Rāmcaritmānas अयोध्याकाण्ड Chapter 32

श्री गणेशाय नमः । श्रीजानकीवल्लभो विजयते ।

श्रीरामचरितमानस

अयोध्याकाण्ड
Chapter 32 · The king's plea · Verses 1–दोहा 32

जेहिं देखाँ अब नयन भरि

I swear by Rāma and speak the truth: Rāma's mother said nothing to me. I did it all without asking you, and so my plan has come to nothing. Put aside your anger now and make ready the lucky things; after some days Bharata will be heir. Only one thing hurts me: the other boon you asked is a puzzle. My heart still burns; is it anger or play or truly serious? Say it, give up your rage; everyone says Rāma is very good. You too praise him and are fond of him, and now I am in doubt. How can one whose nature is kind even to enemies be unkind to his mother? Beloved, put aside your laughter and anger, think and ask with wisdom, so that I may now see Bharata's coronation with full eyes. राजा ने कहा: राम की सौगंध, मैं सच कहता हूँ: राम की माता ने कभी मुझसे कुछ नहीं कहा। मैंने यह सब तुझसे बिना पूछे किया, इसी से मेरा मनोरथ खाली गया। अब क्रोध छोड़ और मंगल साज सजा; कुछ दिन बाद भरत युवराज होंगे। केवल एक बात मुझे दुख देती है: तूने दूसरा वर ऐसा माँगा जो उलझन है। अब भी मेरा हृदय उसकी आँच से जल रहा है; यह क्रोध है या हँसी या सचमुच सच है? बता, क्रोध छोड़कर राम का अपराध क्या है? सब कोई कहते हैं कि राम बड़े साधु हैं। तू भी उनकी प्रशंसा करती थी और प्रेम रखती थी; अब सुनकर मुझे संदेह हुआ है। जिसका स्वभाव शत्रु पर भी कृपालु हो, वह माता के विरुद्ध कैसे हो सकता है? प्रिये, हँसी और क्रोध छोड़ दे, सोच-समझ माँग, जिससे मैं अब आँख भरकर भरत का राज्याभिषेक देख सकूँ।

Begin verses ↓

सम्पूर्ण अध्याय सुनें · Listen to the whole chapter
0:00 02:12

सुनते हुए पढ़ें — जो श्लोक गाया जा रहा है, वह सामने आ जाता है। Read while you listen: each verse comes forward as it is sung.

Sung rendition (AI-generated vocals) · गायन (AI द्वारा निर्मित स्वर)

Verse 1

१1 राम सपथ सत कहूँ सुभाऊ। राममातु कछु कहेउ न काऊ ॥ मैं सबु कीन्ह तोहि बिनु पूँछें। तेहि तें परेउ मनोरथु छूछें ॥

rāma sapatha sata kahūm̐ subhāū rāmamātu kachu kaheu na kāū | maiṃ sabu kīnha tohi binu pūm̐cheṃ tehi teṃ pareu manorathu chūcheṃ ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 32.1. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-32-the-kings-plea#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

'राम की सौगंध, मैं सच कहता हूँ: राम की माता ने मुझसे कभी कुछ नहीं कहा। मैंने यह सब तुझसे बिना पूछे किया, इसी कारण मेरा मनोरथ खाली गया।

'I swear by Rāma and tell you the truth: Rāma's mother never said a word to me. I did all this without asking you, and that is why my hopes have come to nothing.

Verse 2

२2 रिस परिहरू अब मंगल साजू। कछु दिन गएँ भरत जुबराजू ॥ एकहि बात मोहि दुखु लागा। बर दूसर असमंजस मागा ॥

risa pariharū aba maṃgala sājū kachu dina gaem̐ bharata jubarājū | ekahi bāta mohi dukhu lāgā bara dūsara asamaṃjasa māgā ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 32.2. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-32-the-kings-plea#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

अब क्रोध छोड़ और मंगल साज सजा; कुछ दिन बाद भरत युवराज होंगे। मुझे केवल एक बात का दुख है: तूने दूसरा वर ऐसा माँगा है जो उलझन है।

Put aside your anger now and set out the lucky things. After a few days Bharata will be heir. Only one thing hurts me: the second boon you asked is a puzzle.

Verse 3

३3 अजहुँ हृदय जरत तेहि आँचा। रिस परिहास कि साँचेहुँ साँचा ॥ कहु तजि रोषु राम अपराधू। सबु कोउ कहइ रामु सुठि साधू ॥

ajahum̐ hṛdaya jarata tehi ām̐cā risa parihāsa ki sām̐cehum̐ sām̐cā | kahu taji roṣu rāma aparādhū sabu kou kahai rāmu suṭhi sādhū ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 32.3. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-32-the-kings-plea#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

अब भी मेरा हृदय उसकी आँच से जल रहा है। यह क्रोध है, हँसी है या सचमुच सच? बता: क्रोध छोड़कर कह, राम का क्या अपराध है? सब कोई कहते हैं कि राम बड़े साधु हैं।

Even now my heart burns in that heat. Is it anger, play, or truly serious? Say it. Put aside your anger, tell me Rāma's fault; everyone says Rāma is very good.

Verse 4

४4 तुहूँ सराहसि करसि सनेहू। अब सुनि मोहि भयउ संदेहू ॥ जासु सुभाउ अरिहि अनुकूला। सो किमि करिहि मातु प्रतिकूला ॥

tuhūm̐ sarāhasi karasi sanehū aba suni mohi bhayau saṃdehū | jāsu subhāu arihi anukūlā so kimi karihi mātu pratikūlā ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 32.4. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-32-the-kings-plea#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तू भी उनकी प्रशंसा करती और प्रेम रखती है; अब यह सुनकर मुझे संदेह हो गया है। जिसका स्वभाव शत्रु पर भी कृपालु हो, वह माता के प्रतिकूल कैसे करेगा?'

You too praise him and are fond of him, and now that I have heard this I am in doubt. How can one whose nature is kind even to his enemy be unkind to his mother?'

Verse दोहा 32

दोहा ३२दोहा 32 प्रिया हास रिस परिहरहि मागु बिचारि बिबेकु। जेहिं देखाँ अब नयन भरि भरत राज अभिषेकु ॥ ३२ ॥

priyā hāsa risa pariharahi māgu bicāri bibeku | jehiṃ dekhām̐ aba nayana bhari bharata rāja abhiṣeku ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 32.दोहा 32. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-32-the-kings-plea#vदोहा 32. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

'प्रिये, हँसी और क्रोध छोड़ दे, सोच-समझकर माँग, जिससे अब मैं आँख भरकर भरत का राज्याभिषेक देख सकूँ।'

'Beloved, put aside your laughter and anger, think carefully and ask, so that I may now see Bharata's coronation with my eyes full.'

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license. अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें। संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.