Rāmcaritmānas अयोध्याकाण्ड Chapter 185

श्री गणेशाय नमः । श्रीजानकीवल्लभो विजयते ।

श्रीरामचरितमानस

अयोध्याकाण्ड
Chapter 185 · All prepare to go · Verses 1–दोहा 185

जरउ सो संपति सदन सुखु

Everyone is greatly glad, like the cātaka and the peacock hearing a cloud's thunder. Seeing the good decision to set out at dawn, Bharata becomes dear as life to all. They bow to the sage and to Bharata and go home with leave. They say that Bharata's life is blessed in the world, and go praising his goodness and love. They tell each other that a great task is done, and all prepare for the journey. Whoever is told to stay home as guard feels his neck has been cut. Someone says that no one should be told to stay; who in the world does not want the gain of life? The dohā says: let that wealth, home, comfort, friends, mother, father and brother burn, if they do not help a thousandfold toward turning to Rāma's feet. सबके मन में बड़ा आनन्द है, जैसे बादल की गर्जना सुनकर चातक और मोर प्रसन्न होते हैं। प्रातःकाल चलने का अच्छा निश्चय देखकर भरत सबको प्राणों से प्रिय हो गए। सब मुनि को वन्दना करके और भरत को सिर नवाकर विदा लेकर घर चले। वे कहते हैं कि जगत में भरत का जीवन धन्य है, और उनके शील और स्नेह की सराहना करते जाते हैं। वे आपस में कहते हैं कि बड़ा काम हुआ, और सब चलने की तैयारी करते हैं। जिसे घर की रखवाली के लिए रहने को कहा जाता है, वह समझता है कि मानो उसकी गर्दन मार दी गई। कोई कहता है कि किसी को रहने को न कहा जाए; जगत में जीवन का लाभ कौन नहीं चाहता? दोहे में कहा है: वह सम्पत्ति, घर, सुख, मित्र, माता, पिता और भाई जल जाएँ, जो राम के चरणों के सामने होने में हज़ार गुना सहायता न करें।

Begin verses ↓

सम्पूर्ण अध्याय सुनें · Listen to the whole chapter
0:00 02:31

सुनते हुए पढ़ें — जो श्लोक गाया जा रहा है, वह सामने आ जाता है। Read while you listen: each verse comes forward as it is sung.

Sung rendition (AI-generated vocals) · गायन (AI द्वारा निर्मित स्वर)

Verse 1

१1 भा सब कें मन मोदु न थोरा। जनु घन धुनि सुनि चातक मोरा ॥ चलत प्रात लखि निरनउ नीके। भरतु प्रानप्रिय भे सबही के ॥

bhā saba keṃ mana modu na thorā janu ghana dhuni suni cātaka morā | calata prāta lakhi niranau nīke bharatu prānapriya bhe sabahī ke ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 185.1. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-185-all-prepare-to-go#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

सबके मन में कम आनन्द नहीं था, जैसे बादल की गर्जना सुनकर चातक और मोर प्रसन्न होते हैं। प्रातःकाल चलने का अच्छा निश्चय देखकर भरत सबको प्राणों से प्रिय हो गए।

There was no small joy in the mind of every one, like the cātaka and the peacock hearing the thunder of a cloud. Seeing the good decision to set out at dawn, Bharata became dear as life to all.

Verse 2

२2 मुनिहि बंदि भरतहि सिरु नाई। चले सकल घर बिदा कराई ॥ धन्य भरत जीवनु जग माहीं। सीलु सनेहु सराहत जाहीं ॥

munihi baṃdi bharatahi siru nāī cale sakala ghara bidā karāī | dhanya bharata jīvanu jaga māhīṃ sīlu sanehu sarāhata jāhīṃ ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 185.2. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-185-all-prepare-to-go#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

मुनि को प्रणाम करके और भरत को सिर नवाकर सब विदा लेकर घर चले। 'जगत में भरत का जीवन धन्य है,' कहते हुए वे उनके शील और स्नेह की सराहना करते जाते हैं।

Bowing to the sage and bowing their heads to Bharata, all took leave and went home. 'Blessed is Bharata's life in the world,' they said, praising his goodness and love as they went.

Verse 3

३3 कहहि परसपर भा बड़ काजू। सकल चलै कर साजहिं साजू ॥ जेहि राखहिं रहु घर रखवारी। सो जानइ जनु गरदनि मारी ॥

kahahi parasapara bhā baṛa kājū sakala calai kara sājahiṃ sājū | jehi rākhahiṃ rahu ghara rakhavārī so jānai janu garadani mārī ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 185.3. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-185-all-prepare-to-go#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

वे आपस में कहते हैं: 'बड़ा काम हुआ।' सब चलने की तैयारी करते हैं। जिसे घर की रखवाली के लिए रहने को कहा जाता है, वह समझता है कि मानो उसकी गर्दन मार दी गई।

They say to each other: 'A great task is done.' All prepare for the journey. Whoever is told to stay at home as the guard feels as if his neck has been cut.

Verse 4

४4 कोउ कह रहन कहिअ नहिं काहू। को न चहइ जग जीवन लाहू ॥

kou kaha rahana kahia nahiṃ kāhū ko na cahai jaga jīvana lāhū ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 185.4. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-185-all-prepare-to-go#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

कोई कहता है: 'किसी से रहने को न कहा जाए। जगत में जीवन का लाभ कौन नहीं चाहता?'

Someone says: 'Do not tell anyone to stay. Who in the world does not want the gain of life?'

Verse दोहा 185

दोहा १८५दोहा 185 जरउ सो संपति सदन सुखु सुहद मातु पितु भाइ। सनमुख होत जो राम पद करै न सहस सहाइ ॥ १८५ ॥

jarau so saṃpati sadana sukhu suhada mātu pitu bhāi | sanamukha hota jo rāma pada karai na sahasa sahāi ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Rāmcaritmānas, Ayodhyā Kāṇḍa 185.दोहा 185. https://occultguide.com/scripture/ramcharitmanas/ayodhya-kand-doha-185-all-prepare-to-go#vदोहा 185. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

वह सम्पत्ति, घर और सुख जल जाए, और मित्र, माता, पिता और भाई भी, जो राम के चरणों के सामने होते समय हज़ार गुना सहायता न करें।

Let that wealth, home and comfort burn, and friends, mother, father and brother too, if they do not help a thousandfold when a man turns to Rāma's feet.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license. अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें। संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.