Śrī Śiva Mahāpurāṇa शतरुद्रसंहिता Chapter 9

॥ ॐ श्रीसाम्बशिवाय नमः ॥    ॥ ॐ श्रीगणेशाय नमः ॥

श्रीशिवमहापुराण

शतरुद्रसंहिता
Chapter Nine · The Deeds of Bhairava · Verses 1–72

अथ नवमोऽध्यायः

Nandīśvara continues the Bhairava-avatāra story for Sanatkumāra: after cutting off Brahmā's fifth head in the previous chapter, the fierce Kālabhairava — wearing the Kāpālika vow enjoined by Śiva himself — wanders the three worlds with skull in hand, but the sin of brahmahatyā will not leave him at any tīrtha. Wandering in this way he reaches Viṣṇu's abode; Garuḍa-bannered Viṣṇu and the gods bow to him, and Lakṣmī sends the Lord alms in a bowl named Manorathavatī. Viṣṇu praises the all-pervading, formless-yet-embodied Maheśvara who has appeared before him, and, prompted by Śiva, questions why the sovereign Lord submits to such a wandering, alms-begging existence though he is master of all and answerable to none; Bhairava explains that this fearsome vow is undertaken precisely to atone for the sin of severing Brahmā's head. Viṣṇu marvels that even remembering Śiva's name or feet dissolves the gravest sins, including brahmahatyā itself, and begs Śiva not to hide his true form behind Māyā; delighted, Bhairava grants Viṣṇu the boon of becoming a giver of boons to all gods himself, along with the boon of eternal nearness to Śiva's feet. As Bhairava sets out again for alms, Viṣṇu calls back the personified Brahmahatyā following him and pleads with her to release the trident-bearing Lord; she refuses, wishing only to purify herself by continuing to serve him and to see him again once freed from this form. Bhairava commends Viṣṇu's gracious words and grants him a boon in return, and Viṣṇu asks for nothing but the vision of the Lord he has just witnessed. Nandī then narrates how Bhairava, still pursued everywhere by Brahmahatyā, at last reaches the divine city of Vārāṇasī, upon entering which the wailing Brahmahatyā, unable to follow him there, plunges into the netherworld; simultaneously the skull falls from his hand to the ground, and the spot becomes the tīrtha called Kapālamocana ('release from the skull'). Rudra, seeing the skull released at last, dances there in supreme joy, and Nandī explains that this skull could be shed nowhere else in the world save Kāśī — hence Kāśī alone should be resorted to for release from such sin. Nandī then extols the merits of this tīrtha and of Kālabhairava's worship at Kāśī: bathing at Kapālamocana and offering tarpaṇa to gods and ancestors frees one from brahmahatyā; Bhairava himself remains seated there, devouring the accumulated sins of his devotees; whoever keeps a night-vigil fast on the dark eighth of Mārgaśīrṣa in Kālabhairava's presence, there or elsewhere, is freed from the gravest sins; the sins of countless lifetimes melt away merely at the sight of Kālabhairava, while one who wrongs his devotees suffers repeated misfortune; those devoted to Viśveśvara in Kāśī but not to Kālabhairava still meet great sorrow, and one who lives in Vārāṇasī yet neglects Bhairava's worship sees his sins wax like the moon in its bright fortnight, just as neglecting to worship Kālarāja on the appointed days makes even accumulated merit wane like the moon's dark fortnight. Finally, Nandī declares that hearing this sacred account of Bhairava's origin, which removes the sin of killing a Brahmin, frees one from every sin, and that even a person in prison or in the direst calamity is released from distress simply by hearing of Bhairava's appearance. नन्दीश्वर सनत्कुमारको भैरवावतारकी कथा आगे बढ़ाते हुए बताते हैं: पिछले अध्यायमें ब्रह्माका पाँचवाँ सिर काटनेके बाद, स्वयं शिवजीके आदेशसे कापालिक व्रत धारण किये हुए उग्र कालभैरव हाथमें कपाल लिये तीनों लोकोंमें घूमते हैं, किन्तु ब्रह्महत्याका पाप किसी भी तीर्थमें उनका पीछा करना नहीं छोड़ता। इस प्रकार घूमते हुए वे विष्णुके निवासस्थानपर पहुँचते हैं; गरुड़ध्वज विष्णु तथा देवगण उन्हें दण्डवत् प्रणाम करते हैं, और लक्ष्मी मनोरथवती नामकी भिक्षा पात्रमें भरकर भेजती हैं। विष्णु उस सर्वव्यापी, अरूप होते हुए भी रूपधारी महेश्वरकी स्तुति करते हैं, और शिवजीकी ही प्रेरणासे पूछते हैं कि सर्वेश्वर होकर भी वे भिक्षाटनका यह उग्र व्रत क्यों धारण किये हुए हैं; भैरव उत्तर देते हैं कि यह ब्रह्महत्याके पापका प्रायश्चित करनेके लिये है। विष्णु आश्चर्यसे कहते हैं कि शिवजीका स्मरणमात्र अथवा उनके चरणोंका ध्यान भी ब्रह्महत्या-जैसे महापापको नष्ट कर देता है, और प्रार्थना करते हैं कि शिवजी अपनी मायासे उन्हें मोहित न करें; प्रसन्न होकर भैरव विष्णुको स्वयं सब देवताओंको वर देनेवाला बननेका तथा सदा अपने चरणोंके सामीप्यका वर देते हैं। जब भैरव पुनः भिक्षाटनके लिये चलते हैं, तब विष्णु उनके पीछे-पीछे जा रही ब्रह्महत्याको बुलाकर त्रिशूलधारी भैरवको छोड़ देनेकी प्रार्थना करते हैं; परन्तु वह मना कर देती है, क्योंकि इसी बहाने वह भैरवकी सेवा करके स्वयं पवित्र होना तथा उन्हें पुनः इस रूपमें देखना चाहती है। भैरव विष्णुके इन वचनोंसे प्रसन्न होकर उन्हें भी वर माँगनेको कहते हैं, और विष्णु शिवके इस साक्षात् दर्शनके अतिरिक्त और कुछ नहीं माँगते। इसके बाद नन्दी बताते हैं कि सर्वत्र ब्रह्महत्यासे पीछा किये जाते हुए भैरव अन्ततः दिव्य वाराणसीपुरीमें पहुँचते हैं, और उसमें प्रवेश करते ही हाहाकार करती हुई ब्रह्महत्या, जो वहाँ उनका पीछा नहीं कर सकी, पातालमें जा गिरती है; उसी क्षण भैरवके हाथसे कपाल भी पृथ्वीपर गिर पड़ता है, और वह स्थान कपालमोचन नामक तीर्थ बन जाता है। कपालका छूटना देखकर रुद्र परम आनन्दसे वहाँ नृत्य करते हैं, और नन्दी बताते हैं कि यह कपाल संसारके किसी भी अन्य स्थानपर नहीं, केवल काशीमें ही छूट सका — इसीलिये ब्रह्महत्या-जैसे पापसे मुक्तिके लिये काशीका ही सेवन करना चाहिये। तदनन्तर नन्दी इस तीर्थ तथा काशीमें कालभैरवकी उपासनाकी महिमाका वर्णन करते हैं: कपालमोचनमें स्नान करके विधिपूर्वक देवताओं तथा पितरोंका तर्पण करनेसे ब्रह्महत्यासे छुटकारा मिलता है; भैरव स्वयं वहाँ विराजमानकर भक्तोंके संचित पापोंका भक्षण करते रहते हैं; जो मार्गशीर्षकी कृष्णाष्टमीको कालभैरवके समीप उपवास तथा जागरण करता है, वह महापापोंसे मुक्त हो जाता है, चाहे यह व्रत अन्यत्र ही क्यों न किया जाय; कालभैरवके दर्शनमात्रसे अनेक जन्मोंके पाप नष्ट हो जाते हैं, जबकि उनके भक्तोंका अपराध करनेवाला बार-बार दुर्गतिको प्राप्त होता है; जो काशीमें विश्वेश्वरके भक्त होकर भी कालभैरवके भक्त नहीं हैं, वे भी महादुःख पाते हैं, और जो वाराणसीमें रहकर भी भैरवका भजन नहीं करता, उसके पाप शुक्लपक्षके चन्द्रमाकी भाँति बढ़ते जाते हैं, ठीक वैसे ही जैसे नियत दिनोंपर कालराजका भजन न करनेसे पुण्य भी कृष्णपक्षके चन्द्रमाकी भाँति क्षीण होता जाता है। अन्तमें नन्दी कहते हैं कि ब्रह्महत्याको दूर करनेवाले इस पवित्र भैरवोत्पत्ति-आख्यानको सुननेसे मनुष्य सम्पूर्ण पापोंसे मुक्त हो जाता है, और कारागारमें पड़ा हुआ अथवा भयंकर संकटमें फँसा हुआ प्राणी भी भैरवके प्राकट्यकी यह कथा सुनकर संकटसे छूट जाता है।

Begin verses ↓

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 1

१1 सनत्कुमार सर्वज्ञ भैरवीमपरां कथाम्। शृणु प्रीत्या महादोषसंहर्त्रीं भक्तिवर्द्धिनीम्॥ १

sanatkumāra sarvajña bhairavīmaparāṃ kathām | śṛṇu prītyā mahādoṣasaṃhartrīṃ bhaktivarddhinīm 1 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.1. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे सर्वज्ञ सनत्कुमार! भैरवकी एक और कथा प्रेमसे सुनो। यह बड़े पापोंका नाश करती है और भक्ति बढ़ाती है।

All-knowing Sanatkumāra, listen with love to another story of Bhairava. It destroys great sins and makes devotion grow.

Word by wordपदार्थ

सनत्कुमार (sanatkumāra) — Sanatkumāraहे सनत्कुमारसर्वज्ञ (sarvajña) — all-knowingसर्वज्ञभैरवीम् (bhairavīm) — of Bhairavaभैरवकीअपराम् (aparām) — anotherएक औरकथाम् (kathām) — storyकथाशृणु (śṛṇu) — listenसुनोप्रीत्या (prītyā) — with loveप्रेमसेमहा-दोष-संहर्त्रीम् (mahā-doṣa-saṃhartrīm) — destroys great sinsबड़े पापोंका नाश करनेवालीभक्ति-वर्धिनीम् (bhakti-vardhinīm) — makes devotion growभक्ति बढ़ानेवाली

Verse 2

२2 तत्सान्निध्यं भैरवोऽपि कालोऽभूत्कालकालनः। स देवदेववाक्येन बिभ्रत्कापालिकं व्रतम्॥ २

tatsānnidhyaṃ bhairavo'pi kālo'bhūtkālakālanaḥ | sa devadevavākyena bibhratkāpālikaṃ vratam 2 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.2. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

उस नगरीके सान्निध्यसे भैरव कालके भी काल बन गये। देवाधिदेवकी आज्ञासे उन्होंने कापालिक व्रत धारण किया।

Near that city, Bhairava became Kāla, the one who ends even Time. At the word of the God of gods, he took up the Kāpālika vow.

Word by wordपदार्थ

तत्-सान्निध्यम् (tat-sānnidhyam) — near that cityउस नगरीके सान्निध्यसेभैरवः (bhairavaḥ) — Bhairavaभैरवअपि (api) — alsoभीकालः (kālaḥ) — Kālaकालअभूत् (abhūt) — becameबन गयेकाल-कालनः (kāla-kālanaḥ) — the one who ends even Timeकालके भी कालसः (saḥ) — heउन्होंनेदेव-देव-वाक्येन (deva-deva-vākyena) — at the word of the God of godsदेवाधिदेवकी आज्ञासेबिभ्रत् (bibhrat) — took upधारण करते हुएकापालिकम् (kāpālikam) — the Kāpālikaकापालिकव्रतम् (vratam) — vowव्रत

Verse 3

३3 कपालपाणिर्विश्वात्मा चचार भुवनत्रयम्। नात्याक्षीच्चापि तं देवं ब्रह्महत्यापि दारुणा॥ ३

kapālapāṇirviśvātmā cacāra bhuvanatrayam | nātyākṣīccāpi taṃ devaṃ brahmahatyāpi dāruṇā 3 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.3. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हाथमें खोपड़ी लेकर विश्वात्मा तीनों लोकोंमें घूमे। पर ब्रह्माको मारनेका भयंकर पाप उन भगवान्को नहीं छोड़ रहा था।

With the skull in his hand, the Soul of the universe wandered through the three worlds. But the terrible sin of killing Brahmā did not leave the god.

Word by wordपदार्थ

कपाल-पाणिः (kapāla-pāṇiḥ) — with the skull in his handहाथमें खोपड़ी लियेविश्व-आत्मा (viśva-ātmā) — the Soul of the universeविश्वात्माचचार (cacāra) — wanderedघूमेभुवन-त्रयम् (bhuvana-trayam) — through the three worldsतीनों लोकोंमेंन (na) — notनहींअत्याक्षीत् (atyākṣīt) — did leaveछोड़ाच (ca) — andऔरअपि (api) — butपरतम् (tam) — thatउनदेवम् (devam) — godभगवान्कोब्रह्महत्या (brahmahatyā) — the sin of killing Brahmāब्रह्माको मारनेका पापअपि (api) — evenभीदारुणा (dāruṇā) — terribleभयंकर

Verse 4

४4 प्रतितीर्थं भ्रमन्नापि विमुक्तो ब्रह्महत्यया। अतः कामारिमहिमा सर्वोऽपि ह्यवगम्यताम्॥ ४

pratitīrthaṃ bhramannāpi vimukto brahmahatyayā | ataḥ kāmārimahimā sarvo'pi hyavagamyatām 4 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.4. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

वे हर तीर्थमें घूमे, पर उस पापसे मुक्त नहीं हुए। इससे सब लोग कामके शत्रु शिवकी महिमा समझ लें।

He wandered to every holy place, but he was not freed from that sin. From this, let everyone understand the greatness of Śiva, the enemy of Kāma.

Word by wordपदार्थ

प्रति-तीर्थम् (prati-tīrtham) — to every holy placeहर तीर्थमेंभ्रमन् (bhraman) — wanderedघूमते हुएन (na) — notनहींअपि (api) — butपरविमुक्तः (vimuktaḥ) — freedमुक्त हुएब्रह्महत्यया (brahmahatyayā) — from that sinउस पापसेअतः (ataḥ) — from thisइससेकाम-अरि-महिमा (kāma-ari-mahimā) — the greatness of Śiva, the enemy of Kāmaकामके शत्रु शिवकी महिमासर्वः (sarvaḥ) — everyoneसब लोगअपि (api) — alsoभीहि (hi) — indeedहीअवगम्यताम् (avagamyatām) — let understandसमझ लें

Verse 5

५5 प्रमथैः सेव्यमानोऽपि ह्येकदा विहरन्हरः। कापालिको ययौ स्वैरी नारायणनिकेतनम्॥ ५

pramathaiḥ sevyamāno'pi hyekadā viharanharaḥ | kāpāliko yayau svairī nārāyaṇaniketanam 5 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.5. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v5. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

प्रमथगण उनकी सेवामें थे, फिर भी एक दिन हर कापालिकके रूपमें स्वच्छन्द घूमते हुए नारायणके धाममें गये।

Though his Pramathas served him, one day Hara wandered freely as a Kāpālika. He went to the home of Nārāyaṇa.

Word by wordपदार्थ

प्रमथैः (pramathaiḥ) — his Pramathasप्रमथगणसेव्यमानः (sevyamānaḥ) — servedसेवा किये जाते हुएअपि (api) — thoughभीहि (hi) — indeedहीएकदा (ekadā) — one dayएक दिनविहरन् (viharan) — wanderedघूमते हुएहरः (haraḥ) — Haraहरकापालिकः (kāpālikaḥ) — as a Kāpālikaकापालिकके रूपमेंययौ (yayau) — wentगयेस्वैरी (svairī) — freelyस्वच्छन्दनारायण-निकेतनम् (nārāyaṇa-niketanam) — to the home of Nārāyaṇaनारायणके धाममें

Verse 6

६6 अथायान्तं महाकालं त्रिनेत्रं सर्पकुण्डलम्। महादेवांशसम्भूतं पूर्णाकारं च भैरवम्॥ ६

athāyāntaṃ mahākālaṃ trinetraṃ sarpakuṇḍalam | mahādevāṃśasambhūtaṃ pūrṇākāraṃ ca bhairavam 6 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.6. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v6. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब महाकाल पास आये। वे पूर्ण रूपमें भैरव थे, महादेवके अंशसे जन्मे, तीन नेत्रोंवाले और साँपोंके कुण्डल पहने।

Then Mahākāla came near. He was Bhairava in full form, born from a part of Mahādeva, with three eyes and snakes for earrings.

Word by wordपदार्थ

अथ (atha) — thenतबआयान्तम् (āyāntam) — came nearआते हुएमहाकालम् (mahākālam) — Mahākālaमहाकालकोत्रि-नेत्रम् (tri-netram) — with three eyesतीन नेत्रोंवालेसर्प-कुण्डलम् (sarpa-kuṇḍalam) — snakes for earringsसाँपोंके कुण्डल पहनेमहादेव-अंश-सम्भूतम् (mahādeva-aṃśa-sambhūtam) — born from a part of Mahādevaमहादेवके अंशसे जन्मेपूर्ण-आकारम् (pūrṇa-ākāram) — in full formपूर्ण रूपमेंच (ca) — andऔरभैरवम् (bhairavam) — Bhairavaभैरव

Verse 7

७7 पपात दण्डवद्भूमौ तं दृष्ट्वा गरुडध्वजः। देवाश्च मुनयश्चैव देवनार्यः समन्ततः॥ ७

papāta daṇḍavadbhūmau taṃ dṛṣṭvā garuḍadhvajaḥ | devāśca munayaścaiva devanāryaḥ samantataḥ 7 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.7. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v7. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

उन्हें देखकर गरुड़ध्वज विष्णु दण्डकी तरह धरतीपर गिर पड़े। चारों ओर देवता, मुनि और देवियाँ भी वैसे ही गिर पड़े।

Seeing him, Viṣṇu, whose banner bears Garuḍa, fell flat on the ground like a stick. So did the gods, the sages and the goddesses all around.

Word by wordपदार्थ

पपात (papāta) — fellगिर पड़ेदण्डवत् (daṇḍavat) — flat like a stickदण्डकी तरहभूमौ (bhūmau) — on the groundधरतीपरतम् (tam) — himउन्हेंदृष्ट्वा (dṛṣṭvā) — seeingदेखकरगरुड-ध्वजः (garuḍa-dhvajaḥ) — Viṣṇu, whose banner bears Garuḍaगरुड़ध्वज विष्णुदेवाः (devāḥ) — the godsदेवताच (ca) — andऔरमुनयः (munayaḥ) — the sagesमुनिच (ca) — andऔरएव (eva) — alsoभीदेव-नार्यः (deva-nāryaḥ) — the goddessesदेवियाँसमन्ततः (samantataḥ) — all aroundचारों ओर

Verse 8

८8 अथ विष्णुः प्रणम्यैनं प्रयतः कमलापतिः। शिरस्यञ्जलिमाधाय तुष्टाव विविधैः स्तवैः॥ ८

atha viṣṇuḥ praṇamyainaṃ prayataḥ kamalāpatiḥ | śirasyañjalimādhāya tuṣṭāva vividhaiḥ stavaiḥ 8 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.8. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v8. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब लक्ष्मीपति विष्णुने सावधानीसे उन्हें प्रणाम किया। उन्होंने सिरपर हाथ जोड़कर अनेक स्तोत्रोंसे उनकी स्तुति की।

Then Viṣṇu, the husband of Lakṣmī, bowed to him with care. He put his folded hands on his head and praised him with many hymns.

Word by wordपदार्थ

अथ (atha) — thenतबविष्णुः (viṣṇuḥ) — Viṣṇuविष्णुनेप्रणम्य (praṇamya) — bowedप्रणाम करकेएनम् (enam) — to himउन्हेंप्रयतः (prayataḥ) — with careसावधानीसेकमला-पतिः (kamalā-patiḥ) — the husband of Lakṣmīलक्ष्मीपतिशिरसि (śirasi) — on his headसिरपरअञ्जलिम् (añjalim) — folded handsहाथ जोड़करआधाय (ādhāya) — putरखकरतुष्टाव (tuṣṭāva) — praisedस्तुति कीविविधैः (vividhaiḥ) — with manyअनेकस्तवैः (stavaiḥ) — hymnsस्तोत्रोंसे

Verse 9

९9 सानन्दोऽथ हरिः प्राह प्रसन्नात्मा महामुने। क्षीरोदमथनोद्धूतां पद्मां पद्मालयां मुदा॥ ९

sānando'tha hariḥ prāha prasannātmā mahāmune | kṣīrodamathanoddhūtāṃ padmāṃ padmālayāṃ mudā 9 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.9. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v9. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे महामुनि! तब आनन्दसे भरे हरिने प्रसन्न होकर पद्मासे कहा। वे कमलमें रहती हैं और क्षीरसागरके मन्थनसे प्रकट हुई थीं।

Great sage, then Hari, full of joy, spoke happily to Padmā. She lives in the lotus and rose from the churning of the milk ocean.

Word by wordपदार्थ

स-आनन्दः (sa-ānandaḥ) — full of joyआनन्दसे भरेअथ (atha) — thenतबहरिः (hariḥ) — Hariहरिनेप्राह (prāha) — spokeकहाप्रसन्न-आत्मा (prasanna-ātmā) — happilyप्रसन्न होकरमहा-मुने (mahā-mune) — great sageहे महामुनिक्षीरोद-मथन-उद्धूताम् (kṣīroda-mathana-uddhūtām) — rose from the churning of the milk oceanक्षीरसागरके मन्थनसे प्रकट हुईपद्माम् (padmām) — to Padmāपद्मासेपद्म-आलयाम् (padma-ālayām) — lives in the lotusकमलमें रहनेवालीमुदा (mudā) — with joyआनन्दसे

विष्णुरुवाच — Viṣṇu said: विष्णुजी बोले:

Verse 10

१०10 प्रिये पश्याब्जनयने धन्यासि सुभगेऽनघे। धन्योऽहं देवि सुश्रोणि यत्पश्यावो जगत्पतिम्॥ १०

priye paśyābjanayane dhanyāsi subhage'naghe | dhanyo'haṃ devi suśroṇi yatpaśyāvo jagatpatim 10 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.10. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v10. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे प्रिये! हे कमलनयनी! देखो। तुम धन्य हो, सौभाग्यवती और निष्पाप हो। हे सुन्दरी देवी! मैं भी धन्य हूँ, क्योंकि हम दोनों जगत्के स्वामीको देख रहे हैं।

"Dear one with lotus eyes, look! You are blessed, lucky and pure. And I am blessed too, lovely goddess, for we both see the Lord of the world.

Word by wordपदार्थ

प्रिये (priye) — dear oneहे प्रियेपश्य (paśya) — lookदेखोअब्ज-नयने (abja-nayane) — with lotus eyesहे कमलनयनीधन्या (dhanyā) — blessedधन्यअसि (asi) — you areहोसुभगे (subhage) — luckyसौभाग्यवतीअनघे (anaghe) — pureनिष्पापधन्यः (dhanyaḥ) — blessedधन्यअहम् (aham) — I amमैं हूँदेवि (devi) — goddessहे देवीसुश्रोणि (suśroṇi) — lovelyहे सुन्दरीयत् (yat) — forक्योंकिपश्यावः (paśyāvaḥ) — we both seeहम दोनों देख रहे हैंजगत्-पतिम् (jagat-patim) — the Lord of the worldजगत्के स्वामीको

Verse 11

११11 अयं धाता विधाता च लोकानां प्रभुरीश्वरः। अनादिः शरणः शान्तः पुरः षड्विंशसंमितः॥ ११

ayaṃ dhātā vidhātā ca lokānāṃ prabhurīśvaraḥ | anādiḥ śaraṇaḥ śāntaḥ puraḥ ṣaḍviṃśasaṃmitaḥ 11 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.11. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v11. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

ये लोकोंके धारण करनेवाले, रचनेवाले, स्वामी और ईश्वर हैं। इनका कोई आदि नहीं। ये शरण देनेवाले और शान्त हैं। ये छब्बीस तत्त्वोंवाले शरीररूपी पुरमें रहते हैं।

He is the upholder and maker, the master and Lord of the worlds. He has no beginning. He is the refuge and is at peace. He dwells in the body made of twenty-six principles.

Word by wordपदार्थ

अयम् (ayam) — heयेधाता (dhātā) — the upholderधारण करनेवालेविधाता (vidhātā) — makerरचनेवालेच (ca) — andऔरलोकानाम् (lokānām) — of the worldsलोकोंकेप्रभुः (prabhuḥ) — the masterस्वामीईश्वरः (īśvaraḥ) — Lordईश्वरअनादिः (anādiḥ) — has no beginningअनादिशरणः (śaraṇaḥ) — the refugeशरण देनेवालेशान्तः (śāntaḥ) — is at peaceशान्तपुरः (puraḥ) — dwells in the bodyशरीररूपी पुरमेंषड्विंश-सम्मितः (ṣaḍviṃśa-sammitaḥ) — made of twenty-six principlesछब्बीस तत्त्वोंवाले

Verse 12

१२12 सर्वज्ञः सर्वयोगीशः सर्वभूतैकनायकः। सर्वभूतान्तरात्माऽयं सर्वेषां सर्वदः सदा॥ १२

sarvajñaḥ sarvayogīśaḥ sarvabhūtaikanāyakaḥ | sarvabhūtāntarātmā'yaṃ sarveṣāṃ sarvadaḥ sadā 12 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.12. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v12. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

ये सर्वज्ञ, सब योगियोंके स्वामी और सब प्राणियोंके एकमात्र नायक हैं। ये सब प्राणियोंकी अन्तरात्मा हैं और सदा सबको सब कुछ देते हैं।

He knows all, he is lord of all yogīs, the one leader of all beings. He is the inner Self of all beings, and he always gives everything to all.

Word by wordपदार्थ

सर्वज्ञः (sarvajñaḥ) — knows allसर्वज्ञसर्व-योगि-ईशः (sarva-yogi-īśaḥ) — lord of all yogīsसब योगियोंके स्वामीसर्व-भूत-एक-नायकः (sarva-bhūta-eka-nāyakaḥ) — the one leader of all beingsसब प्राणियोंके एकमात्र नायकसर्व-भूत-अन्तरात्मा (sarva-bhūta-antarātmā) — the inner Self of all beingsसब प्राणियोंकी अन्तरात्माअयम् (ayam) — heयेसर्वेषाम् (sarveṣām) — to allसबकोसर्व-दः (sarva-daḥ) — gives everythingसब कुछ देनेवालेसदा (sadā) — alwaysसदा

Verse 13

१३13 ये विनिद्रा विनिःश्वासाः शान्ताः ध्यानपरायणाः। धिया पश्यन्ति हृदये सोऽयं पद्मे समीक्षताम्॥ १३

ye vinidrā viniḥśvāsāḥ śāntāḥ dhyānaparāyaṇāḥ | dhiyā paśyanti hṛdaye so'yaṃ padme samīkṣatām 13 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.13. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v13. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो लोग जागते, श्वासको रोककर, शान्त और ध्यानमें लगे रहते हैं, वे अपनी बुद्धिसे जिन्हें हृदयमें देखते हैं — हे पद्मे! वही ये हैं, इन्हें देखो।

Some stay awake, still their breath, keep calm and are given to meditation. With their inner eye they see him in the heart. Padmā, look at him now.

Word by wordपदार्थ

ये (ye) — someजो लोगविनिद्राः (vinidrāḥ) — stay awakeजागतेविनिःश्वासाः (viniḥśvāsāḥ) — still their breathश्वास रोककरशान्ताः (śāntāḥ) — keep calmशान्तध्यान-परायणाः (dhyāna-parāyaṇāḥ) — are given to meditationध्यानमें लगेधिया (dhiyā) — with their inner eyeअपनी बुद्धिसेपश्यन्ति (paśyanti) — seeदेखते हैंहृदये (hṛdaye) — in the heartहृदयमेंसः (saḥ) — heवहीअयम् (ayam) — thisयेपद्मे (padme) — Padmāहे पद्मेसमीक्षताम् (samīkṣatām) — look at him nowइन्हें देखो

Verse 14

१४14 यं विदुर्वेदतत्त्वज्ञा योगिनो यतमानसाः। अरूपो रूपवान्भूत्वा सोऽयमायाति सर्वगः॥ १४

yaṃ vidurvedatattvajñā yogino yatamānasāḥ | arūpo rūpavānbhūtvā so'yamāyāti sarvagaḥ 14 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.14. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v14. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

वेदका तत्त्व जाननेवाले और मनको वशमें रखनेवाले योगी जिन्हें जानते हैं, वे निराकार, सर्वव्यापी प्रभु रूप धारण करके यहाँ आ रहे हैं।

The yogīs who know the truth of the Veda and control their minds know him. He is formless and everywhere, yet here he comes, having taken a form.

Word by wordपदार्थ

यम् (yam) — himजिन्हेंविदुः (viduḥ) — knowजानते हैंवेद-तत्त्वज्ञाः (veda-tattvajñāḥ) — who know the truth of the Vedaवेदका तत्त्व जाननेवालेयोगिनः (yoginaḥ) — the yogīsयोगीयत-मानसाः (yata-mānasāḥ) — control their mindsमनको वशमें रखनेवालेअरूपः (arūpaḥ) — formlessनिराकाररूपवान् (rūpavān) — a formरूपवालेभूत्वा (bhūtvā) — having takenहोकरसः (saḥ) — heवेअयम् (ayam) — hereयेआयाति (āyāti) — comesआ रहे हैंसर्व-गः (sarva-gaḥ) — everywhereसर्वव्यापी

Verse 15

१५15 अहो विचित्रं देवस्य चेष्टितं परमेष्ठिनः। यस्याख्यां ब्रुवतो नित्यं न देहः सोऽपि देहभृत्॥ १५

aho vicitraṃ devasya ceṣṭitaṃ parameṣṭhinaḥ | yasyākhyāṃ bruvato nityaṃ na dehaḥ so'pi dehabhṛt 15 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.15. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v15. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

अहो! परमेष्ठी भगवान्की लीला कितनी अद्भुत है! जो सदा उनका नाम लेता है, वह शरीरधारी होकर भी शरीरसे मुक्त है।

Oh, how wonderful are the deeds of the god who lives in the highest! One who always speaks his name is free of the body, even while he has a body.

Word by wordपदार्थ

अहो (aho) — ohअहोविचित्रम् (vicitram) — how wonderfulकितनी अद्भुतदेवस्य (devasya) — of the godभगवान्कीच (ca) — andऔरचेष्टितम् (ceṣṭitam) — deedsलीलापरमेष्ठिनः (parameṣṭhinaḥ) — who lives in the highestपरमेष्ठीयस्य (yasya) — hisजिनकाआख्याम् (ākhyām) — nameनामब्रुवतः (bruvataḥ) — speaksलेनेवालेकानित्यम् (nityam) — alwaysसदान (na) — free ofनहींदेहः (dehaḥ) — the bodyशरीरसः (saḥ) — heवहअपि (api) — even whileभीदेह-भृत् (deha-bhṛt) — he has a bodyशरीरधारी

Verse 16

१६16 तं दृष्ट्वा न पुनर्जन्म लभ्यते मानवैर्भुवि। सोऽयमायाति भगवांस्त्र्यम्बकः शशिभूषणः॥ १६

taṃ dṛṣṭvā na punarjanma labhyate mānavairbhuvi | so'yamāyāti bhagavāṃstryambakaḥ śaśibhūṣaṇaḥ 16 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.16. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v16. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जिन्हें देखकर मनुष्य पृथ्वीपर फिर जन्म नहीं लेते, वही तीन नेत्रोंवाले, चन्द्रमाको धारण करनेवाले भगवान् आ रहे हैं।

One who sees him is never born again on earth. That very Lord is coming, the three-eyed one who wears the moon.

Word by wordपदार्थ

तम् (tam) — himजिन्हेंदृष्ट्वा (dṛṣṭvā) — one who seesदेखकरन (na) — neverनहींपुनः (punaḥ) — againफिरजन्म (janma) — bornजन्मलभ्यते (labhyate) — isलिया जातामानवैः (mānavaiḥ) — oneमनुष्योंद्वाराभुवि (bhuvi) — on earthपृथ्वीपरसः (saḥ) — thatवहीअयम् (ayam) — veryयेआयाति (āyāti) — is comingआ रहे हैंभगवान् (bhagavān) — Lordभगवान्त्र्यम्बकः (tryambakaḥ) — the three-eyed oneतीन नेत्रोंवालेशशि-भूषणः (śaśi-bhūṣaṇaḥ) — who wears the moonचन्द्रमाको धारण करनेवाले

Verse 17

१७17 पुण्डरीकदलायामे धन्ये मेऽद्य विलोचने। यद् दृश्यते महादेवो ह्याभ्यां लक्ष्मि महेश्वरः॥ १७

puṇḍarīkadalāyāme dhanye me'dya vilocane | yad dṛśyate mahādevo hyābhyāṃ lakṣmi maheśvaraḥ 17 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.17. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v17. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे लक्ष्मी! आज कमलकी पंखुड़ी-जैसी लम्बी मेरी ये आँखें धन्य हैं, क्योंकि इनसे मैं महादेव महेश्वरको देख रहा हूँ।

Lakṣmī, today my eyes, long like lotus petals, are blessed, for through them I see Mahādeva, the great Lord.

Word by wordपदार्थ

पुण्डरीक-दल-आयामे (puṇḍarīka-dala-āyāme) — long like lotus petalsकमलकी पंखुड़ी-जैसी लम्बीधन्ये (dhanye) — blessedधन्यमे (me) — myमेरीअद्य (adya) — todayआजविलोचने (vilocane) — eyesआँखेंयत् (yat) — forक्योंकिदृश्यते (dṛśyate) — I seeदेखे जा रहे हैंमहादेवः (mahādevaḥ) — Mahādevaमहादेवहि (hi) — indeedहीआभ्याम् (ābhyām) — through themइनसेलक्ष्मि (lakṣmi) — Lakṣmīहे लक्ष्मीमहेश्वरः (maheśvaraḥ) — the great Lordमहेश्वर

Verse 18

१८18 धिग्धिक्पदं तु देवानां परं दृष्ट्वा न शङ्करम्। लभ्यते यत्र निर्वाणं सर्वदुःखान्तकृत्तु यत्॥ १८

dhigdhikpadaṃ tu devānāṃ paraṃ dṛṣṭvā na śaṅkaram | labhyate yatra nirvāṇaṃ sarvaduḥkhāntakṛttu yat 18 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.18. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v18. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

धिक्कार है, धिक्कार है उन देवताओंके पदको जिन्होंने परम शंकरको नहीं देखा। उन्हींसे वह मोक्ष मिलता है, जो सब दुःखोंका अन्त करता है।

Shame, shame on the state of the gods who have not seen the Supreme Śaṅkara. Through him comes liberation, which ends all sorrow.

Word by wordपदार्थ

धिक् (dhik) — shameधिक्कार हैधिक् (dhik) — shameधिक्कार हैपदम् (padam) — the stateपदकोतु (tu) — andऔरदेवानाम् (devānām) — of the godsदेवताओंकेपरम् (param) — the Supremeपरमदृष्ट्वा (dṛṣṭvā) — seenदेखकरन (na) — notनहींशङ्करम् (śaṅkaram) — Śaṅkaraशंकरकोलभ्यते (labhyate) — comesमिलता हैयत्र (yatra) — through himजिनसेनिर्वाणम् (nirvāṇam) — liberationमोक्षसर्व-दुःख-अन्त-कृत् (sarva-duḥkha-anta-kṛt) — which ends all sorrowसब दुःखोंका अन्त करनेवालातु (tu) — andऔरयत् (yat) — whichजो

Verse 19

१९19 देवत्वादशुभं किञ्चिद्देवलोके न विद्यते। दृष्ट्वापि सर्वे देवेशं यन्मुक्तिं न लभामहे॥ १९

devatvādaśubhaṃ kiñciddevaloke na vidyate | dṛṣṭvāpi sarve deveśaṃ yanmuktiṃ na labhāmahe 19 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.19. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v19. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

देवलोकमें देवता होनेसे बढ़कर कोई अशुभ बात नहीं। क्योंकि हम सब देवेश्वरको देखकर भी मोक्ष नहीं पाते।

In the world of the gods there is nothing worse than being a god. For even after all of us see the Lord of gods, we do not gain liberation.

Word by wordपदार्थ

देवत्वात् (devatvāt) — than being a godदेवता होनेसेअशुभम् (aśubham) — worseअशुभकिञ्चित् (kiñcit) — nothingकोई बातदेवलोके (devaloke) — in the world of the godsदेवलोकमेंन (na) — notनहींविद्यते (vidyate) — there isहैदृष्ट्वा (dṛṣṭvā) — seeदेखकरअपि (api) — even afterभीसर्वे (sarve) — all of usहम सबदेव-ईशम् (deva-īśam) — the Lord of godsदेवेश्वरकोयत् (yat) — forक्योंकिमुक्तिम् (muktim) — liberationमोक्षन (na) — notनहींलभामहे (labhāmahe) — we gainपाते

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 20

२०20 एवमुक्त्वा हृषीकेशः संप्रहृष्टतनूरुहः। प्रणिपत्य महादेवमिदमाह वृषध्वजम्॥ २०

evamuktvā hṛṣīkeśaḥ saṃprahṛṣṭatanūruhaḥ | praṇipatya mahādevamidamāha vṛṣadhvajam 20 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.20. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v20. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

ऐसा कहकर हृषीकेशके रोंगटे आनन्दसे खड़े हो गये। उन्होंने महादेवको प्रणाम करके वृषभध्वजसे यह कहा।

Having said this, Hṛṣīkeśa, his hair standing on end with joy, bowed to Mahādeva and said this to the bull-bannered Lord.

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — thisऐसाउक्त्वा (uktvā) — having saidकहकरहृषीकेशः (hṛṣīkeśaḥ) — Hṛṣīkeśaहृषीकेशसम्प्रहृष्ट-तनूरुहः (samprahṛṣṭa-tanūruhaḥ) — his hair standing on end with joyआनन्दसे रोंगटे खड़े हुएप्रणिपत्य (praṇipatya) — bowedप्रणाम करकेमहादेवम् (mahādevam) — to Mahādevaमहादेवकोइदम् (idam) — thisयहआह (āha) — saidकहावृष-ध्वजम् (vṛṣa-dhvajam) — to the bull-bannered Lordवृषभध्वजसे

विष्णुरुवाच — Viṣṇu said: विष्णुजी बोले:

Verse 21

२१21 किमिदं देवदेवेन सर्वज्ञेन त्वया विभो। क्रियते जगतां धात्रा सर्वपापहराव्यय॥ २१

kimidaṃ devadevena sarvajñena tvayā vibho | kriyate jagatāṃ dhātrā sarvapāpaharāvyaya 21 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.21. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v21. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे विभो! हे अविनाशी! आप सब पापोंको हरनेवाले हैं। आप देवाधिदेव, सर्वज्ञ और जगत्के धारण करनेवाले हैं। आप यह क्या कर रहे हैं?

"Mighty one, undying, you remove all sins. You are the God of gods, all-knowing, the upholder of the worlds. What is this you are doing?

Word by wordपदार्थ

किम् (kim) — whatक्याइदम् (idam) — thisयहदेव-देवेन (deva-devena) — the God of godsदेवाधिदेवसर्वज्ञेन (sarvajñena) — all-knowingसर्वज्ञत्वया (tvayā) — youआपके द्वाराविभो (vibho) — mighty oneहे विभोक्रियते (kriyate) — are doingकिया जा रहा हैजगताम् (jagatām) — of the worldsजगत्केधात्रा (dhātrā) — the upholderधारण करनेवालेसर्व-पाप-हर (sarva-pāpa-hara) — you remove all sinsसब पापोंको हरनेवालेअव्यय (avyaya) — undyingहे अविनाशी

Verse 22

२२22 क्रीडेयं तव देवेश त्रिलोचन महामते। किं कारणं विरूपाक्ष चेष्टितं ते स्मरार्दन॥ २२

krīḍeyaṃ tava deveśa trilocana mahāmate | kiṃ kāraṇaṃ virūpākṣa ceṣṭitaṃ te smarārdana 22 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.22. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v22. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे देवेश! हे त्रिलोचन! हे महाबुद्धिमान्! क्या यह आपकी लीला है? हे विरूपाक्ष! हे कामनाशक! आपके इस आचरणका कारण क्या है?

Lord of gods, three-eyed, wise one, is this your play? Virūpākṣa, crusher of Kāma, what is the reason for what you do?

Word by wordपदार्थ

क्रीडा (krīḍā) — playलीलाइयम् (iyam) — thisयहतव (tava) — yourआपकीदेव-ईश (deva-īśa) — Lord of godsहे देवेशत्रि-लोचन (tri-locana) — three-eyedहे त्रिलोचनमहा-मते (mahā-mate) — wise oneहे महाबुद्धिमान्किम् (kim) — whatक्याकारणम् (kāraṇam) — the reasonकारणविरूपाक्ष (virūpākṣa) — Virūpākṣaहे विरूपाक्षचेष्टितम् (ceṣṭitam) — what you doआचरणते (te) — yourआपकेस्मर-अर्दन (smara-ardana) — crusher of Kāmaहे कामनाशक

Verse 23

२३23 किमर्थं भगवञ्छम्भो भिक्षां चरसि शक्तिप। संशयो मे जगन्नाथ एष त्रैलोक्यराज्यद॥ २३

kimarthaṃ bhagavañchambho bhikṣāṃ carasi śaktipa | saṃśayo me jagannātha eṣa trailokyarājyada 23 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.23. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v23. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे भगवान् शम्भु! हे शक्तिके स्वामी! आप भिक्षा क्यों माँगते फिरते हैं? हे जगन्नाथ! हे तीनों लोकोंका राज्य देनेवाले! यही मेरा सन्देह है।"

Lord Śambhu, master of Śakti, why do you go about begging? Lord of the world, giver of rule over the three worlds, this is my doubt."

Word by wordपदार्थ

किम्-अर्थम् (kim-artham) — whyक्योंभगवन् (bhagavan) — Lordहे भगवान्शम्भो (śambho) — Śambhuशम्भुभिक्षाम् (bhikṣām) — beggingभिक्षाचरसि (carasi) — do you go aboutमाँगते फिरते हैंशक्ति-प (śakti-pa) — master of Śaktiहे शक्तिके स्वामीसंशयः (saṃśayaḥ) — doubtसन्देहमे (me) — myमेराजगत्-नाथ (jagat-nātha) — Lord of the worldहे जगन्नाथएषः (eṣaḥ) — this isयही हैत्रैलोक्य-राज्य-द (trailokya-rājya-da) — giver of rule over the three worldsतीनों लोकोंका राज्य देनेवाले

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 24

२४24 एवमुक्तस्ततः शम्भुर्विष्णुना भैरवो हरः। प्रत्युवाचाद्भुतोक्तिः स विष्णुं हि विहसन्प्रभुः॥ २४

evamuktastataḥ śambhurviṣṇunā bhairavo haraḥ | pratyuvācādbhutoktiḥ sa viṣṇuṃ hi vihasanprabhuḥ 24 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.24. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v24. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

विष्णुके ऐसा कहनेपर भैरवरूप शम्भु हर हँसे। अद्भुत वचन बोलनेवाले प्रभुने विष्णुको उत्तर दिया।

When Viṣṇu said this, Śambhu, Hara in the form of Bhairava, laughed. The Lord, whose speech is wonderful, answered Viṣṇu.

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — thisऐसाउक्तः (uktaḥ) — saidकहे जानेपरततः (tataḥ) — thenतबशम्भुः (śambhuḥ) — Śambhuशम्भुविष्णुना (viṣṇunā) — Viṣṇuविष्णुकेभैरवः (bhairavaḥ) — in the form of Bhairavaभैरवरूपहरः (haraḥ) — Haraहरप्रत्युवाच (pratyuvāca) — answeredउत्तर दियाअद्भुत-उक्तिः (adbhuta-uktiḥ) — whose speech is wonderfulअद्भुत वचन बोलनेवालेसः (saḥ) — heवेविष्णुम् (viṣṇum) — Viṣṇuविष्णुकोहि (hi) — indeedहीविहसन् (vihasan) — laughedहँसते हुएप्रभुः (prabhuḥ) — the Lordप्रभुने

भैरव उवाच — Bhairava said: भैरव बोले:

Verse 25

२५25 ब्रह्मणस्तु शिरश्छिन्नमङ्गुल्याग्रनखेन ह। तदघं प्रतिहन्तुं हि चराम्येतद्व्रतं शुभम्॥ २५

brahmaṇastu śiraśchinnamaṅgulyāgranakhena ha | tadaghaṃ pratihantuṃ hi carāmyetadvrataṃ śubham 25 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.25. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v25. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"मैंने अपने नखकी नोकसे ब्रह्माका सिर काट दिया था। उस पापको मिटानेके लिये मैं यह पवित्र व्रत कर रहा हूँ।"

"I cut off Brahmā's head with the tip of my fingernail. To wipe out that sin, I keep this holy vow."

Word by wordपदार्थ

ब्रह्मणः (brahmaṇaḥ) — Brahmā'sब्रह्माकातु (tu) — andतोशिरः (śiraḥ) — headसिरछिन्नम् (chinnam) — I cut offकाट दिया थाअङ्गुलि-अग्र-नखेन (aṅguli-agra-nakhena) — with the tip of my fingernailअपने नखकी नोकसेह (ha) — indeedहीतत् (tat) — thatउसअघम् (agham) — sinपापकोप्रतिहन्तुम् (pratihantum) — to wipe outमिटानेके लियेहि (hi) — indeedहीचरामि (carāmi) — I keepकर रहा हूँएतत् (etat) — thisयहव्रतम् (vratam) — vowव्रतशुभम् (śubham) — holyपवित्र

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 26

२६26 एवमुक्तो महेशेन भैरवेण रमापतिः। स्मृत्वा किञ्चिन्नतशिराः पुनरेवमजिज्ञपत्॥ २६

evamukto maheśena bhairaveṇa ramāpatiḥ | smṛtvā kiñcinnataśirāḥ punarevamajijñapat 26 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.26. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v26. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

भैरवरूप महेशके ऐसा कहनेपर रमापतिको कुछ याद आया। उन्होंने थोड़ा सिर झुकाकर फिर कहा।

When Maheśa as Bhairava said this, the husband of Ramā remembered something. He bowed his head a little and spoke again.

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — thisऐसाउक्तः (uktaḥ) — saidकहे जानेपरमहेशेन (maheśena) — Maheśaमहेशकेभैरवेण (bhairaveṇa) — as Bhairavaभैरवरूपरमा-पतिः (ramā-patiḥ) — the husband of Ramāरमापतिस्मृत्वा (smṛtvā) — rememberedयाद करकेकिञ्चित् (kiñcit) — somethingकुछनत-शिराः (nata-śirāḥ) — bowed his headसिर झुकाकरपुनः (punaḥ) — againफिरएवम् (evam) — thusऐसाअजिज्ञपत् (ajijñapat) — spokeकहा

विष्णुरुवाच — Viṣṇu said: विष्णुजी बोले:

Verse 27

२७27 यथेच्छसि तथा क्रीड सर्वविघ्नापनोदक। मायया मां महादेव नाच्छादयितुमर्हसि॥ २७

yathecchasi tathā krīḍa sarvavighnāpanodaka | māyayā māṃ mahādeva nācchādayitumarhasi 27 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.27. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v27. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे सब विघ्नोंको दूर करनेवाले! जैसा चाहें वैसी लीला करें। पर हे महादेव! आप मुझे अपनी मायासे न ढकें।

"Play as you like, remover of all obstacles. But Mahādeva, you should not cover me with your māyā.

Word by wordपदार्थ

यथा (yathā) — asजैसाइच्छसि (icchasi) — you likeचाहेंतथा (tathā) — soवैसीक्रीड (krīḍa) — playलीला करेंसर्व-विघ्न-अपनोदक (sarva-vighna-apanodaka) — remover of all obstaclesहे सब विघ्नोंको दूर करनेवालेमायया (māyayā) — with your māyāअपनी मायासेमाम् (mām) — meमुझेमहादेव (mahādeva) — Mahādevaहे महादेवन (na) — notनआच्छादयितुम् (ācchādayitum) — to coverढकनेअर्हसि (arhasi) — you shouldयोग्य हैं

Verse 28

२८28 नाभीकमलकोशात्तु कोटिशः कमलासनाः। कल्पे कल्पे पुरा ह्यासंस्त्वन्नियोगबलाद्विभो॥ २८

nābhīkamalakośāttu koṭiśaḥ kamalāsanāḥ | kalpe kalpe purā hyāsaṃstvanniyogabalādvibho 28 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.28. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v28. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे विभो! आपकी आज्ञाके बलसे हर कल्पमें मेरी नाभिके कमलकोशसे करोड़ों कमलासन ब्रह्मा प्रकट हो चुके हैं।

Mighty one, by the power of your command, crores of lotus-seated Brahmās have come from the bud of my navel-lotus, kalpa after kalpa.

Word by wordपदार्थ

नाभी-कमल-कोशात् (nābhī-kamala-kośāt) — from the bud of my navel-lotusमेरी नाभिके कमलकोशसेतु (tu) — andऔरकोटिशः (koṭiśaḥ) — croresकरोड़ोंकमल-आसनाः (kamala-āsanāḥ) — lotus-seated Brahmāsकमलासन ब्रह्माकल्पे (kalpe) — kalpaकल्पकल्पे (kalpe) — after kalpaकल्पमेंपुरा (purā) — beforeपहलेहि (hi) — indeedहीआसन् (āsan) — have comeप्रकट हो चुके हैंत्वत्-नियोग-बलात् (tvat-niyoga-balāt) — by the power of your commandआपकी आज्ञाके बलसेविभो (vibho) — mighty oneहे विभो

Verse 29

२९29 त्यज मायामिमां देव दुस्तरामकृतात्मभिः। ब्रह्मादयो महादेव मायया तव मोहिताः॥ २९

tyaja māyāmimāṃ deva dustarāmakṛtātmabhiḥ | brahmādayo mahādeva māyayā tava mohitāḥ 29 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.29. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v29. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे देव! इस मायाको छोड़िये। जिनका मन तैयार नहीं, उनके लिये इसे पार करना कठिन है। हे महादेव! ब्रह्मा आदि भी आपकी मायासे मोहित हैं।

Lord, drop this māyā. It is hard to cross for those whose minds are not ready. Mahādeva, even Brahmā and the others are confused by your māyā.

Word by wordपदार्थ

त्यज (tyaja) — dropछोड़ियेमायाम् (māyām) — māyāमायाकोइमाम् (imām) — thisइसदेव (deva) — Lordहे देवदुस्तराम् (dustarām) — hard to crossपार करना कठिनअकृत-आत्मभिः (akṛta-ātmabhiḥ) — for those whose minds are not readyजिनका मन तैयार नहीं उनके लियेब्रह्म-आदयः (brahma-ādayaḥ) — Brahmā and the othersब्रह्मा आदिमहादेव (mahādeva) — Mahādevaहे महादेवमायया (māyayā) — by māyāमायासेतव (tava) — yourआपकीमोहिताः (mohitāḥ) — are confusedमोहित हैं

Verse 30

३०30 यथावदनुगच्छामि चेष्टितं ते शिवापते। तवैवानुग्रहाच्छम्भो सर्वेश्वर सतांगते॥ ३०

yathāvadanugacchāmi ceṣṭitaṃ te śivāpate | tavaivānugrahācchambho sarveśvara satāṃgate 30 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.30. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v30. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे शिवापति! हे सर्वेश्वर! हे सज्जनोंके आश्रय शम्भु! आपकी कृपासे ही मैं आपकी लीलाको ठीक-ठीक समझता हूँ।

Husband of Śivā, Lord of all, refuge of the good, only by your grace, Śambhu, do I rightly understand what you do.

Word by wordपदार्थ

यथावत् (yathāvat) — rightlyठीक-ठीकअनुगच्छामि (anugacchāmi) — do I understandसमझता हूँचेष्टितम् (ceṣṭitam) — what you doलीलाकोते (te) — youआपकीशिवा-पते (śivā-pate) — husband of Śivāहे शिवापतितव (tava) — yourआपकीएव (eva) — onlyहीअनुग्रहात् (anugrahāt) — by graceकृपासेशम्भो (śambho) — Śambhuशम्भुसर्व-ईश्वर (sarva-īśvara) — Lord of allहे सर्वेश्वरसताम्-गते (satām-gate) — refuge of the goodहे सज्जनोंके आश्रय

Verse 31

३१31 संहारकाले संप्राप्ते सदेवान्निखिलान्मुनीन्। लोकान्वर्णाश्रमवतो हरिष्यसि यदा हर॥ ३१

saṃhārakāle samprāpte sadevānnikhilānmunīn | lokānvarṇāśramavato hariṣyasi yadā hara 31 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.31. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v31. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे हर! जब प्रलयका समय आयेगा, तब आप देवताओंसहित सब मुनियों और वर्णाश्रमवाले लोकोंको हर लेंगे।

Hara, when the time of dissolution comes, you will take away all the gods and sages, and the worlds with their castes and stages of life.

Word by wordपदार्थ

संहार-काले (saṃhāra-kāle) — the time of dissolutionप्रलयका समयसम्प्राप्ते (samprāpte) — when comesआनेपरस-देवान् (sa-devān) — with the godsदेवताओंसहितनिखिलान् (nikhilān) — allसबमुनीन् (munīn) — sagesमुनियोंकोलोकान् (lokān) — the worldsलोकोंकोवर्ण-आश्रमवतः (varṇa-āśramavataḥ) — with their castes and stages of lifeवर्णाश्रमवालेहरिष्यसि (hariṣyasi) — you will take awayहर लेंगेयदा (yadā) — whenजबहर (hara) — Haraहे हर

Verse 32

३२32 तदा कृते महादेव पापं ब्रह्मवधादिकम्। पारतन्त्र्यं न ते शम्भो स्वैरं क्रीडत्यतो भवान्॥ ३२

tadā kṛte mahādeva pāpaṃ brahmavadhādikam | pāratantryaṃ na te śambho svairaṃ krīḍatyato bhavān 32 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.32. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v32. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब भी, हे महादेव, ब्रह्महत्या-जैसा पाप आपको नहीं लगता। हे शम्भु! आप किसीके अधीन नहीं हैं। इसलिये आप अपनी इच्छासे लीला करते हैं।

Even then, Mahādeva, no sin like killing Brahmā touches you. Śambhu, you depend on no one. So you play just as you please.

Word by wordपदार्थ

तदा (tadā) — thenतबकृते (kṛte) — evenभीमहादेव (mahādeva) — Mahādevaहे महादेवपापम् (pāpam) — sinपापब्रह्म-वध-आदिकम् (brahma-vadha-ādikam) — like killing Brahmāब्रह्महत्या-जैसापारतन्त्र्यम् (pāratantryam) — dependअधीनतान (na) — noनहींते (te) — youआपकीशम्भो (śambho) — Śambhuहे शम्भुस्वैरम् (svairam) — just as you pleaseअपनी इच्छासेक्रीडति (krīḍati) — playलीला करते हैंअतः (ataḥ) — soइसलियेभवान् (bhavān) — youआप

Verse 33

३३33 अतीत ब्रह्मणां ह्यस्थ्नां स्रक्कण्ठे तव भासते। तथाप्यनुगता शम्भो ब्रह्महत्या तवानघ॥ ३३

atīta brahmaṇāṃ hyasthnāṃ srakkaṇṭhe tava bhāsate | tathāpyanugatā śambho brahmahatyā tavānagha 33 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.33. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v33. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

पिछले ब्रह्माओंकी हड्डियोंकी माला पहलेसे ही आपके गलेमें चमकती है। फिर भी, हे निष्पाप शम्भु, ब्रह्महत्या आपके पीछे लगी है।

A garland of the bones of past Brahmās already shines on your neck. Yet, sinless Śambhu, Brahmahatyā still follows you.

Word by wordपदार्थ

अतीत-ब्रह्मणाम् (atīta-brahmaṇām) — of past Brahmāsपिछले ब्रह्माओंकीहि (hi) — indeedहीअस्थ्नाम् (asthnām) — of the bonesहड्डियोंकीस्रक् (srak) — a garlandमालाकण्ठे (kaṇṭhe) — on neckगलेमेंतव (tava) — yourआपकेभासते (bhāsate) — shinesचमकती हैतथा-अपि (tathā-api) — yetफिर भीअनुगता (anugatā) — followsपीछे लगी हैशम्भो (śambho) — Śambhuहे शम्भुब्रह्महत्या (brahmahatyā) — Brahmahatyāब्रह्महत्यातव (tava) — youआपकेअनघ (anagha) — sinlessहे निष्पाप

Verse 34

३४34 कृत्वापि सुमहत्पापं यस्त्वां स्मरति मानवः। आधारं जगतामीश तस्य पापं विलीयते॥ ३४

kṛtvāpi sumahatpāpaṃ yastvāṃ smarati mānavaḥ | ādhāraṃ jagatāmīśa tasya pāpaṃ vilīyate 34 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.34. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v34. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे ईश्वर! हे जगत्के आधार! बहुत बड़ा पाप करके भी जो मनुष्य आपका स्मरण करता है, उसका पाप मिट जाता है।

Lord, support of the worlds, even a man who has done a very great sin loses his sin if he remembers you.

Word by wordपदार्थ

कृत्वा (kṛtvā) — who has doneकरकेअपि (api) — evenभीसु-महत् (su-mahat) — very greatबहुत बड़ापापम् (pāpam) — sinपापयः (yaḥ) — whoजोत्वाम् (tvām) — youआपकास्मरति (smarati) — remembersस्मरण करता हैमानवः (mānavaḥ) — a manमनुष्यआधारम् (ādhāram) — supportआधारजगताम् (jagatām) — of the worldsजगत्केईश (īśa) — Lordहे ईश्वरतस्य (tasya) — hisउसकापापम् (pāpam) — sinपापविलीयते (vilīyate) — losesमिट जाता है

Verse 35

३५35 यथा तमो न तिष्ठेत सन्निधावंशुमालिनः। तथैव तव यो भक्तः पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्॥ ३५

yathā tamo na tiṣṭheta sannidhāvaṃśumālinaḥ | tathaiva tava yo bhaktaḥ pāpaṃ tasya vrajetkṣayam 35 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.35. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v35. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जैसे सूर्यके पास अँधेरा नहीं टिक सकता, वैसे ही जो आपका भक्त है, उसका पाप नष्ट हो जाता है।

Darkness cannot stay near the sun. In the same way, the sin of your devotee is destroyed.

Word by wordपदार्थ

यथा (yathā) — asजैसेतमः (tamaḥ) — darknessअँधेरान (na) — cannotनहींतिष्ठेत (tiṣṭheta) — stayटिक सकतासन्निधौ (sannidhau) — nearपासअंशु-मालिनः (aṃśu-mālinaḥ) — the sunसूर्यकेतथा (tathā) — in the same wayवैसे हीएव (eva) — indeedहीतव (tava) — yourआपकायः (yaḥ) — whoजोभक्तः (bhaktaḥ) — devoteeभक्तपापम् (pāpam) — the sinपापतस्य (tasya) — hisउसकाव्रजेत् (vrajet) — isहो जाता हैक्षयम् (kṣayam) — destroyedनष्ट

Verse 36

३६36 यश्चिन्तयति पुण्यात्मा तव पादाम्बुजद्वयम्। ब्रह्महत्याकृतमपि पापं तस्य व्रजेत्क्षयम्॥ ३६

yaścintayati puṇyātmā tava pādāmbujadvayam | brahmahatyākṛtamapi pāpaṃ tasya vrajetkṣayam 36 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.36. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v36. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो पुण्यात्मा आपके दोनों चरणकमलोंका ध्यान करता है, उसका ब्रह्महत्यासे हुआ पाप भी नष्ट हो जाता है।

A good soul who meditates on your two lotus feet is freed even from the sin of killing a brāhmaṇa.

Word by wordपदार्थ

यः (yaḥ) — whoजोचिन्तयति (cintayati) — meditates onध्यान करता हैपुण्य-आत्मा (puṇya-ātmā) — a good soulपुण्यात्मातव (tava) — yourआपकेपाद-अम्बुज-द्वयम् (pāda-ambuja-dvayam) — two lotus feetदोनों चरणकमलोंकाब्रह्महत्या-कृतम् (brahmahatyā-kṛtam) — of killing a brāhmaṇaब्रह्महत्यासे हुआअपि (api) — evenभीपापम् (pāpam) — the sinपापतस्य (tasya) — hisउसकाव्रजेत् (vrajet) — isहो जाता हैक्षयम् (kṣayam) — freedनष्ट

Verse 37

३७37 तव नामानुरक्ता वाग्यस्य पुंसो जगत्पते। अप्यद्रिकूटतुलितं नैनस्तमनुबाधते॥ ३७

tava nāmānuraktā vāgyasya puṃso jagatpate | apyadrikūṭatulitaṃ nainastamanubādhate 37 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.37. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v37. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे जगत्पति! जिस मनुष्यकी वाणी आपके नाममें लगी है, उसे पर्वतकी चोटी जितना भारी पाप भी नहीं सताता।

Lord of the world, if a man's speech loves your name, even sin as heavy as a mountain peak cannot trouble him.

Word by wordपदार्थ

तव (tava) — yourआपकेनाम-अनुरक्ता (nāma-anuraktā) — loves nameनाममें लगीवाक् (vāk) — speechवाणीयस्य (yasya) — if aजिसपुंसः (puṃsaḥ) — man'sमनुष्यकीजगत्-पते (jagat-pate) — Lord of the worldहे जगत्पतिअपि (api) — evenभीअद्रि-कूट-तुलितम् (adri-kūṭa-tulitam) — as heavy as a mountain peakपर्वतकी चोटी जितना भारीन (na) — cannotनहींएनः (enaḥ) — sinपापतम् (tam) — himउसेअनुबाधते (anubādhate) — troubleसताता

Verse 38

३८38 परमात्मन्परं धाम स्वेच्छाभिधृतविग्रह। कुतूहलं तवेशेदं कृपणाधीनतेश्वर॥ ३८

paramātmanparaṃ dhāma svecchābhidhṛtavigraha | kutūhalaṃ taveśedaṃ kṛpaṇādhīnateśvara 38 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.38. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v38. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे परमात्मा! हे परम धाम! आप अपनी इच्छासे शरीर धारण करते हैं। हे ईश्वर! यह आपकी लीला ही है, मानो आप दीनोंके अधीन हों।

Supreme Self, highest abode, you take a body by your own will. Lord, this is only your play, as if you depended on the humble.

Word by wordपदार्थ

परम-आत्मन् (parama-ātman) — Supreme Selfहे परमात्मापरम् (param) — highestपरमधाम (dhāma) — abodeधामस्व-इच्छा-अभिधृत-विग्रह (sva-icchā-abhidhṛta-vigraha) — you take a body by your own willअपनी इच्छासे शरीर धारण करनेवालेकुतूहलम् (kutūhalam) — playलीलातव (tava) — yourआपकीईश (īśa) — Lordहे ईश्वरइदम् (idam) — thisयहकृपण-अधीनता (kṛpaṇa-adhīnatā) — as if you depended on the humbleदीनोंके अधीन होनाईश्वर (īśvara) — Lordहे ईश्वर

Verse 39

३९39 अद्य धन्योऽस्मि देवेश यत्र पश्यन्ति योगिनः। पश्यामि तं जगन्मूर्तिं परमेश्वरमव्ययम्॥ ३९

adya dhanyo'smi deveśa yatra paśyanti yoginaḥ | paśyāmi taṃ jaganmūrtiṃ parameśvaramavyayam 39 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.39. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v39. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे देवेश! आज मैं धन्य हूँ। योगी जिन्हें देखते हैं, उन्हीं जगत्स्वरूप अविनाशी परमेश्वरको मैं देख रहा हूँ।

Lord of gods, today I am blessed. I see the one the yogīs see: the undying Supreme Lord, whose form is the world.

Word by wordपदार्थ

अद्य (adya) — todayआजधन्यः (dhanyaḥ) — blessedधन्यअस्मि (asmi) — I amहूँदेव-ईश (deva-īśa) — Lord of godsहे देवेशयत्र (yatra) — the oneजिन्हेंपश्यन्ति (paśyanti) — seeदेखते हैंयोगिनः (yoginaḥ) — the yogīsयोगीपश्यामि (paśyāmi) — I seeदेख रहा हूँतम् (tam) — himउन्हींजगत्-मूर्तिम् (jagat-mūrtim) — whose form is the worldजगत्स्वरूपपरम-ईश्वरम् (parama-īśvaram) — Supreme Lordपरमेश्वरकोअव्ययम् (avyayam) — undyingअविनाशी

Verse 40

४०40 अद्य मे परमो लाभस्त्वद्य मे मंगलं परम्। तं दृष्ट्वामृततृप्तस्य तृणं स्वर्गापवर्गकम्॥ ४०

adya me paramo lābhastvadya me maṃgalaṃ param | taṃ dṛṣṭvāmṛtatṛptasya tṛṇaṃ svargāpavargakam 40 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.40. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v40. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

आज मेरा परम लाभ और परम मंगल है। उन्हें देखकर मैं मानो अमृतसे तृप्त हूँ। अब स्वर्ग और मोक्ष भी मुझे तिनकेके समान लगते हैं।

Today is my highest gain and my highest blessing. Seeing him, I am filled as if with nectar. Heaven and liberation now seem like straw.

Word by wordपदार्थ

अद्य (adya) — todayआजमे (me) — myमेरापरमः (paramaḥ) — highestपरमलाभः (lābhaḥ) — gainलाभतु (tu) — andऔरअद्य (adya) — todayआजमे (me) — myमेरामङ्गलम् (maṅgalam) — blessingमंगलपरम् (param) — highestपरमतम् (tam) — himउन्हेंदृष्ट्वा (dṛṣṭvā) — seeingदेखकरअमृत-तृप्तस्य (amṛta-tṛptasya) — filled as if with nectarअमृतसे तृप्ततृणम् (tṛṇam) — like strawतिनकेके समानस्वर्ग-अपवर्गकम् (svarga-apavargakam) — heaven and liberationस्वर्ग और मोक्ष

Verse 41

४१41 इत्थं वदति गोविन्दे विमला पद्मया तया। मनोरथवती नाम भिक्षा पात्रे समर्पिता॥ ४१

itthaṃ vadati govinde vimalā padmayā tayā | manorathavatī nāma bhikṣā pātre samarpitā 41 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.41. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v41. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जब गोविन्द ऐसा कह रहे थे, तब निर्मल पद्माने उनके पात्रमें मनोरथवती (इच्छा पूरी करनेवाली) नामकी भिक्षा डाली।

While Govinda was speaking like this, the pure Padmā placed in his bowl an alms called Manorathavatī, "the wish-fulfilling."

Word by wordपदार्थ

इत्थम् (ittham) — like thisऐसावदति (vadati) — was speakingकह रहे थेगोविन्दे (govinde) — while Govindaजब गोविन्दविमला (vimalā) — the pureनिर्मलपद्मया (padmayā) — Padmāपद्मानेतया (tayā) — by herउसके द्वारामनोरथवती (manorathavatī) — Manorathavatī, "the wish-fulfilling"मनोरथवती (इच्छा पूरी करनेवाली)नाम (nāma) — calledनामकीभिक्षा (bhikṣā) — an almsभिक्षापात्रे (pātre) — in his bowlपात्रमेंसमर्पिता (samarpitā) — placedडाली

Verse 42

४२42 भिक्षाटनाय देवोऽपि निरगात्परया मुदा। अन्यत्रापि महादेवो भैरवश्चात्तविग्रहः॥ ४२

bhikṣāṭanāya devo'pi niragātparayā mudā | anyatrāpi mahādevo bhairavaścāttavigrahaḥ 42 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.42. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v42. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तब भैरवरूप धारण किये भगवान् महादेव बड़े आनन्दसे दूसरी जगहोंपर भी भिक्षा माँगने निकल पड़े।

Then the god, Mahādeva in the form of Bhairava, went out with great joy to beg for alms in other places too.

Word by wordपदार्थ

भिक्षा-अटनाय (bhikṣā-aṭanāya) — to beg for almsभिक्षा माँगनेके लियेदेवः (devaḥ) — the godभगवान्अपि (api) — tooभीनिरगात् (niragāt) — went outनिकल पड़ेपरया (parayā) — greatबड़ेमुदा (mudā) — with joyआनन्दसेअन्यत्र (anyatra) — in other placesदूसरी जगहोंपरअपि (api) — tooभीमहादेवः (mahādevaḥ) — Mahādevaमहादेवभैरवः (bhairavaḥ) — Bhairavaभैरवच (ca) — andऔरआत्त-विग्रहः (ātta-vigrahaḥ) — in the form ofरूप धारण किये

Verse 43

४३43 दृष्ट्वानुयायिनीं तां तु समाहूय जनार्दनः। संप्रार्थयद् ब्रह्महत्यां विमुञ्च त्वं त्रिशूलिनम्॥ ४३

dṛṣṭvānuyāyinīṃ tāṃ tu samāhūya janārdanaḥ | samprārthayad brahmahatyāṃ vimuñca tvaṃ triśūlinam 43 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.43. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v43. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जनार्दनने ब्रह्महत्याको उनके पीछे-पीछे आते देखा। उन्होंने उसे बुलाकर प्रार्थना की — "त्रिशूलधारीको छोड़ दो।"

Janārdana saw Brahmahatyā following him. He called her and begged her, "Let the trident-holder go."

Word by wordपदार्थ

दृष्ट्वा (dṛṣṭvā) — sawदेखकरअनुयायिनीम् (anuyāyinīm) — following himपीछे-पीछे आतीताम् (tām) — herउसेतु (tu) — andऔरसमाहूय (samāhūya) — called herबुलाकरजनार्दनः (janārdanaḥ) — Janārdanaजनार्दननेसम्प्रार्थयत् (samprārthayat) — beggedप्रार्थना कीब्रह्महत्याम् (brahmahatyām) — Brahmahatyāब्रह्महत्यासेविमुञ्च (vimuñca) — let goछोड़ दोत्वम् (tvam) — youतुमत्रिशूलिनम् (triśūlinam) — the trident-holderत्रिशूलधारीको

ब्रह्महत्योवाच — Brahmahatyā said: ब्रह्महत्या बोली:

Verse 44

४४44 अनेनापि मिषेणाहं संसेव्यामुं वृषध्वजम्। आत्मानं पावयिष्यामि त्वपुनर्भवदर्शनम्॥ ४४

anenāpi miṣeṇāhaṃ saṃsevyāmuṃ vṛṣadhvajam | ātmānaṃ pāvayiṣyāmi tvapunarbhavadarśanam 44 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.44. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v44. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"इसी बहानेसे मैं वृषभध्वजकी सेवा करके अपनेको पवित्र करूँगा। फिर उन्हें तुमसे मुक्त देखूँगा।"

"By this very means I will serve the bull-bannered Lord and make myself pure. Then I will see him free of you."

Word by wordपदार्थ

अनेन (anena) — by thisइसीअपि (api) — veryभीमिषेण (miṣeṇa) — meansबहानेसेअहम् (aham) — Iमैंसंसेव्य (saṃsevya) — will serveसेवा करकेअमुम् (amum) — theइनवृष-ध्वजम् (vṛṣa-dhvajam) — bull-bannered Lordवृषभध्वजकीआत्मानम् (ātmānam) — myselfअपनेकोपावयिष्यामि (pāvayiṣyāmi) — make pureपवित्र करूँगातु (tu) — thenफिरअपुनर्भव-दर्शनम् (apunarbhava-darśanam) — see him free of youउन्हें मुक्त देखना

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 45

४५45 सा तत्याज न तत्पार्श्वं व्याहृतापि मुरारिणा। तमूचेऽथ हरिं शंभुः स्मेरास्यो भैरवो वचः॥ ४५

sā tatyāja na tatpārśvaṃ vyāhṛtāpi murāriṇā | tamūce'tha hariṃ śaṃbhuḥ smerāsyo bhairavo vacaḥ 45 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.45. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v45. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

मुरारिके कहनेपर भी वह उनके पाससे नहीं हटी। तब भैरवरूप शम्भुने मुस्कराकर हरिसे कहा।

Though Murāri asked her this, she did not leave his side. Then Śambhu as Bhairava smiled and spoke to Hari.

Word by wordपदार्थ

सा (sā) — sheवहतत्याज (tatyāja) — did leaveछोड़ान (na) — notनहींतत्-पार्श्वम् (tat-pārśvam) — his sideउनका पासव्याहृता (vyāhṛtā) — askedकहे जानेपरअपि (api) — thoughभीमुरारिणा (murāriṇā) — Murāriमुरारिकेतम् (tam) — toसेऊचे (ūce) — spokeकहाअथ (atha) — thenतबहरिम् (harim) — Hariहरिशम्भुः (śambhuḥ) — Śambhuशम्भुनेस्मेर-आस्यः (smera-āsyaḥ) — smiledमुस्कराकरभैरवः (bhairavaḥ) — as Bhairavaभैरवरूपवचः (vacaḥ) — wordsवचन

भैरव उवाच — Bhairava said: भैरव बोले:

Verse 46

४६46 त्वद्वाक्पीयूषपानेन तृप्तोऽस्मि बहुमानद। स्वभावोऽयं हि साधूनां यत्त्वं वदसि मापते॥ ४६

tvadvākpīyūṣapānena tṛpto'smi bahumānada | svabhāvo'yaṃ hi sādhūnāṃ yattvaṃ vadasi māpate 46 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.46. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v46. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे मान देनेवाले! तुम्हारे वचनोंका अमृत पीकर मैं तृप्त हूँ। हे लक्ष्मीपति! तुम जैसा बोलते हो, वही सज्जनोंका स्वभाव है।

"Giver of honour, I am filled by drinking the nectar of your words. Husband of Lakṣmī, the way you speak is the nature of the good.

Word by wordपदार्थ

त्वत्-वाक्-पीयूष-पानेन (tvat-vāk-pīyūṣa-pānena) — by drinking the nectar of your wordsतुम्हारे वचनोंका अमृत पीकरतृप्तः (tṛptaḥ) — filledतृप्तअस्मि (asmi) — I amहूँबहु-मान-द (bahu-māna-da) — giver of honourहे मान देनेवालेस्वभावः (svabhāvaḥ) — the natureस्वभावअयम् (ayam) — thisयहीहि (hi) — indeedहीसाधूनाम् (sādhūnām) — of the goodसज्जनोंकायत् (yat) — the wayजैसात्वम् (tvam) — youतुमवदसि (vadasi) — speakबोलते होमा-पते (mā-pate) — husband of Lakṣmīहे लक्ष्मीपति

Verse 47

४७47 वरं वृणीष्व गोविन्द वरदोऽस्मि तवानघ। अग्रणीर्मम भक्तानां त्वं हरे निर्विकारवान्॥ ४७

varaṃ vṛṇīṣva govinda varado'smi tavānagha | agraṇīrmama bhaktānāṃ tvaṃ hare nirvikāravān 47 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.47. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v47. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे गोविन्द! वर माँगो। हे निष्पाप! मैं तुम्हें वर दूँगा। हे हरि! तुम मेरे भक्तोंमें अग्रणी हो और कभी नहीं बदलते।

Govinda, choose a boon. Sinless one, I will give you a boon. Hari, you are the first of my devotees, and you never change.

Word by wordपदार्थ

वरम् (varam) — a boonवरवृणीष्व (vṛṇīṣva) — chooseमाँगोगोविन्द (govinda) — Govindaहे गोविन्दवरदः (varadaḥ) — will give a boonवर देनेवालाअस्मि (asmi) — Iहूँतव (tava) — youतुम्हेंअनघ (anagha) — sinless oneहे निष्पापअग्रणीः (agraṇīḥ) — the firstअग्रणीमम (mama) — myमेरेभक्तानाम् (bhaktānām) — of devoteesभक्तोंमेंत्वम् (tvam) — you areतुम होहरे (hare) — Hariहे हरिनिर्विकारवान् (nirvikāravān) — you never changeकभी न बदलनेवाले

Verse 48

४८48 नो माद्यन्ति तथा भैक्ष्यैर्भिक्षवोऽप्यतिसंस्कृतैः। यथा मानसुधापानैर्ननु भिक्षाटनज्वराः॥ ४८

no mādyanti tathā bhaikṣyairbhikṣavo'pyatisaṃskṛtaiḥ | yathā mānasudhāpānairnanu bhikṣāṭanajvarāḥ 48 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.48. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v48. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

भिक्षाके तापसे तपे भिक्षु अच्छी तरह बनी भिक्षासे उतने प्रसन्न नहीं होते, जितने सम्मानरूपी अमृत पीकर होते हैं।"

Beggars in the fever of begging are not so pleased by alms, however well made, as by drinking the nectar of respect."

Word by wordपदार्थ

न (na) — notनहींउ (u) — indeedहीमाद्यन्ति (mādyanti) — pleasedप्रसन्न होतेतथा (tathā) — soउतनेभैक्ष्यैः (bhaikṣyaiḥ) — by almsभिक्षासेभिक्षवः (bhikṣavaḥ) — beggarsभिक्षुअपि (api) — evenभीअति-संस्कृतैः (ati-saṃskṛtaiḥ) — however well madeअच्छी तरह बनीयथा (yathā) — asजितनेमान-सुधा-पानैः (māna-sudhā-pānaiḥ) — by drinking the nectar of respectसम्मानरूपी अमृत पीकरननु (nanu) — surelyनिश्चय हीभिक्षा-अटन-ज्वराः (bhikṣā-aṭana-jvarāḥ) — in the fever of beggingभिक्षाके तापसे तपे

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 49

४९49 इत्याकर्ण्य वचः शंभोर्भैरवस्य परात्मनः। सुप्रसन्नतरो भूत्वा समवोचन्महेश्वरम्॥ ४९

ityākarṇya vacaḥ śaṃbhorbhairavasya parātmanaḥ | suprasannataro bhūtvā samavocanmaheśvaram 49 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.49. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v49. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

परमात्मा भैरवरूप शम्भुके ये वचन सुनकर विष्णु बहुत प्रसन्न हुए और महेश्वरसे बोले।

Hearing these words of Śambhu, Bhairava, the Supreme Self, Viṣṇu was filled with delight and spoke to Maheśvara.

Word by wordपदार्थ

इति (iti) — theseयेआकर्ण्य (ākarṇya) — hearingसुनकरवचः (vacaḥ) — wordsवचनशम्भोः (śambhoḥ) — of Śambhuशम्भुकेभैरवस्य (bhairavasya) — Bhairavaभैरवरूपपर-आत्मनः (para-ātmanaḥ) — the Supreme Selfपरमात्मासु-प्रसन्नतरः (su-prasannataraḥ) — filled with delightबहुत प्रसन्नभूत्वा (bhūtvā) — wasहोकरसमवोचत् (samavocat) — spokeबोलेमहेश्वरम् (maheśvaram) — to Maheśvaraमहेश्वरसे

विष्णुरुवाच — Viṣṇu said: विष्णुजी बोले:

Verse 50

५०50 एष एव वरः श्लाघ्यो यदहं देवताधिपम्। पश्यामि त्वां देवदेव मनोवाणीपथातिगम्॥ ५०

eṣa eva varaḥ ślāghyo yadahaṃ devatādhipam | paśyāmi tvāṃ devadeva manovāṇīpathātigam 50 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.50. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v50. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे देवाधिदेव! यही सराहने योग्य वर है कि मैं आप देवताओंके स्वामीको देख रहा हूँ, जो मन और वाणीकी पहुँचसे परे हैं।

"God of gods, this alone is the boon worth having: that I see you, the lord of the gods, who are beyond the reach of mind and speech.

Word by wordपदार्थ

एषः (eṣaḥ) — thisयहीएव (eva) — aloneहीवरः (varaḥ) — the boonवरश्लाघ्यः (ślāghyaḥ) — worth havingसराहने योग्ययत् (yat) — thatकिअहम् (aham) — Iमैंदेवता-अधिपम् (devatā-adhipam) — the lord of the godsदेवताओंके स्वामीकोपश्यामि (paśyāmi) — seeदेख रहा हूँत्वाम् (tvām) — youआपदेव-देव (deva-deva) — God of godsहे देवाधिदेवमनः-वाणी-पथ-अतिगम् (manaḥ-vāṇī-patha-atigam) — beyond the reach of mind and speechमन और वाणीकी पहुँचसे परे

Verse 51

५१51 अदभ्रेयं सुधादृष्टिरनया मे महोत्सवः। अयत्ननिधिलाभोऽयं वीक्षणं हर ते सताम्॥ ५१

adabhreyaṃ sudhādṛṣṭiranayā me mahotsavaḥ | ayatnanidhilābho'yaṃ vīkṣaṇaṃ hara te satām 51 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.51. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v51. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

आपकी यह भरपूर, अमृतभरी दृष्टि मेरे लिये बड़ा उत्सव है। हे हर! सज्जनोंपर आपकी दृष्टि बिना प्रयासके मिला खजाना है।

This rich, nectar-like glance of yours is a great festival for me. Hara, your look at the good is a treasure found without any effort.

Word by wordपदार्थ

अदभ्रा (adabhrā) — richभरपूरइयम् (iyam) — thisयहसुधा-दृष्टिः (sudhā-dṛṣṭiḥ) — nectar-like glanceअमृतभरी दृष्टिअनया (anayā) — by itइससेमे (me) — for meमेरे लियेमहा-उत्सवः (mahā-utsavaḥ) — a great festivalबड़ा उत्सवअयत्न-निधि-लाभः (ayatna-nidhi-lābhaḥ) — a treasure found without any effortबिना प्रयासके मिला खजानाअयम् (ayam) — thisयहवीक्षणम् (vīkṣaṇam) — lookदृष्टिहर (hara) — Haraहे हरते (te) — yourआपकीसताम् (satām) — at the goodसज्जनोंपर

Verse 52

५२52 अवियोगोऽस्तु मे देव त्वदङ्घ्रियुगलेन वै। एष एव वरः शंभो नान्यं कञ्चिद्वृणे वरम्॥ ५२

aviyogo'stu me deva tvadaṅghriyugalena vai | eṣa eva varaḥ śaṃbho nānyaṃ kañcidvṛṇe varam 52 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.52. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v52. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे देव! मैं आपके दोनों चरणोंसे कभी अलग न होऊँ। हे शम्भु! यही वर मैं माँगता हूँ। मैं और कोई वर नहीं चाहता।"

Lord, may I never be apart from your two feet. Śambhu, this alone is the boon I ask. I choose no other boon."

Word by wordपदार्थ

अवियोगः (aviyogaḥ) — never be apartकभी अलग न होनाअस्तु (astu) — mayहोमे (me) — Iमेरादेव (deva) — Lordहे देवत्वत्-अङ्घ्रि-युगलेन (tvat-aṅghri-yugalena) — from your two feetआपके दोनों चरणोंसेवै (vai) — indeedहीएषः (eṣaḥ) — thisयहीएव (eva) — aloneहीवरः (varaḥ) — the boonवरशम्भो (śambho) — Śambhuहे शम्भुन (na) — noनहींअन्यम् (anyam) — otherऔरकञ्चित् (kañcit) — anyकोईवृणे (vṛṇe) — I chooseमाँगतावरम् (varam) — boonवर

श्रीभैरव उवाच — Śrī Bhairava said: श्रीभैरव बोले:

Verse 53

५३53 एवं भवतु ते तात यत्त्वयोक्तं महामते। सर्वेषामपि देवानां वरदस्त्वं भविष्यसि॥ ५३

evaṃ bhavatu te tāta yattvayoktaṃ mahāmate | sarveṣāmapi devānāṃ varadastvaṃ bhaviṣyasi 53 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.53. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v53. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

"हे तात! हे महाबुद्धिमान्! जैसा तुमने कहा, वैसा ही हो। तुम भी सब देवताओंको वर देनेवाले बनोगे।"

"So be it, dear one, as you have said, wise one. You too will be a giver of boons to all the gods."

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — soऐसा हीभवतु (bhavatu) — be itहोते (te) — for youतुम्हारे लियेतात (tāta) — dear oneहे तातयत् (yat) — asजैसात्वया (tvayā) — youतुमनेउक्तम् (uktam) — have saidकहामहा-मते (mahā-mate) — wise oneहे महाबुद्धिमान्सर्वेषाम् (sarveṣām) — to allसबअपि (api) — tooभीदेवानाम् (devānām) — the godsदेवताओंकोवरदः (varadaḥ) — a giver of boonsवर देनेवालेत्वम् (tvam) — youतुमभविष्यसि (bhaviṣyasi) — will beबनोगे

नन्दीश्वर उवाच — Nandīśvara said: नन्दीश्वर बोले:

Verse 54

५४54 अनुगृह्येति दैत्यारिं केंद्राद्रिभुवने चरन्। भेजेऽविमुक्तनगरीं नाम्ना वाराणसीं पुरीम्॥ ५४

anugṛhyeti daityāriṃ keṃdrādribhuvane caran | bheje'vimuktanagarīṃ nāmnā vārāṇasīṃ purīm 54 ||

Doubtful readingकेंद्राद्रिभुवने uncertain

✗
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.54. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v54. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

दैत्योंके शत्रु विष्णुपर इस प्रकार कृपा करके वे महान् पर्वतवाले लोकमें घूमते हुए अविमुक्त नगरीमें आये, जिसका नाम वाराणसी है।

Having blessed the enemy of the Daityas, he wandered through the world around the great mountain. He came to the city Avimukta, named Vārāṇasī.

Word by wordपदार्थ

अनुगृह्य (anugṛhya) — having blessedकृपा करकेइति (iti) — thusइस प्रकारदैत्य-अरिम् (daitya-arim) — the enemy of the Daityasदैत्योंके शत्रु विष्णुपरकेन्द्र-अद्रि-भुवने (kendra-adri-bhuvane) — through the world around the great mountainमहान् पर्वतवाले लोकमेंचरन् (caran) — wanderedघूमते हुएभेजे (bheje) — came toआयेअविमुक्त-नगरीम् (avimukta-nagarīm) — the city Avimuktaअविमुक्त नगरीमेंनाम्ना (nāmnā) — namedनामवालीवाराणसीम् (vārāṇasīm) — Vārāṇasīवाराणसीपुरीम् (purīm) — cityनगरी

Verse 55

५५55 क्षेत्रे प्रविष्टमात्रेऽथ भैरवे भीषणाकृतौ। हाहेत्युक्त्वा ब्रह्महत्या पातालं चाविशत्तदा॥ ५५

kṣetre praviṣṭamātre'tha bhairave bhīṣaṇākṛtau | hāhetyuktvā brahmahatyā pātālaṃ cāviśattadā 55 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.55. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v55. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जैसे ही भयानक रूपवाले भैरवने उस क्षेत्रमें प्रवेश किया, ब्रह्महत्या "हाय!" कहकर पातालमें समा गयी।

As soon as the fearsome Bhairava entered that holy land, Brahmahatyā cried, "Alas!" and sank into the underworld.

Word by wordपदार्थ

क्षेत्रे (kṣetre) — that holy landउस क्षेत्रमेंप्रविष्ट-मात्रे (praviṣṭa-mātre) — as soon as enteredप्रवेश करते हीअथ (atha) — thenतबभैरवे (bhairave) — Bhairavaभैरवकेभीषण-आकृतौ (bhīṣaṇa-ākṛtau) — the fearsomeभयानक रूपवालेहा-हा (hā-hā) — "Alas!""हाय!"इति (iti) — thusऐसाउक्त्वा (uktvā) — criedकहकरब्रह्महत्या (brahmahatyā) — Brahmahatyāब्रह्महत्यापातालम् (pātālam) — into the underworldपातालमेंच (ca) — andऔरआविशत् (āviśat) — sankसमा गयीतदा (tadā) — thenतब

Verse 56

५६56 कपालं ब्रह्मणः सद्यो भैरवस्य करांबुजात्। पपात भुवि तत्तीर्थमभूत्कापालमोचनम्॥ ५६

kapālaṃ brahmaṇaḥ sadyo bhairavasya karāṃbujāt | papāta bhuvi tattīrthamabhūtkāpālamocanam 56 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.56. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v56. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

उसी क्षण ब्रह्माकी खोपड़ी भैरवके करकमलसे धरतीपर गिर पड़ी। वह स्थान कपालमोचन नामका तीर्थ बन गया।

At once Brahmā's skull fell from Bhairava's lotus hand to the ground. That place became the holy site called Kapālamocana.

Word by wordपदार्थ

कपालम् (kapālam) — skullखोपड़ीब्रह्मणः (brahmaṇaḥ) — Brahmā'sब्रह्माकीसद्यः (sadyaḥ) — at onceउसी क्षणभैरवस्य (bhairavasya) — Bhairava'sभैरवकेकर-अम्बुजात् (kara-ambujāt) — from lotus handकरकमलसेपपात (papāta) — fellगिर पड़ीभुवि (bhuvi) — to the groundधरतीपरतत् (tat) — that placeवह स्थानतीर्थम् (tīrtham) — the holy siteतीर्थअभूत् (abhūt) — becameबन गयाकापालमोचनम् (kāpālamocanam) — called Kapālamocanaकपालमोचन नामका

Verse 57

५७57 कपालं ब्रह्मणो रुद्रः सर्वेषामेव पश्यताम्। हस्तात्पतन्तमालोक्य ननर्त परया मुदा॥ ५७

kapālaṃ brahmaṇo rudraḥ sarveṣāmeva paśyatām | hastātpatantamālokya nanarta parayā mudā 57 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.57. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v57. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

सबके देखते-देखते रुद्रने ब्रह्माकी खोपड़ीको अपने हाथसे गिरते देखा। वे बड़े आनन्दसे नाचने लगे।

As everyone watched, Rudra saw Brahmā's skull fall from his hand. He danced with great joy.

Word by wordपदार्थ

कपालम् (kapālam) — skullखोपड़ीकोब्रह्मणः (brahmaṇaḥ) — Brahmā'sब्रह्माकीरुद्रः (rudraḥ) — Rudraरुद्रनेसर्वेषाम् (sarveṣām) — everyoneसबकेएव (eva) — indeedहीपश्यताम् (paśyatām) — as watchedदेखते-देखतेहस्तात् (hastāt) — from his handअपने हाथसेपतन्तम् (patantam) — fallगिरतेआलोक्य (ālokya) — sawदेखकरननर्त (nanarta) — dancedनाचने लगेपरया (parayā) — greatबड़ेमुदा (mudā) — with joyआनन्दसे

Verse 58

५८58 विधेः कपालं नामुंचत्करमत्यन्तदुस्सहम्। परस्य भ्रमतः क्वापि तत्काश्यां क्षणतोऽपतत्॥ ५८

vidheḥ kapālaṃ nāmuṃcatkaramatyantadussaham | parasya bhramataḥ kvāpi tatkāśyāṃ kṣaṇato'patat 58 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.58. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v58. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

ब्रह्माकी वह अत्यन्त असहनीय खोपड़ी परमेश्वरके कहीं भी घूमनेपर हाथसे नहीं छूटी। पर काशीमें वह क्षणभरमें गिर पड़ी।

Brahmā's skull was very hard to bear, and it did not leave the Supreme Lord's hand wherever he wandered. But in Kāśī it fell in a moment.

Word by wordपदार्थ

विधेः (vidheḥ) — Brahmā'sब्रह्माकीकपालम् (kapālam) — skullखोपड़ीन (na) — notनहींअमुञ्चत् (amuñcat) — did leaveछूटीकरम् (karam) — handहाथसेअत्यन्त-दुःसहम् (atyanta-duḥsaham) — very hard to bearअत्यन्त असहनीयपरस्य (parasya) — the Supreme Lord'sपरमेश्वरकेभ्रमतः (bhramataḥ) — he wanderedघूमनेपरक्व-अपि (kva-api) — whereverकहीं भीतत् (tat) — itवहकाश्याम् (kāśyām) — in Kāśīकाशीमेंक्षणतः (kṣaṇataḥ) — in a momentक्षणभरमेंअपतत् (apatat) — fellगिर पड़ी

Verse 59

५९59 शूलिनो ब्रह्मणो हत्या नापैति स्म च या क्वचित्। सा काश्यां क्षणतो नष्टा तस्मात्सेव्या हि काशिका॥ ५९

śūlino brahmaṇo hatyā nāpaiti sma ca yā kvacit | sā kāśyāṃ kṣaṇato naṣṭā tasmātsevyā hi kāśikā 59 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.59. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v59. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

ब्रह्माको मारनेका पाप त्रिशूलधारीको कहीं नहीं छोड़ता था। पर काशीमें वह क्षणभरमें नष्ट हो गया। इसलिये काशीका ही सेवन करना चाहिये।

The sin of killing Brahmā did not leave the trident-holder anywhere. But in Kāśī it was destroyed in a moment. So one should live in Kāśī.

Word by wordपदार्थ

शूलिनः (śūlinaḥ) — the trident-holderत्रिशूलधारीकोब्रह्मणः (brahmaṇaḥ) — of Brahmāब्रह्माकोहत्या (hatyā) — the sin of killingमारनेका पापन (na) — notनहींअपैति (apaiti) — leaveछोड़ता थास्म (sma) — didथाच (ca) — andऔरया (yā) — whichजोक्वचित् (kvacit) — anywhereकहींसा (sā) — itवहकाश्याम् (kāśyām) — in Kāśīकाशीमेंक्षणतः (kṣaṇataḥ) — in a momentक्षणभरमेंनष्टा (naṣṭā) — was destroyedनष्ट हो गयातस्मात् (tasmāt) — soइसलियेसेव्या (sevyā) — one should live inसेवन करना चाहियेहि (hi) — indeedहीकाशिका (kāśikā) — Kāśīकाशीका

Verse 60

६०60 कपालमोचनं काश्यां यः स्मरेत्तीर्थमुत्तमम्। इहान्यत्रापि यत्पापं क्षिप्रं तस्य प्रणश्यति॥ ६०

kapālamocanaṃ kāśyāṃ yaḥ smarettīrthamuttamam | ihānyatrāpi yatpāpaṃ kṣipraṃ tasya praṇaśyati 60 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.60. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v60. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो काशीके श्रेष्ठ तीर्थ कपालमोचनका स्मरण करता है, उसका यहाँ या कहीं और किया गया पाप जल्दी नष्ट हो जाता है।

Whoever remembers Kapālamocana, the best holy place in Kāśī, soon loses whatever sin he did, here or elsewhere.

Word by wordपदार्थ

कपालमोचनम् (kapālamocanam) — Kapālamocanaकपालमोचनकाकाश्याम् (kāśyām) — in Kāśīकाशीकेयः (yaḥ) — whoeverजोस्मरेत् (smaret) — remembersस्मरण करता हैतीर्थम् (tīrtham) — holy placeतीर्थउत्तमम् (uttamam) — the bestश्रेष्ठइह (iha) — hereयहाँअन्यत्र (anyatra) — elsewhereकहीं औरअपि (api) — orयायत् (yat) — whateverजोपापम् (pāpam) — sinपापक्षिप्रम् (kṣipram) — soonजल्दीतस्य (tasya) — hisउसकाप्रणश्यति (praṇaśyati) — losesनष्ट हो जाता है

Verse 61

६१61 आगत्य तीर्थप्रवरे स्नानं कृत्वा विधानतः। तर्पयित्वा पितॄन्देवानुच्यते ब्रह्महत्यया॥ ६१

āgatya tīrthapravare snānaṃ kṛtvā vidhānataḥ | tarpayitvā pitṝndevānucyate brahmahatyayā 61 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.61. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v61. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो इस श्रेष्ठ तीर्थमें आकर विधिपूर्वक स्नान करता है और पितरों तथा देवताओंका तर्पण करता है, वह ब्रह्महत्याके पापसे छूट जाता है।

One who comes to this best holy place, bathes there by the rules, and offers water to the ancestors and gods, is freed from the sin of killing a brāhmaṇa.

Word by wordपदार्थ

आगत्य (āgatya) — comesआकरतीर्थ-प्रवरे (tīrtha-pravare) — to this best holy placeइस श्रेष्ठ तीर्थमेंस्नानम् (snānam) — bathesस्नानकृत्वा (kṛtvā) — having doneकरकेविधानतः (vidhānataḥ) — by the rulesविधिपूर्वकतर्पयित्वा (tarpayitvā) — offers waterतर्पण करकेपितॄन् (pitṝn) — to the ancestorsपितरोंकादेवान् (devān) — and godsदेवताओंकामुच्यते (mucyate) — is freedछूट जाता हैब्रह्महत्यया (brahmahatyayā) — from the sin of killing a brāhmaṇaब्रह्महत्याके पापसे

Verse 62

६२62 कपालमोचनं तीर्थं पुरस्कृत्वा तु भैरवः। तत्रैव तस्थौ भक्तानां भक्षयन्नघसन्ततिम्॥ ६२

kapālamocanaṃ tīrthaṃ puraskṛtvā tu bhairavaḥ | tatraiva tasthau bhaktānāṃ bhakṣayannaghasantatim 62 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.62. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v62. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

भैरवने कपालमोचन तीर्थको सबसे आगे रखा। वे वहीं रहकर अपने भक्तोंके पापोंके ढेरको खाते रहते हैं।

Bhairava gave first place to the holy site of Kapālamocana. He stays right there, eating up the heaps of his devotees' sins.

Word by wordपदार्थ

कपालमोचनम् (kapālamocanam) — of Kapālamocanaकपालमोचनतीर्थम् (tīrtham) — the holy siteतीर्थकोपुरस्कृत्य (puraskṛtya) — gave first placeसबसे आगे रखकरतु (tu) — andऔरभैरवः (bhairavaḥ) — Bhairavaभैरवतत्र (tatra) — thereवहींएव (eva) — rightहीतस्थौ (tasthau) — staysरहते हैंभक्तानाम् (bhaktānām) — his devotees'अपने भक्तोंकेभक्षयन् (bhakṣayan) — eating upखाते हुएअघ-सन्ततिम् (agha-santatim) — the heaps of sinsपापोंके ढेरको

Verse 63

६३63 कृष्णाष्टम्यां तु मार्गस्य मासस्य परमेश्वरः। आविर्बभूव सल्लीलो भैरवात्मा सतां प्रियः॥ ६३

kṛṣṇāṣṭamyāṃ tu mārgasya māsasya parameśvaraḥ | āvirbabhūva sallīlo bhairavātmā satāṃ priyaḥ 63 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.63. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v63. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

मार्गशीर्ष मासके कृष्णपक्षकी अष्टमीको लीलामय, सज्जनोंके प्रिय परमेश्वर भैरवरूपमें प्रकट हुए।

On the eighth day of the dark half of the month of Mārgaśīrṣa, the Supreme Lord, playful and dear to the good, appeared as Bhairava.

Word by wordपदार्थ

कृष्ण-अष्टम्याम् (kṛṣṇa-aṣṭamyām) — on the eighth day of the dark halfकृष्णपक्षकी अष्टमीकोतु (tu) — andऔरमार्गस्य (mārgasya) — of Mārgaśīrṣaमार्गशीर्षमासस्य (māsasya) — of the monthमासकेपरम-ईश्वरः (parama-īśvaraḥ) — the Supreme Lordपरमेश्वरआविर्बभूव (āvirbabhūva) — appearedप्रकट हुएसत्-लीलः (sat-līlaḥ) — playfulलीलामयभैरव-आत्मा (bhairava-ātmā) — as Bhairavaभैरवरूपमेंसताम् (satām) — to the goodसज्जनोंकेप्रियः (priyaḥ) — dearप्रिय

Verse 64

६४64 मार्गशीर्षासिताष्टम्यां कालभैरवसन्निधौ। उपोष्य जागरं कुर्वन्महापापैः प्रमुच्यते॥ ६४

mārgaśīrṣāsitāṣṭamyāṃ kālabhairavasannidhau | upoṣya jāgaraṃ kurvanmahāpāpaiḥ pramucyate 64 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.64. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v64. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

मार्गशीर्षकी कृष्ण अष्टमीको जो कालभैरवके पास उपवास करके रातभर जागता है, वह बड़े पापोंसे छूट जाता है।

On the dark eighth day of Mārgaśīrṣa, one who fasts and stays awake all night near Kālabhairava is freed from great sins.

Word by wordपदार्थ

मार्गशीर्ष-असित-अष्टम्याम् (mārgaśīrṣa-asita-aṣṭamyām) — on the dark eighth day of Mārgaśīrṣaमार्गशीर्षकी कृष्ण अष्टमीकोकालभैरव-सन्निधौ (kālabhairava-sannidhau) — near Kālabhairavaकालभैरवके पासउपोष्य (upoṣya) — fastsउपवास करकेजागरम् (jāgaram) — stays awake all nightरातभर जागरणकुर्वन् (kurvan) — doingकरते हुएमहा-पापैः (mahā-pāpaiḥ) — from great sinsबड़े पापोंसेप्रमुच्यते (pramucyate) — is freedछूट जाता है

Verse 65

६५65 अन्यत्रापि नरो भक्त्या तद्व्रतं यः करिष्यति। सजागरं महापापैर्मुक्तो यास्यति सद्गतिम्॥ ६५

anyatrāpi naro bhaktyā tadvrataṃ yaḥ kariṣyati | sajāgaraṃ mahāpāpairmukto yāsyati sadgatim 65 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.65. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v65. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो मनुष्य कहीं और भी भक्तिसे यह व्रत करेगा और रातभर जागेगा, वह बड़े पापोंसे छूटकर अच्छी गति पायेगा।

Anyone who keeps that vow with devotion, even in another place, and stays awake all night, is freed from great sins and reaches a good state.

Word by wordपदार्थ

अन्यत्र (anyatra) — in another placeकहीं औरअपि (api) — evenभीनरः (naraḥ) — anyoneमनुष्यभक्त्या (bhaktyā) — with devotionभक्तिसेतत्-व्रतम् (tat-vratam) — that vowयह व्रतयः (yaḥ) — whoजोकरिष्यति (kariṣyati) — keepsकरेगास-जागरम् (sa-jāgaram) — stays awake all nightरातभर जागकरमहा-पापैः (mahā-pāpaiḥ) — from great sinsबड़े पापोंसेमुक्तः (muktaḥ) — is freedछूटकरयास्यति (yāsyati) — reachesपायेगासत्-गतिम् (sat-gatim) — a good stateअच्छी गति

Verse 66

६६66 अनेकजन्मनियुतैर्यत्कृतं जन्तुभिस्त्वघम्। तत्सर्वं विलयं याति कालभैरवदर्शनात्॥ ६६

anekajanmaniyutairyatkṛtaṃ jantubhistvagham | tatsarvaṃ vilayaṃ yāti kālabhairavadarśanāt 66 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.66. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v66. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

प्राणियोंने अनगिनत लाखों जन्मोंमें जो पाप किये हैं, वे सब कालभैरवके दर्शनसे मिट जाते हैं।

The sins that beings have done over countless lakhs of births all melt away at the sight of Kālabhairava.

Word by wordपदार्थ

अनेक-जन्म-नियुतैः (aneka-janma-niyutaiḥ) — over countless lakhs of birthsअनगिनत लाखों जन्मोंमेंयत् (yat) — the sins thatजोकृतम् (kṛtam) — have doneकिये हैंजन्तुभिः (jantubhiḥ) — beingsप्राणियोंनेतु (tu) — andऔरअघम् (agham) — sinsपापतत् (tat) — theyवेसर्वम् (sarvam) — allसबविलयम् (vilayam) — melt awayमिटयाति (yāti) — goजाते हैंकालभैरव-दर्शनात् (kālabhairava-darśanāt) — at the sight of Kālabhairavaकालभैरवके दर्शनसे

Verse 67

६७67 कालभैरवभक्तानां पातकानि करोति यः। स मूढो दुःखितो भूत्वा पुनर्दुर्गतिमाप्नुयात्॥ ६७

kālabhairavabhaktānāṃ pātakāni karoti yaḥ | sa mūḍho duḥkhito bhūtvā punardurgatimāpnuyāt 67 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.67. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v67. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो कालभैरवके भक्तोंका अपराध करता है, वह मूर्ख है। वह दुखी होकर फिर दुर्गतिमें पड़ता है।

Whoever wrongs the devotees of Kālabhairava is a fool. He suffers and falls into misery again.

Word by wordपदार्थ

कालभैरव-भक्तानाम् (kālabhairava-bhaktānām) — the devotees of Kālabhairavaकालभैरवके भक्तोंकापातकानि (pātakāni) — wrongsअपराधकरोति (karoti) — doesकरता हैयः (yaḥ) — whoeverजोसः (saḥ) — heवहमूढः (mūḍhaḥ) — is a foolमूर्खदुःखितः (duḥkhitaḥ) — suffersदुखीभूत्वा (bhūtvā) — beingहोकरपुनः (punaḥ) — againफिरदुर्गतिम् (durgatim) — into miseryदुर्गतिमेंआप्नुयात् (āpnuyāt) — fallsपड़ता है

Verse 68

६८68 विश्वेश्वरेऽपि ये भक्ता नो भक्ताः कालभैरवे। ते लभन्ते महादुःखं काश्यां चैव विशेषतः॥ ६८

viśveśvare'pi ye bhaktā no bhaktāḥ kālabhairave | te labhante mahāduḥkhaṃ kāśyāṃ caiva viśeṣataḥ 68 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.68. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v68. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो विश्वेश्वरके भक्त हैं पर कालभैरवके भक्त नहीं, वे बड़ा दुःख पाते हैं, विशेषकर काशीमें।

Those who are devoted to Viśveśvara but not to Kālabhairava meet great sorrow, especially in Kāśī.

Word by wordपदार्थ

विश्वेश्वरे (viśveśvare) — to Viśveśvaraविश्वेश्वरकेअपि (api) — butपरये (ye) — those whoजोभक्ताः (bhaktāḥ) — are devotedभक्त हैंन (na) — notनहींउ (u) — indeedहीभक्ताः (bhaktāḥ) — devotedभक्तकालभैरवे (kālabhairave) — to Kālabhairavaकालभैरवकेते (te) — theyवेलभन्ते (labhante) — meetपाते हैंमहा-दुःखम् (mahā-duḥkham) — great sorrowबड़ा दुःखकाश्याम् (kāśyām) — in Kāśīकाशीमेंच (ca) — andऔरएव (eva) — indeedहीविशेषतः (viśeṣataḥ) — especiallyविशेषकर

Verse 69

६९69 वाराणस्यामुषित्वा यो भैरवं न भजेन्नरः। तस्य पापानि वर्द्धन्ते शुक्लपक्षे यथा शशी॥ ६९

vārāṇasyāmuṣitvā yo bhairavaṃ na bhajennaraḥ | tasya pāpāni vardhante śuklapakṣe yathā śaśī 69 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.69. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v69. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो मनुष्य वाराणसीमें रहकर भैरवकी पूजा नहीं करता, उसके पाप शुक्लपक्षके चन्द्रमाकी तरह बढ़ते जाते हैं।

A man who lives in Vārāṇasī but does not worship Bhairava sees his sins grow, like the moon in the bright half of the month.

Word by wordपदार्थ

वाराणस्याम् (vārāṇasyām) — in Vārāṇasīवाराणसीमेंउषित्वा (uṣitvā) — livesरहकरयः (yaḥ) — whoजोभैरवम् (bhairavam) — Bhairavaभैरवकीन (na) — notनहींभजेत् (bhajet) — worshipपूजा करतानरः (naraḥ) — a manमनुष्यतस्य (tasya) — hisउसकेपापानि (pāpāni) — sinsपापवर्धन्ते (vardhante) — growबढ़ते जाते हैंशुक्ल-पक्षे (śukla-pakṣe) — in the bright half of the monthशुक्लपक्षकेयथा (yathā) — likeकी तरहशशी (śaśī) — the moonचन्द्रमा

Verse 70

७०70 कालराजं न यः काश्यां प्रतिभूताष्टमीकुजम्। भजेत्तस्य क्षयं पुण्यं कृष्णपक्षे यथा शशी॥ ७०

kālarājaṃ na yaḥ kāśyāṃ pratibhūtāṣṭamīkujam | bhajettasya kṣayaṃ puṇyaṃ kṛṣṇapakṣe yathā śaśī 70 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.70. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v70. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो काशीमें हर अष्टमी और मंगलवारको कालराजकी पूजा नहीं करता, उसका पुण्य कृष्णपक्षके चन्द्रमाकी तरह घटता जाता है।

Whoever in Kāśī does not worship Kālarāja on every eighth lunar day and on Tuesdays sees his merit shrink, like the moon in the dark half.

Word by wordपदार्थ

कालराजम् (kālarājam) — Kālarājaकालराजकीन (na) — notनहींयः (yaḥ) — whoeverजोकाश्याम् (kāśyām) — in Kāśīकाशीमेंप्रतिभूत-अष्टमी-कुजम् (pratibhūta-aṣṭamī-kujam) — on every eighth lunar day and on Tuesdaysहर अष्टमी और मंगलवारकोभजेत् (bhajet) — worshipपूजा करतातस्य (tasya) — hisउसकाक्षयम् (kṣayam) — shrinkघटता जाता हैपुण्यम् (puṇyam) — meritपुण्यकृष्ण-पक्षे (kṛṣṇa-pakṣe) — in the dark halfकृष्णपक्षकेयथा (yathā) — likeकी तरहशशी (śaśī) — the moonचन्द्रमा

Verse 71

७१71 श्रुत्वाख्यानमिदं पुण्यं ब्रह्महत्यापनोदकम्। भैरवोत्पत्तिसंज्ञं च सर्वपापैः प्रमुच्यते॥ ७१

śrutvākhyānamidaṃ puṇyaṃ brahmahatyāpanodakam | bhairavotpattisaṃjñaṃ ca sarvapāpaiḥ pramucyate 71 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.71. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v71. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो ब्रह्महत्याके पापको दूर करनेवाली, भैरवोत्पत्ति नामकी इस पवित्र कथाको सुनता है, वह सब पापोंसे छूट जाता है।

One who hears this holy story, called the Birth of Bhairava, which removes the sin of killing a brāhmaṇa, is freed from all sins.

Word by wordपदार्थ

श्रुत्वा (śrutvā) — one who hearsसुनकरआख्यानम् (ākhyānam) — storyकथाकोइदम् (idam) — thisइसपुण्यम् (puṇyam) — holyपवित्रब्रह्महत्या-अपनोदकम् (brahmahatyā-apanodakam) — which removes the sin of killing a brāhmaṇaब्रह्महत्याके पापको दूर करनेवालीभैरव-उत्पत्ति-संज्ञम् (bhairava-utpatti-saṃjñam) — called the Birth of Bhairavaभैरवोत्पत्ति नामकीच (ca) — andऔरसर्व-पापैः (sarva-pāpaiḥ) — from all sinsसब पापोंसेप्रमुच्यते (pramucyate) — is freedछूट जाता है

Verse 72

७२72 बन्धनागारसंस्थोऽपि प्राप्तोऽपि विपदं पराम्। प्रादुर्भावं भैरवस्य श्रुत्वा मुच्येत सङ्कटात्॥ ७२

bandhanāgārasaṃstho'pi prāpto'pi vipadaṃ parām | prādurbhāvaṃ bhairavasya śrutvā mucyeta saṅkaṭāt 72 ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Śrī Śiva Mahāpurāṇa, Śatarudra Saṃhitā 9.72. https://occultguide.com/scripture/shree-shiv-mahapuran/shatarudra-samhita-nine-the-deeds-of-bhairava#v72. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जेलमें पड़ा हुआ या भारी विपत्तिमें फँसा हुआ मनुष्य भी भैरवके प्रकट होनेकी कथा सुनकर संकटसे छूट जाता है।

Even one who is in prison, or who has fallen into the worst trouble, is freed from his distress by hearing of Bhairava's appearance.

Word by wordपदार्थ

बन्धन-आगार-संस्थः (bandhana-āgāra-saṃsthaḥ) — who is in prisonजेलमें पड़ा हुआअपि (api) — evenभीप्राप्तः (prāptaḥ) — who has fallen intoफँसा हुआअपि (api) — orयाविपदम् (vipadam) — troubleविपत्तिमेंपराम् (parām) — the worstभारीप्रादुर्भावम् (prādurbhāvam) — appearanceप्रकट होनेकी कथाभैरवस्य (bhairavasya) — of Bhairavaभैरवकेश्रुत्वा (śrutvā) — by hearingसुनकरमुच्येत (mucyeta) — is freedछूट जाता हैसङ्कटात् (saṅkaṭāt) — from his distressसंकटसे

❁ ❁ ❁

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां भैरवावतारलीलावर्णनं नाम नवमोऽध्यायः॥ ९॥

Thus ends the ninth chapter, called "The Description of the Deeds of Bhairava's Avatāra," in the third Śatarudra-saṃhitā, in the glorious Śiva Mahāpurāṇa.

॥ इस प्रकार श्रीशिवमहापुराणके अन्तर्गत तृतीय शतरुद्रसंहितामें भैरवावतारलीलावर्णन नामक नौवाँ अध्याय पूर्ण हुआ॥ ९॥

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license. अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें। संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.