Rāmcaritmānas उत्तरकाण्ड Chapter 100

श्री गणेशाय नमः । श्रीजानकीवल्लभो विजयते ।

श्रीरामचरितमानस

उत्तरकाण्ड
Chapter 100 · The fall of the orders · Verses 1–दोहा 100(ख)

वर्णों का बिगड़ना

Men who run after other men's wives, full of deceit and cleverness and tied to delusion, hatred and possessiveness, claim to be wise non-dualists. They ruin themselves and those who keep to the true path. Those who find fault with the Veda by argument fall into a hell for each age. Low-caste men such as oil-pressers, potters, hunters and wine-sellers shave their heads when the wife dies and the house is lost and become ascetics, and have brahmins worship them, losing both worlds. Ignorant, greedy and lustful brahmins marry low women, and low men do penance and read the Purāṇas from seats of honour. People make up their own customs; the wrongs cannot be told. The dohās say that castes are mixed, people have broken all bounds, doing wrong they suffer pain, fear, disease, grief and parting. People turn away from the Veda-approved way of devotion joined with dispassion and discernment, and in their delusion make up many paths. पराई स्त्रियों में लंपट, कपट-चतुर, मोह, द्रोह और ममता में लिपटे हुए लोग अपने को अद्वैतवादी ज्ञानी कहते हैं। वे स्वयं भी बिगड़े और सच्चे मार्ग पर चलने वालों को भी बिगाड़ते हैं। जो तर्क करके वेद की निंदा करते हैं वे कल्प-कल्प भर एक-एक नरक में पड़ते हैं। जो तेली, कुम्हार, चांडाल, भील, कोल और कलवार जैसे अधम वर्ण के हैं, वे स्त्री मर जाने और घर-संपत्ति नष्ट हो जाने पर सिर मुँड़ाकर संन्यासी बन जाते हैं, ब्राह्मणों से अपनी पूजा कराते हैं और दोनों लोक अपने हाथ से गँवाते हैं। निरक्षर, लोभी, कामी, आचारहीन ब्राह्मण नीच स्त्रियों के स्वामी बनते हैं; और शूद्र जप, तप, व्रत करते और ऊँचे आसन पर बैठकर पुराण कहते हैं। सब अपनी-अपनी कल्पना से आचार बनाते हैं; उस अपार अनीति का वर्णन नहीं हो सकता। दोहे कहते हैं कि वर्णसंकर हो गए, लोग मर्यादाहीन हो गए, पाप करके दुख, भय, रोग, शोक और वियोग पाते हैं। श्रुति के अनुकूल, वैराग्य और विवेक से युक्त हरि-भक्ति के मार्ग पर लोग मोहवश नहीं चलते और अनेक पंथ गढ़ लेते हैं।

Begin verses ↓

Verse 1

१1 पर त्रिय लंपट कपट सयाने। मोह द्रोह ममता लपटाने ॥ तेइ अभेदबादी ग्यानी नर। देखा में चरित्र कलिजुग कर ॥

para triya laṃpaṭa kapaṭa sayāne moha droha mamatā lapaṭāne | tei abhedabādī gyānī nara dekhā meṃ caritra kalijuga kara ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Uttara Kāṇḍa 100.1. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/uttar-kand-doha-100-the-fall-of-the-orders#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

पराई स्त्रियों में लंपट, कपट में चतुर, मोह, द्रोह और ममता में लिपटे लोग अपने को अद्वैतवादी ज्ञानी कहते हैं। मैंने कलियुग का यह चरित्र देखा है।

Lovers of other men's wives, full of deceit and cleverness, caught in delusion, hatred and possessiveness, claim to be wise non-dualists. I have seen this conduct of the Kali age.

Verse 2

२2 आपु गए अरु तिन्हहू घालहिं। जे कहुँ सत मारग प्रतिपालहिं ॥ कल्प कल्प भरि एक एक नरका। परहिं जे दूषहिं श्रुति करि तरका ॥

āpu gae aru tinhahū ghālahiṃ je kahum̐ sata māraga pratipālahiṃ | kalpa kalpa bhari eka eka narakā parahiṃ je dūṣahiṃ śruti kari tarakā ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Uttara Kāṇḍa 100.2. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/uttar-kand-doha-100-the-fall-of-the-orders#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

वे स्वयं भी नष्ट हुए और उन्हें भी नष्ट करते हैं जो सच्चे मार्ग का पालन करते हैं। जो तर्क करके वेद की निंदा करते हैं, वे कल्प-कल्प भर एक-एक नरक में पड़ते हैं।

They ruin themselves and those who keep to the true road. Those who find fault with the Veda by argument fall into hell, each one for an age.

Verse 3

३3 जे बरनाधम तेलि कुम्हारा। स्वपच किरात कोल कलवारा ॥ नारि मुई गृह संपति नासी। मूड़ मुड़ाइ होहिं सन्यासी ॥

je baranādhama teli kumhārā svapaca kirāta kola kalavārā | nāri muī gṛha saṃpati nāsī mūṛa muṛāi hohiṃ sanyāsī ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Uttara Kāṇḍa 100.3. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/uttar-kand-doha-100-the-fall-of-the-orders#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो अधम वर्ण के हैं, तेली, कुम्हार, चांडाल, भील, कोल और कलवार, वे स्त्री मर जाने और घर-संपत्ति नष्ट हो जाने पर सिर मुँड़ाकर संन्यासी बन जाते हैं।

Those of the lowest orders, oil-pressers, potters, hunters, Kols and wine-sellers, shave their heads when the wife is dead and the house and wealth are gone, and become ascetics.

Verse 4

४4 ते बिप्रन्ह सन आपु पुजावहिं। उभय लोक निज हाथ नसावहिं ॥ बिप्र निरच्छर लोलुप कामी। निराचार सठ बृषली स्वामी ॥

te bipranha sana āpu pujāvahiṃ ubhaya loka nija hātha nasāvahiṃ | bipra niracchara lolupa kāmī nirācāra saṭha bṛṣalī svāmī ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Uttara Kāṇḍa 100.4. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/uttar-kand-doha-100-the-fall-of-the-orders#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

वे ब्राह्मणों से अपनी पूजा कराते हैं और अपने हाथ से दोनों लोक नष्ट करते हैं। अनपढ़, लोभी, कामी, आचारहीन, दुष्ट ब्राह्मण नीच स्त्रियों के स्वामी बनते हैं।

They have brahmins worship them, and so destroy both worlds with their own hands. Brahmins without learning, greedy, lustful, without conduct, wicked, become masters of low women.

Verse 5

५5 सूद्र करहिं जप तप ब्रत नाना। बैठि बरासन कहहिं पुराना ॥ सब नर कल्पित करहिं अचारा। जाइ न बरनि अनीति अपारा ॥

sūdra karahiṃ japa tapa brata nānā baiṭhi barāsana kahahiṃ purānā | saba nara kalpita karahiṃ acārā jāi na barani anīti apārā ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Uttara Kāṇḍa 100.5. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/uttar-kand-doha-100-the-fall-of-the-orders#v5. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

शूद्र जप, तप और अनेक व्रत करते हैं और ऊँचे आसन पर बैठकर पुराण कहते हैं। सब लोग अपनी कल्पना से आचार बनाते हैं; उस अपार अनीति का वर्णन नहीं हो सकता।

Low men do prayer, austerity and many vows, and sit on high seats to tell the Purāṇas. All people make up their own customs; the endless wrongdoing cannot be described.

Verse दोहा 100(क)

दोहा १००(क)दोहा 100(क) भए बरन संकर कलि भिन्नसेतु सब लोग। करहिं पाप पावहिं दुख भय रुज सोक बियोग ॥ १००(क) ॥

bhae barana saṃkara kali bhinnasetu saba loga | karahiṃ pāpa pāvahiṃ dukha bhaya ruja soka biyoga ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Uttara Kāṇḍa 100.दोहा 100(क). https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/uttar-kand-doha-100-the-fall-of-the-orders#vदोहा 100(क). Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

कलियुग में वर्ण मिल गए और सब लोग मर्यादाहीन हो गए। वे पाप करते हैं और दुख, भय, रोग, शोक और वियोग पाते हैं।

Castes are mixed in the Kali age, and all people have broken every bound. They do wrong, and get pain, fear, disease, grief and parting.

Verse दोहा 100(ख)

दोहा १००(ख)दोहा 100(ख) श्रुति संमत हरि भक्ति पथ संजुत बिरति बिबेक। तेहि न चलहिं नर मोह बस कल्पहिं पंथ अनेक ॥ १००(ख) ॥

śruti saṃmata hari bhakti patha saṃjuta birati bibeka | tehi na calahiṃ nara moha basa kalpahiṃ paṃtha aneka ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Uttara Kāṇḍa 100.दोहा 100(ख). https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/uttar-kand-doha-100-the-fall-of-the-orders#vदोहा 100(ख). Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

श्रुति के अनुकूल, वैराग्य और विवेक से युक्त हरि-भक्ति का जो मार्ग है, उस पर लोग मोहवश नहीं चलते और अनेक पंथ गढ़ लेते हैं।

The path of devotion to Hari, in line with the Veda, joined with dispassion and discernment: people do not walk it, in their delusion, and make up many paths.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license. अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें। संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.