Garga Saṃhitā, Mādhurya Khaṇḍa · as given in the Mantra Mahārṇava

श्रीयमुनाकवचम्

Yamuna Kavacham (Garga Samhita) — A kavaca of the river Yamunā, told by Saubhari to King Māndhātā

A hymn of protection (Kavach) in which the river Yamunā, the dark daughter of the Sun and beloved of Krishna, guards the reciter from head to foot. The sage Saubhari first describes how to prepare: bathe, sit facing east on a kuśa-grass seat, keep silent and meditate on her four-armed dark form. Each name of the river-goddess then guards one part of the body, and the hymn ends by saying what reciting it brings.

अथ यमुनाकवचप्रारंभःThe armour-hymn of Yamunā

Verse 1

मान्धातोवाच — मान्धाता ने कहा Māndhātā said

यमुनायाः कृष्णराज्ञाः कवचं सर्वतोऽमलम् ॥
देहि मह्यं महाभाग धारयिष्याम्यहं सदा ॥ १ ॥

yamunāyāḥ kṛṣṇarājñāḥ kavacaṃ sarvato'malam
dehi mahyaṃ mahābhāga dhārayiṣyāmyahaṃ sadā

यमुनायाः कृष्णराज्ञाःकवचं सर्वतः अमलम्देहि मह्यं महाभागधारयिष्यामि अहं सदा
हिन्दी अर्थ

हे महाभाग, मुझे कृष्ण की रानी यमुना का वह कवच दीजिए जो हर तरह से पवित्र है। मैं उसे सदा धारण करूँगा।

English sense

Give me, O fortunate one, the kavaca of Yamunā, Kṛṣṇa's queen, which is pure in every way. I will always wear it.

पदार्थ · word by word
यमुनायाः कृष्णराज्ञाः
of Yamunā, Kṛṣṇa's queenकृष्ण की रानी यमुना का
कवचं सर्वतः अमलम्
the kavaca, pure in every wayकवच, जो हर तरह से निर्मल है
देहि मह्यं महाभाग
give it to me, O fortunate oneहे महाभाग, मुझे दीजिए
धारयिष्यामि अहं सदा
I will wear it alwaysमैं इसे सदा धारण करूँगा

Verse 2

सौभरिरुवाच — सौभरि ने कहा Saubhari said

यमुनायाश्च कवचं सर्वरक्षाकरं नृणाम् ॥
चतुष्पदार्थदं साक्षाच्छृणु राजन्महामते ॥ २ ॥

yamunāyāśca kavacaṃ sarvarakṣākaraṃ nṛṇām
catuṣpadārthadaṃ sākṣācchṛṇu rājanmahāmate

यमुनायाः च कवचम्सर्वरक्षाकरं नृणाम्चतुष्पदार्थदम् साक्षात्शृणु राजन् महामते
हिन्दी अर्थ

यमुना का कवच मनुष्यों की हर तरह से रक्षा करता है। हे बुद्धिमान राजा, सुनो; यह सचमुच जीवन के चारों पुरुषार्थ देता है।

English sense

The kavaca of Yamunā protects people in every way. Listen, wise king: it truly gives all four aims of life.

पदार्थ · word by word
यमुनायाः च कवचम्
and the kavaca of Yamunāऔर यमुना का कवच
सर्वरक्षाकरं नृणाम्
protecting people in every wayमनुष्यों की हर तरह से रक्षा करने वाला
चतुष्पदार्थदम् साक्षात्
truly giving the four aims of lifeसचमुच चारों पुरुषार्थ देने वाला
शृणु राजन् महामते
listen, O wise kingसुनो, हे बुद्धिमान राजा

Verse 3

कृष्णां चतुर्भुजां श्यामां पुण्डरीकदलेक्षणाम् ॥
रथस्थां सुन्दरीं ध्यात्वा धारयेत्कवचं ततः ॥ ३ ॥

kṛṣṇāṃ caturbhujāṃ śyāmāṃ puṇḍarīkadalekṣaṇām
rathasthāṃ sundarīṃ dhyātvā dhārayetkavacaṃ tataḥ

कृष्णां चतुर्भुजां श्यामाम्पुण्डरीकदलेक्षणाम्रथस्थां सुन्दरीं ध्यात्वाधारयेत् कवचं ततः
हिन्दी अर्थ

पहले कृष्णा का ध्यान करे: चार भुजाओं वाली, साँवली, कमल-दल जैसी आँखों वाली, सुन्दर, रथ पर खड़ी। फिर कवच धारण करे।

English sense

First meditate on Kṛṣṇā: four-armed, dark, with eyes like lotus petals, beautiful, standing in a chariot. Then one should wear the armour-hymn.

पदार्थ · word by word
कृष्णां चतुर्भुजां श्यामाम्
Kṛṣṇā, four-armed, darkकृष्णा, चार भुजाओं वाली, साँवली
पुण्डरीकदलेक्षणाम्
with eyes like lotus petalsकमल की पंखुड़ियों जैसी आँखों वाली
रथस्थां सुन्दरीं ध्यात्वा
having meditated on the beautiful one standing in a chariotरथ पर खड़ी सुंदरी का ध्यान करके
धारयेत् कवचं ततः
then one should wear the kavacaतब कवच धारण करे

Verse 4

स्नातः पूर्वमुखो मौनी कृतसंध्यः कुशासने ॥
कुशैर्बद्धशिखो विप्रः पठेद्वै स्वस्तिकासनः ॥ ४ ॥

snātaḥ pūrvamukho maunī kṛtasaṃdhyaḥ kuśāsane
kuśairbaddhaśikho vipraḥ paṭhedvai svastikāsanaḥ

स्नातः पूर्वमुखः मौनीकृतसंध्यः कुशासनेकुशैः बद्धशिखः विप्रःपठेत् वै स्वस्तिकासनः
हिन्दी अर्थ

स्नान करके, पूर्व की ओर मुँह करके, मौन रहकर, संध्या करके, कुश के आसन पर, कुश से शिखा बाँधकर, ब्राह्मण स्वस्तिक-आसन में बैठकर इसका पाठ करे।

English sense

Having bathed, facing east, silent, having done the twilight prayers, on a seat of kuśa grass, with his top-knot tied with kuśa, the brāhmaṇa should recite it seated in the svastika posture.

पदार्थ · word by word
स्नातः पूर्वमुखः मौनी
having bathed, facing east, silentस्नान करके, पूर्व की ओर मुँह करके, मौन रहकर
कृतसंध्यः कुशासने
having done the twilight prayers, on a seat of kuśa grassसंध्या करके, कुश के आसन पर
कुशैः बद्धशिखः विप्रः
the brāhmaṇa, his top-knot tied with kuśaकुश से शिखा बाँधे ब्राह्मण
पठेत् वै स्वस्तिकासनः
should recite it seated in the svastika postureस्वस्तिक आसन में बैठकर इसे पढ़े

Verse 5

यमुना मे शिरः पातु कृष्णा नेत्रद्वयं सदा ॥
श्यामा भ्रूभंगदेशं च नासिकां नाकवासिनी ॥ ५ ॥

yamunā me śiraḥ pātu kṛṣṇā netradvayaṃ sadā
śyāmā bhrūbhaṃgadeśaṃ ca nāsikāṃ nākavāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

कपोलौ पातु मे साक्षात्परमानन्दरूपिणी ॥
कृष्णवामांससंभूता पातु कर्णद्वयं मम ॥ ६ ॥

kapolau pātu me sākṣātparamānandarūpiṇī
kṛṣṇavāmāṃsasaṃbhūtā pātu karṇadvayaṃ mama

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

अधरौ पातु कालिन्दी चिबुकं सूर्यकन्यका ॥
यमस्वसा कंधरां च हृदयं मे महानदी ॥ ७ ॥

adharau pātu kālindī cibukaṃ sūryakanyakā
yamasvasā kaṃdharāṃ ca hṛdayaṃ me mahānadī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

कृष्णप्रिया पातु पृष्ठं तटिनी मे भुजद्वयम् ॥
श्रोणीतटं च सुश्रोणी कटिं मे चारुदर्शना ॥ ८ ॥

kṛṣṇapriyā pātu pṛṣṭhaṃ taṭinī me bhujadvayam
śroṇītaṭaṃ ca suśroṇī kaṭiṃ me cārudarśanā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

ऊरुद्वयं तु रंभोरूर्जानुनी अधिमेदिनी ॥
गुल्फौ रासेश्वरी पातु पादौ पापापहारिणी ॥ ९ ॥

ūrudvayaṃ tu raṃbhorūrjānunī adhimedinī
gulphau rāseśvarī pātu pādau pāpāpahāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

अंतर्बहिरधश्चोर्ध्वं दिशासु विदिशासु च ॥
समंतात्पातु जगतः परिपूर्णतमप्रिया ॥ १० ॥

aṃtarbahiradhaścordhvaṃ diśāsu vidiśāsu ca
samaṃtātpātu jagataḥ paripūrṇatamapriyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

इदं श्रीयमुनायाश्च कवचं परमाद्भुतम् ॥
दशवारं पठेद्भक्त्या निर्धनो धनवान् भवेत् ॥ ११ ॥

idaṃ śrīyamunāyāśca kavacaṃ paramādbhutam
daśavāraṃ paṭhedbhaktyā nirdhano dhanavān bhavet

इदं श्रीयमुनायाः च कवचम्परमाद्भुतम्दशवारं पठेत् भक्त्यानिर्धनः धनवान् भवेत्
हिन्दी अर्थ

श्री यमुना का यह कवच अत्यंत अद्भुत है। जो इसे भक्ति से दस बार पढ़े, वह गरीब होकर भी धनवान हो जाता है।

English sense

This armour-hymn of Śrī Yamunā is most wonderful. Whoever recites it ten times with devotion, though poor, becomes rich.

पदार्थ · word by word
इदं श्रीयमुनायाः च कवचम्
this kavaca of Śrī Yamunāश्री यमुना का यह कवच
परमाद्भुतम्
most wonderfulअत्यंत अद्भुत
दशवारं पठेत् भक्त्या
whoever recites it ten times with devotionजो भक्ति से दस बार पढ़े
निर्धनः धनवान् भवेत्
though poor, becomes richगरीब होकर भी धनवान हो जाता है

Verse 12

त्रिभिर्मासैः पठेद्धीमान् ब्रह्मचारी मिताशनः ॥
सर्वराज्याधिपत्यं च प्राप्नोति नात्र संशयः ॥ १२ ॥

tribhirmāsaiḥ paṭheddhīmān brahmacārī mitāśanaḥ
sarvarājyādhipatyaṃ ca prāpnoti nātra saṃśayaḥ

त्रिभिः मासैः पठेत् धीमान्ब्रह्मचारी मिताशनःसर्वराज्याधिपत्यं च प्राप्नोतिन अत्र संशयः
हिन्दी अर्थ

जो बुद्धिमान तीन महीने तक ब्रह्मचारी रहकर और थोड़ा खाकर इसका पाठ करे, वह सब राज्यों का स्वामी बनता है। इसमें संदेह नहीं।

English sense

A wise man who recites it for three months, celibate and eating little, gains rule over every kingdom. There is no doubt.

पदार्थ · word by word
त्रिभिः मासैः पठेत् धीमान्
a wise man who recites it for three monthsजो बुद्धिमान तीन महीने पढ़ता है
ब्रह्मचारी मिताशनः
celibate and eating littleब्रह्मचारी और कम खाने वाला
सर्वराज्याधिपत्यं च प्राप्नोति
gains rule over every kingdomसब राज्यों का स्वामित्व पाता है
न अत्र संशयः
there is no doubt in thisइसमें कोई संदेह नहीं

Verse 13

दशोत्तरशतं नित्यं त्रिमासावधि भक्तितः ॥
यः पठेत्प्रयतो भूत्वा तस्य किं किं न जायते ॥ १३ ॥

daśottaraśataṃ nityaṃ trimāsāvadhi bhaktitaḥ
yaḥ paṭhetprayato bhūtvā tasya kiṃ kiṃ na jāyate

दशोत्तरशतं नित्यम्त्रिमासावधि भक्तितःयः पठेत् प्रयतः भूत्वातस्य किं किं न जायते
हिन्दी अर्थ

जो तीन महीने तक संयम से, भक्ति के साथ रोज़ एक सौ दस बार इसका पाठ करे, उसे क्या नहीं मिलता?

English sense

Whoever recites it a hundred and ten times daily with devotion for three months, self-controlled, what does he not gain?

पदार्थ · word by word
दशोत्तरशतं नित्यम्
a hundred and ten times every dayरोज़ एक सौ दस बार
त्रिमासावधि भक्तितः
for three months, with devotionतीन महीने तक, भक्ति से
यः पठेत् प्रयतः भूत्वा
whoever recites it, self-controlledजो संयमी होकर पढ़ता है
तस्य किं किं न जायते
what does he not gain?उसे क्या-क्या नहीं मिलता?

Verse 14

यः पठेत्प्रातरुत्थाय सर्वतीर्थफलं लभेत ॥
अंते व्रजेत्परं धाम गोलोकं योगिदुर्लभम् ॥ १४ ॥

yaḥ paṭhetprātarutthāya sarvatīrthaphalaṃ labheta
aṃte vrajetparaṃ dhāma golokaṃ yogidurlabham

यः पठेत् प्रातः उत्थायसर्वतीर्थफलं लभेतअन्ते व्रजेत् परं धामगोलोकं योगिदुर्लभम्
हिन्दी अर्थ

जो सुबह उठकर इसका पाठ करे, उसे सब तीर्थों का फल मिलता है। अंत में वह परम धाम गोलोक जाता है, जहाँ पहुँचना योगियों के लिए भी कठिन है।

English sense

Whoever recites it on rising at dawn gains the fruit of all holy places. At the end he goes to the highest abode, Goloka, which is hard even for yogis to reach.

पदार्थ · word by word
यः पठेत् प्रातः उत्थाय
whoever recites it on rising in the morningजो सुबह उठकर पढ़ता है
सर्वतीर्थफलं लभेत
he gains the fruit of all holy placesसब तीर्थों का फल पाता है
अन्ते व्रजेत् परं धाम
at the end he goes to the highest abodeअंत में वह परम धाम जाता है
गोलोकं योगिदुर्लभम्
Goloka, hard to reach even for yogisगोलोक, जो योगियों के लिए भी दुर्लभ है
इति श्रीमद्गर्गाचार्य्यसंहितायां श्रीमाधुर्यखण्डे श्रीसौभरिमान्धातृसंवादे श्रीयमुनाकवचं समाप्तम् ॥

Terms on this page

Kavach कवच A protective text or armor recited for a deity's shielding power — such as the Durga Kavach or Hanuman Kavach.
Krishna कृष्ण Bhagavan Krishna, the eighth avatar of Vishnu; spoke the Bhagavad Gita to Arjuna on the battlefield of Kurukshetra.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras