Devī stotra · Kāśī · ascribed to Śaṅkara by tradition

श्रीअन्नपूर्णास्तोत्रम्

Annapurna Stotram — Mother, give me alms

In Kashi the Goddess is Annapurna, "full of food", and even Śiva comes to her with a begging bowl. This hymn stands in that line: ten long verses list her beauty and her powers and every one ends bhikṣāṃ dehi, give me alms. The last two verses say what the alms are for, knowledge and detachment, and end with a line many households know by heart: my mother is Pārvatī, my father Maheśvara.

Verse 1

नित्यानन्दकरी वराभयकरी सौन्दर्यरत्नाकरी
निर्धूताखिलघोरपावनकरी प्रत्यक्षमाहेश्वरी ।
प्रालेयाचलवंशपावनकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ १ ॥

nityānandakarī varābhayakarī saundaryaratnākarī
nirdhūtākhilaghorapāvanakarī pratyakṣamāheśvarī |
prāleyācalavaṃśapāvanakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

नित्यानन्दकरीवराभयकरीसौन्दर्यरत्नाकरीनिर्धूताखिलघोरपावनकरीप्रत्यक्षमाहेश्वरीप्रालेयाचलवंशकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

आप सदा का आनंद देती हैं, वर और अभय देती हैं, सुंदरता का सागर हैं। आप सब भयानक पाप धोकर पवित्र करती हैं; आप आँखों के सामने साक्षात् महेश्वरी हैं। आपने हिमालय के वंश को पवित्र किया। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

You give lasting joy, you grant boons and freedom from fear, you are an ocean of beauty. You wash away every terrible sin and make pure; you are the great Goddess before our eyes. You made the mountain's family holy. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
नित्यानन्दकरी
you give lasting joyसदा का आनंद देती
वराभयकरी
you grant boons and freedom from fearवर और अभय देती
सौन्दर्यरत्नाकरी
an ocean of beautyसुंदरता का सागर
निर्धूताखिलघोर
you wash away every terrible sinसब भयानक पाप धोती
पावनकरी
make pureपवित्र करती
प्रत्यक्षमाहेश्वरी
the great Goddess before our eyesआँखों के सामने साक्षात् महेश्वरी
प्रालेयाचलवंश
the mountain's familyहिमालय का वंश
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 2

नानारत्नविचित्रभूषणकरी हेमाम्बराडम्बरी
मुक्ताहारविलम्बमान विलसत् वक्षोजकुम्भान्तरी ।
काश्मीरागरुवासिता रुचिकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ २ ॥

nānāratnavicitrabhūṣaṇakarī hemāmbarāḍambarī
muktāhāravilambamāna vilasat vakṣojakumbhāntarī |
kāśmīrāgaruvāsitā rucikarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

नानारत्नविचित्रभूषणहेमाम्बराडम्बरीमुक्ताहारविलम्बमानवक्षोजकुम्भान्तरीकाश्मीरागरुवासितारुचिकरीकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

आप अनेक रत्नों से चमकते गहने पहनती हैं, और सुनहरे वस्त्रों में शोभा पाती हैं। मोतियों के हार आपके स्तनों के बीच लटककर चमकते हैं। केसर और अगर की सुगंध से भरी, आप मन को भाती हैं। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

You wear ornaments bright with many gems, and shine in golden clothes. Strings of pearls hang shining between your breasts. Fragrant with saffron and aloe-wood, you are lovely. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
नानारत्नविचित्रभूषण
ornaments bright with many gemsअनेक रत्नों से चमकते गहने
हेमाम्बराडम्बरी
shine in golden clothesसुनहरे वस्त्रों में शोभा
मुक्ताहार
strings of pearlsमोतियों के हार
विलम्बमान
hangलटककर
वक्षोजकुम्भान्तरी
between your breastsस्तनों के बीच
काश्मीरागरुवासिता
fragrant with saffron and aloe-woodकेसर और अगर की सुगंध से भरी
रुचिकरी
lovelyमन को भाती
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 3

योगानन्दकरी रिपुक्षयकरी धर्मार्थनिष्ठाकरी
चन्द्रार्कानलभासमानलहरी त्रैलोक्यरक्षाकरी ।
सर्वैश्वर्यसमस्तवाञ्छितकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ३ ॥

yogānandakarī ripukṣayakarī dharmārthaniṣṭhākarī
candrārkānalabhāsamānalaharī trailokyarakṣākarī |
sarvaiśvaryasamastavāñchitakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

योगानन्दकरीरिपुक्षयकरीधर्मार्थनिष्ठाकरीचन्द्रार्कानलभासमानलहरीत्रैलोक्यरक्षाकरीसर्वैश्वर्यसमस्तवाञ्छितकरीकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

आप योग का आनंद देती हैं, शत्रुओं का नाश करती हैं, लोगों को धर्म और सही धन में स्थिर करती हैं। आप चंद्र, सूर्य और अग्नि-सी चमकती लहर हैं; तीनों लोकों की रक्षा करती हैं। आप सारा ऐश्वर्य और हर इच्छा देती हैं। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

You give the joy of yoga, you destroy enemies, you make people firm in dharma and right wealth. You are a wave shining like moon, sun and fire; you protect the three worlds. You grant all power and every wish. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
योगानन्दकरी
you give the joy of yogaयोग का आनंद देती
रिपुक्षयकरी
you destroy enemiesशत्रुओं का नाश करती
धर्मार्थनिष्ठाकरी
you make people firm in dharma and right wealthधर्म और सही धन में स्थिर करती
चन्द्रार्कानलभासमानलहरी
a wave shining like moon, sun and fireचंद्र, सूर्य और अग्नि-सी चमकती लहर
त्रैलोक्यरक्षाकरी
you protect the three worldsतीनों लोकों की रक्षा करती
सर्वैश्वर्य
all powerसारा ऐश्वर्य
समस्तवाञ्छितकरी
you grant every wishहर इच्छा देती
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 4

कैलासाचलकन्दरालयकरी गौरी उमा शङ्करी
कौमारी निगमार्थगोचरकरी ओङ्कारबीजाक्षरी ।
मोक्षद्वारकपाटपाटनकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ४ ॥

kailāsācalakandarālayakarī gaurī umā śaṅkarī
kaumārī nigamārthagocarakarī oṅkārabījākṣarī |
mokṣadvārakapāṭapāṭanakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

कैलासाचलकन्दरालयकरीगौरीउमाशङ्करीकौमारीनिगमार्थगोचरकरीओङ्कारबीजाक्षरीमोक्षद्वारकपाटपाटनकरीकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

आप कैलास पर्वत की गुफाओं में अपना घर बनाती हैं; आप गौरी, उमा, शंकरी हैं। आप कुमारी हैं; वेदों का अर्थ समझाती हैं; आप ओंकार बीज-अक्षर हैं। आप मोक्ष के द्वार के किवाड़ खोल देती हैं। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

You make your home in the caves of Mount Kailāsa; you are Gaurī, Umā, Śaṅkarī. You are the maiden; you make the meaning of the Vedas clear; you are the seed-syllable Oṃ. You break open the doors of liberation. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
कैलासाचलकन्दरालयकरी
you make your home in the caves of Mount Kailāsaकैलास पर्वत की गुफाओं में घर बनाती
गौरी
Gaurīगौरी
उमा
Umāउमा
शङ्करी
Śaṅkarīशंकरी
कौमारी
the maidenकुमारी
निगमार्थगोचरकरी
you make the meaning of the Vedas clearवेदों का अर्थ समझाती
ओङ्कारबीजाक्षरी
the seed-syllable Oṃओंकार बीज-अक्षर
मोक्षद्वारकपाटपाटनकरी
you break open the doors of liberationमोक्ष के द्वार के किवाड़ खोलती
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 5

दृश्यादृश्य विभूतिवाहनकरी ब्रह्माण्डभाण्डोदरी
लीलानाटकसूत्रभेदनकरी विज्ञानदीपाङ्कुरी ।
श्रीविश्वेशमनः प्रसादनकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ५ ॥

dṛśyādṛśya vibhūtivāhanakarī brahmāṇḍabhāṇḍodarī
līlānāṭakasūtrabhedanakarī vijñānadīpāṅkurī |
śrīviśveśamanaḥ prasādanakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

दृश्यादृश्यविभूतिवाहनकरीब्रह्माण्डभाण्डोदरीलीलानाटकसूत्रभेदनकरीविज्ञानदीपाङ्कुरीश्रीविश्वेशमनःप्रसादनकरीकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

आप दिखने वाली और न दिखने वाली संपदा धारण करती हैं; सारा ब्रह्मांड आपके पेट में है। आप संसार के खेल-नाटक का धागा काटती हैं; आप सच्चे ज्ञान के दीपक की लौ हैं। आप श्री विश्वेश्वर के मन को प्रसन्न करती हैं। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

You carry riches seen and unseen; the whole universe is in your belly. You cut the thread of the play of the world; you are the flame of the lamp of true knowledge. You delight the heart of Śrī Viśveśa. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
दृश्यादृश्य
seen and unseenदिखने वाली और न दिखने वाली
विभूतिवाहनकरी
you carry richesसंपदा धारण करती
ब्रह्माण्डभाण्डोदरी
the whole universe is in your bellyसारा ब्रह्मांड आपके पेट में
लीलानाटकसूत्रभेदनकरी
you cut the thread of the play of the worldसंसार के खेल-नाटक का धागा काटती
विज्ञानदीपाङ्कुरी
the flame of the lamp of true knowledgeसच्चे ज्ञान के दीपक की लौ
श्रीविश्वेशमनःप्रसादनकरी
you delight the heart of Śrī Viśveśaश्री विश्वेश्वर के मन को प्रसन्न करती
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 6

उर्वी सर्वजनेश्वरी भगवती माताऽन्नपूर्णेश्वरी
वेणीनीलसमानकुन्तलधरी नित्यान्नदानेश्वरी ।
सर्वानन्दकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ६ ॥

urvī sarvajaneśvarī bhagavatī mātā'nnapūrṇeśvarī
veṇīnīlasamānakuntaladharī nityānnadāneśvarī |
sarvānandakarī sadāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

उर्वीसर्वजनेश्वरीभगवतीवेणीनीलसमानकुन्तलधरीनित्यान्नदानेश्वरीसर्वानन्दकरीसदाशुभकरीकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

आप धरती हैं, सब लोगों की स्वामिनी, भगवती, माँ अन्नपूर्णेश्वरी। आपके बाल नीली चोटी जैसे काले हैं; आप सदा अन्न देने वाली स्वामिनी हैं। आप हर आनंद देती हैं और सदा भला करती हैं। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

You are the earth, queen of all people, the blessed Goddess, Mother Annapūrṇeśvarī. Your hair is dark as a braid of blue; you are the queen who always gives food. You give every joy and always do good. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
उर्वी
the earthधरती
सर्वजनेश्वरी
queen of all peopleसब लोगों की स्वामिनी
भगवती
the blessed Goddessभगवती
वेणीनीलसमानकुन्तलधरी
your hair is dark as a braid of blueबाल नीली चोटी जैसे काले
नित्यान्नदानेश्वरी
the queen who always gives foodसदा अन्न देने वाली स्वामिनी
सर्वानन्दकरी
you give every joyहर आनंद देती
सदाशुभकरी
always do goodसदा भला करती
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 7

आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी शम्भोस्त्रिभावाकरी
काश्मीरा त्रिजलेश्वरी त्रिलहरी नित्याङ्कुरा शर्वरी ।
कामाकाङ्क्षकरी जनोदयकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ७ ॥

ādikṣāntasamastavarṇanakarī śambhostribhāvākarī
kāśmīrā trijaleśvarī trilaharī nityāṅkurā śarvarī |
kāmākāṅkṣakarī janodayakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरीशम्भोः त्रिभावाकरीकाश्मीरात्रिजलेश्वरीत्रिलहरीनित्याङ्कुराशर्वरीकामाकाङ्क्षकरीजनोदयकरीकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

आप अ से क्ष तक सब अक्षर प्रकट करती हैं; आप शंभु के तीनों भावों को धारण करती हैं। आप कश्मीर वाली हैं, तीन जलों की स्वामिनी, तीन लहरों वाली, सदा अंकुरित होने वाली, रात्रि। आप इच्छा और चाह जगाती हैं; लोगों को ऊपर उठाती हैं। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

You bring forth all the letters from a to kṣa; you hold Śambhu's three states. You are of Kashmir, queen of the three waters, of three waves, ever-sprouting, the night. You stir desire and longing; you raise people up. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
आदिक्षान्तसमस्तवर्णनकरी
you bring forth all the letters from a to kṣaअ से क्ष तक सब अक्षर प्रकट करती
शम्भोः त्रिभावाकरी
you hold Śambhu's three statesशंभु के तीनों भाव धारण करती
काश्मीरा
of Kashmirकश्मीर वाली
त्रिजलेश्वरी
queen of the three watersतीन जलों की स्वामिनी
त्रिलहरी
of three wavesतीन लहरों वाली
नित्याङ्कुरा
ever-sproutingसदा अंकुरित होने वाली
शर्वरी
the nightरात्रि
कामाकाङ्क्षकरी
you stir desire and longingइच्छा और चाह जगाती
जनोदयकरी
you raise people upलोगों को ऊपर उठाती
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 8

देवी सर्वविचित्ररत्नरचिता दाक्षायणी सुन्दरी
वामे स्वादुपयोधरा प्रियकरी सौभाग्य माहेश्वरी ।
भक्ताभीष्टकरी सदाशुभकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ८ ॥

devī sarvavicitraratnaracitā dākṣāyaṇī sundarī
vāme svādupayodharā priyakarī saubhāgya māheśvarī |
bhaktābhīṣṭakarī sadāśubhakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

सर्वविचित्ररत्नरचितादाक्षायणीसुन्दरीवामेस्वादुपयोधराप्रियकरीसौभाग्यमाहेश्वरीभक्ताभीष्टकरीकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

हर तरह के रत्नों से सजी देवी, दाक्षायणी, सुंदरी। शिव के बाएँ भाग में, मीठे दूध वाली, आप प्रिय काम करती हैं; सौभाग्य की महेश्वरी। आप भक्तों की मनचाही चीज़ देती हैं और सदा भला करती हैं। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

Goddess adorned with every kind of gem, Dākṣāyaṇī, the lovely one. On the left of Śiva, sweet-breasted, you do what is dear; great Goddess of good fortune. You grant what devotees wish and always do good. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
सर्वविचित्ररत्नरचिता
adorned with every kind of gemहर तरह के रत्नों से सजी
दाक्षायणी
Dākṣāyaṇīदाक्षायणी
सुन्दरी
the lovely oneसुंदरी
वामे
on the leftबाएँ भाग में
स्वादुपयोधरा
sweet-breastedमीठे दूध वाली
प्रियकरी
you do what is dearप्रिय काम करती
सौभाग्यमाहेश्वरी
great Goddess of good fortuneसौभाग्य की महेश्वरी
भक्ताभीष्टकरी
you grant what devotees wishभक्तों की मनचाही चीज़ देती
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 9

चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशा चन्द्रांशुबिम्बाधरी
चन्द्रार्काग्निसमानकुण्डलधरी चन्द्रार्कवर्णेश्वरी ।
मालापुस्तकपाशसाङ्कुशधरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ ९ ॥

candrārkānalakoṭikoṭisadṛśā candrāṃśubimbādharī
candrārkāgnisamānakuṇḍaladharī candrārkavarṇeśvarī |
mālāpustakapāśasāṅkuśadharī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशाचन्द्रांशुबिम्बाधरीकुण्डलधरीचन्द्रार्कवर्णेश्वरीमालापुस्तकपाशअङ्कुशकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

करोड़ों-करोड़ों चंद्र, सूर्य और अग्नि जैसी चमक वाली, आपके होंठ चंद्रमा की किरणों-से चमकते हैं। आपके कुंडल चंद्र, सूर्य और अग्नि जैसे हैं; आप चंद्र-सूर्य के रंग वाली स्वामिनी हैं। आप माला, पुस्तक, पाश और अंकुश धारण करती हैं। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

Bright as millions upon millions of moons, suns and fires, your lips glow like the moon's rays. Your earrings are like moon, sun and fire; you are queen with the colour of moon and sun. You hold a rosary, a book, a noose and a goad. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
चन्द्रार्कानलकोटिकोटिसदृशा
bright as millions upon millions of moons, suns and firesकरोड़ों-करोड़ों चंद्र, सूर्य और अग्नि जैसी चमक वाली
चन्द्रांशुबिम्बाधरी
your lips glow like the moon's raysहोंठ चंद्रमा की किरणों-से चमकते
कुण्डलधरी
your earringsआपके कुंडल
चन्द्रार्कवर्णेश्वरी
queen with the colour of moon and sunचंद्र-सूर्य के रंग वाली स्वामिनी
माला
rosaryमाला
पुस्तक
bookपुस्तक
पाश
nooseपाश
अङ्कुश
goadअंकुश
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 10

क्षत्रत्राणकरी महाऽभयकरी माता कृपासागरी
साक्षान्मोक्षकरी सदा शिवकरी विश्वेश्वरी श्रीधरी ।
दक्षाक्रन्दकरी निरामयकरी काशीपुराधीश्वरी
भिक्षां देहि कृपावलम्बनकरी माताऽन्नपूर्णेश्वरी ॥ १० ॥

kṣatratrāṇakarī mahā'bhayakarī mātā kṛpāsāgarī
sākṣānmokṣakarī sadā śivakarī viśveśvarī śrīdharī |
dakṣākrandakarī nirāmayakarī kāśīpurādhīśvarī
bhikṣāṃ dehi kṛpāvalambanakarī mātā'nnapūrṇeśvarī ||

क्षत्रत्राणकरीमहाभयकरीकृपासागरीसाक्षान्मोक्षकरीशिवकरीविश्वेश्वरीश्रीधरीदक्षाक्रन्दकरीनिरामयकरीकाशीपुराधीश्वरीभिक्षां देहिकृपावलम्बनकरीअन्नपूर्णेश्वरी
हिन्दी अर्थ

आप क्षत्रियों की रक्षा करती हैं, बड़ा अभय देती हैं, हे माँ, कृपा का सागर। आप सीधे मोक्ष देती हैं, सदा कल्याण करती हैं; सबकी स्वामिनी, श्री को धारण करने वाली। आपने दक्ष को रुलाया; आप रोग मिटाती हैं। हे काशी नगरी की स्वामिनी, कृपा का सहारा देने वाली माँ अन्नपूर्णेश्वरी, मुझे भिक्षा दो।

English sense

You shelter the warrior-class, you give great freedom from fear, Mother, ocean of grace. You give liberation directly, you always do good; queen of all, bearer of fortune. You made Dakṣa weep; you give health. Queen of the city of Kāśī, Mother Annapūrṇeśvarī, you who give the support of your grace: give me alms.

पदार्थ · word by word
क्षत्रत्राणकरी
you shelter the warrior-classक्षत्रियों की रक्षा करती
महाभयकरी
you give great freedom from fearबड़ा अभय देती
कृपासागरी
ocean of graceकृपा का सागर
साक्षान्मोक्षकरी
you give liberation directlyसीधे मोक्ष देती
शिवकरी
you do goodकल्याण करती
विश्वेश्वरी
queen of allसबकी स्वामिनी
श्रीधरी
bearer of fortuneश्री को धारण करने वाली
दक्षाक्रन्दकरी
you made Dakṣa weepदक्ष को रुलाया
निरामयकरी
you give healthरोग मिटाती
काशीपुराधीश्वरी
queen of the city of Kāśīकाशी नगरी की स्वामिनी
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
कृपावलम्बनकरी
you who give the support of your graceकृपा का सहारा देने वाली
अन्नपूर्णेश्वरी
Annapūrṇeśvarīअन्नपूर्णेश्वरी

Verse 11

अन्नपूर्णे सदापूर्णे शङ्करप्राणवल्लभे ।
ज्ञानवैराग्यसिद्ध्यर्थं भिक्षां देहि च पार्वति ॥ ११ ॥

annapūrṇe sadāpūrṇe śaṅkaraprāṇavallabhe |
jñānavairāgyasiddhyarthaṃ bhikṣāṃ dehi ca pārvati ||

अन्नपूर्णेसदापूर्णेशङ्करप्राणवल्लभेज्ञानवैराग्यसिद्ध्यर्थम्भिक्षां देहिपार्वति
हिन्दी अर्थ

हे अन्नपूर्णा, सदा भरी हुई, शंकर को प्राणों से प्यारी: हे पार्वती, मुझे भिक्षा दो, ताकि मुझे ज्ञान और वैराग्य मिले।

English sense

Annapūrṇā, ever full, beloved as life itself to Śaṅkara: Pārvatī, give me alms, so that I may gain knowledge and detachment.

पदार्थ · word by word
अन्नपूर्णे
Annapūrṇāहे अन्नपूर्णा
सदापूर्णे
ever fullसदा भरी हुई
शङ्करप्राणवल्लभे
beloved as life itself to Śaṅkaraशंकर को प्राणों से प्यारी
ज्ञानवैराग्य
knowledge and detachmentज्ञान और वैराग्य
सिद्ध्यर्थम्
so that I may gainताकि मिले
भिक्षां देहि
give me almsमुझे भिक्षा दो
पार्वति
Pārvatīहे पार्वती

Verse 12

माता मे पार्वती देवी पिता देवो महेश्वरः ।
बान्धवाः शिवभक्ताश्च स्वदेशो भुवनत्रयम् ॥ १२ ॥

mātā me pārvatī devī pitā devo maheśvaraḥ |
bāndhavāḥ śivabhaktāśca svadeśo bhuvanatrayam ||

माता मेपार्वती देवीपितादेवो महेश्वरःबान्धवाःशिवभक्ताःस्वदेशःभुवनत्रयम्
हिन्दी अर्थ

मेरी माँ देवी पार्वती हैं, मेरे पिता देव महेश्वर। मेरे बंधु शिव के भक्त हैं, और मेरा देश तीनों लोक है।

English sense

My mother is the Goddess Pārvatī, my father the god Maheśvara. My kin are Śiva's devotees, and my homeland is the three worlds.

Variant reading माता च पार्वती देवी for माता मे पार्वती देवी (same sense).
पदार्थ · word by word
माता मे
my motherमेरी माँ
पार्वती देवी
the Goddess Pārvatīदेवी पार्वती
पिता
fatherपिता
देवो महेश्वरः
the god Maheśvaraदेव महेश्वर
बान्धवाः
kinबंधु
शिवभक्ताः
Śiva's devoteesशिव के भक्त
स्वदेशः
homelandमेरा देश
भुवनत्रयम्
the three worldsतीनों लोक
॥ इति श्रीशङ्करभगवतः कृतौ अन्नपूर्णास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Terms on this page

Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Annapurna अन्नपूर्णा The Goddess of nourishment and food, a form of Parvati, worshipped for household abundance.
Kailash कैलाश The mountain abode of Shiva and Parvati.
Parvati पार्वती The daughter of the mountain and consort of Shiva; the questioner to whom much of tantra is expounded.
Kashi काशी Varanasi, the city on the Ganga held to stand outside ordinary dissolution.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras