Meru Tantra

दशमयीबालात्रिपुरसुन्दरीस्तोत्रम्

Dashamayi Bala Tripurasundari Stotram (Meru Tantra) — Bālā as the ten Mahāvidyās, one verse for each

A hymn from the Meru Tantra to Tripurasundari as the young girl Bālā, who is said to take ten forms. The first verse names the ten Mahavidyas; the next ten each describe her as one of them, Kali, Bagalāmukhī, Ṣoḍaśī, Dhumavati, Bhairavi, Matangi, Bhuvaneśī, Lakṣmī, Chinnamastā and Tara, and each ends by bowing to the blessed Bālā, destroyer of troubles.

Verse 1

श्रीकाली बगलामुखी च ललिता धूमावती भैरवी ।
मातङ्गी भुवनेश्वरी च कमला श्रीवज्रवैरोचनी ।
तारा पूर्वमहापदेन कथिता विद्या स्वयं शम्भुना ।
लीलारूपमयी च देशदशधा बाला तु मां पातु सा ॥ १ ॥

śrīkālī bagalāmukhī ca lalitā dhūmāvatī bhairavī
mātaṅgī bhuvaneśvarī ca kamalā śrīvajravairocanī
tārā pūrvamahāpadena kathitā vidyā svayaṃ śambhunā
līlārūpamayī ca deśadaśadhā bālā tu māṃ pātu sā

श्रीकालीबगलामुखीचललिताधूमावतीभैरवीमातङ्गीभुवनेश्वरीचकमलाश्रीवज्रवैरोचनीतारापूर्वमहापदेनकथिताविद्यास्वयंशम्भुनालीलारूपमयीचदेशदशधाबालातुमांपातुसा
हिन्दी अर्थ

श्री काली, बगलामुखी, ललिता, धूमावती, भैरवी, मातंगी, भुवनेश्वरी, कमला, श्री वज्रवैरोचनी और तारा: जिस विद्या को शम्भु ने स्वयं पहले के महान नाम से कहा, जिसका स्वभाव लीला है और जो स्थान के भेद से दस रूप लेती है, वह बाला मेरी रक्षा करे।

English sense

Śrī Kālī, Bagalāmukhī, Lalitā, Dhūmāvatī, Bhairavī, Mātaṅgī, Bhuvaneśvarī, Kamalā, Śrī Vajravairocanī and Tārā: the vidyā that Śambhu himself told under the earlier great name, whose nature is play, who takes ten forms by place, may that Bālā protect me.

पदार्थ · word by word
श्रीकाली
Śrī Kālīश्री काली
बगलामुखी
Bagalāmukhīबगलामुखी
च
andऔर
ललिता
Lalitāललिता
धूमावती
Dhūmāvatīधूमावती
भैरवी
Bhairavīभैरवी
मातङ्गी
Mātaṅgīमातंगी
भुवनेश्वरी
Bhuvaneśvarīभुवनेश्वरी
च
andऔर
कमला
Kamalāकमला
श्रीवज्रवैरोचनी
Śrī Vajravairocanīश्री वज्रवैरोचनी
तारा
Tārāतारा
पूर्वमहापदेन
under the earlier great nameपहले के महान नाम से
कथिता
toldकही गई
विद्या
the vidyāविद्या
स्वयं
herselfस्वयं
शम्भुना
by Śambhuशम्भु द्वारा
लीलारूपमयी
made of playलीला-स्वरूपा
च
andऔर
देशदशधा
ten-fold by placeस्थान के भेद से दस रूपों वाली
बाला
Bālāबाला
तु
indeedही
मां
meमेरी
पातु
may protectरक्षा करे
सा
sheवह

Verse 2

श्यामां श्यामघनावभासरुचिरां नीलालकालङ्कृतां ।
बिम्बोष्ठीं बलशत्रुवन्दितपदां बालार्ककोटिप्रभाम् ।
त्रासत्राणकृपाणमुण्डदधतीं भक्ताय दानोद्यतां ।
वन्दे सङ्कटनाशिनीं भगवतीं बालां स्वयं कालिकाम् ॥ २ ॥

śyāmāṃ śyāmaghanāvabhāsarucirāṃ nīlālakālaṅkṛtāṃ
bimboṣṭhīṃ balaśatruvanditapadāṃ bālārkakoṭiprabhām
trāsatrāṇakṛpāṇamuṇḍadadhatīṃ bhaktāya dānodyatāṃ
vande saṅkaṭanāśinīṃ bhagavatīṃ bālāṃ svayaṃ kālikām

श्यामांश्यामघनावभासरुचिरांनीलालकालङ्कृतांबिम्बोष्ठींबलशत्रुवन्दितपदांबालार्ककोटिप्रभाम्त्रासत्राणकृपाणमुण्डदधतींभक्तायदानोद्यतांवन्देसङ्कटनाशिनींभगवतींबालांस्वयंकालिकाम्
हिन्दी अर्थ

मैं उस श्यामा को प्रणाम करता हूँ जो श्याम घने बादल की तरह सुन्दर है, नीली अलकों से सजी है, जिसके होंठ बिम्बफल जैसे लाल हैं, जिसके चरणों की स्तुति बल के शत्रु इन्द्र करते हैं, और जिसकी आभा करोड़ बाल सूर्यों जैसी है। वह भय से बचाने वाली तलवार और मुण्ड धारण करती है और भक्त को देने को तत्पर है। मैं संकट का नाश करने वाली भगवती बाला को प्रणाम करता हूँ, जो स्वयं कालिका है।

English sense

I bow to the dark one, lovely as a dark rain-cloud, adorned with dark curls, red-lipped as the bimba fruit, her feet praised by the enemy of Bala, bright as ten million young suns; she holds a sword that saves from fear and a skull, ready to give to her devotee. I bow to the blessed Bālā, destroyer of troubles, who is Kālikā herself.

पदार्थ · word by word
श्यामां
the dark oneश्यामा को
श्यामघनावभासरुचिरां
lovely as a dark rain-cloudश्याम घने बादल की तरह सुन्दर
नीलालकालङ्कृतां
adorned with dark curlsनीली अलकों से सजी
बिम्बोष्ठीं
red-lipped as the bimba fruitबिम्बफल जैसे लाल होंठों वाली
बलशत्रुवन्दितपदां
her feet praised by the enemy of Balaजिसके चरणों की स्तुति बल के शत्रु करते हैं
बालार्ककोटिप्रभाम्
bright as ten million young sunsकरोड़ बाल सूर्यों जैसी आभा वाली
त्रासत्राणकृपाणमुण्डदधतीं
holding a sword that saves from fear and a skullभय से बचाने वाली तलवार और मुण्ड धारण करने वाली
भक्ताय
to the devoteeभक्त को
दानोद्यतां
ready to giveदेने को तत्पर
वन्दे
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
सङ्कटनाशिनीं
destroyer of troublesसंकट का नाश करने वाली
भगवतीं
the blessed oneभगवती को
बालां
Bālāबाला को
स्वयं
herselfस्वयं
कालिकाम्
Kālikāकालिका

Verse 3

ब्रह्मास्त्रां सुमुखीं बकारविभवां बालां बलाकीनिभां ।
हस्तन्यस्तसमस्तवैरिरसनामन्ये दधानां गदाम् ।
पीतां भूषणगन्धमाल्यरुचिरां पीताम्बराङ्गां वरां ।
वन्दे सङ्कटनाशिनीं भगवतीं बालां च बगलामुखीम् ॥ ३ ॥

brahmāstrāṃ sumukhīṃ bakāravibhavāṃ bālāṃ balākīnibhāṃ
hastanyastasamastavairirasanāmanye dadhānāṃ gadām
pītāṃ bhūṣaṇagandhamālyarucirāṃ pītāmbarāṅgāṃ varāṃ
vande saṅkaṭanāśinīṃ bhagavatīṃ bālāṃ ca bagalāmukhīm

ब्रह्मास्त्रांसुमुखींबकारविभवांबालांबलाकीनिभांहस्तन्यस्तसमस्तवैरिरसनामन्येदधानांगदाम्पीतांभूषणगन्धमाल्यरुचिरांपीताम्बराङ्गांवरांवन्देसङ्कटनाशिनींभगवतींबालांचबगलामुखीम्
हिन्दी अर्थ

मैं संकट का नाश करने वाली भगवती बाला को प्रणाम करता हूँ, जो बगलामुखी है: ब्रह्मास्त्र रूप, सुन्दर मुख वाली, जिसकी शक्ति ‘ब’ अक्षर में है, बगुले जैसी; वह हाथ में सब शत्रुओं की जीभ पकड़े है और दूसरे हाथ में गदा लिए है; पीली, आभूषण, गन्ध और मालाओं से सुन्दर, पीले वस्त्रों से ढके अंगों वाली, श्रेष्ठ।

English sense

I bow to the blessed Bālā, destroyer of troubles, who is Bagalāmukhī: the weapon of Brahmā, fair-faced, whose power is in the letter ba, like a crane; in her hand she holds the tongue of every enemy, and in the other a club; yellow, lovely in ornaments, scent and garlands, with yellow cloth on her limbs, the best.

पदार्थ · word by word
ब्रह्मास्त्रां
the weapon of Brahmāब्रह्मास्त्र रूप
सुमुखीं
fair-facedसुन्दर मुख वाली
बकारविभवां
whose power is in the letter baजिसकी शक्ति ‘ब’ अक्षर में है
बालां
Bālāबाला
बलाकीनिभां
like a craneबगुले जैसी
हस्तन्यस्तसमस्तवैरिरसनामन्ये
holding in her hand the tongue of every enemy, and in the otherहाथ में सब शत्रुओं की जीभ और दूसरे में
दधानां
holdingधारण करने वाली
गदाम्
a clubगदा
पीतां
yellowपीली
भूषणगन्धमाल्यरुचिरां
lovely in ornaments, scent and garlandsआभूषण, गन्ध और मालाओं से सुन्दर
पीताम्बराङ्गां
with yellow cloth on her limbsपीले वस्त्रों से ढके अंगों वाली
वरां
the bestश्रेष्ठ
वन्दे
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
सङ्कटनाशिनीं
destroyer of troublesसंकट का नाश करने वाली
भगवतीं
the blessed oneभगवती को
बालां
Bālāबाला को
च
andऔर
बगलामुखीम्
Bagalāmukhīबगलामुखी

Verse 4

बालार्कश्रुतिभास्वरां त्रिनयनां मन्दस्मितां सन्मुखीं ।
वामे पाशधनुर्धरां सुविभवां बाणं तथा दक्षिणे ।
पारावारविहारिणीं परमयीं पद्मासने संस्थितां ।
वन्दे सङ्कटनाशिनीं भगवतीं बालां स्वयं षोडशीम् ॥ ४ ॥

bālārkaśrutibhāsvarāṃ trinayanāṃ mandasmitāṃ sanmukhīṃ
vāme pāśadhanurdharāṃ suvibhavāṃ bāṇaṃ tathā dakṣiṇe
pārāvāravihāriṇīṃ paramayīṃ padmāsane saṃsthitāṃ
vande saṅkaṭanāśinīṃ bhagavatīṃ bālāṃ svayaṃ ṣoḍaśīm

बालार्कश्रुतिभास्वरांत्रिनयनांमन्दस्मितांसन्मुखींवामेपाशधनुर्धरांसुविभवांबाणंतथादक्षिणेपारावारविहारिणींपरमयींपद्मासनेसंस्थितांवन्देसङ्कटनाशिनींभगवतींबालांस्वयंषोडशीम्
हिन्दी अर्थ

बाल सूर्य की तरह चमकने वाली, तीन नेत्रों वाली, मन्द मुस्कान वाली, सुन्दर मुख वाली; बाएँ हाथ में पाश और धनुष, दाएँ में बाण लिए; वैभव से भरी, सागर के आर-पार विहार करने वाली, परम, कमल के आसन पर बैठी। मैं संकट का नाश करने वाली भगवती बाला को प्रणाम करता हूँ, जो स्वयं षोडशी है।

English sense

Shining like the young sun, three-eyed, faintly smiling, fair-faced; in her left hand a noose and bow, in her right an arrow; rich in splendour, moving over the ocean's far shore, supreme, seated on a lotus seat. I bow to the blessed Bālā, destroyer of troubles, who is Ṣoḍaśī herself.

पदार्थ · word by word
बालार्कश्रुतिभास्वरां
shining like the young sunबाल सूर्य की तरह चमकने वाली
त्रिनयनां
three-eyedतीन नेत्रों वाली
मन्दस्मितां
faintly smilingमन्द मुस्कान वाली
सन्मुखीं
fair-facedसुन्दर मुख वाली
वामे
in the leftबाएँ में
पाशधनुर्धरां
holding noose and bowपाश और धनुष धारण करने वाली
सुविभवां
rich in splendourवैभव से भरी
बाणं
arrowबाण
तथा
likewiseऔर
दक्षिणे
in the rightदाएँ में
पारावारविहारिणीं
moving over the ocean's far shoreसागर के आर-पार विहार करने वाली
परमयीं
supremeपरम
पद्मासने
on a lotus seatकमल के आसन पर
संस्थितां
seatedबैठी
वन्दे
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
सङ्कटनाशिनीं
destroyer of troublesसंकट का नाश करने वाली
भगवतीं
the blessed oneभगवती को
बालां
Bālāबाला को
स्वयं
herselfस्वयं
षोडशीम्
Ṣoḍaśīषोडशी

Verse 5

दीर्घां दीर्घकुचामुदग्रदशनां दुष्टच्छिदां देवतां ।
क्रव्यादां कुटिलेक्षणां च कुटिलां काकध्वजां क्षुत्कृशाम् ।
देवीं शूर्पकरां मलीनवसनां तां पिप्पलादार्चिताम् ।
बालां सङ्कटनाशिनीं भगवतीं ध्यायामि धूमावतीम् ॥ ५ ॥

dīrghāṃ dīrghakucāmudagradaśanāṃ duṣṭacchidāṃ devatāṃ
kravyādāṃ kuṭilekṣaṇāṃ ca kuṭilāṃ kākadhvajāṃ kṣutkṛśām
devīṃ śūrpakarāṃ malīnavasanāṃ tāṃ pippalādārcitām
bālāṃ saṅkaṭanāśinīṃ bhagavatīṃ dhyāyāmi dhūmāvatīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

उद्यत्कोटिदिवाकरप्रतिभटां बालार्कभाकर्पटां ।
मालापुस्तकपाशमङ्कुशधरां दैत्येन्द्रमुण्डस्रजाम् ।
पीनोत्तुङ्गपयोधरां त्रिनयनां ब्रह्मादिभिः संस्तुतां ।
बालां सङ्कटनाशिनीं भगवतीं श्रीभैरवीं धीमहि ॥ ६ ॥

udyatkoṭidivākarapratibhaṭāṃ bālārkabhākarpaṭāṃ
mālāpustakapāśamaṅkuśadharāṃ daityendramuṇḍasrajām
pīnottuṅgapayodharāṃ trinayanāṃ brahmādibhiḥ saṃstutāṃ
bālāṃ saṅkaṭanāśinīṃ bhagavatīṃ śrībhairavīṃ dhīmahi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

वीणावादनतत्परां त्रिनयनां मन्दस्मितां सन्मुखीं ।
वामे पाशधनुर्धरां तु निकरे बाणं तथा दक्षिणे ।
पारावारविहारिणीं परमयीं ब्रह्मासने संस्थितां ।
वन्दे सङ्कटनाशिनीं भगवतीं मातङ्गिनीं बालिकाम् ॥ ७ ॥

vīṇāvādanatatparāṃ trinayanāṃ mandasmitāṃ sanmukhīṃ
vāme pāśadhanurdharāṃ tu nikare bāṇaṃ tathā dakṣiṇe
pārāvāravihāriṇīṃ paramayīṃ brahmāsane saṃsthitāṃ
vande saṅkaṭanāśinīṃ bhagavatīṃ mātaṅginīṃ bālikām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

उद्यत्सूर्यनिभां च इन्दुमुकुटामिन्दीवरे संस्थितां ।
हस्ते चारुवराभयं च दधतीं पाशं तथा चाङ्कुशम् ।
चित्रालङ्कृतमस्तकां त्रिनयनां ब्रह्मादिभिः सेवितां ।
वन्दे सङ्कटनाशिनीं च भुवनेशीमादिबालां भजे ॥ ८ ॥

udyatsūryanibhāṃ ca indumukuṭāmindīvare saṃsthitāṃ
haste cāruvarābhayaṃ ca dadhatīṃ pāśaṃ tathā cāṅkuśam
citrālaṅkṛtamastakāṃ trinayanāṃ brahmādibhiḥ sevitāṃ
vande saṅkaṭanāśinīṃ ca bhuvaneśīmādibālāṃ bhaje

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

देवीं काञ्चनसन्निभां त्रिनयनां फुल्लारविन्दस्थितां ।
बिभ्राणां वरमब्जयुग्ममभयं हस्तैः किरीटोज्ज्वलाम् ।
प्रालेयाचलसन्निभैश्च करिभिरासिञ्च्यमानां सदा ।
बालां सङ्कटनाशिनीं भगवतीं लक्ष्मीम्भजे चेन्दिराम् ॥ ९ ॥

devīṃ kāñcanasannibhāṃ trinayanāṃ phullāravindasthitāṃ
bibhrāṇāṃ varamabjayugmamabhayaṃ hastaiḥ kirīṭojjvalām
prāleyācalasannibhaiśca karibhirāsiñcyamānāṃ sadā
bālāṃ saṅkaṭanāśinīṃ bhagavatīṃ lakṣmīmbhaje cendirām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

स्वच्छिन्नं स्वशिरो विकीर्णकुटिलं वामे करे विभ्रतीं ।
तृप्तास्यस्वशरीरजैश्च रुधिरैः सन्तर्पयन्तीं सखीम् ।
सद्भक्ताय वरप्रदाननिरतां प्रेतासनाध्यासिनीं ।
बालां सङ्कटनाशिनीं भगवतीं श्रीछिन्नमस्तां भजे ॥ १० ॥

svacchinnaṃ svaśiro vikīrṇakuṭilaṃ vāme kare vibhratīṃ
tṛptāsyasvaśarīrajaiśca rudhiraiḥ santarpayantīṃ sakhīm
sadbhaktāya varapradānaniratāṃ pretāsanādhyāsinīṃ
bālāṃ saṅkaṭanāśinīṃ bhagavatīṃ śrīchinnamastāṃ bhaje

स्वच्छिन्नंस्वशिरोविकीर्णकुटिलंवामेकरेविभ्रतींतृप्तास्यस्वशरीरजैश्चरुधिरैःसन्तर्पयन्तींसखीम्सद्भक्तायवरप्रदाननिरतांप्रेतासनाध्यासिनींबालांसङ्कटनाशिनींभगवतींश्रीछिन्नमस्तांभजे
हिन्दी अर्थ

अपना कटा हुआ सिर, बिखरे और उलझे बालों के साथ, बाएँ हाथ में लिए, वह अपने ही शरीर से निकली रक्तधाराओं से अपनी सखी को तृप्त करती है, उसके मुख प्रसन्न हैं; सच्चे भक्त को वर देने में लगी, शव के आसन पर बैठी। मैं संकट का नाश करने वाली भगवती बाला की उपासना करता हूँ, जो श्री छिन्नमस्ता है।

English sense

Holding in her left hand her own cut-off head, hair scattered and tangled, she feeds her friend with the blood streaming from her own body, her mouths pleased; intent on granting boons to the true devotee, seated on a corpse-seat. I worship the blessed Bālā, destroyer of troubles, the blessed Chinnamastā.

पदार्थ · word by word
स्वच्छिन्नं
her own cut-off headअपना कटा हुआ सिर
स्वशिरो
her own headअपना सिर
विकीर्णकुटिलं
scattered and tangledबिखरे और उलझे
वामे
in the leftबाएँ में
करे
handहाथ
विभ्रतीं
holdingलिए हुए
तृप्तास्यस्वशरीरजैश्च
with the blood from her own body, her mouths pleasedअपने शरीर से निकले रक्त से, प्रसन्न मुखों वाली
रुधिरैः
with bloodरक्त से
सन्तर्पयन्तीं
feedingतृप्त करती हुई
सखीम्
her friendसखी को
सद्भक्ताय
to the true devoteeसच्चे भक्त को
वरप्रदाननिरतां
intent on granting boonsवर देने में लगी
प्रेतासनाध्यासिनीं
seated on a corpse-seatशव के आसन पर बैठी
बालां
Bālāबाला
सङ्कटनाशिनीं
destroyer of troublesसंकट का नाश करने वाली
भगवतीं
the blessed oneभगवती
श्रीछिन्नमस्तां
the blessed Chinnamastāश्री छिन्नमस्ता
भजे
I worshipमैं उपासना करता हूँ

Verse 11

उग्रामेकजटामनन्तसुखदां दूर्वादलाभामजां ।
कर्त्रीखड्गकपालनीलकमलान् हस्तैर्वहन्तीं शिवाम् ।
कण्ठे मुण्डस्रजां करालवदनां कञ्जासने संस्थितां ।
वन्दे सङ्कटनाशिनीं भगवतीं बालां स्वयं तारिणीम् ॥ ११ ॥

ugrāmekajaṭāmanantasukhadāṃ dūrvādalābhāmajāṃ
kartrīkhaḍgakapālanīlakamalān hastairvahantīṃ śivām
kaṇṭhe muṇḍasrajāṃ karālavadanāṃ kañjāsane saṃsthitāṃ
vande saṅkaṭanāśinīṃ bhagavatīṃ bālāṃ svayaṃ tāriṇīm

उग्रामेकजटामनन्तसुखदांदूर्वादलाभामजांकर्त्रीखड्गकपालनीलकमलान्हस्तैर्वहन्तींशिवाम्कण्ठेमुण्डस्रजांकरालवदनांकञ्जासनेसंस्थितांवन्देसङ्कटनाशिनींभगवतींबालांस्वयंतारिणीम्
हिन्दी अर्थ

उग्र, एक जटा वाली, अनन्त सुख देने वाली, दूर्वा के पत्ते की तरह हरी आभा वाली, अजन्मा, हाथों में कैंची, तलवार, कपाल और नीला कमल लिए, मंगलमयी, गले में मुण्डों की माला पहने, भयंकर मुख वाली, कमल के आसन पर बैठी। मैं संकट का नाश करने वाली भगवती बाला को प्रणाम करता हूँ, जो स्वयं तारिणी है।

English sense

Fierce, with a single braid, giver of endless joy, tender-green like durvā grass, unborn, holding in her hands a knife, a sword, a skull and a blue lotus, auspicious, with a garland of skulls at her throat, terrible-faced, seated on a lotus seat. I bow to the blessed Bālā, destroyer of troubles, who is Tāriṇī herself.

पदार्थ · word by word
उग्रामेकजटामनन्तसुखदां
fierce, with a single braid, giver of endless joyउग्र, एक जटा वाली, अनन्त सुख देने वाली
दूर्वादलाभामजां
tender-green like durvā grass, unbornदूर्वा की तरह हरी आभा वाली, अजन्मा
कर्त्रीखड्गकपालनीलकमलान्
knife, sword, skull and blue lotusesकैंची, तलवार, कपाल और नीले कमल
हस्तैर्वहन्तीं
bearing in her handsहाथों में लिए
शिवाम्
auspiciousमंगलमयी
कण्ठे
at the throatगले में
मुण्डस्रजां
with a garland of skullsमुण्डों की माला वाली
करालवदनां
terrible-facedभयंकर मुख वाली
कञ्जासने
on a lotus seatकमल के आसन पर
संस्थितां
seatedबैठी
वन्दे
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
सङ्कटनाशिनीं
destroyer of troublesसंकट का नाश करने वाली
भगवतीं
the blessed oneभगवती को
बालां
Bālāबाला को
स्वयं
herselfस्वयं
तारिणीम्
Tāriṇīतारिणी

Verse 12

मुखे श्रीमातङ्गी तदनु किल तारा च नयने ।
तदन्तर्गा काली भ्रुकुटिसदने भैरवि परा ।
कटौ छिन्ना धूमावती जय कुचेन्दौ कमलजा ।
पदांशे ब्रह्मास्त्रा जयति किल बाला दशमयी ॥ १२ ॥

mukhe śrīmātaṅgī tadanu kila tārā ca nayane
tadantargā kālī bhrukuṭisadane bhairavi parā
kaṭau chinnā dhūmāvatī jaya kucendau kamalajā
padāṃśe brahmāstrā jayati kila bālā daśamayī

मुखेश्रीमातङ्गीतदनुकिलताराचनयनेतदन्तर्गाकालीभ्रुकुटिसदनेभैरविपराकटौछिन्नाधूमावतीजयकुचेन्दौकमलजापदांशेब्रह्मास्त्राजयतिकिलबालादशमयी
हिन्दी अर्थ

उसके मुख में श्री मातंगी हैं, फिर आँखों में तारा; उनके भीतर भौंहों के घर में काली; परा भैरवी; कमर में छिन्ना; धूमावती जयशील; स्तन के चन्द्र पर कमला; चरणों के अंश में ब्रह्मास्त्रा: इस प्रकार दस रूपों वाली बाला विजयी है।

English sense

In her face is the blessed Mātaṅgī, then Tārā in her eyes; within them Kālī in the house of her brow; Bhairavī the supreme; at her waist Chinnā; Dhūmāvatī in glory; Kamalā at the moon of her bosom; in the part of her feet Brahmāstrā: so the tenfold Bālā is victorious.

पदार्थ · word by word
मुखे
in the faceमुख में
श्रीमातङ्गी
the blessed Mātaṅgīश्री मातंगी
तदनु
thenफिर
किल
indeedही
तारा
Tārāतारा
च
andऔर
नयने
in the eyesआँखों में
तदन्तर्गा
within themउनके भीतर
काली
Kālīकाली
भ्रुकुटिसदने
in the house of the browभौंहों के घर में
भैरवि
Bhairavīभैरवी
परा
the supremeपरा
कटौ
at the waistकमर में
छिन्ना
Chinnāछिन्ना
धूमावती
Dhūmāvatīधूमावती
जय
in gloryजय के साथ
कुचेन्दौ
at the moon of her bosomस्तन के चन्द्र पर
कमलजा
Kamalāकमला
पदांशे
in the part of the feetचरणों के अंश में
ब्रह्मास्त्रा
Brahmāstrāब्रह्मास्त्रा
जयति
is victoriousविजयी है
किल
indeedनिश्चय ही
बाला
Bālāबाला
दशमयी
tenfoldदस रूपों वाली

Verse 13

विराजन् मन्दारद्रुमकुसुमहारस्तनतटी ।
परित्रासत्राणास्फटिकगुटिकापुस्तकवरा ।
गले रेखास्तिस्रो गमकगतिगीतैकनिपुणा ।
सदापीलाहाला जयति किल बाला दशमयी ॥ १३ ॥

virājan mandāradrumakusumahārastanataṭī
paritrāsatrāṇāsphaṭikaguṭikāpustakavarā
gale rekhāstisro gamakagatigītaikanipuṇā
sadāpīlāhālā jayati kila bālā daśamayī

विराजन्मन्दारद्रुमकुसुमहारस्तनतटीपरित्रासत्राणास्फटिकगुटिकापुस्तकवरागलेरेखास्तिस्रोगमकगतिगीतैकनिपुणासदापीलाहालाजयतिकिलबालादशमयी
हिन्दी अर्थ

दीप्तिमती, जिसके वक्ष पर मन्दार के फूलों की माला है, जो स्फटिक की माला, पुस्तक और भय से मुक्त करने तथा रक्षा देने वाली मुद्रा धारण किए है, गले पर तीन रेखाएँ हैं, गीत और लयपूर्ण चाल में निपुण, सदा मद के नशे में: इस प्रकार दस रूपों वाली बाला विजयी है।

English sense

Shining, with her breast-line wearing a garland of mandāra blossoms, holding a crystal rosary, a book and the gesture that frees from fear and gives protection, three lines on her throat, skilled in song and graceful movement, always drunk with wine: so the tenfold Bālā is victorious.

पदार्थ · word by word
विराजन्
shiningदीप्तिमती
मन्दारद्रुमकुसुमहारस्तनतटी
with a garland of mandāra blossoms on her breast-lineवक्ष पर मन्दार-पुष्पों की माला वाली
परित्रासत्राणास्फटिकगुटिकापुस्तकवरा
the gesture of freedom from fear and protection, crystal rosary, book, boonभय से मुक्ति और रक्षा की मुद्रा, स्फटिक माला, पुस्तक, वरदान
गले
at the throatगले पर
रेखास्तिस्रो
three linesतीन रेखाएँ
गमकगतिगीतैकनिपुणा
skilled in song and graceful movementगीत और लयपूर्ण चाल में निपुण
सदापीलाहाला
always drunk with wineसदा मद के नशे में
जयति
is victoriousविजयी है
किल
indeedनिश्चय ही
बाला
Bālāबाला
दशमयी
tenfoldदस रूपों वाली
इति श्रीमेरुतन्त्रे दशमयीबालात्रिपुरसुन्दरीस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Terms on this page

Mahavidyas महाविद्या One of ten tantric wisdom-goddess forms of the Devi; Kalika is traditionally counted foremost among them.
Kali काली The fierce Goddess; for home worship the gentle Dakshina Kali form, granting boons and fearlessness, is recommended over her destructive postures.
Tara तारा One of the ten Mahavidyas, associated with guidance, protection, and crossing over difficulty.
Matangi मातंगी One of the ten Mahavidyas, associated with speech, the arts, and the paradox of outer impurity concealing inner purity.
Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Bhairavi भैरवी Lord Bhairava's consort — the recipient of one of two paired lemon sacrifices offered alongside Him in the Mahabhairava application ritual.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.
Dhumavati धूमावती The widow-form Mahavidya, smoky and inauspicious in appearance, who embodies loss and emptiness — invoked to drive out misfortune, disease and enemies.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras