Pañcastavī, hymn 3

पञ्चस्तवी — घटस्तवः

Panchastavi Ghata Stava — The third hymn of the Pañcastavī: what meditation on the Goddess brings

The third of the five stavas of the Pañcastavī. After a string of names of the Goddess it describes, verse by verse, the fruit of thinking of her form, shining in the moon and on a white lotus, raining nectar: beloved by women, strong in speech, free of illness and of the grip of Death. It says plainly that Tripurasundari is the only true Śakti, and ends with the cry of one who asks nothing of anyone and a prayer that the Goddess forgive every lapse of mantra, action and rite.

Verse 1

देवि त्र्यम्बकपत्नि पार्वति सति त्रैलोक्यमातः शिवे ।
शर्वाणि त्रिपुरे मृडानि वरदे रुद्राणि कात्यायिनि ।
भीमे भैरवि चण्डि शर्वरि कले कालक्षये शूलिनि ।
त्वत्पादप्रणतानऽनन्यमनसः पर्याकुलान्पाहिनः ॥ १ ॥

devi tryambakapatni pārvati sati trailokyamātaḥ śive
śarvāṇi tripure mṛḍāni varade rudrāṇi kātyāyini
bhīme bhairavi caṇḍi śarvari kale kālakṣaye śūlini
tvatpādapraṇatāna'nanyamanasaḥ paryākulānpāhinaḥ

देवित्र्यम्बकपत्निपार्वतिसतित्रैलोक्यमातःशिवेशर्वाणित्रिपुरेमृडानिवरदेरुद्राणिकात्यायिनिभीमेभैरविचण्डिशर्वरिकलेकालक्षयेशूलिनित्वत्पादप्रणतानऽनन्यमनसःपर्याकुलान्पाहिनः
हिन्दी अर्थ

हे देवी, त्र्यम्बक की पत्नी, पार्वती, सती, तीनों लोकों की माता, शिवा, शर्वाणी, त्रिपुरा, मृडानी, वर देने वाली, रुद्राणी, कात्यायनी, भयंकरी, भैरवी, चण्डी, शर्वरी, कला, काल के अन्त में त्रिशूल धारण करने वाली: हम सबको बचाओ, जो तुम्हारे चरणों में झुके हैं, किसी और का विचार नहीं करते और व्याकुल हैं।

English sense

O Goddess, wife of Tryambaka, Pārvatī, Satī, mother of the three worlds, Śivā, Śarvāṇī, Tripurā, Mṛḍānī, giver of boons, Rudrāṇī, Kātyāyinī, the terrible, Bhairavī, Caṇḍī, Śarvarī, Kalā, bearer of the trident at the end of time: protect us, who bow at your feet, think of no other and are in distress.

पदार्थ · word by word
देवि
O Goddessहे देवी
त्र्यम्बकपत्नि
wife of Tryambakaत्र्यम्बक की पत्नी
पार्वति
O Pārvatīहे पार्वती
सति
O Satīहे सती
त्रैलोक्यमातः
mother of the three worldsतीनों लोकों की माता
शिवे
O Śivāहे शिवा
शर्वाणि
O Śarvāṇīहे शर्वाणी
त्रिपुरे
O Tripurāहे त्रिपुरा
मृडानि
O Mṛḍānīहे मृडानी
वरदे
giver of boonsवर देने वाली
रुद्राणि
O Rudrāṇīहे रुद्राणी
कात्यायिनि
O Kātyāyinīहे कात्यायनी
भीमे
O terrible oneहे भयंकरी
भैरवि
O Bhairavīहे भैरवी
चण्डि
O Caṇḍīहे चण्डी
शर्वरि
O Śarvarīहे शर्वरी
कले
O Kalāहे कला
कालक्षये
at the end of timeकाल के अन्त में
शूलिनि
bearer of the tridentत्रिशूल धारण करने वाली
त्वत्पादप्रणतानऽनन्यमनसः
us, who bow at your feet, thinking of no otherहमें, जो तुम्हारे चरणों में झुके हैं, किसी और का विचार नहीं करते
पर्याकुलान्पाहिनः
us, in distress, protectहम व्याकुलों की रक्षा करो

Verse 2

उन्मत्ता इव सग्रहा इव विषव्यासक्तमूर्च्छा इव ।
प्राप्तप्रौढमदा इवाति विरहग्रस्ता इवार्ता इव ।
ये ध्यायन्ति हि शैलराजतनयां धन्यास्त एकाग्रत ।
स्त्यक्तोपाधिविवृद्धरागमनसो ध्यायन्ति वामभ्रुवः ॥ २ ॥

unmattā iva sagrahā iva viṣavyāsaktamūrcchā iva
prāptaprauḍhamadā ivāti virahagrastā ivārtā iva
ye dhyāyanti hi śailarājatanayāṃ dhanyāsta ekāgrata
styaktopādhivivṛddharāgamanaso dhyāyanti vāmabhruvaḥ

उन्मत्ताइवसग्रहाइवविषव्यासक्तमूर्च्छाइवप्राप्तप्रौढमदाइवातिविरहग्रस्ताइवार्ताइवयेध्यायन्तिहिशैलराजतनयांधन्यास्तएकाग्रतस्त्यक्तोपाधिविवृद्धरागमनसोध्यायन्तिवामभ्रुवः
हिन्दी अर्थ

जो पर्वतराज की पुत्री का ध्यान करते हैं, मानो उन्मत्त हों, मानो भूत से ग्रस्त हों, मानो विष से मूर्छित हों, मानो नए मद से भरे हों, मानो विरह से पीड़ित हों, मानो दुःखी हों, वे धन्य हैं। एकाग्र मन से, हर बहाने को छोड़कर, गहरे बढ़े प्रेम वाले उनका ध्यान सुन्दर भौंहों वाली स्त्रियाँ करती हैं।

English sense

Those who meditate on the mountain king's daughter, as if mad, as if possessed, as if faint with poison, as if full of fresh pride, as if stricken by separation, as if in pain, are blessed. With one-pointed minds, free of every pretext, their love grown deep, they are thought of by fair-browed women.

पदार्थ · word by word
उन्मत्ता
madउन्मत्त
इव
as ifमानो
सग्रहा
possessedभूत से ग्रस्त
इव
as ifमानो
विषव्यासक्तमूर्च्छा
faint with poisonविष से मूर्छित
इव
as ifमानो
प्राप्तप्रौढमदा
with fresh prideनए मद वाले
इवाति
as if, veryमानो, अति
विरहग्रस्ता
stricken by separationविरह से पीड़ित
इवार्ता
as if in painमानो दुःखी
इव
as ifमानो
ये
whoजो
ध्यायन्ति
meditateध्यान करते हैं
हि
indeedनिश्चय
शैलराजतनयां
on the daughter of the mountain kingपर्वतराज की पुत्री का
धन्यास्त
blessed are theyवे धन्य हैं
एकाग्रत
with one-pointed attentionएकाग्रता से
स्त्यक्तोपाधिविवृद्धरागमनसो
free of every pretext, their minds' love grownहर बहाना छोड़े हुए, मन का प्रेम बढ़ा हुआ
ध्यायन्ति
meditate (on them)ध्यान करती हैं
वामभ्रुवः
fair-browed womenसुन्दर भौंहों वाली स्त्रियाँ

Verse 3

देवि त्वां सकृदेव यः प्रणमति क्षोणीभृतस्तं नम ।
न्त्याजन्मस्फुरदङिघ्र्पीठविलुठत्कोटीरकोटिच्छटाः ।
यस्त्वामर्चति सोऽर्च्यते सुरगणैर्यः स्तौति स स्तूयते ।
यस्त्वां ध्यायति तं स्मरार्तिविधुरा ध्यायन्ति वामभ्रुवः ॥ ३ ॥

devi tvāṃ sakṛdeva yaḥ praṇamati kṣoṇībhṛtastaṃ nama
ntyājanmasphuradaṅighrpīṭhaviluṭhatkoṭīrakoṭicchaṭāḥ
yastvāmarcati so'rcyate suragaṇairyaḥ stauti sa stūyate
yastvāṃ dhyāyati taṃ smarārtividhurā dhyāyanti vāmabhruvaḥ

देवित्वांसकृदेवयःप्रणमतिक्षोणीभृतस्तंनमन्त्याजन्मस्फुरदङिघ्र्पीठविलुठत्कोटीरकोटिच्छटाःयस्त्वामर्चतिसोऽर्च्यतेसुरगणैर्यःस्तौतिसस्तूयतेयस्त्वांध्यायतितंस्मरार्तिविधुराध्यायन्तिवामभ्रुवः
हिन्दी अर्थ

हे देवी, जो तुम्हें एक बार भी प्रणाम करता है, उसे पृथ्वी के राजा जन्म से ही प्रणाम करते हैं, जिनके मुकुटों की चमक उसके चरण की चौकी पर लोटती है। जो तुम्हारी पूजा करता है, उसकी पूजा देवगण करते हैं, जो तुम्हारी स्तुति करता है, उसकी स्तुति होती है, और जो तुम्हारा ध्यान करता है, उसका ध्यान कामपीड़ित स्त्रियाँ करती हैं।

English sense

O Goddess, the kings of the earth, the glow of whose crowns rolls on the footstool of his feet, bow from birth to the one who bows to you even once. The one who worships you is worshipped by hosts of gods, the one who praises you is praised, and women troubled by love meditate on the one who meditates on you.

पदार्थ · word by word
देवि
O Goddessहे देवी
त्वां
youतुम्हें
सकृदेव
even onceएक बार ही
यः
whoजो
प्रणमति
bowsप्रणाम करता है
क्षोणीभृतस्तं
the kings of the earth, to himपृथ्वी के राजा, उसे
नम
bowप्रणाम करते हैं
न्त्याजन्मस्फुरदङिघ्र्पीठविलुठत्कोटीरकोटिच्छटाः
from birth, the glow of crowns rolling on the footstool of the foot (as printed)जन्म से, मुकुटों की चमक चरण की चौकी पर लोटती हुई (जैसा छपा है)
यस्त्वामर्चति
he who worships youजो तुम्हारी पूजा करता है
सोऽर्च्यते
he is worshippedउसकी पूजा होती है
सुरगणैर्यः
by hosts of gods; he whoदेवगणों से; जो
स्तौति
praisesस्तुति करता है
स
heवह
स्तूयते
is praisedस्तुत होता है
यस्त्वां
he who youजो तुम्हें
ध्यायति
meditates onध्यान करता है
तं
himउसका
स्मरार्तिविधुरा
troubled by loveकाम से पीड़ित
ध्यायन्ति
meditateध्यान करती हैं
वामभ्रुवः
fair-browed womenसुन्दर भौंहों वाली स्त्रियाँ

Verse 4

ध्यायन्ति ये क्षणमपि त्रिपुरे हृदि त्वां ।
लावण्ययौवनधनैरपि विप्रयुक्ताः ।
ते विस्फुरन्ति ललितायतलोचनानां ।
चित्तैकभित्तिलिखितप्रतिमाः पुमांसः ॥ ४ ॥

dhyāyanti ye kṣaṇamapi tripure hṛdi tvāṃ
lāvaṇyayauvanadhanairapi viprayuktāḥ
te visphuranti lalitāyatalocanānāṃ
cittaikabhittilikhitapratimāḥ pumāṃsaḥ

ध्यायन्तियेक्षणमपित्रिपुरेहृदित्वांलावण्ययौवनधनैरपिविप्रयुक्ताःतेविस्फुरन्तिललितायतलोचनानांचित्तैकभित्तिलिखितप्रतिमाःपुमांसः
हिन्दी अर्थ

जो हृदय में क्षण भर भी तुम्हारा ध्यान करते हैं, हे त्रिपुरा, सौन्दर्य और यौवन के धन से रहित होकर भी, वे ऐसे पुरुष बनकर चमकते हैं जिनकी छवि सुन्दर लम्बी आँखों वाली स्त्रियों के मन की एक दीवार पर चित्रित होती है।

English sense

Those who, even for a moment, meditate on you in the heart, O Tripurā, though without the wealth of beauty and youth, shine as men whose likeness is painted on the one wall of the minds of women with long, lovely eyes.

पदार्थ · word by word
ध्यायन्ति
meditateध्यान करते हैं
ये
whoजो
क्षणमपि
even for a momentक्षण भर भी
त्रिपुरे
O Tripurāहे त्रिपुरा
हृदि
in the heartहृदय में
त्वां
youतुम्हारा
लावण्ययौवनधनैरपि
even without the wealth of beauty and youthसौन्दर्य और यौवन के धन से रहित भी
विप्रयुक्ताः
separatedरहित
ते
theyवे
विस्फुरन्ति
shineचमकते हैं
ललितायतलोचनानां
of women with lovely long eyesसुन्दर लम्बी आँखों वाली स्त्रियों के
चित्तैकभित्तिलिखितप्रतिमाः
likeness painted on the one wall of the mindमन की एक दीवार पर चित्रित छवि
पुमांसः
menपुरुष

Verse 5

एतं किं नु दृशा पिबाम्युत विशाम्यस्याङ्गमङ्गैर्निजैः ।
किं वामु निगलाम्यनेन सहसा किं वैकतामाश्रये ।
तस्येत्थं विवशो विकल्पघटनाकूतेन योषिज्जनः ।
किं तद्यन्न करोति देवि हृदये यस्य त्वमावर्तसे ॥ ५ ॥

etaṃ kiṃ nu dṛśā pibāmyuta viśāmyasyāṅgamaṅgairnijaiḥ
kiṃ vāmu nigalāmyanena sahasā kiṃ vaikatāmāśraye
tasyetthaṃ vivaśo vikalpaghaṭanākūtena yoṣijjanaḥ
kiṃ tadyanna karoti devi hṛdaye yasya tvamāvartase

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

विश्वव्यापिनि यद्वदीश्वर इति स्थाणावनन्याश्रयः ।
शब्दः शक्तिरिति त्रिलोकजननि त्वय्येव तथ्यस्थितिः ।
इत्थं सत्यपि शक्नुवन्ति यदिमाः क्षुद्रा रुजो बाधितुं ।
त्यद्भक्तानऽपि न क्षिणोषि च रुषा तद्देवि चित्रं महत् ॥ ६ ॥

viśvavyāpini yadvadīśvara iti sthāṇāvananyāśrayaḥ
śabdaḥ śaktiriti trilokajanani tvayyeva tathyasthitiḥ
itthaṃ satyapi śaknuvanti yadimāḥ kṣudrā rujo bādhituṃ
tyadbhaktāna'pi na kṣiṇoṣi ca ruṣā taddevi citraṃ mahat

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

इन्दोर्मध्यगतां मृगाङ्कसदृशच्छायां मनोहारिणी ।
पाण्डूत्फुल्लसरोरुहासनगता स्निग्धप्रदीपच्छविम् ।
वर्षन्तीममृतं भवानि भगवतीं ध्यायन्ति ये देहिन ।
स्ते निर्मुक्तरुजो भवन्ति विपदः प्रोज्झन्ति तान्दूरतः ॥ ७ ॥

indormadhyagatāṃ mṛgāṅkasadṛśacchāyāṃ manohāriṇī
pāṇḍūtphullasaroruhāsanagatā snigdhapradīpacchavim
varṣantīmamṛtaṃ bhavāni bhagavatīṃ dhyāyanti ye dehina
ste nirmuktarujo bhavanti vipadaḥ projjhanti tāndūrataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

पूर्णेन्दोः शकलैरिवातिबहलैः पीयूषपूरैरिव ।
क्षीराब्धेर्लहरीभरैरिव सुधापङ्कस्य पिण्डैरिव ।
प्रालेयैरिव निर्मितं तव वपुर्ध्यायन्ति ये श्रद्धया ।
चित्रान्तर्निहतार्तितापविपदस्ते सम्पदं बिभ्रति ॥ ८ ॥

pūrṇendoḥ śakalairivātibahalaiḥ pīyūṣapūrairiva
kṣīrābdherlaharībharairiva sudhāpaṅkasya piṇḍairiva
prāleyairiva nirmitaṃ tava vapurdhyāyanti ye śraddhayā
citrāntarnihatārtitāpavipadaste sampadaṃ bibhrati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

ये संस्मरन्ति तरलां सहसोल्लसन्तीं ।
त्वां ग्रन्थिपञ्चकभिदं तरुणार्कशोणाम् ।
रागार्णवे बहलरागिणि मज्जयन्तीं ।
कृत्स्नं जगद्दधति चेतसि तान्मृगाक्ष्यः ॥ ९ ॥

ye saṃsmaranti taralāṃ sahasollasantīṃ
tvāṃ granthipañcakabhidaṃ taruṇārkaśoṇām
rāgārṇave bahalarāgiṇi majjayantīṃ
kṛtsnaṃ jagaddadhati cetasi tānmṛgākṣyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

लाक्षारसस्नपितपङ्कजतन्तुतन्वी ।
मन्तः स्मरत्यनुदिनं भवतीं भवानि ।
यस्तं स्मरप्रतिममप्रतिमस्वरूपा ।
नेत्रोत्पलैर्मृगदृशो भृशमर्चयन्ति ॥ १० ॥

lākṣārasasnapitapaṅkajatantutanvī
mantaḥ smaratyanudinaṃ bhavatīṃ bhavāni
yastaṃ smarapratimamapratimasvarūpā
netrotpalairmṛgadṛśo bhṛśamarcayanti

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

स्तुमस्त्वां वाचमव्यक्तां हिमकुन्देन्दुरोचिषम् ।
कदम्बमालां बिभ्राणाम्ऽऽपादतललम्बिनीम् ॥ ११ ॥

stumastvāṃ vācamavyaktāṃ himakundendurociṣam
kadambamālāṃ bibhrāṇām''pādatalalambinīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

मूर्ध्नीन्दोः सितपङ्कजासनगतां प्रालेयपाण्डुत्विषं ।
वर्षन्तीममृतं सरोरुहभुवो वक्त्रेऽपि रन्ध्रेऽपि च ।
अच्छिन्ना च मनोहरा च ललिता चातिप्रसन्नापि च ।
त्वामेव स्मरतां स्मरारिदयिते वाक् सर्वतो वल्गति ॥ १२ ॥

mūrdhnīndoḥ sitapaṅkajāsanagatāṃ prāleyapāṇḍutviṣaṃ
varṣantīmamṛtaṃ saroruhabhuvo vaktre'pi randhre'pi ca
acchinnā ca manoharā ca lalitā cātiprasannāpi ca
tvāmeva smaratāṃ smarāridayite vāk sarvato valgati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

ददातीष्टान्भोगान्क्षपयति रिपून्हन्ति विपदो ।
दहत्याधीन्व्याधीञ्छमयति सुखानि प्रतनुते ।
हठादन्तर्दुःखं दलयति पिनष्टीष्टविरहं ।
सकृद्ध्याता देवी किमिव निरवद्यं न कुरुते ॥ १३ ॥

dadātīṣṭānbhogānkṣapayati ripūnhanti vipado
dahatyādhīnvyādhīñchamayati sukhāni pratanute
haṭhādantarduḥkhaṃ dalayati pinaṣṭīṣṭavirahaṃ
sakṛddhyātā devī kimiva niravadyaṃ na kurute

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

यस्त्वां ध्यायति वेत्ति विन्दति जपत्यालोकते चिन्तय ।
त्यन्वेति प्रतिपद्यते कलयति स्तौत्याश्रयत्यर्चति ।
यश्च त्र्यम्बकवल्लभे तव गुणानाकर्णयत्यादरा ।
त्तस्य श्रीर्न गृहादपैति विजयस्तस्याग्रतो धावति ॥ १४ ॥

yastvāṃ dhyāyati vetti vindati japatyālokate cintaya
tyanveti pratipadyate kalayati stautyāśrayatyarcati
yaśca tryambakavallabhe tava guṇānākarṇayatyādarā
ttasya śrīrna gṛhādapaiti vijayastasyāgrato dhāvati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

किं किं दुःखं दनुजदलिनि क्षीयते न स्मृतायां ।
का का कीर्तिः कुलकमलिनि ख्याप्यते न स्तुतायाम् ।
का का सिद्धिः सुरवरनुते प्राप्यते नार्चितायां ।
कं कं योगं त्वयि न चिनुते चित्तमालम्बितायाम् ॥ १५ ॥

kiṃ kiṃ duḥkhaṃ danujadalini kṣīyate na smṛtāyāṃ
kā kā kīrtiḥ kulakamalini khyāpyate na stutāyām
kā kā siddhiḥ suravaranute prāpyate nārcitāyāṃ
kaṃ kaṃ yogaṃ tvayi na cinute cittamālambitāyām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

ये देवि दुर्धरकृतान्तमुखान्तरस्था ।
ये कालि कालघनपाशनितान्त बद्धाः ।
ये चण्डि चण्डगुरुकल्मषसिन्धुमग्ना ।
स्तान्यासि मोचयसि तारयसि स्मृतैव ॥ १६ ॥

ye devi durdharakṛtāntamukhāntarasthā
ye kāli kālaghanapāśanitānta baddhāḥ
ye caṇḍi caṇḍagurukalmaṣasindhumagnā
stānyāsi mocayasi tārayasi smṛtaiva

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

लक्ष्मीवशीकरणचूर्णसहोदराणि ।
त्वत्पादपङ्कजरजांसि चिरं जयन्ति ।
यानि प्रणाममिलितानि नृणां ललाटे ।
लुम्पति दैवलिखितानि दुरक्षराणि ॥ १७ ॥

lakṣmīvaśīkaraṇacūrṇasahodarāṇi
tvatpādapaṅkajarajāṃsi ciraṃ jayanti
yāni praṇāmamilitāni nṛṇāṃ lalāṭe
lumpati daivalikhitāni durakṣarāṇi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

रे मूढाः किमयं वृथैव तपसा कायः परिक्लिश्यते ।
यज्ञैर्वा बहुदक्षिणैः किमितरे रिक्तीक्रियन्ते गृहाः ।
भक्तिश्चेदविनाशिनी भगवतीपादद्वयी सेव्यता ।
मुन्निद्राम्बुरुहातपत्रसुभगा लक्ष्मीः पुरो धावति ॥ १८ ॥

re mūḍhāḥ kimayaṃ vṛthaiva tapasā kāyaḥ parikliśyate
yajñairvā bahudakṣiṇaiḥ kimitare riktīkriyante gṛhāḥ
bhaktiścedavināśinī bhagavatīpādadvayī sevyatā
munnidrāmburuhātapatrasubhagā lakṣmīḥ puro dhāvati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

याचे न कञ्चन न कञ्चन वञ्चयामि ।
सेवे न कञ्चन निरस्तसमस्तदैन्यः ।
श्लक्ष्णं वसे मधुरमद्मि भजे वरस्त्री ।
देवी हृदि स्फुरति मे कुलकामधेनुः ॥ १९ ॥

yāce na kañcana na kañcana vañcayāmi
seve na kañcana nirastasamastadainyaḥ
ślakṣṇaṃ vase madhuramadmi bhaje varastrī
devī hṛdi sphurati me kulakāmadhenuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

शब्दब्रह्ममयि स्वच्छे देवि त्रिपुरसुन्दरि ।
यथाशक्ति जपं पूजां गृहाण परमेश्वरि ॥ २० ॥

śabdabrahmamayi svacche devi tripurasundari
yathāśakti japaṃ pūjāṃ gṛhāṇa parameśvari

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

नन्दन्तु साधकाः सर्वे विनश्यन्तु विदूषकाः ।
अवस्था शाम्भवी मेऽस्तु प्रसन्नोऽस्तु गुरुः सदा ॥ २१ ॥

nandantu sādhakāḥ sarve vinaśyantu vidūṣakāḥ
avasthā śāmbhavī me'stu prasanno'stu guruḥ sadā

नन्दन्तुसाधकाःसर्वेविनश्यन्तुविदूषकाःअवस्थाशाम्भवीमेऽस्तुप्रसन्नोऽस्तुगुरुःसदा
हिन्दी अर्थ

सब साधक आनन्दित हों, निन्दक नष्ट हों, मुझे शाम्भवी अवस्था मिले, और गुरु सदा प्रसन्न रहें।

English sense

May all the seekers rejoice, may the scoffers perish, may I have the Śāmbhavī state, and may the teacher always be pleased.

पदार्थ · word by word
नन्दन्तु
may they rejoiceआनन्दित हों
साधकाः
seekersसाधक
सर्वे
allसब
विनश्यन्तु
may they perishनष्ट हों
विदूषकाः
scoffersनिन्दक
अवस्था
stateअवस्था
शाम्भवी
Śāmbhavīशाम्भवी
मेऽस्तु
may it be mineमुझे मिले
प्रसन्नोऽस्तु
may he be pleasedप्रसन्न रहें
गुरुः
teacherगुरु
सदा
alwaysसदा

Verse 22

दर्शनात्पापशमनी जपान्मृत्युविनाशिनी ।
पूजिता दुःखदौर्भाग्यहरा त्रिपुरसुन्दरी ॥ २२ ॥

darśanātpāpaśamanī japānmṛtyuvināśinī
pūjitā duḥkhadaurbhāgyaharā tripurasundarī

दर्शनात्पापशमनीजपान्मृत्युविनाशिनीपूजितादुःखदौर्भाग्यहरात्रिपुरसुन्दरी
हिन्दी अर्थ

त्रिपुरसुन्दरी दर्शन से पाप शान्त करती हैं, जप से मृत्यु का नाश करती हैं और पूजा किए जाने पर दुःख और दुर्भाग्य हर लेती हैं।

English sense

Tripurasundarī calms sin by being seen, destroys death by being repeated, and takes away sorrow and ill-fortune when she is worshipped.

पदार्थ · word by word
दर्शनात्पापशमनी
calmer of sin by being seenदर्शन से पाप शान्त करने वाली
जपान्मृत्युविनाशिनी
destroyer of death by repetitionजप से मृत्यु का नाश करने वाली
पूजिता
worshippedपूजित होने पर
दुःखदौर्भाग्यहरा
remover of sorrow and ill-fortuneदुःख और दुर्भाग्य हरने वाली
त्रिपुरसुन्दरी
Tripurasundarīत्रिपुरसुन्दरी

Verse 23

नमामि यामिनीनाथलेखालङ्कृतकुन्तलाम् ।
भवानीं भवसन्तापनिर्वापणसुधानदीम् ॥ २३ ॥

namāmi yāminīnāthalekhālaṅkṛtakuntalām
bhavānīṃ bhavasantāpanirvāpaṇasudhānadīm

नमामियामिनीनाथलेखालङ्कृतकुन्तलाम्भवानींभवसन्तापनिर्वापणसुधानदीम्
हिन्दी अर्थ

मैं भवानी को प्रणाम करता हूँ, जिनके केश चन्द्रमा की रेखा से सजे हैं, जो संसार की तपन को बुझाने वाली अमृत की नदी हैं।

English sense

I bow to Bhavānī, her locks adorned with a streak of the moon, the nectar-river that quenches the burning of worldly life.

पदार्थ · word by word
नमामि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
यामिनीनाथलेखालङ्कृतकुन्तलाम्
whose locks are adorned with a streak of the moonजिसके केश चन्द्रमा की रेखा से सजे हैं
भवानीं
to Bhavānīभवानी को
भवसन्तापनिर्वापणसुधानदीम्
the nectar-river that quenches the burning of worldly lifeसंसार की तपन को बुझाने वाली अमृत की नदी

Verse 24

मन्त्रहीनं क्रियाहीनं विधिहीनं च यद्गतम् ।
त्वया तत्क्षम्यतां देवि कृपया परमेश्वरि ॥ २४ ॥

mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ vidhihīnaṃ ca yadgatam
tvayā tatkṣamyatāṃ devi kṛpayā parameśvari

मन्त्रहीनंक्रियाहीनंविधिहीनंचयद्गतम्त्वयातत्क्षम्यतांदेविकृपयापरमेश्वरि
हिन्दी अर्थ

जो कुछ मन्त्र के बिना, क्रिया के बिना, विधि के बिना हुआ, उसे, हे देवी, कृपा करके क्षमा करो, हे परमेश्वरी।

English sense

Whatever has gone without mantra, without action, without rite, may you forgive that, O Goddess, out of mercy, O supreme lady.

पदार्थ · word by word
मन्त्रहीनं
without mantraमन्त्र के बिना
क्रियाहीनं
without actionक्रिया के बिना
विधिहीनं
without riteविधि के बिना
च
andऔर
यद्गतम्
what has goneजो हुआ
त्वया
by youतुम्हारे द्वारा
तत्क्षम्यतां
that, may it be forgivenवह क्षमा किया जाए
देवि
O Goddessहे देवी
कृपया
out of mercyकृपा से
परमेश्वरि
O supreme ladyहे परमेश्वरी
इति श्रीधर्माचार्यकृतौ श्रीपञ्चस्तव्यां घटस्तवः तृतीयः समाप्तः ॥

Terms on this page

Kali काली The fierce Goddess; for home worship the gentle Dakshina Kali form, granting boons and fearlessness, is recommended over her destructive postures.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Durga दुर्गा One of the principal deities of Hinduism - The warrior Goddess.
Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras