The hunchback made Kaikeyī agree, planting a knife of deceit in her heart. The queen did not see how near the grief was, like a fattened goat grazing green grass before the knife. Mantharā's words were soft at first and hard at the end, like honey mixed with strong poison. She said: Do you remember? The king owes you two boons. Ask for them today and cool your heart. Ask the kingdom for your son and forest-dwelling for Rāma, and take away all your rival's joy. When the king swears by Rāma, then ask, so his word does not fail. If the harm is not done by the end of tonight, it will be too late. Believe my word as dear as your life. She was a sinner; she made a plan, told Kaikeyī to go to the anger-room, and warned her: carry out your plan with care, do not trust the king suddenly.कुबड़ी ने कैकेयी को राज़ी कर लिया और उसके हृदय में कपट की छुरी पत्थर पर टिकाकर तेज़ कर दी। रानी निकट का दुख देख नहीं सकी, जैसे हरी घास चरता हुआ बलि का पशु। मंथरा की बात आरम्भ में कोमल थी और अंत में कठोर, मानो शहद में तेज़ विष घोलकर दे रही हो। उसने कहा: याद है? राजा के पास तुम्हारे दो वरदान धरोहर हैं। आज उन्हें माँगकर अपनी छाती ठंडी करो। बेटे के लिए राज्य और राम के लिए वनवास माँग लो, सौत का सारा हर्ष छीन लो। जब राजा राम की शपथ करें, तब माँगना, जिससे वचन टल न सके। आज रात बीतने पर काम बिगड़ जाएगा; मेरी बात प्राणों से प्रिय मानना। उस पापिनी ने बड़ा बुरा दाँव रचकर कहा कि कोपभवन जाओ; काम सँवारना, सावधान रहना, सहसा राजा का विश्वास मत करना।
kubarīṃ kari kabulī kaikeī kapaṭa churī ura pāhana ṭeī |lakhai na rāni nikaṭa dukhu kaiṃse carai harita tina balipasu jaiseṃ ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 22.1. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-22-the-two-boons#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
कुबड़ी ने कैकेयी को राज़ी कर लिया, और कपट की छुरी उसके हृदय पर पत्थर पर टिकाकर तेज़ की। रानी निकट का दुख न देख सकी, जैसे हरी घास चरता हुआ बलि का पशु।
The hunchback made Kaikeyī agree, planting the knife of deceit in her heart and sharpening it on a stone. The queen did not see how near the grief was, like a sacrificial goat grazing on green grass.
Verse 2
२2सुनत बात मृदु अंत कठोरी। देति मनहुँ मधु माहुर घोरी ॥कहइ चेरि सुधि अहइ कि नाही। स्वामिनि कहिहु कथा मोहि पाहीं ॥
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 22.2. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-22-the-two-boons#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
उसकी बात आरम्भ में कोमल थी और अंत में कठोर, मानो वह शहद में तेज़ विष घोलकर दे रही हो। वह बोली: 'याद है? राजा के पास तुम्हारे दो वरदान धरोहर हैं।
Her words were soft at first and hard at the end, as if she were mixing strong poison into honey. She said: 'Do you remember? The king holds two boons in trust for you.
dui baradāna bhūpa sana thātī māgahu āju juṛāvahu chātī |sutahi rāju rāmahi banavāsū dehu lehu saba savati hulāsu ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 22.3. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-22-the-two-boons#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
आज उन्हें माँगकर अपनी छाती ठंडी करो। पुत्र के लिए राज्य और राम के लिए वनवास माँगो, और सौत का सारा हर्ष छीन लो।'
Ask them today and cool your heart. Ask the kingdom for your son and forest-dwelling for Rāma, and take away all your rival's joy.'
Verse 4
४4भूपति राम सपथ जब करई। तब मागेहु जेहिं बचनु न टरई ॥होइ अकाजु आजु निसि बीतें। बचनु मोर प्रिय मानेहु जी तें ॥
bhūpati rāma sapatha jaba karaī taba māgehu jehiṃ bacanu na ṭaraī |hoi akāju āju nisi bīteṃ bacanu mora priya mānehu jī teṃ ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 22.4. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-22-the-two-boons#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
'जब राजा राम की शपथ करें, तब माँगना, जिससे उनका वचन टल न सके। आज रात बीतने पर काम बिगड़ जाएगा; मेरी बात प्राणों जितनी प्रिय मानना।'
'When the king swears by Rāma, then ask, so that his word may not slip. The harm will be done if the night passes tonight; take my word as dear as your life.'
Verse दोहा 22
दोहा २२दोहा 22बड़ कुघातु करि पातकिनि कहेसि कोपगृहँ जाहु।काजु सँवारेहु सजग सबु सहसा जनि पतिआहु ॥ २२ ॥
baṛa kughātu kari pātakini kahesi kopagṛham̐ jāhu |kāju sam̐vārehu sajaga sabu sahasā jani patiāhu ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 22.दोहा 22. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-22-the-two-boons#vदोहा 22. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
उस पापिन ने बहुत बुरा दाँव रचा और कैकेयी से कहा कि कोपभवन में जाओ: 'काम को सावधानी से सँवारना, और सहसा राजा का विश्वास मत कर लेना।'
The sinner made a great evil plan. She told Kaikeyī to go to the anger-room: 'Arrange your matter with care, and do not trust the king suddenly.'
Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method.
The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation
and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें।
संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ
CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.