Bhairava Tantra · as given in the Mantra Mahārṇava

अन्नपूर्णाकवचम्

Annapurna Kavacham (Bhairava Tantra) — The armour of the goddess of food, with her mantra inside it

A hymn of protection (Kavach) of Annapurna, the goddess of food. Pārvatī asks to hear the armour whose body is the mantra, and Śiva tells it. The seed-syllables (Bija Mantra) and parts of her mantra are set over the face, throat, heart, navel and head; the guardians of the ten directions then stand round the reciter. The last verses give the fruits of the armour and tell how to wear it on birch bark.

अथ अन्नपूर्णाकवचम्The armour of Annapurna

Verse 1

देव्युवाच — देवी ने कहा The Goddess said

भवता त्वन्नपूर्णाया या या विद्याः सुदुर्लभाः ॥
कृपया कथिताः सर्वाः श्रुताश्चाधिगता मया ॥ १ ॥

bhavatā tvannapūrṇāyā yā yā vidyāḥ sudurlabhāḥ
kṛpayā kathitāḥ sarvāḥ śrutāścādhigatā mayā

भवता तु अन्नपूर्णायाःया या विद्याः सुदुर्लभाःकृपया कथिताः सर्वाःश्रुताः च अधिगताः मया
हिन्दी अर्थ

आपने कृपा करके अन्नपूर्णा की सभी दुर्लभ विद्याएँ मुझे बताईं। मैंने उन्हें सुना और समझ लिया।

English sense

Out of kindness you have told me all the very rare spells of Annapūrṇā. I have heard them and learned them.

पदार्थ · word by word
भवता तु अन्नपूर्णायाः
by you, of Annapūrṇāआपने अन्नपूर्णा की
या या विद्याः सुदुर्लभाः
all the very rare spellsसभी दुर्लभ विद्याएँ
कृपया कथिताः सर्वाः
out of kindness you have told them allकृपा करके सब बताईं
श्रुताः च अधिगताः मया
I have heard them and learned themमैंने उन्हें सुना और समझ लिया

Verse 2

ईश्वर उवाच — ईश्वर ने कहा Īśvara said

सांप्रतं श्रोतुमिच्छामि कवचं मंत्रविग्रहम् ॥
शृणु पार्वति वक्ष्यामि सावधानावधारय ॥ २ ॥

sāṃprataṃ śrotumicchāmi kavacaṃ maṃtravigraham
śṛṇu pārvati vakṣyāmi sāvadhānāvadhāraya

सांप्रतम् श्रोतुम् इच्छामिकवचम् मंत्रविग्रहम्शृणु पार्वति वक्ष्यामिसावधाना अवधारय
हिन्दी अर्थ

अब मैं वह कवच सुनना चाहती हूँ जिसका शरीर मंत्र ही है। सुनो पार्वती, मैं बताता हूँ। ध्यान से समझो।

English sense

Now I wish to hear the armour whose body is the mantra. Listen, Pārvatī, I will tell it. Take it in with care.

पदार्थ · word by word
सांप्रतम् श्रोतुम् इच्छामि
now I wish to hearअब मैं सुनना चाहती हूँ
कवचम् मंत्रविग्रहम्
the armour whose body is the mantraवह कवच जिसका शरीर मंत्र ही है
शृणु पार्वति वक्ष्यामि
listen, Pārvatī, I will tell itसुनो पार्वती, मैं बताता हूँ
सावधाना अवधारय
take it in with careध्यान से समझो

Verse 3

ब्रह्मविद्यास्वरूपं च महदैश्वर्यदायकम् ॥
पठनाद्धारणान्मर्त्यस्त्रैलोक्यैश्वर्यभाग्भवेत् ॥ ३ ॥

brahmavidyāsvarūpaṃ ca mahadaiśvaryadāyakam
paṭhanāddhāraṇānmartyastrailokyaiśvaryabhāgbhavet

ब्रह्मविद्यास्वरूपम् चमहदैश्वर्यदायकम्पठनात् धारणात् मर्त्यःत्रैलोक्यैश्वर्यभाक् भवेत्
हिन्दी अर्थ

यह ब्रह्मविद्या का ही रूप है और बड़ा ऐश्वर्य देता है। इसे पढ़ने और धारण करने से मनुष्य तीनों लोकों के ऐश्वर्य का भागी बनता है।

English sense

It is the very form of the knowledge of Brahman and gives great power and wealth. By reciting it and wearing it, a mortal comes to share the lordship of the three worlds.

पदार्थ · word by word
ब्रह्मविद्यास्वरूपम् च
it is the very form of the knowledge of Brahmanयह ब्रह्मविद्या का ही रूप है
महदैश्वर्यदायकम्
and gives great power and wealthऔर बड़ा ऐश्वर्य देता है
पठनात् धारणात् मर्त्यः
by reciting it and wearing it, a mortalइसे पढ़ने और धारण करने से मनुष्य
त्रैलोक्यैश्वर्यभाक् भवेत्
comes to share the lordship of the three worldsतीनों लोकों के ऐश्वर्य का भागी बनता है

Verse 4

त्रैलोक्यरक्षणस्यास्य कवचस्य ऋषिः शिवः ॥
छंदो विराट् देवता स्यादन्नपूर्णा समृद्धिदा ॥ ४ ॥

trailokyarakṣaṇasyāsya kavacasya ṛṣiḥ śivaḥ
chaṃdo virāṭ devatā syādannapūrṇā samṛddhidā

त्रैलोक्यरक्षणस्य अस्यकवचस्य ऋषिः शिवःछंदः विराट्देवता स्यात् अन्नपूर्णा समृद्धिदा
हिन्दी अर्थ

इस कवच का नाम "त्रैलोक्य-रक्षण" है। इसके ऋषि शिव हैं, छंद विराट् है, और देवता समृद्धि देने वाली अन्नपूर्णा हैं।

English sense

This armour is called "Protector of the Three Worlds". Its seer is Śiva, its metre is virāṭ, and its deity is Annapūrṇā, giver of plenty.

पदार्थ · word by word
त्रैलोक्यरक्षणस्य अस्य
this armour called "Protector of the Three Worlds"इस "त्रैलोक्य-रक्षण" कवच के
कवचस्य ऋषिः शिवः
its seer is Śivaऋषि शिव हैं
छंदः विराट्
its metre is virāṭछंद विराट् है
देवता स्यात् अन्नपूर्णा समृद्धिदा
its deity is Annapūrṇā, giver of plentyदेवता समृद्धि देने वाली अन्नपूर्णा हैं

Verse 5

धर्मार्थकाममोक्षेषु विनियोगः प्रकीर्तितः ॥
ह्रीं नमो भगवत्यंते माहेश्वरिपदं ततः ॥ ५ ॥

dharmārthakāmamokṣeṣu viniyogaḥ prakīrtitaḥ
hrīṃ namo bhagavatyaṃte māheśvaripadaṃ tataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

अन्नपूर्णे ततः स्वाहा चैषा सप्तदशाक्षरी ॥
पातु मामन्नपूर्णा सा या ख्याता भुवनत्रये ॥ ६ ॥

annapūrṇe tataḥ svāhā caiṣā saptadaśākṣarī
pātu māmannapūrṇā sā yā khyātā bhuvanatraye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

विमाया प्रणवाद्यैषा तथा सप्तदशाक्षरी ॥
पात्वन्नपूर्णा सर्वांगे रत्नकुंभान्नपात्रदा ॥ ७ ॥

vimāyā praṇavādyaiṣā tathā saptadaśākṣarī
pātvannapūrṇā sarvāṃge ratnakuṃbhānnapātradā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

श्रीबीजाद्या तथैवैषा द्विरंध्रार्णा तथा मुखम् ॥
प्रणवाद्या भ्रुवौ पातु कंठं वाग्बीजपूर्विका ॥ ८ ॥

śrībījādyā tathaivaiṣā dviraṃdhrārṇā tathā mukham
praṇavādyā bhruvau pātu kaṃṭhaṃ vāgbījapūrvikā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

कामबीजादिका चैषा हृदयं तु महेश्वरी ॥
ऐं श्रीं ह्रीं च नमोंऽते तु भगवतीपदं ततः ॥ ९ ॥

kāmabījādikā caiṣā hṛdayaṃ tu maheśvarī
aiṃ śrīṃ hrīṃ ca namoṃ'te tu bhagavatīpadaṃ tataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

माहेश्वरी पदं चान्नपूर्णे स्वाहेति पातु मे ॥
नाभिमेकार्णविंशार्णा पायान्माहेश्वरी सदा ॥ १० ॥

māheśvarī padaṃ cānnapūrṇe svāheti pātu me
nābhimekārṇaviṃśārṇā pāyānmāheśvarī sadā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

तारं माया रमा कामः षोडशार्णा ततः परम् ॥
शिरःस्था सर्वदा पातु विंशत्यर्णात्मिका परा ॥ ११ ॥

tāraṃ māyā ramā kāmaḥ ṣoḍaśārṇā tataḥ param
śiraḥsthā sarvadā pātu viṃśatyarṇātmikā parā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

अन्नपूर्णा महाविद्या ह्रीं पातु भुवनेश्वरी ॥
शिरः श्रीं ह्रीं तथा क्लीं च त्रिपुटा पातु मे गुदम् ॥ १२ ॥

annapūrṇā mahāvidyā hrīṃ pātu bhuvaneśvarī
śiraḥ śrīṃ hrīṃ tathā klīṃ ca tripuṭā pātu me gudam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

षड्दीर्घभाजा बीजेन षडंगानि पुनंतु माम् ॥
इन्द्रो मां पातु पूर्वं च वह्निकोणेऽनलोऽवतु ॥ १३ ॥

ṣaḍdīrghabhājā bījena ṣaḍaṃgāni punaṃtu mām
indro māṃ pātu pūrvaṃ ca vahnikoṇe'nalo'vatu

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

यमो मां दक्षिणे पातु नैर्ऋत्यां निर्ऋतिश्च माम् ॥
पश्चिमे वरुणः पातु वायव्यां पवनोऽवतु ॥ १४ ॥

yamo māṃ dakṣiṇe pātu nairṛtyāṃ nirṛtiśca mām
paścime varuṇaḥ pātu vāyavyāṃ pavano'vatu

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

कुबेरश्चोत्तरे पातु चैशान्यां शंकरोऽवतु ॥
ऊर्द्ध्वाधः पातु सततं ब्रह्मानंतो यथाक्रमात् ॥ १५ ॥

kuberaścottare pātu caiśānyāṃ śaṃkaro'vatu
ūrddhvādhaḥ pātu satataṃ brahmānaṃto yathākramāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

पांतु वज्राद्यायुधानि दशदिक्षु यथाक्रमम् ॥ १६ ॥

pāṃtu vajrādyāyudhāni daśadikṣu yathākramam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

यद्धृत्वा पठनाद्देवाः सर्वैश्वर्यमवाप्नुयुः ॥
ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च धारणात्पठनाद्यतः ॥ १७ ॥

yaddhṛtvā paṭhanāddevāḥ sarvaiśvaryamavāpnuyuḥ
brahmā viṣṇuśca rudraśca dhāraṇātpaṭhanādyataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

सृजत्यवति हंत्येव कल्पे कल्पे पृथक् पृथक् ॥
पुष्पांजल्यष्टकं देव्यै मूलेनैव समर्पयेत् ॥ १८ ॥

sṛjatyavati haṃtyeva kalpe kalpe pṛthak pṛthak
puṣpāṃjalyaṣṭakaṃ devyai mūlenaiva samarpayet

सृजति अवति हंति एवकल्पे कल्पे पृथक् पृथक्पुष्पांजल्यष्टकम् देव्यैमूलेन एव समर्पयेत्
हिन्दी अर्थ

— इसलिए वे हर कल्प में अलग-अलग सृष्टि, पालन और संहार करते हैं। मूल मंत्र से ही देवी को आठ पुष्पांजलियाँ अर्पित करें।

English sense

— they each create, protect and destroy, age after age. One should offer eight handfuls of flowers to the Goddess with the root mantra itself.

पदार्थ · word by word
सृजति अवति हंति एव
they create, protect and destroyवे सृष्टि, पालन और संहार करते हैं
कल्पे कल्पे पृथक् पृथक्
age after age, each in turnहर कल्प में अलग-अलग
पुष्पांजल्यष्टकम् देव्यै
eight handfuls of flowers to the Goddessदेवी को आठ पुष्पांजलियाँ
मूलेन एव समर्पयेत्
one should offer with the root mantra itselfमूल मंत्र से ही अर्पित करें

Verse 19

कवचस्यास्य पठनात्पूजायाः फलमाप्नुयात् ॥
वाणी वक्त्रे वसेत्तस्य सत्यं सत्यं न संशयः ॥ १९ ॥

kavacasyāsya paṭhanātpūjāyāḥ phalamāpnuyāt
vāṇī vaktre vasettasya satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ

कवचस्य अस्य पठनात्पूजायाः फलम् आप्नुयात्वाणी वक्त्रे वसेत् तस्यसत्यम् सत्यम् न संशयः
हिन्दी अर्थ

इस कवच के पाठ से पूजा का फल मिलता है। वाणी की देवी उसके मुख में बसती है। यह सच है, सच है, इसमें संदेह नहीं।

English sense

By reciting this armour one gains the fruit of worship. The goddess of speech lives in his mouth. This is true, true, there is no doubt.

पदार्थ · word by word
कवचस्य अस्य पठनात्
by reciting this armourइस कवच के पाठ से
पूजायाः फलम् आप्नुयात्
one gains the fruit of worshipपूजा का फल मिलता है
वाणी वक्त्रे वसेत् तस्य
the goddess of speech lives in his mouthवाणी की देवी उसके मुख में बसती है
सत्यम् सत्यम् न संशयः
this is true, true, there is no doubtयह सच है, सच है, इसमें संदेह नहीं

Verse 20

अष्टोत्तरशतं चास्य पुरश्चर्याविधिः स्मृतः ॥
भूर्जे विलिख्य गुटिकां स्वर्णस्थां धारयेद्यदि ॥ २० ॥

aṣṭottaraśataṃ cāsya puraścaryāvidhiḥ smṛtaḥ
bhūrje vilikhya guṭikāṃ svarṇasthāṃ dhārayedyadi

अष्टोत्तरशतम् च अस्यपुरश्चर्याविधिः स्मृतःभूर्जे विलिख्य गुटिकाम्स्वर्णस्थाम् धारयेत् यदि
हिन्दी अर्थ

इसका पुरश्चरण एक सौ आठ पाठ बताया गया है। यदि कोई इसे भोजपत्र पर लिखकर सोने में रखी गुटिका के रूप में पहने —

English sense

Its preparatory course is said to be one hundred and eight recitations. If one writes it on birch-bark and wears it as an amulet set in gold —

पदार्थ · word by word
अष्टोत्तरशतम् च अस्य
one hundred and eight recitationsएक सौ आठ पाठ
पुरश्चर्याविधिः स्मृतः
is said to be its preparatory courseइसका पुरश्चरण बताया गया है
भूर्जे विलिख्य गुटिकाम्
if one writes it on birch-bark as an amuletयदि कोई इसे भोजपत्र पर लिखकर गुटिका के रूप में
स्वर्णस्थाम् धारयेत् यदि
set in gold and wears itसोने में रखकर पहने

Verse 21

कंठे वा दक्षिणे बाहौ सोऽपि पुण्यवतां वरः ॥
सर्वाण्यस्त्राणि शस्त्राणि तद्गात्रं प्राप्य पार्वति ॥
माल्यानि कुसुमानीव सुखदानि भवंति हि ॥ २१ ॥

kaṃṭhe vā dakṣiṇe bāhau so'pi puṇyavatāṃ varaḥ
sarvāṇyastrāṇi śastrāṇi tadgātraṃ prāpya pārvati
mālyāni kusumānīva sukhadāni bhavaṃti hi

कंठे वा दक्षिणे बाहौसः अपि पुण्यवताम् वरःसर्वाणि अस्त्राणि शस्त्राणितद्गात्रम् प्राप्य पार्वतिमाल्यानि कुसुमानि इवसुखदानि भवंति हि
हिन्दी अर्थ

— गले में या दाहिनी बाँह पर, तो वह भी पुण्यवानों में श्रेष्ठ होता है। हे पार्वती, कोई भी अस्त्र-शस्त्र उसके शरीर तक पहुँचकर फूलों की माला जैसा सुखद हो जाता है।

English sense

— on the neck or on the right arm, he too becomes the best of the blessed. O Pārvatī, when any missile or weapon reaches his body, it becomes pleasant to him, like garlands of flowers.

पदार्थ · word by word
कंठे वा दक्षिणे बाहौ
on the neck or on the right armगले में या दाहिनी बाँह पर
सः अपि पुण्यवताम् वरः
he too becomes the best of the blessedतो वह भी पुण्यवानों में श्रेष्ठ होता है
सर्वाणि अस्त्राणि शस्त्राणि
any missile or weaponकोई भी अस्त्र-शस्त्र
तद्गात्रम् प्राप्य पार्वति
reaching his body, O Pārvatīउसके शरीर तक पहुँचकर, हे पार्वती
माल्यानि कुसुमानि इव
like garlands of flowersफूलों की माला जैसा
सुखदानि भवंति हि
becomes pleasant to himसुखद हो जाता है
इति भैरवतंत्रेऽन्नपूर्णाकवचं समाप्तम् ॥

Terms on this page

Bija Mantra बीज मंत्र A "seed" mantra whose power depends on exact pronunciation — even a small mispronunciation can misdirect the energy it draws in.
Kavach कवच A protective text or armor recited for a deity's shielding power — such as the Durga Kavach or Hanuman Kavach.
Annapurna अन्नपूर्णा The Goddess of nourishment and food, a form of Parvati, worshipped for household abundance.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras