Chapter 204·Bharata's prayer at the confluence·Verses 1–दोहा 204
भरत का वर
Bharata's feet are blistered like lotus buds with dew. The people hear of him walking and grieve. All bathe, and Bharata bows to the Triveṇī and bathes by rule, giving gifts to brāhmins. Seeing the dark and white waves he folds his hands with a thrill. Prayāga, king of holy places, gives all desires. Bharata says he begs, giving up his own duty; the afflicted will do any wrong act. A wise and generous giver makes a beggar's word come true. He says: I want no wealth, duty, desire or liberation; only love for Rāma's feet, birth after birth. No other boon.भरत के पैर छालों से ऐसे झलक रहे थे जैसे कमल की कलियों पर ओस की बूँदें। लोग सुन-सुनकर दुःखी हुए कि भरत आज पैदल आए। सब लोगों ने स्नान किया और भरत ने त्रिवेणी को प्रणाम करके विधि से श्वेत और श्याम जल में स्नान किया और ब्राह्मणों को दान देकर सम्मानित किया। काली और उजली लहरें देखकर भरत हाथ जोड़े हुए पुलकित हो गए। वे कहते हैं कि तीर्थराज सब कामनाएँ देते हैं और उनका प्रभाव वेदों में प्रसिद्ध है। मैं अपना धर्म छोड़कर भीख माँगता हूँ; दुःखी मनुष्य कौन-सा बुरा काम नहीं करता? सुजान दानी याचक की बानी को सफल करते हैं। भरत कहते हैं: मुझे न अर्थ चाहिए, न धर्म, न काम, न मोक्ष; जन्म-जन्म राम के चरणों में प्रीति रहे, यही वरदान है, दूसरा नहीं।
jhalakā jhalakata pāyanha kaiṃseṃ paṃkaja kosa osa kana jaiseṃ |bharata payādehiṃ āe ājū bhayau dukhita suni sakala samājū ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 204.1. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-204-bharatas-prayer-at-the-triveni#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
छालों से भरे पाँव ऐसे झलक रहे थे जैसे कमल की कली पर ओस की बूँदें। 'आज भरत पैदल आए', यह सुनकर सारा समाज दुःखी हुआ।
His feet, blistered, glistened like lotus buds with drops of dew. Hearing that Bharata had come on foot today, the whole gathering was grieved.
Verse 2
२2खबरि लीन्ह सब लोग नहाए। कीन्ह प्रनामु त्रिबेनिहिं आए ॥सबिधि सितासित नीर नहाने। दिए दान महिसुर सनमाने ॥
khabari līnha saba loga nahāe kīnha pranāmu tribenihiṃ āe |sabidhi sitāsita nīra nahāne die dāna mahisura sanamāne ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 204.2. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-204-bharatas-prayer-at-the-triveni#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
उन्होंने खबर ली कि सब लोग नहा चुके हैं और आकर त्रिवेणी को प्रणाम किया। विधि से श्याम और श्वेत जल में स्नान किया और ब्राह्मणों को दान देकर सम्मानित किया।
He asked for news; all the people had bathed. He came and bowed at the Triveṇī. By rule he bathed in the dark and white water and gave gifts, honouring the brāhmins.
Verse 3
३3देखत स्यामल धवल हलोरे। पुलकि सरीर भरत कर जोरे ॥सकल काम प्रद तीरथराऊ। बेद बिदित जग प्रगट प्रभाऊ ॥
dekhata syāmala dhavala halore pulaki sarīra bharata kara jore |sakala kāma prada tīratharāū beda bidita jaga pragaṭa prabhāū ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 204.3. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-204-bharatas-prayer-at-the-triveni#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
श्याम और श्वेत लहरों को देखकर भरत का शरीर पुलकित हो गया और उन्होंने हाथ जोड़े: 'हे तीर्थराज, आप सब कामनाओं को देने वाले हैं; आपका प्रभाव वेदों में प्रसिद्ध और जगत में प्रकट है।
Seeing the dark and white waves, Bharata folded his hands with a thrill in his body: 'King of holy places, giver of every wish, your power is known in the Vedas and clear to the world.
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 204.4. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-204-bharatas-prayer-at-the-triveni#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
मैं अपना धर्म छोड़कर भीख माँगता हूँ। दुःखी मनुष्य कौन-सा बुरा कर्म नहीं करता?' ऐसा हृदय में जानकर चतुर दानी याचक की वाणी को सफल कर देते हैं।
I beg for alms, giving up my own duty. What wrong deed will the afflicted not do?' Knowing this in his heart, the wise and generous make the beggar's word come true.
Verse दोहा 204
दोहा २०४दोहा 204अरथ न धरम न काम रुचि गति न चहउँ निरबान।जनम जनम रति राम पद यह बरदानु न आन ॥ २०४ ॥
aratha na dharama na kāma ruci gati na cahaum̐ nirabāna |janama janama rati rāma pada yaha baradānu na āna ||
✓Citeउद्धृत करें
OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 204.दोहा 204. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-204-bharatas-prayer-at-the-triveni#vदोहा 204. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.
'मुझे न अर्थ में, न धर्म में, न काम में रुचि है, और मैं मोक्ष भी नहीं चाहता। जन्म-जन्म राम के चरणों में प्रीति रहे, यही वरदान है, दूसरा नहीं।'
'I want no wealth, no duty, no desire, and I do not ask for liberation. Let there be love for Rāma's feet in birth after birth. This is my boon, no other.'
Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method.
The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation
and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें।
संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ
CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.