Pārvatī Gītā अध्यायाः Chapter 5

ॐ

पार्वतीगीता

अध्यायाः
Chapter Five · In Praise of the Bhagavatī Gītā · Verses 1–17

भगवतीगीतामाहात्म्यवर्णनम्

Chapter 19 of the Mahābhāgavata, the fifth and last chapter of the Pārvatī Gītā. Śiva tells Nārada how Himavān, hearing the essence of yoga from Pārvatī, became freed while alive. She then took her mother's milk as an ordinary child, in play. Himavān held a great festival, and on the tenth day, after worshipping Ṣaṣṭhī on the sixth, he named her Pārvatī. Śiva then names what comes to one who reads this Gītā. Freedom becomes easy, devotion to Pārvatī grows firm, and Śarvāṇī is pleased. One who reads it on the eighth, ninth and fourteenth days, on the Great Eighth of autumn with a fast and a night's watch, on a new-moon day, or at midnight near a bilva tree gains merit beyond count: the gods and guardians of the world obey him, his faults and enemies are destroyed, and he becomes like Durgā. Śiva closes by saying that nothing on earth equals reading it, and asks Nārada what more he wishes to hear. महाभागवत का उन्नीसवाँ अध्याय, पार्वतीगीता का पाँचवाँ और अन्तिम अध्याय। शिव नारद को बताते हैं कि पार्वती से योग का सार सुनकर हिमवान् जीवन्मुक्त हो गए। फिर देवी ने साधारण बालिका की तरह, लीला से, माता का दूध पिया। हिमवान् ने बड़ा उत्सव किया, और दसवें दिन, छठे दिन षष्ठी की पूजा के बाद, उन्होंने उसका नाम पार्वती रखा। फिर शिव बताते हैं कि जो इस गीता को पढ़ता है उसे क्या मिलता है, ऐसा ग्रन्थ कहता है। मुक्ति सुलभ हो जाती है, पार्वती में भक्ति दृढ़ होती है, और शर्वाणी प्रसन्न होती हैं। जो इसे अष्टमी, नवमी और चतुर्दशी को, शरद् की महाष्टमी को उपवास और रात के जागरण के साथ, अमावस्या को, या आधी रात बेल के पेड़ के पास पढ़ता है, उसे असंख्य पुण्य कहा गया है: देवता और लोकपाल उसकी आज्ञा मानते हैं, उसके पाप और शत्रु नष्ट होते हैं, और वह दुर्गा के तुल्य हो जाता है। शिव यह कहकर समाप्त करते हैं कि पृथ्वी पर इसके पाठ के बराबर कुछ नहीं, और नारद से पूछते हैं कि अब और क्या सुनना चाहते हैं।

Begin verses ↓

श्रीमहादेव उवाच — Śrī Mahādeva said: श्रीमहादेव बोले:

Verse 1

१1 एवं श्रीपार्वतीवक्त्राद्योगसारं परं मुने । निशम्य पर्वतश्रेष्ठो जीवन्मुक्तो बभूव ह ॥ १ ॥

evaṃ śrīpārvatīvaktrādyogasāraṃ paraṃ mune | niśamya parvataśreṣṭho jīvanmukto babhūva ha ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.1. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v1. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

हे मुनि, इस प्रकार पार्वती के मुख से परम योग का सार सुनकर पर्वतश्रेष्ठ जीवन्मुक्त हो गए।

So, having heard the supreme essence of yoga from the mouth of Pārvatī, O sage, the best of mountains became freed while alive.

Explanationव्याख्या

"जीवन्मुक्त" का अर्थ है इसी जीवन में, देह में रहते हुए बन्धन से मुक्त।

"Freed while alive" means freed from bondage in this life, while still in the body.

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — soइस प्रकारश्री-पार्वती-वक्त्रात् (śrī-pārvatī-vaktrāt) — from the mouth of Pārvatīपार्वती के मुख सेयोग-सारम् (yoga-sāram) — the essence of yogaयोग का सारपरम् (param) — supremeपरममुने (mune) — O sageहे मुनिनिशम्य (niśamya) — having heardसुनकरपर्वत-श्रेष्ठः (parvata-śreṣṭhaḥ) — the best of mountainsपर्वतश्रेष्ठजीवन्-मुक्तः (jīvan-muktaḥ) — freed while aliveजीवन्मुक्तबभूव (babhūva) — becameहो गएह (ha) — indeedसचमुच

Verse 2

२2 सापीयं शैलराजाय योगमुक्त्वा महेश्वरी । मातृस्तन्यं पपौ बाला प्राकृतेव हि लीलया ॥ २ ॥

sāpīyaṃ śailarājāya yogamuktvā maheśvarī | mātṛstanyaṃ papau bālā prākṛteva hi līlayā ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.2. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v2. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

उन महेश्वरी ने भी पर्वतराज को योग कहकर, बालिका बनकर, साधारण बालिका की तरह, लीला से माता का दूध पिया।

She too, the Great Goddess, having told the yoga to the king of mountains, drank her mother's milk as a girl, like an ordinary child, in play.

Word by wordपदार्थ

सा (sā) — sheवहअपि (api) — tooभीइयम् (iyam) — thisयहशैल-राजाय (śaila-rājāya) — to the king of mountainsपर्वतराज कोयोगम् (yogam) — the yogaयोगउक्त्वा (uktvā) — having toldकहकरमहा-ईश्वरी (mahā-īśvarī) — the Great Goddessमहेश्वरीमातृ-स्तन्यम् (mātṛ-stanyam) — her mother's milkमाता का दूधपपौ (papau) — drankपियाबाला (bālā) — as a girlबालिका बनकरप्राकृता (prākṛtā) — an ordinary childसाधारण बालिकाइव (iva) — likeजैसेहि (hi) — indeedहीलीलया (līlayā) — in playलीला से

Verse 3

३3 गिरीन्द्रस्तु महाहर्षादकरोत्सुमहोत्सवम् । यथा न दृष्टं केनापि श्रुतं वा केनचित्क्वचित् ॥ ३ ॥

girīndrastu mahāharṣādakarotsumahotsavam | yathā na dṛṣṭaṃ kenāpi śrutaṃ vā kenacitkvacit ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.3. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v3. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

और पर्वतराज ने बड़े हर्ष से बहुत बड़ा उत्सव किया, जैसा कहीं किसी ने न देखा, न सुना।

And the lord of mountains, out of great joy, held a very great festival, such as no one had seen or heard of anywhere.

Word by wordपदार्थ

गिरि-इन्द्रः (giri-indraḥ) — the lord of mountainsपर्वतराजतु (tu) — andऔरमहा-हर्षात् (mahā-harṣāt) — out of great joyबड़े हर्ष सेअकरोत् (akarot) — heldकियासु-महा-उत्सवम् (su-mahā-utsavam) — a very great festivalबहुत बड़ा उत्सवयथा (yathā) — such asजैसान (na) — notनहींदृष्टम् (dṛṣṭam) — was seenदेखा गयाकेन अपि (kena api) — by anyoneकिसी सेश्रुतम् (śrutam) — heardसुना गयावा (vā) — orयाकेनचित् (kenacit) — by anyoneकिसी सेक्वचित् (kvacit) — anywhereकहीं

Verse 4

४4 षष्ठेऽह्नि षष्ठीं सम्पूज्य सम्प्राप्ते दशमेऽहनि । पार्वतीत्यकरोन्नाम सान्वयं पर्वताधिपः ॥ ४ ॥

ṣaṣṭhe'hni ṣaṣṭhīṃ sampūjya samprāpte daśame'hani | pārvatītyakaronnāma sānvayaṃ parvatādhipaḥ ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.4. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v4. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

छठे दिन षष्ठी की पूजा करके, दसवाँ दिन आने पर पर्वतराज ने उसका नाम पार्वती रखा, अर्थ वाला नाम।

Having worshipped Ṣaṣṭhī on the sixth day, when the tenth day came the lord of mountains gave her the name Pārvatī, a name with a meaning.

Explanationव्याख्या

षष्ठी वह देवी हैं जिनकी पूजा नवजात शिशु के लिए छठे दिन की जाती है। पार्वती नाम का अर्थ है "पर्वत की पुत्री"।

Ṣaṣṭhī is the goddess worshipped for a newborn child on the sixth day. The name Pārvatī means "daughter of the mountain".

Word by wordपदार्थ

षष्ठे (ṣaṣṭhe) — on the sixthछठेअह्नि (ahni) — dayदिनषष्ठीम् (ṣaṣṭhīm) — Ṣaṣṭhīषष्ठी कीसम्पूज्य (sampūjya) — having worshippedपूजा करकेसम्प्राप्ते (samprāpte) — when it cameआने परदशमे (daśame) — tenthदसवेंअहनि (ahani) — dayदिनपार्वती (pārvatī) — Pārvatīपार्वतीइति (iti) — thusइसअकरोत् (akarot) — he gaveरखानाम (nāma) — nameनामस-अन्वयम् (sa-anvayam) — with its meaningअर्थ के साथपर्वत-अधिपः (parvata-adhipaḥ) — the lord of mountainsपर्वतराज ने

Verse 5

५5 एवं त्रिजगतां माता नित्या प्रकृतिरुत्तमा । सम्भूय मेनकागर्भाद्धिमालयगृहे स्थिता ॥ ५ ॥

evaṃ trijagatāṃ mātā nityā prakṛtiruttamā | sambhūya menakāgarbhāddhimālayagṛhe sthitā ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.5. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v5. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

इस प्रकार तीनों लोकों की माता, नित्य, परम प्रकृति, मेनका के गर्भ से जन्म लेकर हिमालय के घर में रहीं।

So the mother of the three worlds, eternal, the highest Prakṛti, having been born from Menakā's womb, stayed in Himālaya's house.

Word by wordपदार्थ

एवम् (evam) — soइस प्रकारत्रि-जगताम् (tri-jagatām) — of the three worldsतीनों लोकों कीमाता (mātā) — the motherमातानित्या (nityā) — the eternalनित्यप्रकृतिः (prakṛtiḥ) — Prakṛtiप्रकृतिउत्तमा (uttamā) — the highestपरमसम्भूय (sambhūya) — having been bornजन्म लेकरमेनका-गर्भात् (menakā-garbhāt) — from Menakā's wombमेनका के गर्भ सेहिमालय-गृहे (himālaya-gṛhe) — in Himālaya's houseहिमालय के घर मेंस्थिता (sthitā) — stayedरहीं

Verse 6

६6 हिमालयाय पार्वत्या कथितं योगमुत्तमम् । यः पठेत्सुलभा मुक्तिस्तस्य नारद जायते ॥ ६ ॥

himālayāya pārvatyā kathitaṃ yogamuttamam | yaḥ paṭhetsulabhā muktistasya nārada jāyate ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.6. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v6. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

पार्वती ने हिमालय को उत्तम योग कहा। हे नारद, जो इसे पढ़ता है उसके लिए मुक्ति सुलभ हो जाती है।

The supreme yoga was told to Himālaya by Pārvatī. For one who reads it, freedom becomes easy to gain, Nārada.

Word by wordपदार्थ

हिमालयाय (himālayāya) — to Himālayaहिमालय सेपार्वत्या (pārvatyā) — by Pārvatīपार्वती नेकथितम् (kathitam) — was toldकहायोगम् (yogam) — the yogaयोगउत्तमम् (uttamam) — supremeउत्तमयः (yaḥ) — whoजोपठेत् (paṭhet) — readsपढ़ता हैसु-लभा (su-labhā) — easy to gainसुलभमुक्तिः (muktiḥ) — freedomमुक्तितस्य (tasya) — for himउसके लिएनारद (nārada) — O Nāradaहे नारदजायते (jāyate) — becomesहो जाती है

Verse 7

७7 तुष्टा भवति शर्वाणी नित्यं मङ्गलदायिनी । जायते च दृढा भक्तिः पार्वत्यां मुनिपुङ्गव ॥ ७ ॥

tuṣṭā bhavati śarvāṇī nityaṃ maṅgaladāyinī | jāyate ca dṛḍhā bhaktiḥ pārvatyāṃ munipuṅgava ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.7. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v7. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

मंगल देने वाली शर्वाणी सदा प्रसन्न होती हैं, और पार्वती में दृढ़ भक्ति होती है, हे मुनिश्रेष्ठ।

Śarvāṇī, the giver of good fortune, is always pleased, and firm devotion to Pārvatī is born, O best of sages.

Explanationव्याख्या

शर्वाणी, "शर्व की पत्नी", देवी का नाम है। शर्व शिव हैं।

Śarvāṇī, "wife of Śarva", is a name of the Goddess. Śarva is Śiva.

Word by wordपदार्थ

तुष्टा (tuṣṭā) — pleasedप्रसन्नभवति (bhavati) — becomesहोती हैंशर्वाणी (śarvāṇī) — Śarvāṇīशर्वाणीनित्यम् (nityam) — alwaysसदामङ्गल-दायिनी (maṅgala-dāyinī) — giver of good fortuneमंगल देने वालीजायते (jāyate) — is bornहोती हैच (ca) — andऔरदृढा (dṛḍhā) — firmदृढ़भक्तिः (bhaktiḥ) — devotionभक्तिपार्वत्याम् (pārvatyām) — towards Pārvatīपार्वती मेंमुनि-पुङ्गव (muni-puṅgava) — O best of sagesहे मुनिश्रेष्ठ

Verse 8

८8 अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां भक्तिसंयुतः । पठन्श्रीपार्वतीगीतां जीवन्मुक्तो भवेन्नरः ॥ ८ ॥

aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ navamyāṃ bhaktisaṃyutaḥ | paṭhanśrīpārvatīgītāṃ jīvanmukto bhavennaraḥ ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.8. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v8. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो मनुष्य अष्टमी, चतुर्दशी और नवमी को भक्ति से पार्वतीगीता पढ़ता है, वह जीवन्मुक्त हो जाता है।

A man who reads the Pārvatī Gītā with devotion on the eighth, fourteenth and ninth days becomes freed while alive.

Explanationव्याख्या

ये चान्द्र पक्ष की तिथियाँ हैं। अष्टमी, नवमी और चतुर्दशी देवी की मानी जाती हैं।

These are days of the lunar fortnight. The eighth, ninth and fourteenth are held sacred to the Goddess.

Word by wordपदार्थ

अष्टम्याम् (aṣṭamyām) — on the eighth dayअष्टमी कोच (ca) — andऔरचतुर्दश्याम् (caturdaśyām) — on the fourteenthचतुर्दशी कोनवम्याम् (navamyām) — on the ninthनवमी कोभक्ति-संयुतः (bhakti-saṃyutaḥ) — joined with devotionभक्ति से युक्तपठन् (paṭhan) — readingपढ़ता हुआश्री-पार्वती-गीताम् (śrī-pārvatī-gītām) — the Pārvatī Gītāपार्वतीगीताजीवन्-मुक्तः (jīvan-muktaḥ) — freed while aliveजीवन्मुक्तभवेत् (bhavet) — becomesहो जाता हैनरः (naraḥ) — a manमनुष्य

Verse 9

९9 शरत्काले महाष्टम्यां यः पठेत्समुपोषितः । रात्रौ जागरितो भूत्वा तस्य पुण्यं ब्रवीमि किम् ॥ ९ ॥

śaratkāle mahāṣṭamyāṃ yaḥ paṭhetsamupoṣitaḥ | rātrau jāgarito bhūtvā tasya puṇyaṃ bravīmi kim ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.9. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v9. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो शरद् ऋतु में महाष्टमी को उपवास करके और रात भर जागकर इसे पढ़ता है, उसके पुण्य के बारे में मैं क्या कहूँ?

He who reads it in the autumn season on the Great Eighth, having fasted and kept awake through the night, what can I say of his merit?

Explanationव्याख्या

महाष्टमी शरद् ऋतु में शुक्ल पक्ष की अष्टमी है, देवी के उत्सव के दिनों में।

The Great Eighth (Mahāṣṭamī) is the eighth day of the bright fortnight in autumn, in the festival of the Goddess.

Word by wordपदार्थ

शरद्-काले (śarad-kāle) — in the autumn seasonशरद् ऋतु मेंमहा-अष्टम्याम् (mahā-aṣṭamyām) — on the Great Eighthमहाष्टमी कोयः (yaḥ) — whoजोपठेत् (paṭhet) — readsपढ़ता हैसमुपोषितः (samupoṣitaḥ) — having fastedउपवास करकेरात्रौ (rātrau) — in the nightरात मेंजागरितः (jāgaritaḥ) — awakeजागकरभूत्वा (bhūtvā) — having beenरहकरतस्य (tasya) — hisउसकेपुण्यम् (puṇyam) — meritपुण्यब्रवीमि (bravīmi) — can I tellकहूँकिम् (kim) — whatक्या

Verse 10

१०10 स सर्वदेवपूज्यश्च दुर्गाभक्तिपरायणः । इन्द्रादयो लोकपालास्तदाज्ञावशवर्तिनः ॥ १० ॥

sa sarvadevapūjyaśca durgābhaktiparāyaṇaḥ | indrādayo lokapālāstadājñāvaśavartinaḥ ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.10. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v10. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

वह सब देवताओं का पूज्य होता है और दुर्गा की भक्ति में लगा रहता है। इन्द्र आदि लोकपाल उसकी आज्ञा के अधीन रहते हैं।

He is worshipped by all the gods and is given to devotion to Durgā. Indra and the rest, the guardians of the world, stay under his command.

Word by wordपदार्थ

सः (saḥ) — heवहसर्व-देव-पूज्यः (sarva-deva-pūjyaḥ) — worshipped by all the godsसब देवताओं का पूज्यच (ca) — andऔरदुर्गा-भक्ति-परायणः (durgā-bhakti-parāyaṇaḥ) — given to devotion to Durgāदुर्गा की भक्ति में लगाइन्द्र-आदयः (indra-ādayaḥ) — Indra and the restइन्द्र आदिलोक-पालाः (loka-pālāḥ) — the guardians of the worldलोकपालतद्-आज्ञा-वश-वर्तिनः (tad-ājñā-vaśa-vartinaḥ) — who stay under his commandउसकी आज्ञा के अधीन रहते हैं

Verse 11

११11 स्वयं देवीकलामेति साक्षाद्देव्याः प्रसादतः । नश्यन्ति तस्य पापानि ब्रह्महत्यादिकान्यपि ॥ ११ ॥

svayaṃ devīkalāmeti sākṣāddevyāḥ prasādataḥ | naśyanti tasya pāpāni brahmahatyādikānyapi ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.11. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v11. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

देवी की कृपा से वह स्वयं सीधे देवी का अंश बन जाता है। उसके पाप नष्ट हो जाते हैं, ब्रह्महत्या आदि भी।

Through the Goddess's grace he himself directly reaches a part of the Goddess. His faults are destroyed, even those such as the killing of a brahmin.

Word by wordपदार्थ

स्वयम् (svayam) — himselfस्वयंदेवी-कलाम् (devī-kalām) — a part of the Goddessदेवी का अंशएति (eti) — he reachesबन जाता हैसाक्षात् (sākṣāt) — directlyसीधेदेव्याः (devyāḥ) — of the Goddessदेवी कीप्रसादतः (prasādataḥ) — through the graceकृपा सेनश्यन्ति (naśyanti) — are destroyedनष्ट हो जाते हैंतस्य (tasya) — hisउसकेपापानि (pāpāni) — faultsपापब्रह्म-हत्या-आदिकानि (brahma-hatyā-ādikāni) — such as the killing of a brahminब्रह्महत्या आदिअपि (api) — evenभी

Verse 12

१२12 पुत्रं सर्वगुणोपेतं लभते चिरजीविनम् । नश्यन्ति रिपवस्तस्य नित्यं प्राप्नोति मङ्गलम् ॥ १२ ॥

putraṃ sarvaguṇopetaṃ labhate cirajīvinam | naśyanti ripavastasya nityaṃ prāpnoti maṅgalam ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.12. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v12. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

वह सब गुणों से युक्त, दीर्घायु पुत्र पाता है। उसके शत्रु नष्ट हो जाते हैं और वह सदा मंगल पाता है।

He gains a long-lived son endowed with every good quality. His enemies are destroyed and he always gains good fortune.

Word by wordपदार्थ

पुत्रम् (putram) — a sonपुत्रसर्व-गुण-उपेतम् (sarva-guṇa-upetam) — endowed with every good qualityसब गुणों से युक्तलभते (labhate) — he gainsपाता हैचिर-जीविनम् (cira-jīvinam) — long-livedदीर्घायुनश्यन्ति (naśyanti) — are destroyedनष्ट हो जाते हैंरिपवः (ripavaḥ) — enemiesशत्रुतस्य (tasya) — hisउसकेनित्यम् (nityam) — alwaysसदाप्राप्नोति (prāpnoti) — he gainsपाता हैमङ्गलम् (maṅgalam) — good fortuneमंगल

Verse 13

१३13 अमावास्यां तिथिं प्राप्य यः पठेद्भक्तिसंयुतः । सर्वपापविनिर्मुक्तः स दुर्गातुल्यतामियात् ॥ १३ ॥

amāvāsyāṃ tithiṃ prāpya yaḥ paṭhedbhaktisaṃyutaḥ | sarvapāpavinirmuktaḥ sa durgātulyatāmiyāt ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.13. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v13. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

जो अमावस्या तिथि आने पर भक्ति से इसे पढ़ता है, वह सब पापों से छूटकर दुर्गा की समानता पा लेता है।

He who reads it with devotion when the new-moon day comes, freed from all faults, reaches likeness to Durgā.

Word by wordपदार्थ

अमावास्याम् (amāvāsyām) — the new-moonअमावस्यातिथिम् (tithim) — dayतिथिप्राप्य (prāpya) — having come toआने परयः (yaḥ) — whoजोपठेत् (paṭhet) — readsपढ़ता हैभक्ति-संयुतः (bhakti-saṃyutaḥ) — joined with devotionभक्ति से युक्तसर्व-पाप-विनिर्मुक्तः (sarva-pāpa-vinirmuktaḥ) — freed from all faultsसब पापों से छूटासः (saḥ) — heवहदुर्गा-तुल्यताम् (durgā-tulyatām) — likeness to Durgāदुर्गा की समानताइयात् (iyāt) — reachesपा लेता है

Verse 14

१४14 निशीथे पठते यस्तु बिल्ववृक्षस्य सन्निधौ । तस्य सम्वत्सराद्दुर्गा स्वयं प्रत्यक्षमेति वै ॥ १४ ॥

niśīthe paṭhate yastu bilvavṛkṣasya sannidhau | tasya samvatsarāddurgā svayaṃ pratyakṣameti vai ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.14. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v14. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

और जो आधी रात को बेल के पेड़ के पास इसे पढ़ता है, उसके सामने एक वर्ष में दुर्गा स्वयं आँखों के आगे आती हैं।

And he who reads it at midnight near a bilva tree, to him Durgā herself comes before his eyes after a year.

Explanationव्याख्या

बिल्व (बेल) का वृक्ष शिव और देवी को प्रिय माना जाता है।

The bilva (wood-apple) tree is held sacred to Śiva and the Goddess.

Word by wordपदार्थ

निशीथे (niśīthe) — at midnightआधी रात कोपठते (paṭhate) — readsपढ़ता हैयः (yaḥ) — whoजोतु (tu) — andऔरबिल्व-वृक्षस्य (bilva-vṛkṣasya) — of a bilva treeबेल के पेड़ केसन्निधौ (sannidhau) — nearपासतस्य (tasya) — to himउसकेसम्वत्सरात् (samvatsarāt) — after a yearएक वर्ष मेंदुर्गा (durgā) — Durgāदुर्गास्वयम् (svayam) — herselfस्वयंप्रत्यक्षम् (pratyakṣam) — before his eyesआँखों के सामनेएति (eti) — comesआती हैंवै (vai) — indeedसचमुच

Verse 15

१५15 किमत्र बहुनोक्तेन शृणु नारद तत्त्वतः । अस्याः पाठसमं पुण्यं नास्त्येव पृथिवीतले ॥ १५ ॥

kimatra bahunoktena śṛṇu nārada tattvataḥ | asyāḥ pāṭhasamaṃ puṇyaṃ nāstyeva pṛthivītale ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.15. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v15. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

यहाँ बहुत कहने से क्या? हे नारद, सच सुनो: पृथ्वी पर इसके पाठ के बराबर कोई पुण्य है ही नहीं।

What is the use of saying much here? Hear the truth, Nārada: there is no merit at all on earth equal to reading this.

Word by wordपदार्थ

किम् (kim) — what useक्याअत्र (atra) — hereयहाँबहुना (bahunā) — by muchबहुतउक्तेन (uktena) — sayingकहने सेशृणु (śṛṇu) — hearसुनोनारद (nārada) — O Nāradaहे नारदतत्त्वतः (tattvataḥ) — in truthसचअस्याः (asyāḥ) — of thisइसकेपाठ-समम् (pāṭha-samam) — equal to the readingपाठ के बराबरपुण्यम् (puṇyam) — meritपुण्यन (na) — notनहींअस्ति (asti) — isहैएव (eva) — at allहीपृथिवी-तले (pṛthivī-tale) — on the face of the earthपृथ्वी पर

Verse 16

१६16 तपसां यज्ञदानादिकर्मणामिह विद्यते । फलस्य संख्या नैतस्य विद्यते मुनिपुङ्गव ॥ १६ ॥

tapasāṃ yajñadānādikarmaṇāmiha vidyate | phalasya saṃkhyā naitasya vidyate munipuṅgava ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.16. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v16. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

तपों के, और यज्ञ, दान आदि कर्मों के फल की गिनती यहाँ मिलती है। इसके फल की गिनती नहीं मिलती, हे मुनिश्रेष्ठ।

For austerities, and for sacrifices, gifts and other acts, a count of the fruit is found here. For this, a count is not found, O best of sages.

Word by wordपदार्थ

तपसाम् (tapasām) — of austeritiesतपों केयज्ञ-दान-आदि-कर्मणाम् (yajña-dāna-ādi-karmaṇām) — of sacrifices, gifts and other actsयज्ञ, दान आदि कर्मों केइह (iha) — hereयहाँविद्यते (vidyate) — is foundमिलती हैफलस्य (phalasya) — of the fruitफल कीसंख्या (saṃkhyā) — a countगिनतीन (na) — notनहींएतस्य (etasya) — of thisइसकेविद्यते (vidyate) — is foundमिलतीमुनि-पुङ्गव (muni-puṅgava) — O best of sagesहे मुनिश्रेष्ठ

Verse 17

१७17 इत्युक्तं ते यथा जाता नित्यापि परमेश्वरी । लीलया मेनकागर्भे भूयः किं श्रोतुमिच्छसि ॥ १७ ॥

ityuktaṃ te yathā jātā nityāpi parameśvarī | līlayā menakāgarbhe bhūyaḥ kiṃ śrotumicchasi ||

✓
Citeउद्धृत करें

OccultGuide. Pārvatī Gītā 5.17. https://occultguide.com/scripture/parvati-gita/adhyaya-5-bhagavati-gita-mahatmya#v17. Sanskrit text in the public domain; translation CC BY-SA 4.0.

JSON ↗
· हिन्दी

इस प्रकार तुम्हें बताया कि परमेश्वरी नित्य होकर भी लीला से मेनका के गर्भ में कैसे जन्मीं। अब और क्या सुनना चाहते हो?

So you have been told how the Supreme Goddess, though eternal, was born in play in Menakā's womb. What more do you wish to hear?

Word by wordपदार्थ

इति (iti) — soइस प्रकारउक्तम् (uktam) — toldकहा गयाते (te) — to youतुम्हेंयथा (yathā) — howजैसेजाता (jātā) — she was bornजन्मींनित्या (nityā) — eternalनित्यअपि (api) — thoughहोकर भीपरम-ईश्वरी (parama-īśvarī) — the Supreme Goddessपरमेश्वरीलीलया (līlayā) — in playलीला सेमेनका-गर्भे (menakā-garbhe) — in Menakā's wombमेनका के गर्भ मेंभूयः (bhūyaḥ) — moreऔरकिम् (kim) — whatक्याश्रोतुम् (śrotum) — to hearसुननाइच्छसि (icchasi) — you wishचाहते हो

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license. अनुवाद और सम्पादन: Gaurav Verma — प्रकाशन-पद्धति देखें। संस्कृत मूल पाठ पब्लिक डोमेन में है। हमारा लिप्यंतरण, अनुवाद और टिप्पणियाँ CC BY-SA 4.0 के अंतर्गत उपलब्ध हैं — देखें /license.