Brahmavaivarta Purāṇa, Prakṛti Khaṇḍa · as given in the Mantra Mahārṇava

ब्रह्मांडमोहनाख्यं दुर्गाकवचम्

Durga Kavacham (Brahmavaivarta Purana) — The kavaca called Brahmāṇḍamohana, told by Nārāyaṇa to Nārada

A short protective hymn (Kavach) of Durga that Nārāyaṇa tells to Nārada. He says it was first given by Kṛṣṇa to Brahmā, and passed from Brahmā to Dharma and from Dharma to him. Wearing it, he says, Śiva won against the demon cities, Brahmā was freed from fear, and Bhadrakālī destroyed Raktabīja. The kavaca itself starts from the six-syllable Durgā mantra, puts seed-syllables on the head, throat, shoulders, back and chest, then asks the Goddess in her forms to guard the eight directions, and every place of water, land and sky.

अथ ब्रह्मांडमोहनाख्यं दुर्गाकवचम्The Brahmāṇḍamohana kavaca of Durgā

Verse 1

नारद उवाच — नारद ने कहा Nārada said

भगवन्सर्वधर्मज्ञ सर्वज्ञानविशारद ।
ब्रह्मांडमोहनं नाम प्रकृतेः कवचं वद ॥ १ ॥

bhagavansarvadharmajña sarvajñānaviśārada
brahmāṇḍamohanaṃ nāma prakṛteḥ kavacaṃ vada

भगवन् सर्वधर्मज्ञसर्वज्ञानविशारदब्रह्मांडमोहनं नामप्रकृतेः कवचं वद
हिन्दी अर्थ

हे भगवन्, आप सब धर्मों को जानने वाले और सब ज्ञान में निपुण हैं। मुझे प्रकृति देवी का ब्रह्मांडमोहन नाम का कवच बताइए।

English sense

O lord, you who know all dharma and are skilled in all knowledge, tell me the kavaca of the Goddess Prakṛti called Brahmāṇḍamohana.

पदार्थ · word by word
भगवन् सर्वधर्मज्ञ
O lord, knower of all dharmaहे भगवन्, सर्वधर्मज्ञ
सर्वज्ञानविशारद
skilled in all knowledgeसर्वज्ञान में निपुण
ब्रह्मांडमोहनं नाम
called "Brahmāṇḍamohana"ब्रह्मांडमोहन नामक
प्रकृतेः कवचं वद
tell the kavaca of Prakṛtiप्रकृति का कवच कहिए

Verse 2

नारायण उवाच — नारायण ने कहा Nārāyaṇa said

शृणु वक्ष्यामि हे वत्स कवचं च सुदुर्लभम् ।
श्रीकृष्णेनैव कथितं कृपया ब्रह्मणे पुरा ॥ २ ॥

śṛṇu vakṣyāmi he vatsa kavacaṃ ca sudurlabham
śrīkṛṣṇenaiva kathitaṃ kṛpayā brahmaṇe purā

शृणु वक्ष्यामि हे वत्सकवचं च सुदुर्लभम्श्रीकृष्णेन एव कथितम्कृपया ब्रह्मणे पुरा
हिन्दी अर्थ

हे वत्स, सुनो, मैं वह अत्यंत दुर्लभ कवच कहूँगा जो श्रीकृष्ण ने स्वयं पूर्वकाल में कृपापूर्वक ब्रह्मा से कहा था।

English sense

Listen, child, I shall tell the very rare kavaca that Śrī Kṛṣṇa himself once told, out of grace, to Brahmā.

पदार्थ · word by word
शृणु वक्ष्यामि हे वत्स
listen, child, I shall tellहे वत्स, सुनो, मैं कहूँगा
कवचं च सुदुर्लभम्
the kavaca, very hard to getअत्यंत दुर्लभ कवच
श्रीकृष्णेन एव कथितम्
told by Śrī Kṛṣṇa himselfश्रीकृष्ण द्वारा ही कहा गया
कृपया ब्रह्मणे पुरा
formerly to Brahmā, out of graceपूर्वकाल में कृपापूर्वक ब्रह्मा से

Verse 3

ब्रह्मणा कथितं पूर्वं धर्माय जाह्नवीतटे ।
धर्मेण दत्तं मह्यं च कृपया पुष्करे पुरा ॥ ३ ॥

brahmaṇā kathitaṃ pūrvaṃ dharmāya jāhnavītaṭe
dharmeṇa dattaṃ mahyaṃ ca kṛpayā puṣkare purā

ब्रह्मणा कथितं पूर्वम्धर्माय जाह्नवीतटेधर्मेण दत्तं मह्यं चकृपया पुष्करे पुरा
हिन्दी अर्थ

यह पहले ब्रह्मा ने गंगा-तट पर धर्म से कहा था, और धर्म ने कृपापूर्वक पूर्वकाल में पुष्कर में मुझे दिया।

English sense

It was told before by Brahmā to Dharma on the bank of the Gaṅgā, and given by Dharma to me out of grace, formerly at Puṣkara.

पदार्थ · word by word
ब्रह्मणा कथितं पूर्वम्
told before by Brahmāब्रह्मा द्वारा पहले कहा गया
धर्माय जाह्नवीतटे
to Dharma on the bank of the Gaṅgāगंगा-तट पर धर्म से
धर्मेण दत्तं मह्यं च
and given by Dharma to meऔर धर्म से मुझे दिया गया
कृपया पुष्करे पुरा
out of grace, formerly at Puṣkaraपूर्वकाल में पुष्कर में कृपापूर्वक

Verse 4

त्रिपुरारिश्च यद्धृत्वा जघान त्रिपुरं पुरा ।
मुमोच ब्रह्मा यद्धृत्वा मधुकैटभयोर्भयात् ॥ ४ ॥

tripurāriśca yaddhṛtvā jaghāna tripuraṃ purā
mumoca brahmā yaddhṛtvā madhukaiṭabhayorbhayāt

त्रिपुरारिः च यत् धृत्वाजघान त्रिपुरं पुरामुमोच ब्रह्मा यत् धृत्वामधुकैटभयोः भयात्
हिन्दी अर्थ

जिसे धारण करके त्रिपुरारि ने पूर्वकाल में त्रिपुर का वध किया; जिसे धारण करके ब्रह्मा मधु-कैटभ के भय से मुक्त हुए।

English sense

Wearing it, the foe of Tripura once slew Tripura; wearing it, Brahmā was freed from his fear of Madhu and Kaiṭabha.

पदार्थ · word by word
त्रिपुरारिः च यत् धृत्वा
and which having worn, the foe of Tripuraऔर जिसे धारण करके त्रिपुरारि
जघान त्रिपुरं पुरा
once slew Tripuraपूर्वकाल में त्रिपुर का वध किया
मुमोच ब्रह्मा यत् धृत्वा
which having worn, Brahmā was freedजिसे धारण करके ब्रह्मा मुक्त हुए
मधुकैटभयोः भयात्
from fear of Madhu and Kaiṭabhaमधु-कैटभ के भय से

Verse 5

संजहार रक्तबीजं यद्धृत्वा भद्रकालिका ।
यद्धृत्वा हि महेंद्रश्च संप्राप कमलालयाम् ॥ ५ ॥

saṃjahāra raktabījaṃ yaddhṛtvā bhadrakālikā
yaddhṛtvā hi mahendraśca saṃprāpa kamalālayām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

यद्धृत्वा च महायोद्धा बाणः शत्रुभयंकरः ।
यद्धृत्वा शिवतुल्यश्च दुर्वासा ज्ञानिनां वरः ॥ ६ ॥

yaddhṛtvā ca mahāyoddhā bāṇaḥ śatrubhayaṃkaraḥ
yaddhṛtvā śivatulyaśca durvāsā jñānināṃ varaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

ॐ दुर्गेति चतुर्थ्यंतः स्वाहांतो मे शिरोऽवतु ।
मंत्रः षडक्षरोऽयं च भक्तानां कल्पपादपः ॥ ७ ॥

oṃ durgeti caturthyantaḥ svāhānto me śiro'vatu
mantraḥ ṣaḍakṣaro'yaṃ ca bhaktānāṃ kalpapādapaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

विचारो नास्ति वेदे च ग्रहणेऽस्य मनुर्मुने ।
मंत्रग्रहणमात्रेण विष्णुतुल्यो भवेन्नरः ॥ ८ ॥

vicāro nāsti vede ca grahaṇe'sya manurmune
mantragrahaṇamātreṇa viṣṇutulyo bhavennaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

मम वक्त्रं सदा पातु ॐ दुर्गायै नमोऽंतकः ।
ॐ दुर्गे इति कंठं तु मंत्रः पातु सदा मम ॥ ९ ॥

mama vaktraṃ sadā pātu oṃ durgāyai namo'ntakaḥ
oṃ durge iti kaṇṭhaṃ tu mantraḥ pātu sadā mama

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

ॐ ह्रीं श्रीमिति मंत्रोऽयं स्कंधं पातु निरंतरम् ।
ह्रीं श्रीं क्लीमिति पृष्ठं च पातु मे सर्वतः सदा ॥ १० ॥

oṃ hrīṃ śrīmiti mantro'yaṃ skandhaṃ pātu nirantaram
hrīṃ śrīṃ klīmiti pṛṣṭhaṃ ca pātu me sarvataḥ sadā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

ह्रीं मे वक्षस्थले पातु हं सं श्रीमिति संततम् ।
ऐं श्रीं ह्रीं पातु सर्वांगं स्वप्ने जागरणे सदा ॥ ११ ॥

hrīṃ me vakṣasthale pātu haṃ saṃ śrīmiti santatam
aiṃ śrīṃ hrīṃ pātu sarvāṅgaṃ svapne jāgaraṇe sadā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

प्राच्यां मां पातु प्रकृतिः पातु वह्नौ च चंडिका ।
दक्षिणे भद्रकाली च नैर्ऋत्यां च महेश्वरी ॥ १२ ॥

prācyāṃ māṃ pātu prakṛtiḥ pātu vahnau ca caṇḍikā
dakṣiṇe bhadrakālī ca nairṛtyāṃ ca maheśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

वारुण्यां पातु वाराही वायव्यां सर्वमंगला ।
उत्तरे वैष्णवी पातु तथैशान्यां शिवप्रिया ॥ १३ ॥

vāruṇyāṃ pātu vārāhī vāyavyāṃ sarvamaṃgalā
uttare vaiṣṇavī pātu tathaiśānyāṃ śivapriyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

जले स्थले चांतरिक्षे पातु मां जगदंबिका ।
इति ते कथितं वत्स कवचं च सुदुर्लभम् ॥ १४ ॥

jale sthale cāntarikṣe pātu māṃ jagadambikā
iti te kathitaṃ vatsa kavacaṃ ca sudurlabham

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

यस्मै कस्मै न दातव्यं प्रवक्तव्यं न कस्यचित् ।
गुरुमभ्यर्च्य विधिवद्वस्त्रालंकारचंदनैः ॥ १५ ॥

yasmai kasmai na dātavyaṃ pravaktavyaṃ na kasyacit
gurumabhyarcya vidhivadvastrālaṅkāracandanaiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

कवचं धारयेद्यस्तु सोऽपि विष्णुर्न संशयः ।
स्नाने च सर्वतीर्थानां पृथिव्याश्च प्रदक्षिणे ॥ १६ ॥

kavacaṃ dhārayedyastu so'pi viṣṇurna saṃśayaḥ
snāne ca sarvatīrthānāṃ pṛthivyāśca pradakṣiṇe

कवचं धारयेत् यः तुसः अपि विष्णुः न संशयःस्नाने च सर्वतीर्थानाम्पृथिव्याः च प्रदक्षिणे
हिन्दी अर्थ

जो कवच धारण करता है वह भी निःसंदेह विष्णु है; यह सब तीर्थों में स्नान और पृथ्वी की प्रदक्षिणा के समान फल देता है।

English sense

Whoever wears the kavaca is himself Viṣṇu, no doubt; wearing it equals bathing at all the tīrthas and circumambulating the whole earth.

पदार्थ · word by word
कवचं धारयेत् यः तु
whoever wears the kavacaजो कोई कवच धारण करता है
सः अपि विष्णुः न संशयः
he too is Viṣṇu, no doubtनिःसंदेह वह भी विष्णु है
स्नाने च सर्वतीर्थानाम्
and (equal to) bathing at all the tīrthasऔर सब तीर्थों में स्नान के तुल्य
पृथिव्याः च प्रदक्षिणे
and to circumambulating the earthऔर पृथ्वी की प्रदक्षिणा के तुल्य

Verse 17

यत्फलं लभते लोकस्तदेतद्धारणे मुने ।
पंचलक्षजपेनैव सिद्धमेतद्भवेद्ध्रुवम् ॥ १७ ॥

yatphalaṃ labhate lokastadetaddhāraṇe mune
pañcalakṣajapenaiva siddhametadbhaveddhruvam

यत् फलं लभते लोकःतत् एतत् धारणे मुनेपंचलक्षजपेन एवसिद्धम् एतत् भवेत् ध्रुवम्
हिन्दी अर्थ

हे मुने, लोक जो फल पाता है वह इसे धारण करने से मिलता है; पाँच लाख जप मात्र से यह निश्चय ही सिद्ध हो जाता है।

English sense

Whatever fruit the world gains, O sage, comes by wearing this; by five hundred thousand repetitions alone it surely becomes accomplished.

पदार्थ · word by word
यत् फलं लभते लोकः
whatever fruit the world gainsजो फल लोक पाता है
तत् एतत् धारणे मुने
that comes by wearing this, O sageहे मुने, वह इसे धारण करने से मिलता है
पंचलक्षजपेन एव
by five hundred thousand repetitions aloneपाँच लाख जप मात्र से
सिद्धम् एतत् भवेत् ध्रुवम्
this surely becomes accomplishedयह निश्चय ही सिद्ध होता है

Verse 18

लोके च सिद्धकवचो नावसीदति संकटे ।
न तस्य मृत्युर्भवति जले वह्नौ विषे ज्वरे ॥ १८ ॥

loke ca siddhakavaco nāvasīdati saṃkaṭe
na tasya mṛtyurbhavati jale vahnau viṣe jvare

लोके च सिद्धकवचःन अवसीदति संकटेन तस्य मृत्युः भवतिजले वह्नौ विषे ज्वरे
हिन्दी अर्थ

लोक में जिसका कवच सिद्ध है वह संकट में नहीं डूबता; उसकी मृत्यु जल, अग्नि, विष या ज्वर में नहीं होती।

English sense

In this world one whose kavaca is accomplished does not sink in danger; death does not come to him in water, in fire, by poison, or by fever.

पदार्थ · word by word
लोके च सिद्धकवचः
and in the world, one whose kavaca is accomplishedऔर लोक में जिसका कवच सिद्ध है
न अवसीदति संकटे
does not sink in dangerसंकट में नहीं डूबता
न तस्य मृत्युः भवति
death does not befall himउसकी मृत्यु नहीं होती
जले वह्नौ विषे ज्वरे
in water, in fire, by poison, by feverजल में, अग्नि में, विष में, ज्वर में

Verse 19

जीवन्मुक्तो भवेत्सोऽपि सर्वसिद्धीश्वरीश्वरि ।
यदि स्यात्सिद्धकवचो विष्णुतुल्यो भवेद्ध्रुवम् ॥ १९ ॥

jīvanmukto bhavetso'pi sarvasiddhīśvarīśvari
yadi syātsiddhakavaco viṣṇutulyo bhaveddhruvam

जीवन्मुक्तः भवेत् सः अपिसर्वसिद्धीश्वरीश्वरियदि स्यात् सिद्धकवचःविष्णुतुल्यः भवेत् ध्रुवम्
हिन्दी अर्थ

हे सर्वसिद्धीश्वरीश्वरि, वह भी जीते जी मुक्त हो जाता है। यदि उसका कवच सिद्ध हो जाए, तो वह निश्चय ही विष्णु के समान हो जाता है।

English sense

O mistress of all powers, that man too becomes free while still living. If his kavaca is perfected, he surely becomes equal to Viṣṇu.

पदार्थ · word by word
जीवन्मुक्तः भवेत् सः अपि
he too becomes liberated while livingवह भी जीवन्मुक्त हो जाता है
सर्वसिद्धीश्वरीश्वरि
O queen of the mistress of all powersहे सर्वसिद्धीश्वरीश्वरि
यदि स्यात् सिद्धकवचः
if his kavaca becomes accomplishedयदि उसका कवच सिद्ध हो जाए
विष्णुतुल्यः भवेत् ध्रुवम्
he surely becomes equal to Viṣṇuवह निश्चय ही विष्णु के तुल्य होता है
इति श्रीब्रह्मवैवर्ते प्रकृतिखंडांतर्गतदुर्गाकवचं समाप्तम् ॥

Terms on this page

Bija Mantra बीज मंत्र A "seed" mantra whose power depends on exact pronunciation — even a small mispronunciation can misdirect the energy it draws in.
Durga दुर्गा One of the principal deities of Hinduism - The warrior Goddess.
Kavach कवच A protective text or armor recited for a deity's shielding power — such as the Durga Kavach or Hanuman Kavach.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras