Śaiva stotra · aṣṭaka

शिवाष्टकम्

Shivashtakam — Eight verses praising Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna

Known by its first words, prabhuṃ prāṇanāthaṃ, "the master, lord of life". Each verse is a run of epithets for Shiva — lord of the mountain, husband of Parvati, ash-smeared, dwelling under the banyan — and each lands on the same four names: Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna.

Verse 1

प्रभुं प्राणनाथं विभुं विश्वनाथं
जगन्नाथनाथं सदानन्दभाजम् ।
भवद्भव्यभूतेश्वरं भूतनाथं
शिवं शङ्करं शम्भुमीशानमीडे ॥ १॥

prabhuṃ prāṇanāthaṃ vibhuṃ viśvanāthaṃ
jagannāthanāthaṃ sadānandabhājam |
bhavadbhavyabhūteśvaraṃ bhūtanāthaṃ
śivaṃ śaṅkaraṃ śambhum īśānam īḍe ||

प्रभुम्प्राणनाथम्विभुम्विश्वनाथम्जगन्नाथनाथम्सदानन्दभाजम्भवद्भव्यभूतेश्वरम्भूतनाथम्शिवम्शङ्करम्शम्भुम्ईशानम्ईडे
हिन्दी अर्थ

जो स्वामी हैं, प्राणों के नाथ हैं, सब जगह व्याप्त हैं, विश्व के नाथ हैं, जगन्नाथ के भी नाथ हैं, सदा आनन्द में रहते हैं, जो वर्तमान, भविष्य और भूत के ईश्वर हैं, सब प्राणियों के नाथ हैं, उन शिव, शंकर, शम्भु, ईशान की मैं स्तुति करता हूँ।

English sense

The master, lord of life, all-pervading, lord of the universe; lord even of the lord of the world, always in bliss; ruler of what is, what will be and what has been; lord of all beings. I praise Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna.

पदार्थ · word by word
प्रभुम्
the masterस्वामी
प्राणनाथम्
lord of lifeप्राणों के नाथ
विभुम्
all-pervadingसब जगह व्याप्त
विश्वनाथम्
lord of the universeविश्व के नाथ
जगन्नाथनाथम्
lord even of the lord of the worldजगन्नाथ के भी नाथ
सदानन्दभाजम्
always in blissसदा आनन्द में
भवद्भव्यभूतेश्वरम्
ruler of what is, what will be and what has beenवर्तमान, भविष्य और भूत के ईश्वर
भूतनाथम्
lord of all beingsसब प्राणियों के नाथ
शिवम्
Śivaशिव
शङ्करम्
Śaṅkaraशंकर
शम्भुम्
Śambhuशम्भु
ईशानम्
Īśānaईशान
ईडे
I praiseस्तुति करता हूँ

Verse 2

गले रुण्डमालं तनौ सर्पजालं
महाकालकालं गणेशाधिपालम् ।
जटाजूटगङ्गोत्तरङ्गैर्विशालं
शिवं शङ्करं शम्भुमीशानमीडे ॥ २॥

gale ruṇḍamālaṃ tanau sarpajālaṃ
mahākālakālaṃ gaṇeśādhipālam |
jaṭājūṭagaṅgottaraṅgair viśālaṃ
śivaṃ śaṅkaraṃ śambhum īśānam īḍe ||

गलेरुण्डमालम्तनौसर्पजालम्महाकालकालम्गणेशाधिपालम्जटाजूटगङ्गोत्तरङ्गैःविशालम्शिवम्शङ्करम्शम्भुम्ईशानम्ईडे
हिन्दी अर्थ

जिनके गले में मुण्डों की माला है, शरीर पर साँपों का जाल है, जो महाकाल के भी काल हैं, गणों के स्वामियों के भी रक्षक हैं, जिनकी जटाओं में गंगा की ऊँची लहरें हैं और जो विशाल हैं, उन शिव, शंकर, शम्भु, ईशान की मैं स्तुति करता हूँ।

English sense

A garland of skulls at his throat, a net of snakes on his body; death even to great Death, protector over the lords of the gaṇas; grand with the leaping waves of the Gaṅgā in his matted hair. I praise Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna.

Variant reading गणेशादिपालम् (“protector of Gaṇeśa and the rest”) for गणेशाधिपालम्.
पदार्थ · word by word
गले
at his throatगले में
रुण्डमालम्
a garland of skullsमुण्डों की माला
तनौ
on his bodyशरीर पर
सर्पजालम्
a net of snakesसाँपों का जाल
महाकालकालम्
death even to great Deathमहाकाल के भी काल
गणेशाधिपालम्
protector over the lords of the gaṇasगणों के स्वामियों के भी रक्षक
जटाजूट
matted hairजटाएँ
गङ्गोत्तरङ्गैः
with the leaping waves of the Gaṅgāगंगा की ऊँची लहरों से
विशालम्
grandविशाल
शिवम्
Śivaशिव
शङ्करम्
Śaṅkaraशंकर
शम्भुम्
Śambhuशम्भु
ईशानम्
Īśānaईशान
ईडे
I praiseस्तुति करता हूँ

Verse 3

मुदामाकरं मण्डनं मण्डयन्तं
महामण्डलं भस्मभूषाधरं तम् ।
अनादिं ह्यपारं महामोहहारं
शिवं शङ्करं शम्भुमीशानमीडे ॥ ३॥

mudām ākaraṃ maṇḍanaṃ maṇḍayantaṃ
mahāmaṇḍalaṃ bhasmabhūṣādharaṃ tam |
anādiṃ hy apāraṃ mahāmohahāraṃ
śivaṃ śaṅkaraṃ śambhum īśānam īḍe ||

मुदाम्आकरम्मण्डनम्मण्डयन्तम्महामण्डलम्भस्मभूषाधरम्अनादिम्हिअपारम्महामोहहारम्शिवम्शङ्करम्शम्भुम्ईशानम्ईडे
हिन्दी अर्थ

जो आनन्द की खान हैं, ऐसा आभूषण हैं जो सबको सजा देता है, जो महान मण्डल हैं, भस्म को श्रृंगार की तरह धारण करते हैं, जिनका न आदि है और न ही अन्त, जो बड़े मोह को हर लेते हैं, उन शिव, शंकर, शम्भु, ईशान की मैं स्तुति करता हूँ।

English sense

A mine of joys, the ornament that makes all things beautiful; the great circle of all; wearing ash as his adornment; without beginning, truly without end, taking away the great delusion. I praise Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna.

Variant reading महामोहमारं (“slayer of the great delusion”) for महामोहहारं.
पदार्थ · word by word
मुदाम्
of joysआनन्द की
आकरम्
a mineखान
मण्डनम्
the ornamentआभूषण
मण्डयन्तम्
that makes all things beautifulसबको सजा देता है
महामण्डलम्
the great circle of allमहान मण्डल
भस्मभूषाधरम्
wearing ash as his adornmentभस्म को श्रृंगार की तरह धारण करते
अनादिम्
without beginningन आदि
हि
trulyही
अपारम्
without endन अन्त
महामोहहारम्
taking away the great delusionबड़े मोह को हर लेते
शिवम्
Śivaशिव
शङ्करम्
Śaṅkaraशंकर
शम्भुम्
Śambhuशम्भु
ईशानम्
Īśānaईशान
ईडे
I praiseस्तुति करता हूँ

Verse 4

वटाधोनिवासं महाट्टाट्टहासं
महापापनाशं सदासुप्रकाशम् ।
गिरीशं गणेशं महेशं सुरेशं
शिवं शङ्करं शम्भुमीशानमीडे ॥ ४॥

vaṭādhonivāsaṃ mahāṭṭāṭṭahāsaṃ
mahāpāpanāśaṃ sadāsuprakāśam |
girīśaṃ gaṇeśaṃ maheśaṃ sureśaṃ
śivaṃ śaṅkaraṃ śambhum īśānam īḍe ||

वटाधोनिवासम्महाट्टाट्टहासम्महापापनाशम्सदासुप्रकाशम्गिरीशम्गणेशम्महेशम्सुरेशम्शिवम्शङ्करम्शम्भुम्ईशानम्ईडे
हिन्दी अर्थ

जो बरगद के पेड़ के नीचे रहते हैं, ज़ोर से ठहाका लगाते हैं, बड़े-बड़े पापों का नाश करते हैं, सदा तेज से चमकते हैं, जो पर्वत के स्वामी, गणों के स्वामी, महेश और देवताओं के स्वामी हैं, उन शिव, शंकर, शम्भु, ईशान की मैं स्तुति करता हूँ।

English sense

Dwelling beneath the banyan tree, laughing a great roaring laugh; destroyer of great sins, always shining bright; lord of the mountain, lord of the gaṇas, the great lord, lord of the gods. I praise Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna.

पदार्थ · word by word
वटाधोनिवासम्
dwelling beneath the banyan treeबरगद के पेड़ के नीचे रहते
महाट्टाट्टहासम्
laughing a great roaring laughज़ोर से ठहाका लगाते
महापापनाशम्
destroyer of great sinsबड़े-बड़े पापों का नाश करते
सदासुप्रकाशम्
always shining brightसदा तेज से चमकते
गिरीशम्
lord of the mountainपर्वत के स्वामी
गणेशम्
lord of the gaṇasगणों के स्वामी
महेशम्
the great lordमहेश
सुरेशम्
lord of the godsदेवताओं के स्वामी
शिवम्
Śivaशिव
शङ्करम्
Śaṅkaraशंकर
शम्भुम्
Śambhuशम्भु
ईशानम्
Īśānaईशान
ईडे
I praiseस्तुति करता हूँ

Verse 5

गिरिन्द्रात्मजासंग्रहीतार्धदेहं
गिरौ संस्थितं सर्वदा सन्नगेहम् ।
परब्रह्मब्रह्मादिभिर्वन्द्यमानं
शिवं शङ्करं शम्भुमीशानमीडे ॥ ५॥

girindrātmajāsaṃgrahītārdhadehaṃ
girau saṃsthitaṃ sarvadā sannageham |
parabrahmabrahmādibhir vandyamānaṃ
śivaṃ śaṅkaraṃ śambhum īśānam īḍe ||

गिरिन्द्रात्मजासंग्रहीतार्धदेहम्गिरौसंस्थितम्सर्वदासन्नगेहम्परब्रह्मब्रह्मादिभिःवन्द्यमानम्शिवम्शङ्करम्शम्भुम्ईशानम्ईडे
हिन्दी अर्थ

जिनका आधा शरीर गिरिराज की बेटी ने ले रखा है, जो पर्वत पर रहते हैं, जो थके-हारे लोगों का सदा घर हैं, जो परब्रह्म हैं और जिनकी वन्दना ब्रह्मा आदि देवता करते हैं, उन शिव, शंकर, शम्भु, ईशान की मैं स्तुति करता हूँ।

English sense

Half of his body taken by the daughter of the mountain king; dwelling on the mountain, always a home for the weary; the supreme Brahman, honoured by Brahmā and the other gods. I praise Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna.

Variant reading सर्वदापन्नगेहम् (“always a home for those in distress”) for सर्वदा सन्नगेहम्.
पदार्थ · word by word
गिरिन्द्रात्मजा
the daughter of the mountain kingगिरिराज की बेटी
संग्रहीतार्धदेहम्
half of his body takenआधा शरीर ले रखा है
गिरौ
on the mountainपर्वत पर
संस्थितम्
dwellingरहते हैं
सर्वदा
alwaysसदा
सन्नगेहम्
a home for the wearyथके-हारे लोगों का घर
परब्रह्म
the supreme Brahmanपरब्रह्म
ब्रह्मादिभिः
by Brahmā and the other godsब्रह्मा आदि देवता
वन्द्यमानम्
honouredवन्दना करते हैं
शिवम्
Śivaशिव
शङ्करम्
Śaṅkaraशंकर
शम्भुम्
Śambhuशम्भु
ईशानम्
Īśānaईशान
ईडे
I praiseस्तुति करता हूँ

Verse 6

कपालं त्रिशूलं कराभ्यां दधानं
पदाम्भोजनम्राय कामं ददानम् ।
बलीवर्दयानं सुराणां प्रधानं
शिवं शङ्करं शम्भुमीशानमीडे ॥ ६॥

kapālaṃ triśūlaṃ karābhyāṃ dadhānaṃ
padāmbhojanamrāya kāmaṃ dadānam |
balīvardayānaṃ surāṇāṃ pradhānaṃ
śivaṃ śaṅkaraṃ śambhum īśānam īḍe ||

कपालम्त्रिशूलम्कराभ्याम्दधानम्पदाम्भोजनम्रायकामम्ददानम्बलीवर्दयानम्सुराणाम्प्रधानम्शिवम्शङ्करम्शम्भुम्ईशानम्ईडे
हिन्दी अर्थ

जो दोनों हाथों में खप्पर और त्रिशूल रखते हैं, जो अपने चरणकमलों में झुकने वाले को मनचाहा फल देते हैं, जो बैल पर सवारी करते हैं, देवताओं में प्रधान हैं, उन शिव, शंकर, शम्भु, ईशान की मैं स्तुति करता हूँ।

English sense

Holding a skull-bowl and a trident in his two hands; giving whatever is wished to one who bows at his lotus feet; riding on a bull; chief of the gods. I praise Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna.

पदार्थ · word by word
कपालम्
a skull-bowlखप्पर
त्रिशूलम्
a tridentत्रिशूल
कराभ्याम्
in his two handsदोनों हाथों में
दधानम्
holdingरखते हैं
पदाम्भोज
his lotus feetचरणकमल
नम्राय
to one who bowsझुकने वाले को
कामम्
whatever is wishedमनचाहा फल
ददानम्
givingदेते हैं
बलीवर्दयानम्
riding on a bullबैल पर सवारी करते
सुराणाम्
of the godsदेवताओं में
प्रधानम्
chiefप्रधान
शिवम्
Śivaशिव
शङ्करम्
Śaṅkaraशंकर
शम्भुम्
Śambhuशम्भु
ईशानम्
Īśānaईशान
ईडे
I praiseस्तुति करता हूँ

Verse 7

शरच्चन्द्रगात्रं गुणानन्द पात्रं
त्रिनेत्रं पवित्रं धनेशस्य मित्रम् ।
अपर्णाकलत्रं चरित्रं विचित्रं
शिवं शङ्करं शम्भुमीशानमीडे ॥ ७॥

śaraccandragātraṃ guṇānanda pātraṃ
trinetraṃ pavitraṃ dhaneśasya mitram |
aparṇākalatraṃ caritraṃ vicitraṃ
śivaṃ śaṅkaraṃ śambhum īśānam īḍe ||

शरच्चन्द्रगात्रम्गुणानन्दपात्रम्त्रिनेत्रम्पवित्रम्धनेशस्यमित्रम्अपर्णाकलत्रम्चरित्रम्विचित्रम्शिवम्शङ्करम्शम्भुम्ईशानम्ईडे
हिन्दी अर्थ

जिनका शरीर शरद ऋतु के चन्द्रमा जैसा उजला है, जो गुणों और आनन्द के पात्र हैं, जिनके तीन नेत्र हैं, जो पवित्र हैं, धन के स्वामी कुबेर के मित्र हैं, अपर्णा के पति हैं, जिनके चरित्र अद्भुत हैं, उन शिव, शंकर, शम्भु, ईशान की मैं स्तुति करता हूँ।

English sense

His body bright as the autumn moon, a vessel of virtue and joy; three-eyed, pure, friend of the lord of wealth; husband of Aparṇā, his deeds full of wonder. I praise Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna.

Variant reading गणानन्दपात्रं … सदा सच्चरित्रं (“the joy of the gaṇas … ever of good conduct”) for गुणानन्द पात्रं … चरित्रं विचित्रं.
पदार्थ · word by word
शरच्चन्द्रगात्रम्
his body bright as the autumn moonशरीर शरद ऋतु के चन्द्रमा जैसा उजला
गुणानन्द
virtue and joyगुणों और आनन्द
पात्रम्
a vesselपात्र
त्रिनेत्रम्
three-eyedतीन नेत्र
पवित्रम्
pureपवित्र
धनेशस्य
of the lord of wealthधन के स्वामी कुबेर के
मित्रम्
friendमित्र
अपर्णाकलत्रम्
husband of Aparṇāअपर्णा के पति
चरित्रम्
his deedsचरित्र
विचित्रम्
full of wonderअद्भुत
शिवम्
Śivaशिव
शङ्करम्
Śaṅkaraशंकर
शम्भुम्
Śambhuशम्भु
ईशानम्
Īśānaईशान
ईडे
I praiseस्तुति करता हूँ

Verse 8

हरं सर्पहारं चिता भूविहारं
भवं वेदसारं सदा निर्विकारम् ।
श्मशाने वसन्तं मनोजं दहन्तं
शिवं शङ्करं शम्भुमीशानमीडे ॥ ८॥

haraṃ sarpahāraṃ citā bhūvihāraṃ
bhavaṃ vedasāraṃ sadā nirvikāram |
śmaśāne vasantaṃ manojaṃ dahantaṃ
śivaṃ śaṅkaraṃ śambhum īśānam īḍe ||

हरम्सर्पहारम्चिता भूविहारम्भवम्वेदसारम्सदा निर्विकारम्श्मशानेवसन्तम्मनोजम्दहन्तम्शिवम्शङ्करम्शम्भुम्ईशानम्ईडे
हिन्दी अर्थ

जो हर हैं, साँपों का हार पहनते हैं, चिताओं की भूमि पर घूमते हैं, जो भव हैं, वेदों का सार हैं, सदा बिना किसी विकार के रहते हैं, जो श्मशान में रहते हैं और कामदेव को जला देते हैं, उन शिव, शंकर, शम्भु, ईशान की मैं स्तुति करता हूँ।

English sense

Hara, wearing snakes as his necklace, roaming the ground of the funeral pyres; Bhava, the essence of the Veda, never changing; living in the cremation ground, burning the god of love. I praise Śiva, Śaṅkara, Śambhu, Īśāna.

पदार्थ · word by word
हरम्
Haraहर
सर्पहारम्
wearing snakes as his necklaceसाँपों का हार पहनते
चिता भूविहारम्
roaming the ground of the funeral pyresचिताओं की भूमि पर घूमते
भवम्
Bhavaभव
वेदसारम्
the essence of the Vedaवेदों का सार
सदा निर्विकारम्
never changingसदा बिना किसी विकार के
श्मशाने
in the cremation groundश्मशान में
वसन्तम्
livingरहते हैं
मनोजम्
the god of loveकामदेव को
दहन्तम्
burningजला देते हैं
शिवम्
Śivaशिव
शङ्करम्
Śaṅkaraशंकर
शम्भुम्
Śambhuशम्भु
ईशानम्
Īśānaईशान
ईडे
I praiseस्तुति करता हूँ

फलश्रुतिःThe fruit of reciting

Verse ph1

स्तवं यः प्रभाते नरः शूलपाणे
पठेत् सर्वदा भर्गभावानुरक्तः ।
स पुत्रं धनं धान्यमित्रं कलत्रं
विचित्रं समासाद्य मोक्षं प्रयाति ॥ ९॥

stavaṃ yaḥ prabhāte naraḥ śūlapāṇe
paṭhet sarvadā bhargabhāvānuraktaḥ |
sa putraṃ dhanaṃ dhānyamitraṃ kalatraṃ
vicitraṃ samāsādya mokṣaṃ prayāti ||

स्तवम्यः नरःप्रभातेशूलपाणेःपठेत्सर्वदाभर्गभावानुरक्तःपुत्रम्धनम्धान्यमित्रम्कलत्रम्विचित्रम्समासाद्यमोक्षम्प्रयाति
हिन्दी अर्थ

जो मनुष्य त्रिशूलधारी शिव की यह स्तुति रोज़ सुबह, भर्ग के प्रेम में डूबे मन से, पढ़ता है, वह पुत्र, धन, अन्न, मित्र और पत्नी, सब उत्तम पाकर अन्त में मोक्ष पाता है।

English sense

Whoever recites this hymn to the trident-bearer every morning, always with a heart given to Bharga, gains sons, wealth, grain, friends and a wife, all of the best, and in the end reaches liberation.

Variant reading A second text reads the middle lines पठेत् स्तोत्ररत्नं त्विहप्राप्यरत्नम् । सुपुत्रं सुधान्यं सुमित्रं कलत्रं विचित्रैस्समाराध्य (“recites this jewel of hymns, a jewel to win in this life … worshipping with many offerings”).
पदार्थ · word by word
स्तवम्
this hymnयह स्तुति
यः नरः
whoeverजो मनुष्य
प्रभाते
every morningरोज़ सुबह
शूलपाणेः
to the trident-bearerत्रिशूलधारी शिव की
पठेत्
recitesपढ़ता है
सर्वदा
alwaysसदा
भर्गभावानुरक्तः
with a heart given to Bhargaभर्ग के प्रेम में डूबे मन से
पुत्रम्
sonsपुत्र
धनम्
wealthधन
धान्य
grainअन्न
मित्रम्
friendsमित्र
कलत्रम्
a wifeपत्नी
विचित्रम्
all of the bestसब उत्तम
समासाद्य
gainsपाकर
मोक्षम्
liberationमोक्ष
प्रयाति
reachesपाता है

Terms on this page

Mahadeva महादेव An epithet of Shiva, "the great god";
Bhasma भस्म Sacred ash, used as a substitute for milk in a Shivling's abhishekam when milk isn't available.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Ashtakam अष्टकम् A devotional hymn made up of eight verses praising a deity, often reserved for recitation during times of adversity rather than daily worship.
Parvati पार्वती The daughter of the mountain and consort of Shiva; the questioner to whom much of tantra is expounded.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras