकर कृपानिधि के मन को बहुत अच्छा लगा और उन्होंने हर्षित होकर हनुमान को फिर हृदय से लगा लिया। उन्होंने कहा, तात, बताओ जानकी किस प्रकार रहती है और अपने प्राणों की रक्षा कैसे करती है? हनुमान बोले: आपका नाम पहरेदार है, आपका ध्यान किवाड़ है, और आँखें अपने ही चरणों में जड़ी हुई ताला हैं। फिर प्राण किस मार्ग से निकल सकते हैं?
१1जामवंत कह सुनु रघुराया। जा पर नाथ करहु तुम्ह दाया ॥ताहि सदा सुभ कुसल निरंतर। सुर नर मुनि प्रसन्न ता ऊपर ॥
jāmavaṃta kaha sunu raghurāyā jā para nātha karahu tumha dāyā |tāhi sadā subha kusala niraṃtara sura nara muni prasanna tā ūpara ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Sundara Kāṇḍa 30.1. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/sundar-kand-doha-30-jambavan-tells#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
जाम्बवान ने कहा, 'हे रघुराय, सुनिए: हे नाथ, जिस पर आप दया करते हैं, उसे सदा शुभ और निरन्तर कुशल रहती है, और देवता, मनुष्य और मुनि उस पर प्रसन्न रहते हैं।
Jāmbavān said, 'Listen, Raghurāya: the one on whom you show mercy, Lord, has good and welfare always, and gods, men and sages are pleased with him.
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Sundara Kāṇḍa 30.2. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/sundar-kand-doha-30-jambavan-tells#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
वही विजयी, विनयी और गुणों का सागर है, और उसका सुयश तीनों लोकों में उजागर रहता है। प्रभु की कृपा से सब काम हुआ और आज हमारा जन्म सफल हो गया।
He wins, he is humble, a sea of virtues, and his fame lights up the three worlds. By the Lord's grace all the work is done, and our birth has borne fruit today.
Verse 3
३3नाथ पवनसुत कीन्हि जो करनी। सहसहुँ मुख न जाइ सो बरनी ॥पवनतनय के चरित सुहाए। जामवंत रघुपतिहि सुनाए ॥
nātha pavanasuta kīnhi jo karanī sahasahum̐ mukha na jāi so baranī |pavanatanaya ke carita suhāe jāmavaṃta raghupatihi sunāe ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Sundara Kāṇḍa 30.3. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/sundar-kand-doha-30-jambavan-tells#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Sundara Kāṇḍa 30.4. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/sundar-kand-doha-30-jambavan-tells#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
सुनकर कृपानिधि के मन को बहुत अच्छा लगा, और उन्होंने हर्षित होकर हनुमान को फिर हृदय से लगा लिया। 'तात, बताओ जानकी कैसे रहती हैं? वे अपने प्राणों की रक्षा कैसे करती हैं?'
Hearing them, the Lord of mercy was very pleased, and gladly held Hanumān to his heart again. 'Tell me, son, how does Jānakī live? How does she guard her own life?'
Verse दोहा 30
दोहा ३०दोहा 30नाम पाहरु दिवस निसि ध्यान तुम्हार कपाट।लोचन निज पद जंत्रित जाहिं प्रान केहिं बाट ॥ ३० ॥
nāma pāharu divasa nisi dhyāna tumhāra kapāṭa |locana nija pada jaṃtrita jāhiṃ prāna kehiṃ bāṭa ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Sundara Kāṇḍa 30.दोहा 30. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/sundar-kand-doha-30-jambavan-tells#vदोहा 30. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
हनुमान ने कहा, 'आपका नाम दिन-रात पहरा देता है, आपका ध्यान किवाड़ है, और उनके नेत्र अपने ही चरणों में ताले की तरह जड़े हैं। फिर प्राण किस मार्ग से जाएँ?'
Hanumān said, 'Your name stands guard day and night, your remembrance is the door, and her eyes are locked on her own feet. By what road can her life go out?'
Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method.
The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation
and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें।
संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ
CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.