Guha says Lakṣmaṇa's love is lovely by nature, and that hate and love cannot be hidden. So he begins to gather gifts: roots, bulbs, fruit, birds and deer. Porters bring loads of big, fat old fish. He sets out to meet them with the gifts, and finds good omens, a root of blessing. Seeing the sage from afar, he says his name and bows full length. Knowing he is dear to Rāma, Vasiṣṭha blesses him and explains to Bharata who he is. Hearing that he is Rāma's friend, Bharata leaves his chariot and goes down, surging with love. Guha tells his village, caste and name, and salutes with his forehead on the ground. Seeing him prostrate, Bharata takes him to his heart, as if he had met Lakṣmaṇa. Love does not fit in his heart.गुह कहता है कि लक्ष्मण का स्नेह स्वभाव से सुहावना है, और बैर तथा प्रीति छिपाने से नहीं छिपते। यह कहकर वह भेंट जुटाने लगा: कन्द, मूल, फल, पक्षी और हिरन माँगे। कहार बड़ी-बड़ी, मोटी, पुरानी मछलियाँ भर-भरकर लाए। भेंट सजाकर वह मिलने चला और मंगल के मूल शुभ शकुन पाए। दूर से मुनिराज को देखकर उसने अपना नाम कहकर दण्डवत प्रणाम किया। उसे राम का प्रिय जानकर वसिष्ठ ने आशीर्वाद दिया और भरत को समझाकर बताया। राम का सखा सुनकर भरत ने रथ छोड़ दिया और स्नेह से उमगते हुए उतरकर चले। गुह ने अपना गाँव, जाति और नाम सुनाकर माथा धरती पर लगाकर प्रणाम किया। उसे दण्डवत करते देखकर भरत ने हृदय से लगा लिया, मानो लक्ष्मण से भेंट हुई हो; प्रेम हृदय में समाता नहीं।
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 193.1. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-193-guha-meets-bharata#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
'लक्ष्मण का स्नेह स्वभाव से सुहावना है; बैर और प्रीति छिपाने से नहीं छिपते।' यह कहकर वह भेंट जुटाने लगा: कन्द, मूल, फल, पक्षी और हिरन माँगे।
'Lakṣmaṇa's love is lovely by its nature, and hate and love cannot be hidden by hiding them.' So saying, he began to gather gifts: roots, bulbs, fruit, birds and deer.
Verse 2
२2मीन पीन पाठीन पुराने। भरि भरि भार कहारन्ह आने ॥मिलन साजु सजि मिलन सिधाए। मंगल मूल सगुन सुभ पाए ॥
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 193.2. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-193-guha-meets-bharata#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 193.3. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-193-guha-meets-bharata#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
दूर से मुनीश्वर को देखकर उसने अपना नाम कहकर दण्डवत प्रणाम किया। उसे राम का प्रिय जानकर वसिष्ठ ने आशीर्वाद दिया, और मुनीश्वर ने भरत को समझाकर बताया।
Seeing the lord of sages from afar, he said his own name and bowed full length. Knowing him dear to Rāma, Vasiṣṭha blessed him, and the great sage explained to Bharata who he was.
Verse 4
४4राम सखा सुनि संदनु त्यागा। चले उतरि उमगत अनुरागा ॥गाउँ जाति गुहँ नाउँ सुनाई। कीन्ह जोहारु माथ महि लाई ॥
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 193.4. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-193-guha-meets-bharata#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
राम का सखा सुनकर भरत ने रथ छोड़ दिया और स्नेह से उमगते हुए उतरकर चले। गुह ने अपना गाँव, जाति और नाम सुनाकर माथा धरती पर लगाकर प्रणाम किया।
Hearing that he was Rāma's friend, Bharata left his chariot and went down, surging with love. Guha told his village, caste and name, and saluted, touching his forehead to the ground.
Verse दोहा 193
दोहा १९३दोहा 193करत दंडवत देखि तेहि भरत लीन्ह उर लाइ।मनहुँ लखन सन भेंट भइ प्रेम न हृदयँ समाइ ॥ १९३ ॥
karata daṃḍavata dekhi tehi bharata līnha ura lāi |manahum̐ lakhana sana bheṃṭa bhai prema na hṛdayam̐ samāi ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 193.दोहा 193. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-193-guha-meets-bharata#vदोहा 193. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
उसे दण्डवत करते देखकर भरत ने हृदय से लगा लिया, मानो लक्ष्मण से भेंट हुई हो। प्रेम हृदय में समाता नहीं था।
Seeing him prostrate, Bharata took him to his heart, as though he had met Lakṣmaṇa. Love did not fit in his heart.
Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method.
The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation
and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें।
संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ
CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.