Kulānanda Saṃhitā · as given in the Mantra Mahārṇava

श्रीषोडशीकवचम्

Shodashi Kavacham (Kulananda Samhita) — The armour of Mahātripurasundarī, given to the Goddess by Īśvara

A kavaca is a spoken armour: each verse places a guardian on a part of the body or a point of the compass. Here the guardians are the forms and seed-syllables of Tripurasundari, the sixteen-year-old Ṣoḍaśī, and the verses are spoken by Shiva to Parvati after she asks for it a second time. It ends by saying that the worship of the Goddess should not be done without it.

Verse 1

देव्युवाच — देवी बोलीं The Goddess said

भगवन्देवदेवेश लोकानुग्रहकारक ।
त्वत्प्रसादान्महादेव श्रुता मंत्रास्त्वनेकधा ॥ १ ॥

bhagavandevadeveśa lokānugrahakāraka
tvatprasādānmahādeva śrutā maṃtrāstvanekadhā

भगवन्देवदेवेशलोकानुग्रहकारकत्वत्प्रसादात्महादेवश्रुताःमन्त्राःअनेकधा
हिन्दी अर्थ

हे भगवन्, देवों के देव, सारे संसार पर कृपा करने वाले! हे महादेव, आपकी कृपा से मैंने आपसे अनेक मन्त्र सुने हैं।

English sense

O Lord, god of gods, you who are kind to the whole world. By your grace, great god, I have heard many mantras from you.

पदार्थ · word by word
भगवन्
O Lordहे भगवन्
देवदेवेश
god of godsदेवों के देव
लोकानुग्रहकारक
kind to the whole worldसारे संसार पर कृपा करने वाले
त्वत्प्रसादात्
by your graceआपकी कृपा से
महादेव
great godहे महादेव
श्रुताः
have been heardसुने हैं
मन्त्राः
mantrasमन्त्र
अनेकधा
in many waysअनेक प्रकार के

Verse 2

साधनं विविधं देव कीलकोद्धरणं तथा ।
शापादिदूषणोद्धारः श्रुतस्त्वत्तो मया प्रभो ॥ २ ॥

sādhanaṃ vividhaṃ deva kīlakoddharaṇaṃ tathā
śāpādidūṣaṇoddhāraḥ śrutastvatto mayā prabho

साधनम्विविधम्देवकीलकोद्धरणम्तथाशापादिदूषणोद्धारःश्रुतःत्वत्तःमयाप्रभो
हिन्दी अर्थ

हे प्रभो, मैंने आपसे साधना के अनेक प्रकार सुने हैं, मन्त्र की कील खोलने की विधि सुनी है, और शाप आदि दोषों को दूर करने की विधि भी सुनी है।

English sense

I have heard from you, Lord, the many ways of practice, how to lift a mantra's seal, and how to remove a curse and other faults.

पदार्थ · word by word
साधनम्
the practiceसाधना
विविधम्
of many kindsअनेक प्रकार की
देव
godहे देव
कीलकोद्धरणम्
lifting the seal of a mantraमन्त्र की कील खोलना
तथा
andऔर
शापादिदूषणोद्धारः
removing a curse and other faultsशाप आदि दोषों को दूर करना
श्रुतः
has been heardसुना है
त्वत्तः
from youआपसे
मया
by meमैंने
प्रभो
Lordहे प्रभो

Verse 3

राजराजेश्वरीदेव्याः कवचं संचितं मया ।
श्रोतुमिच्छामि त्वत्तस्तत्कथयस्व दयानिधे ॥ ३ ॥

rājarājeśvarīdevyāḥ kavacaṃ saṃcitaṃ mayā
śrotumicchāmi tvattastatkathayasva dayānidhe

राजराजेश्वरीदेव्याःकवचम्संचितम्मयाश्रोतुम्इच्छामित्वत्तःतत्कथयस्वदयानिधे
हिन्दी अर्थ

अब मैं आपसे राजराजेश्वरी देवी का वह कवच सुनना चाहती हूँ जिसे मैंने मन में सँजोकर रखा है। हे दया के सागर, कृपया मुझे सुनाइए।

English sense

I now wish to hear from you the kavaca of the goddess Rājarājeśvarī, which I have long kept in mind. Please tell it to me, O ocean of mercy.

पदार्थ · word by word
राजराजेश्वरीदेव्याः
of the goddess Rājarājeśvarīराजराजेश्वरी देवी का
कवचम्
the kavacaकवच
संचितम्
kept in mindमन में सँजोया हुआ
मया
by meमैंने
श्रोतुम्
to hearसुनना
इच्छामि
I wishचाहती हूँ
त्वत्तः
from youआपसे
तत्
thatउसे
कथयस्व
tellसुनाइए
दयानिधे
O ocean of mercyहे दया के सागर

Verse 4

ईश्वर उवाच — ईश्वर बोले Īśvara said

लक्षवारसहस्राणि वारितासि पुनःपुनः ।
स्त्रीस्वभावात्पुनर्देवि पृच्छसि त्वं मम प्रिये ॥ ४ ॥

lakṣavārasahasrāṇi vāritāsi punaḥpunaḥ
strīsvabhāvātpunardevi pṛcchasi tvaṃ mama priye

लक्षवारसहस्राणिवारिता असिपुनः पुनःस्त्रीस्वभावात्पुनःदेविपृच्छसित्वम्मम प्रिये
हिन्दी अर्थ

तुम्हें यह लाखों बार बताया जा चुका है, फिर भी हे प्रिये, स्त्री के स्वभाव के कारण तुम मुझसे फिर पूछती हो।

English sense

You have been told this many hundreds of thousands of times, yet you ask me again, beloved, as women will.

पदार्थ · word by word
लक्षवारसहस्राणि
hundreds of thousands of timesलाखों बार
वारिता असि
you have been toldतुम्हें बताया जा चुका है
पुनः पुनः
again and againबार-बार
स्त्रीस्वभावात्
from a woman's natureस्त्री के स्वभाव के कारण
पुनः
againफिर
देवि
O Goddessहे देवि
पृच्छसि
you askपूछती हो
त्वम्
youतुम
मम प्रिये
my belovedमेरी प्रिया

Verse 5

अत्यंतगुह्यं कवचं सर्वकामफलप्रदम् ।
प्रीतये तव देवेशि कथयामि शृणुष्व तत् ॥ ५ ॥

atyaṃtaguhyaṃ kavacaṃ sarvakāmaphalapradam
prītaye tava deveśi kathayāmi śṛṇuṣva tat

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

पूर्वे मां भैरवी पातु वाला मां पातु दक्षिणे ।
मालिनी पश्चिमे पातु त्रासिनी तूत्तरेऽवतु ॥ ६ ॥

pūrve māṃ bhairavī pātu vālā māṃ pātu dakṣiṇe
mālinī paścime pātu trāsinī tūttare'vatu

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

ऊर्ध्वं पातु महादेवी महात्रिपुरसुंदरी ।
अधस्तात्पातु देवेशी पाताळतलवासिनी ॥ ७ ॥

ūrdhvaṃ pātu mahādevī mahātripurasuṃdarī
adhastātpātu deveśī pātāḻatalavāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

आधारे वाग्भवः पातु कामराजस्तथा हृदि ।
डामरः पातु मां नित्यं मस्तके सर्वकामदः ॥ ८ ॥

ādhāre vāgbhavaḥ pātu kāmarājastathā hṛdi
ḍāmaraḥ pātu māṃ nityaṃ mastake sarvakāmadaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

ब्रह्मरंध्रे सर्वगात्रे छिद्रस्थाने च सर्वदा ।
महाविद्या भगवती पातु मां परमेश्वरी ॥ ९ ॥

brahmaraṃdhre sarvagātre chidrasthāne ca sarvadā
mahāvidyā bhagavatī pātu māṃ parameśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

ऐं ह्रीं ललाटे मां पातु श्रीं क्लुं सश्च नेत्रयोः ।
नासायां मे कर्णयोश्च द्रीं द्रैं द्रां द्रीं चिबुके तथा ॥ १० ॥

aiṃ hrīṃ lalāṭe māṃ pātu śrīṃ kluṃ saśca netrayoḥ
nāsāyāṃ me karṇayośca drīṃ draiṃ drāṃ drīṃ cibuke tathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

सौः पातु गले हृदये सह्रीं नाभिदेशके ।
कल्ह्रीं ह्रीं स्त्रीं गुह्यदेशे सह्रीं पादयोस्तथा ॥ ११ ॥

sauḥ pātu gale hṛdaye sahrīṃ nābhideśake
kalhrīṃ hrīṃ strīṃ guhyadeśe sahrīṃ pādayostathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

सह्रीं मां सर्वतः पातु सकली पातु संधिषु ।
जले स्थले तथाऽऽकाशे दिशु राजगृहे तथा ॥ १२ ॥

sahrīṃ māṃ sarvataḥ pātu sakalī pātu saṃdhiṣu
jale sthale tathā''kāśe diśu rājagṛhe tathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

हूं क्षेमा स्वरिता पातु सह्रीं सक्ली मनोभवा ।
हंसः पायान्महादेवि परं निष्कलदेवता ॥ १३ ॥

hūṃ kṣemā svaritā pātu sahrīṃ saklī manobhavā
haṃsaḥ pāyānmahādevi paraṃ niṣkaladevatā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

विजया मंगला दूती कल्याणी भगमालिनी ।
उवाला च मालिनी नित्या सर्वदा पातु मां शिवा ॥ १४ ॥

vijayā maṃgalā dūtī kalyāṇī bhagamālinī
uvālā ca mālinī nityā sarvadā pātu māṃ śivā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

इत्येवं कवचं देवि देवानामपि दुर्लभम् ।
तव प्रीत्या मयाख्यातं गोपनीयं प्रयत्नतः ॥ १५ ॥

ityevaṃ kavacaṃ devi devānāmapi durlabham
tava prītyā mayākhyātaṃ gopanīyaṃ prayatnataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

इदं रहस्यं परमं गुह्याद्गुह्यतरं प्रिये ।
धन्यं यशस्यमायुष्यं भोगमोक्षप्रदं शिवे ॥ १६ ॥

idaṃ rahasyaṃ paramaṃ guhyādguhyataraṃ priye
dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ bhogamokṣapradaṃ śive

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

दुःस्वप्ननाशनं पुण्यं नरनारीवशंकरम् ।
आकर्षणकरं देवि स्तंभोच्चाटनकं शिवे ॥ १७ ॥

duḥsvapnanāśanaṃ puṇyaṃ naranārīvaśaṃkaram
ākarṣaṇakaraṃ devi staṃbhoccāṭanakaṃ śive

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

इदं कवचमज्ञात्वा राजराजेश्वरीं पराम् ।
योऽर्चयेद्योगिनीवृंदैः स भक्ष्यो नात्र संशयः ॥ १८ ॥

idaṃ kavacamajñātvā rājarājeśvarīṃ parām
yo'rcayedyoginīvṛṃdaiḥ sa bhakṣyo nātra saṃśayaḥ

इदं कवचम्अज्ञात्वाराजराजेश्वरीम् पराम्यः अर्चयेत्योगिनीवृन्दैःसः भक्ष्यःन अत्र संशयः
हिन्दी अर्थ

जो इस कवच को जाने बिना योगिनियों के समूह के साथ परम राजराजेश्वरी की पूजा करता है, वह उनका भोजन बन जाता है। इसमें कोई सन्देह नहीं।

English sense

Whoever worships the supreme Rājarājeśvarī with her hosts of Yoginīs without knowing this kavaca will be food for them. There is no doubt of it.

पदार्थ · word by word
इदं कवचम्
this kavacaयह कवच
अज्ञात्वा
without knowingजाने बिना
राजराजेश्वरीम् पराम्
the supreme Rājarājeśvarīपरम राजराजेश्वरी को
यः अर्चयेत्
who worshipsजो पूजा करता है
योगिनीवृन्दैः
with hosts of Yoginīsयोगिनियों के समूह के साथ
सः भक्ष्यः
he is foodवह भोजन है
न अत्र संशयः
there is no doubt hereइसमें सन्देह नहीं

Verse 19

न तस्य मंत्रसिद्धिः स्यात्कदाचिदपि शांकरि ।
इह लोके च दारिद्र्यं रोगदुःखाशुभानि च ॥ १९ ॥

na tasya maṃtrasiddhiḥ syātkadācidapi śāṃkari
iha loke ca dāridryaṃ rogaduḥkhāśubhāni ca

न तस्यमन्त्रसिद्धिःस्यात्कदाचित् अपिशांकरिइह लोकेदारिद्र्यम्रोगदुःखाशुभानि
हिन्दी अर्थ

हे शंकर की पत्नी, उसका मन्त्र कभी सिद्ध नहीं होता। इस लोक में उसे दरिद्रता, रोग, दुःख और अशुभ मिलते हैं।

English sense

His mantra never succeeds, O wife of Śaṅkara. In this world he meets poverty, sickness, sorrow and bad luck.

पदार्थ · word by word
न तस्य
not hisउसका नहीं
मन्त्रसिद्धिः
success of the mantraमन्त्र की सिद्धि
स्यात्
will beहोती
कदाचित् अपि
everकभी भी
शांकरि
O wife of Śaṅkaraहे शांकरि
इह लोके
in this worldइस लोक में
दारिद्र्यम्
povertyदरिद्रता
रोगदुःखाशुभानि
sickness, sorrow and bad luckरोग, दुःख और अशुभ

Verse 20

परत्र नरकं गत्वा पशुयोनिमवाप्नुयात् ।
तस्मादेतत्सदाभ्यासादधिकारी भवेत्किल ॥ २० ॥

paratra narakaṃ gatvā paśuyonimavāpnuyāt
tasmādetatsadābhyāsādadhikārī bhavetkila

परत्रनरकम् गत्वापशुयोनिम्अवाप्नुयात्तस्मात्एतत् सदाभ्यासात्अधिकारीभवेत् किल
हिन्दी अर्थ

परलोक में वह नरक में जाकर पशु-योनि पाता है। इसलिए इस कवच के निरन्तर अभ्यास से ही मनुष्य पूजा का अधिकारी बनता है।

English sense

In the next world he goes to hell and is born as an animal. So only by constant practice of this kavaca does one become fit to worship.

पदार्थ · word by word
परत्र
in the next worldपरलोक में
नरकम् गत्वा
going to hellनरक में जाकर
पशुयोनिम्
an animal birthपशु-योनि
अवाप्नुयात्
he getsपाता है
तस्मात्
thereforeइसलिए
एतत् सदाभ्यासात्
by constant practice of thisइसके निरन्तर अभ्यास से
अधिकारी
fitअधिकारी
भवेत् किल
one becomes, indeedबनता है

Verse 21

मद्भक्तनिर्गतमिदं कवचं सुपुण्यं पूजाविधेश्च पुरतो विधिना पठेद्यः ।
सौभाग्यभागललितानि शुभानि भुक्ता देव्याः पदं भजति तत्पुनरंतकाले ॥ २१ ॥

madbhaktanirgatamidaṃ kavacaṃ supuṇyaṃ pūjāvidheśca purato vidhinā paṭhedyaḥ
saubhāgyabhāgalalitāni śubhāni bhuktā devyāḥ padaṃ bhajati tatpunaraṃtakāle

मद्भक्तनिर्गतम्इदम् कवचम्सुपुण्यम्पूजाविधेः पुरतःविधिनापठेत् यःसौभाग्यभागललितानि शुभानिभुक्तादेव्याः पदम्भजतितत् पुनः अन्तकाले
हिन्दी अर्थ

यह पवित्र कवच मेरे भक्त के भक्ति-भाव से निकला है। जो पूजा-विधि से पहले इसे विधि से पढ़ता है, वह सौभाग्य, सुन्दरता और सब शुभ फल भोगकर अन्त समय में देवी के धाम को पाता है।

English sense

This holy kavaca has come out of the devotion of my own devotee. Whoever recites it properly before the rite of worship enjoys fortune, grace and every good thing, and at the end of life reaches the Goddess's own place.

पदार्थ · word by word
मद्भक्तनिर्गतम्
come out of my devoteeमेरे भक्त से निकला हुआ
इदम् कवचम्
this kavacaयह कवच
सुपुण्यम्
very holyअति पवित्र
पूजाविधेः पुरतः
before the rite of worshipपूजा-विधि से पहले
विधिना
properlyविधि से
पठेत् यः
who recitesजो पढ़ता है
सौभाग्यभागललितानि शुभानि
fortune, grace and good thingsसौभाग्य, सुन्दरता और शुभ फल
भुक्ता
having enjoyedभोगकर
देव्याः पदम्
the Goddess's placeदेवी का धाम
भजति
he reachesपाता है
तत् पुनः अन्तकाले
and then, at the endऔर फिर अन्त समय में
इति कुलानंदसंहितायां षोडशीकवचं समाप्तम् ॥

Terms on this page

Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Kavach कवच A protective text or armor recited for a deity's shielding power — such as the Durga Kavach or Hanuman Kavach.
Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.
Parvati पार्वती The daughter of the mountain and consort of Shiva; the questioner to whom much of tantra is expounded.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras