श्रीविष्णुसहस्रनामस्तोत्रम् (नारदपञ्चरात्रोक्तम्)

श्रीमहादेव उवाच — श्रीमहादेव ने कहा Śrī Mahādeva said

ब्रह्महत्यासहस्राणां पापं शाम्येत्कथंचन ॥
न पुनस्त्वय्यविज्ञाते कल्पकोटिशतैरपि ॥ १ ॥

brahmahatyāsahasrāṇāṃ pāpaṃ śāmyetkathaṃcana
na punastvayyavijñāte kalpakoṭiśatairapi

यस्मान्मया कृता स्पर्द्धा पवित्रः स्यां कथं हरे ॥
नश्यंति सर्वपापानि तन्मां वद सुरेश्वर ॥ २ ॥

yasmānmayā kṛtā sparddhā pavitraḥ syāṃ kathaṃ hare
naśyaṃti sarvapāpāni tanmāṃ vada sureśvara

तदाह देवो गोविंदो मम प्रीत्या यथायथम् ॥ ३ ॥

tadāha devo goviṃdo mama prītyā yathāyatham

श्रीभगवानुवाच — श्रीभगवान् ने कहा The blessed Lord said

सदा नामसहस्रं मे पावनं मत्पदावहम् ॥
तत्परोऽनुदिनं शंभोः सर्वैश्वर्यं यदीच्छसि ॥ ४ ॥

sadā nāmasahasraṃ me pāvanaṃ matpadāvaham
tatparo'nudinaṃ śaṃbhoḥ sarvaiśvaryaṃ yadīcchasi

श्रीमहादेव उवाच — श्रीमहादेव ने कहा Śrī Mahādeva said

तमेव तपसा नित्यं भजामि स्तौमि चिंतये ॥
तेनाद्वितीयमहिमा जगत्पूज्योऽस्मि पार्वति ॥ ५ ॥

tameva tapasā nityaṃ bhajāmi staumi ciṃtaye
tenādvitīyamahimā jagatpūjyo'smi pārvati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्रीपार्वत्युवाच — श्रीपार्वती ने कहा Śrī Pārvatī said

तन्मे कथय देवेश यथाहमपि शंकर ॥
सर्वेश्वरी निरुपमा तव स्यां सदृशी प्रभो ॥ ६ ॥

tanme kathaya deveśa yathāhamapi śaṃkara
sarveśvarī nirupamā tava syāṃ sadṛśī prabho

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्रीमहादेव उवाच — श्रीमहादेव ने कहा Śrī Mahādeva said

साधु साधु त्वया पृष्टो विष्णोर्भगवतः शिवे॥
नाम्नां सहस्रं वक्ष्यामि मुख्यं त्रैलोक्यमंगलम् ॥ ७ ॥

sādhu sādhu tvayā pṛṣṭo viṣṇorbhagavataḥ śive
nāmnāṃ sahasraṃ vakṣyāmi mukhyaṃ trailokyamaṃgalam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नारायणाय पुरुषोत्तमाय च महात्मने ॥
विशुद्धसत्त्वाधिष्ठाय महाहंसाय धीमहि ॥ ८ ॥

nārāyaṇāya puruṣottamāya ca mahātmane
viśuddhasattvādhiṣṭhāya mahāhaṃsāya dhīmahi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ॐ विष्णुं भास्वत्किरीटांगदवलयगणाकल्पहारोदरांघ्रिश्रोणीभूषं सुवक्षोमणिमकरमहाकुंडलं मंडितांसम् ॥
हस्तोद्यच्चक्रशंखांबुजगदममलं पीतकौशेयवासोविद्युद्भासं समुच्चद्दिनकरसदृशं पद्महस्तं नमामि ॥ ९ ॥

oṃ viṣṇuṃ bhāsvatkirīṭāṃgadavalayagaṇākalpahārodarāṃghriśroṇībhūṣaṃ suvakṣomaṇimakaramahākuṃḍalaṃ maṃḍitāṃsam
hastodyaccakraśaṃkhāṃbujagadamamalaṃ pītakauśeyavāsovidyudbhāsaṃ samuccaddinakarasadṛśaṃ padmahastaṃ namāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ॐ वासुदेवः परं ब्रह्म परमात्मा परात्परम् ॥
परं धाम परज्योतिः परतत्त्वं परं पदम् ॥१०॥

oṃ vāsudevaḥ paraṃ brahma paramātmā parātparam
paraṃ dhāma parajyotiḥ paratattvaṃ paraṃ padam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

परं शिवं परो ध्येयः परं ज्ञानं परा गतिः ॥
परमार्थः परं श्रेयः परानंदः परोदयः ॥११॥

paraṃ śivaṃ paro dhyeyaḥ paraṃ jñānaṃ parā gatiḥ
paramārthaḥ paraṃ śreyaḥ parānaṃdaḥ parodayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

परोऽव्यक्तः परं व्योम परार्द्धः परमेश्वरः ॥
निरामयो निर्विकारो निर्विकल्पो निराश्रयः ॥ १२ ॥

paro'vyaktaḥ paraṃ vyoma parārddhaḥ parameśvaraḥ
nirāmayo nirvikāro nirvikalpo nirāśrayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

निरंजनो निरालंबो निर्लेपो निरवग्रहः ॥
निर्गुणो निष्कलोऽनंतोऽचिंत्योऽसावचलोऽच्युतः ॥ १३ ॥

niraṃjano nirālaṃbo nirlepo niravagrahaḥ
nirguṇo niṣkalo'naṃto'ciṃtyo'sāvacalo'cyutaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अतीन्द्रियोऽमितोऽरोध्योऽनीहोऽनीशोऽव्ययोऽक्षयः ॥
सर्वज्ञः सर्वगः सर्वः सर्वदः सर्वभावनः ॥ १४ ॥

atīndriyo'mito'rodhyo'nīho'nīśo'vyayo'kṣayaḥ
sarvajñaḥ sarvagaḥ sarvaḥ sarvadaḥ sarvabhāvanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वशंभुः सर्वसाक्षी पूज्यः सर्वस्य सर्वदृक् ॥
सर्वशक्तिः सर्वसारः सर्वात्मा सर्वतोमुखः ॥ १५ ॥

sarvaśaṃbhuḥ sarvasākṣī pūjyaḥ sarvasya sarvadṛk
sarvaśaktiḥ sarvasāraḥ sarvātmā sarvatomukhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वावासः सर्वरूपः सर्वादिः सर्वदुःखहा ।
सर्वार्थः सर्वतोभद्रः सर्वकारणकारणम् ॥१६॥

sarvāvāsaḥ sarvarūpaḥ sarvādiḥ sarvaduḥkhahā
sarvārthaḥ sarvatobhadraḥ sarvakāraṇakāraṇam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वातिशायकः सर्वाध्यक्षः सर्वेश्वरेश्वरः ॥
षड्विंशको महाविष्णुर्महागुह्यो महाहारिः ॥ १७ ॥

sarvātiśāyakaḥ sarvādhyakṣaḥ sarveśvareśvaraḥ
ṣaḍviṃśako mahāviṣṇurmahāguhyo mahāhāriḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नित्योदितो नित्ययुक्तो नित्यानन्दः सनातनः ॥
मायापतिर्योगपतिः कैवल्यपतिरात्मभूः॥१८॥

nityodito nityayukto nityānandaḥ sanātanaḥ
māyāpatiryogapatiḥ kaivalyapatirātmabhūḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जन्ममृत्युजरातीतः कलातीतो भवातिगः ॥
पूर्णः सत्यः शुद्धबुद्धस्वरूपो नित्यचिन्मयः ॥ १९ ॥

janmamṛtyujarātītaḥ kalātīto bhavātigaḥ
pūrṇaḥ satyaḥ śuddhabuddhasvarūpo nityacinmayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

योगिप्रियो योगमयो भवबंधैकमोचकः ॥
पुराणः पुरुषः प्रत्यक्चैतन्यपुरुषोत्तमः ॥२०॥

yogipriyo yogamayo bhavabaṃdhaikamocakaḥ
purāṇaḥ puruṣaḥ pratyakcaitanyapuruṣottamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वेदांतवेद्यो दुर्ज्ञेयस्तापत्रयविवर्जितः ॥
ब्रह्मविद्याश्रयोऽलंघ्यः स्वप्रकाशः स्वयंप्रभः ॥ २१ ॥

vedāṃtavedyo durjñeyastāpatrayavivarjitaḥ
brahmavidyāśrayo'laṃghyaḥ svaprakāśaḥ svayaṃprabhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वोपेय उदासीनः प्रणवः सर्वतः समः ॥
सर्वानवद्यो दुष्प्रापस्तुरीयस्तमसः परः ॥ २२ ॥

sarvopeya udāsīnaḥ praṇavaḥ sarvataḥ samaḥ
sarvānavadyo duṣprāpasturīyastamasaḥ paraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कूटस्थः सर्वसंश्लिष्टो वाङ्मनोगोचरातिगः ॥
संकर्षणः सर्वहरः कालः सर्वभयंकरः ॥ २३ ॥

kūṭasthaḥ sarvasaṃśliṣṭo vāṅmanogocarātigaḥ
saṃkarṣaṇaḥ sarvaharaḥ kālaḥ sarvabhayaṃkaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अनुल्लंघ्यः सर्वगतिर्महारुद्रो दुरासदः ॥
मूलप्रकृतिरानन्दः प्रज्ञाता विश्वमोहनः ॥ २४ ॥

anullaṃghyaḥ sarvagatirmahārudro durāsadaḥ
mūlaprakṛtirānandaḥ prajñātā viśvamohanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

महामायो विश्वबीजं परशक्तिसुखैकभुक् ॥
सर्वकाम्योऽनंतशीलः सर्वभूतवशंकरः ॥२५॥

mahāmāyo viśvabījaṃ paraśaktisukhaikabhuk
sarvakāmyo'naṃtaśīlaḥ sarvabhūtavaśaṃkaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अनिरुद्धः सर्वजीवो हृषीकेशो मनःपतिः ॥
निरुपाधिः प्रियो हंसोऽक्षरः सर्वनियोजकः ॥ २६ ॥

aniruddhaḥ sarvajīvo hṛṣīkeśo manaḥpatiḥ
nirupādhiḥ priyo haṃso'kṣaraḥ sarvaniyojakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्रह्मा प्राणेश्वरः सर्वभूतभृद्देहनायकः ॥
क्षेत्रज्ञः प्रकृतिस्वामी पुरुषो विश्वसूत्रधृक् ॥ २७ ॥

brahmā prāṇeśvaraḥ sarvabhūtabhṛddehanāyakaḥ
kṣetrajñaḥ prakṛtisvāmī puruṣo viśvasūtradhṛk

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अंतर्यामी त्रिधामांतः साक्षी त्रिगुण ईश्वरः ॥
योगिमृग्यः पद्मनाभः शेषशायी श्रियः पतिः॥२८॥

aṃtaryāmī tridhāmāṃtaḥ sākṣī triguṇa īśvaraḥ
yogimṛgyaḥ padmanābhaḥ śeṣaśāyī śriyaḥ patiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्रीसत्योपास्यपादाब्जोऽनंतः श्रीः श्रीनिकेतनः ॥
नित्यवक्षःस्थलस्थश्रीः श्रीनिधिः श्रीधरो हरिः॥२९॥

śrīsatyopāsyapādābjo'naṃtaḥ śrīḥ śrīniketanaḥ
nityavakṣaḥsthalasthaśrīḥ śrīnidhiḥ śrīdharo hariḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रम्यश्रीनिश्चयः श्रीदो विष्णुः क्षीराब्धिमंदिरः ॥
कौस्तुभोद्भासितोरस्को माधवो जगदार्तिहा ॥ ३० ॥

ramyaśrīniścayaḥ śrīdo viṣṇuḥ kṣīrābdhimaṃdiraḥ
kaustubhodbhāsitorasko mādhavo jagadārtihā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्रीवत्सवक्षा निःसीमः कल्याणगुणभाजनम् ॥
पीतांबरो जगन्नाथो जगद्धाता जगत्पिता ॥३१॥

śrīvatsavakṣā niḥsīmaḥ kalyāṇaguṇabhājanam
pītāṃbaro jagannātho jagaddhātā jagatpitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जगद्बंधुर्जगत्स्रष्टा जगत्कर्ता जगन्निधिः ॥
जगदेकस्फुरद्वीर्यो नाहंवादी जगन्मयः ॥३२॥

jagadbaṃdhurjagatsraṣṭā jagatkartā jagannidhiḥ
jagadekasphuradvīryo nāhaṃvādī jaganmayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वाश्चर्यमयः सर्वसिद्धार्थः सर्ववीरजित् ॥
सर्वामोघोद्यमो ब्रह्मरुद्राद्युत्कृष्टचेतनः ॥ ३३ ॥

sarvāścaryamayaḥ sarvasiddhārthaḥ sarvavīrajit
sarvāmoghodyamo brahmarudrādyutkṛṣṭacetanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शंभोः पितामहो ब्रह्मपिता शक्राद्यधीश्वरः ॥
सर्वदेवप्रियः सर्वदेववृत्तिरनुत्तमः ॥ ३४ ॥

śaṃbhoḥ pitāmaho brahmapitā śakrādyadhīśvaraḥ
sarvadevapriyaḥ sarvadevavṛttiranuttamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वदेवैकशरणं सर्वदेवैकदैवतम् ॥
यज्ञभुग्यज्ञफलदो यज्ञेशो यज्ञभावनः ॥३५॥

sarvadevaikaśaraṇaṃ sarvadevaikadaivatam
yajñabhugyajñaphalado yajñeśo yajñabhāvanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

यज्ञत्राता यज्ञपुमान् वनमाली द्विजप्रियः ॥
द्विजैकमानदोऽहिंस्रः कुलदेवोऽसुरांतकः ॥ ३६ ॥

yajñatrātā yajñapumān vanamālī dvijapriyaḥ
dvijaikamānado'hiṃsraḥ kuladevo'surāṃtakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वदुष्टांतकृत्सर्वसज्जनानन्दपालकः ॥
सर्वलोकैकजठरः सर्वलोकैकमण्डलः ॥ ३७ ॥

sarvaduṣṭāṃtakṛtsarvasajjanānandapālakaḥ
sarvalokaikajaṭharaḥ sarvalokaikamaṇḍalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सृष्टिस्थित्यंतकृच्चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ॥
शंखभृन्नन्दकी पद्मपाणिर्गरुडवाहनः ॥ ३८ ॥

sṛṣṭisthityaṃtakṛccakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ
śaṃkhabhṛnnandakī padmapāṇirgaruḍavāhanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अनिर्देश्यवपुः सर्वः सर्वलोकैकपावनः ॥
अनंतकीर्तिर्निःश्रीशः पौरुषः सर्वमंगलः ॥ ३९ ॥

anirdeśyavapuḥ sarvaḥ sarvalokaikapāvanaḥ
anaṃtakīrtirniḥśrīśaḥ pauruṣaḥ sarvamaṃgalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सूर्यकोटिप्रतीकाशो यमकोटिविनाशनः ॥
ब्रह्मकोटिजगत्स्रष्टा वायुकोटिमहाबलः ॥ ४० ॥

sūryakoṭipratīkāśo yamakoṭivināśanaḥ
brahmakoṭijagatsraṣṭā vāyukoṭimahābalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कोटीन्दुजगदानन्दी शंभुकोटिमहेश्वरः ॥
कुबेरकोटिलक्ष्मीवान् शत्रुकोटिविनाशनः ॥ ४१ ॥

koṭīndujagadānandī śaṃbhukoṭimaheśvaraḥ
kuberakoṭilakṣmīvān śatrukoṭivināśanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कंदर्पकोटिलावण्यो दुर्गकोटिविमर्दनः ॥
समुद्रकोटिगम्भीरस्तीर्थकोटिसमाह्वयः ॥ ४२ ॥

kaṃdarpakoṭilāvaṇyo durgakoṭivimardanaḥ
samudrakoṭigambhīrastīrthakoṭisamāhvayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

हिमवत्कोटिनिष्क्रम्यः कोटिब्रह्माण्डविग्रहः ॥
कोट्यश्वमेधपापघ्नो यज्ञकोटिसमार्चनः ॥४३॥

himavatkoṭiniṣkramyaḥ koṭibrahmāṇḍavigrahaḥ
koṭyaśvamedhapāpaghno yajñakoṭisamārcanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सुधाकोटिस्वास्थ्यहेतुः कामधुक्कोटिकामदः ॥
ब्रह्मविद्याकोटिरूपः शिपिविष्टः शुचिश्रवाः ॥ ४४ ॥

sudhākoṭisvāsthyahetuḥ kāmadhukkoṭikāmadaḥ
brahmavidyākoṭirūpaḥ śipiviṣṭaḥ śuciśravāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

विश्वंभरस्तीर्थपादः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥
आदिदेवो जगज्जैत्रो मुकुन्दः कालनेमिहा ॥ ४५ ॥

viśvaṃbharastīrthapādaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ
ādidevo jagajjaitro mukundaḥ kālanemihā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वैकुंठोऽनंतमाहात्म्यो महायोगीश्वरेश्वरः ॥
नित्यतृप्तो नृसद्भावो निःशंको नरकांतकः ॥ ४६ ॥

vaikuṃṭho'naṃtamāhātmyo mahāyogīśvareśvaraḥ
nityatṛpto nṛsadbhāvo niḥśaṃko narakāṃtakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

दीनानाथैकशरणं विश्वैकव्यसनापहा ॥
जगत्क्षमाकृतो नित्यः कृपालुः सज्जनाश्रयः ॥ ४७ ॥

dīnānāthaikaśaraṇaṃ viśvaikavyasanāpahā
jagatkṣamākṛto nityaḥ kṛpāluḥ sajjanāśrayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

योगेश्वरः सदोदीर्णो वृद्धिक्षयविवर्जितः ॥
अधोक्षजो विश्वरेताः प्रजापतिसमाधिपः ॥ ४८ ॥

yogeśvaraḥ sadodīrṇo vṛddhikṣayavivarjitaḥ
adhokṣajo viśvaretāḥ prajāpatisamādhipaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शक्रब्रह्मार्चितपदः शंभुर्ब्रह्मार्द्धधामगः ॥
सूर्यसोमेक्षणो विश्वभोक्ता सर्वस्य पारगः ॥ ४९ ॥

śakrabrahmārcitapadaḥ śaṃbhurbrahmārddhadhāmagaḥ
sūryasomekṣaṇo viśvabhoktā sarvasya pāragaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जगत्सेतुर्धर्मसेतुर्धीरोऽरिष्टधुरन्धरः ॥
निर्मलोऽखिललोकेशो निःशङ्कोऽद्भुतभोगवान् ॥ ५० ॥

jagatseturdharmaseturdhīro'riṣṭadhurandharaḥ
nirmalo'khilalokeśo niḥśaṅko'dbhutabhogavān

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रम्यमायो विश्वविश्वो विष्वक्सेनो नगोत्तमः ॥
सर्वः श्रियः पतिर्देव्याः सर्वभूषणभूषितः ॥५१॥

ramyamāyo viśvaviśvo viṣvakseno nagottamaḥ
sarvaḥ śriyaḥ patirdevyāḥ sarvabhūṣaṇabhūṣitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वलक्षणलक्षण्यः सर्वदैत्येन्द्रदर्पहा ॥
समस्तदेवसर्वज्ञः सर्वदेवतनायकः ॥५२॥

sarvalakṣaṇalakṣaṇyaḥ sarvadaityendradarpahā
samastadevasarvajñaḥ sarvadevatanāyakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

समस्तदेवतादुर्गः प्रपन्नाशनिपंजरः ॥
समस्तदेवकवचं सर्वदेवशिरोमणिः ॥ ५३ ॥

samastadevatādurgaḥ prapannāśanipaṃjaraḥ
samastadevakavacaṃ sarvadevaśiromaṇiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

समस्तभयनिर्भिन्नो भगवान् विष्टरश्रवाः ॥
विभुः सर्वहितोऽप्यर्को हतारिः सुगतिप्रदः॥५४॥

samastabhayanirbhinno bhagavān viṣṭaraśravāḥ
vibhuḥ sarvahito'pyarko hatāriḥ sugatipradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वदेवतजीवेशो ब्राह्मणादिनियोजकः ॥
ब्रह्मा शंभुः पराद्धाद्यो ब्रह्मज्येष्ठः शिशुः स्वराट् ॥५५॥

sarvadevatajīveśo brāhmaṇādiniyojakaḥ
brahmā śaṃbhuḥ parāddhādyo brahmajyeṣṭhaḥ śiśuḥ svarāṭ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

विराड् भक्तपराधीनः स्तुत्यः सर्वार्थसाधकः ॥
सर्वार्थकर्ता कृत्यज्ञः स्वार्थकृत्यसदोज्झितः॥५६॥

virāḍ bhaktaparādhīnaḥ stutyaḥ sarvārthasādhakaḥ
sarvārthakartā kṛtyajñaḥ svārthakṛtyasadojjhitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सदानवः सदाभद्रः सदाशांतः सदाशिवः ॥
सदाप्रियः सदातुष्टः सदापुष्टः सदार्चितः॥५७॥

sadānavaḥ sadābhadraḥ sadāśāṃtaḥ sadāśivaḥ
sadāpriyaḥ sadātuṣṭaḥ sadāpuṣṭaḥ sadārcitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सदापूतः पावनाग्र्यो वेदगुह्यो वृषाकपिः ॥
सहस्रनामा त्रियुगश्चतुर्मूर्तिश्चतुर्भुजः ॥५८॥

sadāpūtaḥ pāvanāgryo vedaguhyo vṛṣākapiḥ
sahasranāmā triyugaścaturmūrtiścaturbhujaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भूतभव्यभवन्नाथो महापुरुषपूर्वजः ॥
नारायणो मुंजकेशः सर्वयोगविनिःसृतः ॥५९॥

bhūtabhavyabhavannātho mahāpuruṣapūrvajaḥ
nārāyaṇo muṃjakeśaḥ sarvayogaviniḥsṛtaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वेदसारो यज्ञसारः सामसारस्तपोनिधिः ॥
साध्यश्रेष्ठः पुराणर्षिर्निष्ठाशांतिपरायणः ॥ ६० ॥

vedasāro yajñasāraḥ sāmasārastaponidhiḥ
sādhyaśreṣṭhaḥ purāṇarṣirniṣṭhāśāṃtiparāyaṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शिवस्त्रिशूलविध्वंसी श्रीकंठैकवरप्रदः ॥
नरकृष्णो हरिर्धर्मनन्दनो धर्मजीवनः ॥ ६१ ॥

śivastriśūlavidhvaṃsī śrīkaṃṭhaikavarapradaḥ
narakṛṣṇo harirdharmanandano dharmajīvanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

आदिकर्ता सर्वसत्यः सर्वस्त्रीरत्नदर्पहा ॥
विकलोर्जितकंदर्प उर्वशीदृङ्मुनीश्वरः ॥ ६२ ॥

ādikartā sarvasatyaḥ sarvastrīratnadarpahā
vikalorjitakaṃdarpa urvaśīdṛṅmunīśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

आद्यः कविर्हयग्रीवः सर्ववागीश्वरेश्वरः ॥
सर्वदेवमयो ब्रह्मगुरुर्वाग्मीश्वरः पतिः ॥ ६३ ॥

ādyaḥ kavirhayagrīvaḥ sarvavāgīśvareśvaraḥ
sarvadevamayo brahmagururvāgmīśvaraḥ patiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अनंतविद्याप्रभवो मूलविद्याविनाशकः ॥
सर्वार्हणो जगज्जाड्यनाशको मधुसूदनः ॥ ६४ ॥

anaṃtavidyāprabhavo mūlavidyāvināśakaḥ
sarvārhaṇo jagajjāḍyanāśako madhusūdanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अनन्तमंत्रकोटीशः शब्दब्रह्मैकपावकः ॥
आदिविद्वान्वेदकर्ता वेदात्मा श्रुतिसागरः ॥ ६५ ॥

anantamaṃtrakoṭīśaḥ śabdabrahmaikapāvakaḥ
ādividvānvedakartā vedātmā śrutisāgaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्रह्मार्थवेदाभरणसर्वविज्ञानजन्मभूः ॥
विद्याराजो ज्ञानराजो ज्ञानसिंधुरखण्डधीः ॥ ६६ ॥

brahmārthavedābharaṇasarvavijñānajanmabhūḥ
vidyārājo jñānarājo jñānasiṃdhurakhaṇḍadhīḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मत्स्यदेवो महाशृंगो जगद्बीजवहित्रधृक् ॥
लीलाव्याप्तानिलांभोधिश्चतुर्वेदप्रवर्तकः ॥ ६७ ॥

matsyadevo mahāśṛṃgo jagadbījavahitradhṛk
līlāvyāptānilāṃbhodhiścaturvedapravartakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

आदिकूर्मोऽखिलाधारस्तृणीकृतजगद्भरः ॥
अमरीकृतदेवौघः पीयूषोत्पत्तिकारणम् ॥ ६८ ॥

ādikūrmo'khilādhārastṛṇīkṛtajagadbharaḥ
amarīkṛtadevaughaḥ pīyūṣotpattikāraṇam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

आत्माधारो धराधारो यज्ञांगो धरणीधरः ॥
हिरण्याक्षहरः पृथ्वीपतिः श्राद्धादिकल्पकः ॥६९॥

ātmādhāro dharādhāro yajñāṃgo dharaṇīdharaḥ
hiraṇyākṣaharaḥ pṛthvīpatiḥ śrāddhādikalpakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

समस्तपितृभीतिघ्नः समस्तपितृजीवनम् ॥
हव्यकव्यैकभुग्भव्यो गुणभव्यैकदायकः ॥ ७० ॥

samastapitṛbhītighnaḥ samastapitṛjīvanam
havyakavyaikabhugbhavyo guṇabhavyaikadāyakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

लोमांतलीनजलधिः क्षोभिताशेषसागरः ॥
महावराहो यज्ञघ्नध्वंसनो याज्ञिकाश्रयः ॥ ७१ ॥

lomāṃtalīnajaladhiḥ kṣobhitāśeṣasāgaraḥ
mahāvarāho yajñaghnadhvaṃsano yājñikāśrayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नरसिंहो दिव्यसिंहः सर्वारिष्टार्तिदुःखहा ॥
एकवीरोऽद्भुतबलो यन्त्रमन्त्रैकभंजनम् ॥७२॥

narasiṃho divyasiṃhaḥ sarvāriṣṭārtiduḥkhahā
ekavīro'dbhutabalo yantramantraikabhaṃjanam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्रह्मादिदुःसहज्योतिर्युगांताग्न्यतिभीषणः ॥
कोटिवज्राधिकनखो गजदुष्प्रेक्ष्यमूर्तिधृक् ॥७३॥

brahmādiduḥsahajyotiryugāṃtāgnyatibhīṣaṇaḥ
koṭivajrādhikanakho gajaduṣprekṣyamūrtidhṛk

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मातृचक्रप्रमथनो महामातृगणेश्वरः ॥
अर्चितोऽमोघवीर्य्याढ्यः समस्तासुरघस्मरः ॥ ७४ ॥

mātṛcakrapramathano mahāmātṛgaṇeśvaraḥ
arcito'moghavīryyāḍhyaḥ samastāsuraghasmaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

हिरण्यकशिपुच्छेदी कालः संकर्षणः पतिः ॥
कृतांतवाहनः सद्यः समस्तभयनाशनः॥७५॥

hiraṇyakaśipucchedī kālaḥ saṃkarṣaṇaḥ patiḥ
kṛtāṃtavāhanaḥ sadyaḥ samastabhayanāśanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वविघ्नांतकः सर्वसिद्धिदः सर्वपूरकः ॥
समस्तपातकध्वंसी सिद्धमंत्राधिकाह्वयः ॥ ७६ ॥

sarvavighnāṃtakaḥ sarvasiddhidaḥ sarvapūrakaḥ
samastapātakadhvaṃsī siddhamaṃtrādhikāhvayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भैरवेशो हरार्तिघ्नः कालकल्पो दुरासदः ॥
दैत्यगर्भस्राविनामा स्फुटब्रह्माण्डवर्जितः ॥ ७७ ॥

bhairaveśo harārtighnaḥ kālakalpo durāsadaḥ
daityagarbhasrāvināmā sphuṭabrahmāṇḍavarjitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्मृतिमात्राखिलत्राता भूतरूपो महाहरिः ॥
ब्रह्मचर्मशिरःपट्टदिक्पालोऽर्द्धांगभूषणः ॥ ७८ ॥

smṛtimātrākhilatrātā bhūtarūpo mahāhariḥ
brahmacarmaśiraḥpaṭṭadikpālo'rddhāṃgabhūṣaṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

द्वादशार्कशिरोधामा रुद्रशीर्षैकनूपुरः ॥
योगिनीग्रस्तनिर्जारतो भैरवतर्जकः ॥ ७९ ॥

dvādaśārkaśirodhāmā rudraśīrṣaikanūpuraḥ
yoginīgrastanirjārato bhairavatarjakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वीरचक्रेश्वरोऽत्युग्रो यमारिः कालसंवरः ॥
क्रोधेश्वरो रुद्रचण्डीपरिवादी सुदुष्टभाक् ॥ ८० ॥

vīracakreśvaro'tyugro yamāriḥ kālasaṃvaraḥ
krodheśvaro rudracaṇḍīparivādī suduṣṭabhāk

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वाक्षः सर्वमृत्युश्च मृत्युमृत्युनिवर्तकः ॥
असाध्यः सर्वरोगघ्नः सर्वदुर्ग्रहसौम्यकृत् ॥ ८१ ॥

sarvākṣaḥ sarvamṛtyuśca mṛtyumṛtyunivartakaḥ
asādhyaḥ sarvarogaghnaḥ sarvadurgrahasaumyakṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

गणेशकोटिदर्पघ्नो दुःसहोऽशेषगोत्रहा ॥
देवदानवदुर्द्धर्षो जगद्रक्ष्यप्रदः पिता ॥ ८२ ॥

gaṇeśakoṭidarpaghno duḥsaho'śeṣagotrahā
devadānavadurddharṣo jagadrakṣyapradaḥ pitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

समस्तदुर्गतित्राता जगद्भक्षकभक्षकः ॥
उग्रेशोऽसुरमार्जारः कालमूषकभक्षकः ॥ ८३ ॥

samastadurgatitrātā jagadbhakṣakabhakṣakaḥ
ugreśo'suramārjāraḥ kālamūṣakabhakṣakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अनंतायुधदोर्दण्डो नृसिंहो वीरभद्राजित् ॥
योगिनीचक्रगुह्येशः शक्रारिः पशुमांसभुक् ॥ ८४ ॥

anaṃtāyudhadordaṇḍo nṛsiṃho vīrabhadrājit
yoginīcakraguhyeśaḥ śakrāriḥ paśumāṃsabhuk

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रुद्रो नारायणो मेषरूपशंकरवाहनः ॥
मेषरूपी शिवत्राता दुष्टशक्तिसहस्रभुक् ॥८५॥

rudro nārāyaṇo meṣarūpaśaṃkaravāhanaḥ
meṣarūpī śivatrātā duṣṭaśaktisahasrabhuk

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

तुलसीवल्लभो वीरोऽचिंत्यमायोऽखिलेष्टदः ॥
महाशिवः शिवो रुद्रो भैरवैककपालभृत् ॥ ८६ ॥

tulasīvallabho vīro'ciṃtyamāyo'khileṣṭadaḥ
mahāśivaḥ śivo rudro bhairavaikakapālabhṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भिल्लश्चक्रेश्वरश्चक्रो दिव्यमोहनरूपधृक् ॥
गौरीसौभाग्यदो मायानिधिर्मायाभयापहः ॥ ८७॥

bhillaścakreśvaraścakro divyamohanarūpadhṛk
gaurīsaubhāgyado māyānidhirmāyābhayāpahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्रह्मतेजोमयो ब्रह्मश्रीमयश्च त्रयीमयः ॥
सुब्रह्मण्यो बलिध्वंसी वामनोऽदितिदुःखहा ॥ ८८ ॥

brahmatejomayo brahmaśrīmayaśca trayīmayaḥ
subrahmaṇyo balidhvaṃsī vāmano'ditiduḥkhahā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

उपेन्द्रो नृपतिविष्णुः कश्यपान्वयमण्डनः ॥
बलिस्वाराज्यदः सर्वदेवविप्रात्मदोऽच्युतः ॥ ८९ ॥

upendro nṛpativiṣṇuḥ kaśyapānvayamaṇḍanaḥ
balisvārājyadaḥ sarvadevaviprātmado'cyutaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

उरुक्रमस्तीर्थपादस्त्रिदशश्च त्रिविक्रमः ॥
व्योमापादः स्वपादांभःपवित्रितजगत्त्रयः ॥ ९० ॥

urukramastīrthapādastridaśaśca trivikramaḥ
vyomāpādaḥ svapādāṃbhaḥpavitritajagattrayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्रह्मेशाद्यभिवंद्यांघ्रिर्द्युतकर्माद्रिधारणः ॥
अचिंत्याद्भुतविस्तारो विश्ववृक्षो महाबलः ॥९१॥

brahmeśādyabhivaṃdyāṃghrirdyutakarmādridhāraṇaḥ
aciṃtyādbhutavistāro viśvavṛkṣo mahābalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

बहुमूर्द्धापराङ्घ्रिच्छिद्भृगुपत्नीशिरोहरः ॥
पापस्तेयः सदापुण्यो दैत्येशो नित्यखण्डकः ॥ ९२ ॥

bahumūrddhāparāṅghricchidbhṛgupatnīśiroharaḥ
pāpasteyaḥ sadāpuṇyo daityeśo nityakhaṇḍakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पूरिताखिलदेवेशो विश्वार्थैकावतारकृत् ॥
अमरो नित्यगुप्तात्मा भक्तचिंतामणिः सदा ॥ ९३ ॥

pūritākhiladeveśo viśvārthaikāvatārakṛt
amaro nityaguptātmā bhaktaciṃtāmaṇiḥ sadā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वरदः कार्तवीर्यादिराजराज्यप्रदोऽनघः ॥
विश्वश्लाघ्योऽमिताचारो दत्तात्रेयो मुनीश्वरः ॥ ९४ ॥

varadaḥ kārtavīryādirājarājyaprado'naghaḥ
viśvaślāghyo'mitācāro dattātreyo munīśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

परशक्तिसमायुक्तो योगानंदमदोन्मदः ॥
समस्तेन्द्रारितेजोहृत् परमानंदपादपः ॥९५॥

paraśaktisamāyukto yogānaṃdamadonmadaḥ
samastendrāritejohṛt paramānaṃdapādapaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अनसूयागर्भरत्नो भोगमोक्षसुखप्रदः ॥
जमदग्निकुलादित्यो रेणुकाद्भुतशक्तिहृत् ॥ ९६ ॥

anasūyāgarbharatno bhogamokṣasukhapradaḥ
jamadagnikulādityo reṇukādbhutaśaktihṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मातृहत्यादिनिर्लेपः स्कंदजिद्विप्रराज्यदः ॥
सर्वक्षत्रांतकृद्दारिदर्पहा कार्तवीर्यजित् ॥ ९७ ॥

mātṛhatyādinirlepaḥ skaṃdajidviprarājyadaḥ
sarvakṣatrāṃtakṛddāridarpahā kārtavīryajit

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

योगी योगावतारश्च योगीशो योगतत्परः ॥
परमानंददाता च शिवाचार्ययशःप्रदः ॥ ९८ ॥

yogī yogāvatāraśca yogīśo yogatatparaḥ
paramānaṃdadātā ca śivācāryayaśaḥpradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भीमः परशुरामश्च शिवाचार्यैकविश्वभूः ॥
शिवाखिलज्ञानकोशी भीष्माचार्योऽग्निदैवतः ॥ ९९ ॥

bhīmaḥ paraśurāmaśca śivācāryaikaviśvabhūḥ
śivākhilajñānakośī bhīṣmācāryo'gnidaivataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

द्रोणाचार्यगुरुर्विश्वजैत्रधन्वा कृतांतकृत् ॥
अद्वितीयतमोमूर्तिर्ब्रह्मचर्यैकदक्षिणः ॥ १०० ॥

droṇācāryagururviśvajaitradhanvā kṛtāṃtakṛt
advitīyatamomūrtirbrahmacaryaikadakṣiṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मनुश्रेष्ठः सतां सेतुर्महीयान् वृषभो विराट् ॥
आदिराजः क्षितिपिता सर्वरत्नैकदोहकृत् ॥१०१॥

manuśreṣṭhaḥ satāṃ seturmahīyān vṛṣabho virāṭ
ādirājaḥ kṣitipitā sarvaratnaikadohakṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पृथुजन्माद्येकदक्षो ह्रीः श्रीः कीर्तिः स्वयंधृतिः ॥
जगद्वृत्तिप्रदश्चक्रवर्तिश्रेष्ठो दुरत्रधृक् ॥ १०२ ॥

pṛthujanmādyekadakṣo hrīḥ śrīḥ kīrtiḥ svayaṃdhṛtiḥ
jagadvṛttipradaścakravartiśreṣṭho duratradhṛk

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सनकादिमुनिप्राप्तभगवद्भक्तिवर्द्धनः ॥
वर्णाश्रमादिधर्म्माणां कर्ता वक्ता प्रवर्तकः ॥ १०३ ॥

sanakādimuniprāptabhagavadbhaktivarddhanaḥ
varṇāśramādidharmmāṇāṃ kartā vaktā pravartakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सूर्यवंशध्वजो रामो राघवः सद्गुणार्णवः ॥
ककुत्स्थवीरताधर्मो राजधर्मधुरंधरः ॥ १०४ ॥

sūryavaṃśadhvajo rāmo rāghavaḥ sadguṇārṇavaḥ
kakutsthavīratādharmo rājadharmadhuraṃdharaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नित्यस्वस्थाशयः सर्वभद्रग्राही शुभैकदृक् ॥
नवरत्नं रत्ननिधिः सर्वाध्यक्षो महानिधिः ॥ १०५ ॥

nityasvasthāśayaḥ sarvabhadragrāhī śubhaikadṛk
navaratnaṃ ratnanidhiḥ sarvādhyakṣo mahānidhiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वश्रेष्ठाश्रयः सर्वशस्त्रास्त्रग्रामवीर्य्यवान् ॥
जगद्वशी दाशरथिः सर्वरत्नाश्रयो नृपः॥१०६॥

sarvaśreṣṭhāśrayaḥ sarvaśastrāstragrāmavīryyavān
jagadvaśī dāśarathiḥ sarvaratnāśrayo nṛpaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

धर्म्मः समस्तधर्म्मस्थो धर्म्मद्रष्टाऽखिलार्तिहृत् ॥
अतीन्द्रो ज्ञानविज्ञानपारदृश्वा क्षमाम्बुधिः ॥ १०७ ॥

dharmmaḥ samastadharmmastho dharmmadraṣṭā'khilārtihṛt
atīndro jñānavijñānapāradṛśvā kṣamāmbudhiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वप्रकृष्टः शिष्टेष्टो हर्षशोकाद्यनाकुलः ॥
पित्राज्ञात्यक्तसाम्राज्यः सपत्नोदयनिर्भयः ॥ १०८ ॥

sarvaprakṛṣṭaḥ śiṣṭeṣṭo harṣaśokādyanākulaḥ
pitrājñātyaktasāmrājyaḥ sapatnodayanirbhayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

गुहादेशार्पितैश्वर्यः शिवस्पर्द्धाजटाधरः ॥
चित्रकूटाप्तरत्नाद्रिजगदीशो रणेचरः ॥ १०९ ॥

guhādeśārpitaiśvaryaḥ śivasparddhājaṭādharaḥ
citrakūṭāptaratnādrijagadīśo raṇecaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

यथेष्टमोघशस्त्रास्त्रो देवेन्द्रतनयाक्षिहा ॥
ब्रह्मेन्द्रादिनतैषीको मारीचघ्नो विराधहा ॥ ११० ॥

yatheṣṭamoghaśastrāstro devendratanayākṣihā
brahmendrādinataiṣīko mārīcaghno virādhahā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्रह्मशापहताशेषदण्डकारण्यपावनः ॥
चतुर्दशसहस्राख्यरक्षोघ्नैकशरैकभृत् ॥ १११ ॥

brahmaśāpahatāśeṣadaṇḍakāraṇyapāvanaḥ
caturdaśasahasrākhyarakṣoghnaikaśaraikabhṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

खरारित्रिशिरोहंता दूषणघ्नो जनार्दनः ॥
जटायुषोऽग्निगतिदः कबंधस्वर्गदायकः ॥ ११२ ॥

kharāritriśirohaṃtā dūṣaṇaghno janārdanaḥ
jaṭāyuṣo'gnigatidaḥ kabaṃdhasvargadāyakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

लीलाधनुःकोट्यपास्तदुन्दुभ्यस्थिमहाचयः ॥
सप्ततालव्यथाकृष्टध्वजपातालदानवः ॥ ११३ ॥

līlādhanuḥkoṭyapāstadundubhyasthimahācayaḥ
saptatālavyathākṛṣṭadhvajapātāladānavaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सुग्रीवराज्यदो धीमान्मनसैवाभयप्रदः ॥
हनूमद्रुद्रमुख्येशः समस्तकपिदेहभृत् ॥ ११४ ॥

sugrīvarājyado dhīmānmanasaivābhayapradaḥ
hanūmadrudramukhyeśaḥ samastakapidehabhṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अग्निदैवत्यवाणैकव्याकुलीकृतसागरः ॥
सम्लेच्छकोटिवाणैकशुष्कनिर्दग्धसागरः॥११५॥

agnidaivatyavāṇaikavyākulīkṛtasāgaraḥ
samlecchakoṭivāṇaikaśuṣkanirdagdhasāgaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सनागदैत्यधामैकव्याकुलीकृतसागरः ॥
समुद्राद्भुतपूर्वैकबद्धसेतुर्यशोनिधिः ॥११६॥

sanāgadaityadhāmaikavyākulīkṛtasāgaraḥ
samudrādbhutapūrvaikabaddhaseturyaśonidhiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

असाध्यसाधको लंकासमूलोत्कर्षदक्षिणः ॥
वरदत्तजनस्थानपौलस्त्यकुलकृंतनः ॥ ११७ ॥

asādhyasādhako laṃkāsamūlotkarṣadakṣiṇaḥ
varadattajanasthānapaulastyakulakṛṃtanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रावणघ्नः प्रहस्तच्छित् कुम्भकर्णभिदुग्रहा ॥
रावणैकमुखच्छेत्ता निःशंकेन्द्रैकराज्यदः ॥ ११८ ॥

rāvaṇaghnaḥ prahastacchit kumbhakarṇabhidugrahā
rāvaṇaikamukhacchettā niḥśaṃkendraikarājyadaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्वर्गास्वर्गत्वविच्छेदी देवेन्द्रादिन्द्रताहरः ॥
रक्षोदेवत्वहृद्धर्म्मा धर्म्महर्म्यः पुरुष्टुतः ॥ ११९ ॥

svargāsvargatvavicchedī devendrādindratāharaḥ
rakṣodevatvahṛddharmmā dharmmaharmyaḥ puruṣṭutaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नातिमात्रदशास्यारिर्दत्तराज्यविभीषणः ॥
सुधावृष्टिमृताशेषस्वसैन्यजीवनैककृत् ॥ १२० ॥

nātimātradaśāsyārirdattarājyavibhīṣaṇaḥ
sudhāvṛṣṭimṛtāśeṣasvasainyajīvanaikakṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

देवब्राह्मणनामैकधातासर्वामरार्चितः ॥
ब्रह्मसूर्येन्द्ररुद्रादिवंद्योऽर्चितः सतां प्रियः ॥ १२१ ॥

devabrāhmaṇanāmaikadhātāsarvāmarārcitaḥ
brahmasūryendrarudrādivaṃdyo'rcitaḥ satāṃ priyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अयोध्याखिलराज्यार्हः सर्वभूतमनोहरः ॥
स्वाम्यतुल्यकृपादत्तो हीनोत्कृष्टैकसत्प्रियः ॥ १२२ ॥

ayodhyākhilarājyārhaḥ sarvabhūtamanoharaḥ
svāmyatulyakṛpādatto hīnotkṛṣṭaikasatpriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्वपक्षादिन्यायदर्शी हीनार्थोऽधिकसाधकः ॥
व्याधव्याजानुचितकृत्तावकोऽखिलतुष्टिकृत् ॥ १२३॥

svapakṣādinyāyadarśī hīnārtho'dhikasādhakaḥ
vyādhavyājānucitakṛttāvako'khilatuṣṭikṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पार्वत्यधिकयुक्तात्मा प्रियात्यक्तसुरारिजित् ॥
साक्षात्कुशलवत्सद्धीन्द्राग्निनातोऽपराजितः ॥ १२४ ॥

pārvatyadhikayuktātmā priyātyaktasurārijit
sākṣātkuśalavatsaddhīndrāgnināto'parājitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कोशलेन्द्रो वीरबाहुः सत्यार्थस्त्यक्तसोदरः ॥
यशोदानंदनो नन्दी धरणीमण्डलोदयः ॥१२५॥

kośalendro vīrabāhuḥ satyārthastyaktasodaraḥ
yaśodānaṃdano nandī dharaṇīmaṇḍalodayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्रह्मादिकाम्यसान्निध्यसनाथीकृतदैवतः ॥
ब्रह्मलोकाप्तचांडालाद्यशेषप्राणिसार्थपः ॥ १२६ ॥

brahmādikāmyasānnidhyasanāthīkṛtadaivataḥ
brahmalokāptacāṃḍālādyaśeṣaprāṇisārthapaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्वर्नीतगर्दभाश्वादिचिरायोध्याबलैककृत् ॥
रामोऽद्वितीयः सौमित्रिलक्ष्मणप्रहतेन्द्रजित् ॥ १२७ ॥

svarnītagardabhāśvādicirāyodhyābalaikakṛt
rāmo'dvitīyaḥ saumitrilakṣmaṇaprahatendrajit

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

विष्णुभक्ताशिवांहःक्षित् पादुकाराज्यनिर्वृतः ॥
भरतोऽसह्यगन्धर्वकोटिघ्नो लवणांतकः ॥ १२८ ॥

viṣṇubhaktāśivāṃhaḥkṣit pādukārājyanirvṛtaḥ
bharato'sahyagandharvakoṭighno lavaṇāṃtakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शत्रुघ्नो वैद्यराडायुर्वेदगर्भौषधीपतिः ॥
नित्यानित्यकरो धन्वंतरिर्य्यज्ञो जगद्धरः ॥ १२९ ॥

śatrughno vaidyarāḍāyurvedagarbhauṣadhīpatiḥ
nityānityakaro dhanvaṃtariryyajño jagaddharaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सूर्यविघ्नः सुराजीवो दक्षिणेशो द्विजप्रियः ॥
छिन्नमूर्द्धोपदेशार्कतनूजकृतमैत्रिकः ॥ १३० ॥

sūryavighnaḥ surājīvo dakṣiṇeśo dvijapriyaḥ
chinnamūrddhopadeśārkatanūjakṛtamaitrikaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शेषांगस्थापितनरः कपिलः कर्दमात्मजः ॥
योगात्मकध्यानभंगः सगरात्मजभस्मकृत् ॥ १३१ ॥

śeṣāṃgasthāpitanaraḥ kapilaḥ kardamātmajaḥ
yogātmakadhyānabhaṃgaḥ sagarātmajabhasmakṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

धर्मो विश्वेन्द्रसुरभीपतिः शुद्धात्मभावितः ॥
शंभुत्रिपुरदाहैकस्थैर्य्यविश्वरथोद्धतः ॥ १३२ ॥

dharmo viśvendrasurabhīpatiḥ śuddhātmabhāvitaḥ
śaṃbhutripuradāhaikasthairyyaviśvarathoddhataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

विश्वात्माशेषरुद्रार्थशिरश्छेदाक्षताकृतिः ॥
वाजपेयादिनामाग्निर्वेदधर्म्मपरायणः ॥ १३३ ॥

viśvātmāśeṣarudrārthaśiraśchedākṣatākṛtiḥ
vājapeyādināmāgnirvedadharmmaparāyaṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्वेतद्वीपपतिः सांख्यप्रणेता सर्वसिद्धिराट् ॥
विश्वप्रकाशितध्यानयोगो मोहतमिस्रहा ॥ १३४ ॥

śvetadvīpapatiḥ sāṃkhyapraṇetā sarvasiddhirāṭ
viśvaprakāśitadhyānayogo mohatamisrahā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भक्तशंभुजितो दैत्यामृतवापीसमस्तपः ॥
महाप्रलयविश्वैकोऽद्वितीयोऽखिलदैत्यराट् ॥ १३५ ॥

bhaktaśaṃbhujito daityāmṛtavāpīsamastapaḥ
mahāpralayaviśvaiko'dvitīyo'khiladaityarāṭ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शेषदेवः सहस्राक्षः सहस्रांघ्रिशिरोभुजः ॥
फणीफणिफणाकारयोजिताभ्यम्बुदक्षितिः ॥ १३६ ॥

śeṣadevaḥ sahasrākṣaḥ sahasrāṃghriśirobhujaḥ
phaṇīphaṇiphaṇākārayojitābhyambudakṣitiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कालाग्निरुद्रजनको मुसलास्त्रो हलायुधः ॥
नीलांबरो वारुणीशो मनोवाक्कायदोषहा ॥ १३७ ॥

kālāgnirudrajanako musalāstro halāyudhaḥ
nīlāṃbaro vāruṇīśo manovākkāyadoṣahā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्वसंतोषतृप्तिमात्रः पातितैकदशाननः ॥
बलिसँय्यमनो घोरो रौहिणेयः प्रलंबहा ॥ १३८ ॥

svasaṃtoṣatṛptimātraḥ pātitaikadaśānanaḥ
balisa~yyamano ghoro rauhiṇeyaḥ pralaṃbahā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मुष्टिकघ्नो द्विविदहा कालिन्दीभेदनो बलः ॥
रेवतीरमणः पूर्वभक्तिरेवाच्युताग्रजः ॥ १३९ ॥

muṣṭikaghno dvividahā kālindībhedano balaḥ
revatīramaṇaḥ pūrvabhaktirevācyutāgrajaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

देवकीवासुदेवोत्थो दितिकश्यपनन्दनः ॥
वार्ष्णेयः सात्त्वतांश्रेष्ठः शौरिर्य्यदुकुलोद्वहः ॥ १४० ॥

devakīvāsudevottho ditikaśyapanandanaḥ
vārṣṇeyaḥ sāttvatāṃśreṣṭhaḥ śauriryyadukulodvahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नराकृतिः पूर्णब्रह्म सव्यसाची परंतपः ॥
ब्रह्मादिकामनानित्यजगत्पर्वतशैशवः ॥१४१॥

narākṛtiḥ pūrṇabrahma savyasācī paraṃtapaḥ
brahmādikāmanānityajagatparvataśaiśavaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पूतनाघ्नः शकटभिद्यमलार्जुनभंजनः ॥
वत्सासुरारिः केशिघ्नो धेनुकारिर्गवीश्वरः ॥ १४२ ॥

pūtanāghnaḥ śakaṭabhidyamalārjunabhaṃjanaḥ
vatsāsurāriḥ keśighno dhenukārirgavīśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

दामोदरो गोपदेवो यशोदानन्दकारकः ॥
कालीयमर्दनः सर्वगोपगोपीजनप्रियः ॥ १४३ ॥

dāmodaro gopadevo yaśodānandakārakaḥ
kālīyamardanaḥ sarvagopagopījanapriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

लीलागोवर्द्धनधरो गोविन्दो गोकुलोत्सवः॥
अरिष्टमथनः कामोन्मत्तगोपीविमुक्तिदः ॥ १४४ ॥

līlāgovarddhanadharo govindo gokulotsavaḥ
ariṣṭamathanaḥ kāmonmattagopīvimuktidaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सद्यःकुवलयापीडघाती चाणूरमर्दनः ॥
कंसारिरुग्रसेनादिराज्यस्थाप्यरिहाऽमरः ॥ १४५ ॥

sadyaḥkuvalayāpīḍaghātī cāṇūramardanaḥ
kaṃsārirugrasenādirājyasthāpyarihā'maraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सुधर्मांकितभूलोको जरासंधबलांतकः ॥
त्यक्तभक्तजरासंधभीमसेनयशःप्रदः ॥१४६॥

sudharmāṃkitabhūloko jarāsaṃdhabalāṃtakaḥ
tyaktabhaktajarāsaṃdhabhīmasenayaśaḥpradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सान्दीपनिमृतापत्यदाता कालांतकादिजित् ॥
रुक्मिणीरमणो रुक्मिशासनो नरकांतकृत् ॥ १४७ ॥

sāndīpanimṛtāpatyadātā kālāṃtakādijit
rukmiṇīramaṇo rukmiśāsano narakāṃtakṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

समस्तनरकत्राता सर्वभूपतिकोटिजित् ॥
समस्तसुंदरीकांतो सुरारिर्गरुडध्वजः ॥ १४८ ॥

samastanarakatrātā sarvabhūpatikoṭijit
samastasuṃdarīkāṃto surārirgaruḍadhvajaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

एकाकी जितरुद्रार्कमरुदापोऽखिलेश्वरः ॥
देवेन्द्रदर्पहा कल्पद्रुमालंकृतभूतलः ॥ १४९ ॥

ekākī jitarudrārkamarudāpo'khileśvaraḥ
devendradarpahā kalpadrumālaṃkṛtabhūtalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वाणवाहुसहस्रच्छित्स्कंधाद्रिगणकोटिजित् ॥
लीलाजितमहादेवो महादेवैकपूजितः ॥ १५० ॥

vāṇavāhusahasracchitskaṃdhādrigaṇakoṭijit
līlājitamahādevo mahādevaikapūjitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

इन्द्रार्थार्जुननिर्भर्त्सुर्जयदः पाण्डवैकधृक् ॥
काशीराजशिरश्छेत्ता रुद्रशक्त्येकमर्दनः ॥ १५१ ॥

indrārthārjunanirbhartsurjayadaḥ pāṇḍavaikadhṛk
kāśīrājaśiraśchettā rudraśaktyekamardanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

विश्वेश्वरप्रसादाढ्यः काशीराजसुतार्दनः ॥
शंभुप्रतिज्ञापाता च स्वयंभूगणपूजकः ॥ १५२ ॥

viśveśvaraprasādāḍhyaḥ kāśīrājasutārdanaḥ
śaṃbhupratijñāpātā ca svayaṃbhūgaṇapūjakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

काशीशगणकोटिघ्नो लोकशिक्षाद्विजार्चकः ॥
शिवतीव्रतपोवश्यः पुराशिववरप्रदः ॥ १५३ ॥

kāśīśagaṇakoṭighno lokaśikṣādvijārcakaḥ
śivatīvratapovaśyaḥ purāśivavarapradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

गयासुरप्रतिज्ञाधृक् स्वांशशंकरपूजकः ॥
शिवकन्याव्रतपतिः कृष्णरूपः शिवारिहा ॥१५४॥

gayāsurapratijñādhṛk svāṃśaśaṃkarapūjakaḥ
śivakanyāvratapatiḥ kṛṣṇarūpaḥ śivārihā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

महालक्ष्मीवपुर्गौरीत्राणो देवलवातहा ॥
विनिद्रमुचुकुंदैकब्रह्मास्त्रयुवनाश्वहृत् ॥ १५५ ॥

mahālakṣmīvapurgaurītrāṇo devalavātahā
vinidramucukuṃdaikabrahmāstrayuvanāśvahṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अक्रूरोऽक्रूरमुख्यैकभक्तस्वच्छंदमुक्तिदः ॥
सवालस्त्रीजलक्रीडामृतवापीकृतार्णवः ॥ १५६ ॥

akrūro'krūramukhyaikabhaktasvacchaṃdamuktidaḥ
savālastrījalakrīḍāmṛtavāpīkṛtārṇavaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

यमुनापतिरानीतपरिणीतद्विजात्मकः ॥
श्रीदामशङ्कुभकार्थभूम्यानीतेन्द्रभैरवः ॥ १५७ ॥

yamunāpatirānītapariṇītadvijātmakaḥ
śrīdāmaśaṅkubhakārthabhūmyānītendrabhairavaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

दुर्वृत्तशिशुपालैकमुक्तिकोद्धारकेश्वरः ॥
आचाण्डालादिकं प्राप्याद्वारकानिधिकोटिकृत् ॥ १५८ ॥

durvṛttaśiśupālaikamuktikoddhārakeśvaraḥ
ācāṇḍālādikaṃ prāpyādvārakānidhikoṭikṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्रह्मास्त्रदग्धगर्भस्थपरीक्षिज्जीवनैककृत् ॥
परिणीतद्विजसुतानेतार्जुनमदापहः ॥ १५९ ॥

brahmāstradagdhagarbhasthaparīkṣijjīvanaikakṛt
pariṇītadvijasutānetārjunamadāpahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

गूढमुद्राकृतिग्रस्तभीष्माद्यखिलगौरवः ॥
पार्थार्थखण्डिताशेषदिव्यास्त्रः पार्थमोहभृत् ॥ १६० ॥

gūḍhamudrākṛtigrastabhīṣmādyakhilagauravaḥ
pārthārthakhaṇḍitāśeṣadivyāstraḥ pārthamohabhṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्रह्मशापच्छलध्वस्तयादवो विभवावहः ॥
अनंगो जितगौरीशो रतिकांतः सदोप्सितः ॥ १६१ ॥

brahmaśāpacchaladhvastayādavo vibhavāvahaḥ
anaṃgo jitagaurīśo ratikāṃtaḥ sadopsitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पुष्पेषुर्विश्वविजयी स्मरः कामेश्वरीपतिः ॥
ऊषापतिर्विश्वहेतुर्विश्वतृप्तोऽधिपूरुषः ॥ १६२ ॥

puṣpeṣurviśvavijayī smaraḥ kāmeśvarīpatiḥ
ūṣāpatirviśvaheturviśvatṛpto'dhipūruṣaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

चतुरात्मा चतुर्वर्णश्चतुर्वेदविधायकः ॥
चतुर्विश्वैकविश्वात्मासर्वोत्कृष्टासु कोटिषु ॥ १६३ ॥

caturātmā caturvarṇaścaturvedavidhāyakaḥ
caturviśvaikaviśvātmāsarvotkṛṣṭāsu koṭiṣu

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

आश्रयात्मापुराणर्षिर्व्यासः शास्त्रसहस्रकृत् ॥
महाभारतनिर्माता कवीन्द्रो वादरायणः ॥ १६४ ॥

āśrayātmāpurāṇarṣirvyāsaḥ śāstrasahasrakṛt
mahābhāratanirmātā kavīndro vādarāyaṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कृष्णद्वैपायनः सर्वपुरुषार्थकबोधकः ॥
वेदांतकर्ता ब्रह्मैकव्यंजकः पुरुवंशकृत् ॥१६५॥

kṛṣṇadvaipāyanaḥ sarvapuruṣārthakabodhakaḥ
vedāṃtakartā brahmaikavyaṃjakaḥ puruvaṃśakṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वुद्धो ध्यानजिताशेषदेवदेवो जगत्प्रियः ॥
निरायुधो जगज्जैत्रः श्रीधनो दुष्टमोहनः ॥ १६६ ॥

vuddho dhyānajitāśeṣadevadevo jagatpriyaḥ
nirāyudho jagajjaitraḥ śrīdhano duṣṭamohanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

दैत्यदेववहिष्कर्ता वेदार्थश्रुतिगोपकः ॥
शुद्धोदनिर्नष्टदिष्टः सुखदः सदसत्पतिः ॥ १६७ ॥

daityadevavahiṣkartā vedārthaśrutigopakaḥ
śuddhodanirnaṣṭadiṣṭaḥ sukhadaḥ sadasatpatiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

यथायोग्याखिलकृपः सर्वशून्योऽखिलेष्टदः ॥
चतुष्कोटिपृथक्तत्त्वप्रज्ञापारमितेश्वरः ॥ १६८ ॥

yathāyogyākhilakṛpaḥ sarvaśūnyo'khileṣṭadaḥ
catuṣkoṭipṛthaktattvaprajñāpāramiteśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पाषण्डश्रुतिमार्गेण पाषण्डश्रुतिगोपकः ॥
कल्की विष्णुयशःपुत्रः कलिकालविलोपकः ॥ १६९ ॥

pāṣaṇḍaśrutimārgeṇa pāṣaṇḍaśrutigopakaḥ
kalkī viṣṇuyaśaḥputraḥ kalikālavilopakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

समस्तम्लेच्छहस्तघ्नः सर्वशिष्टद्विजातिकृत् ॥
सत्यप्रवर्तको देवद्विजदीर्घक्षुधापहः ॥ १७० ॥

samastamlecchahastaghnaḥ sarvaśiṣṭadvijātikṛt
satyapravartako devadvijadīrghakṣudhāpahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अश्व एवादिदेवेन पृथ्वीदुर्गतिनाशनः ॥
सद्यःक्ष्मानंतलक्ष्मीकृन्नष्टनिःशेषधर्मकृत् ॥ १७१ ॥

aśva evādidevena pṛthvīdurgatināśanaḥ
sadyaḥkṣmānaṃtalakṣmīkṛnnaṣṭaniḥśeṣadharmakṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अनंतस्वर्गयागैकहेमपूर्णाखिलद्विजः ॥
असाध्यैकजगच्छास्ता विश्ववन्द्यो जयध्वजः ॥ १७२ ॥

anaṃtasvargayāgaikahemapūrṇākhiladvijaḥ
asādhyaikajagacchāstā viśvavandyo jayadhvajaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

आत्मतत्त्वाधिपः कर्तृश्रेष्ठो विधिरुमापतिः ॥
भर्तुः श्रेष्ठः प्रजेशाग्र्यो मरीचिजनकाग्रणीः ॥ १७३ ॥

ātmatattvādhipaḥ kartṛśreṣṭho vidhirumāpatiḥ
bhartuḥ śreṣṭhaḥ prajeśāgryo marīcijanakāgraṇīḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कश्यपो देवराडिन्द्रः प्रह्लादो दैत्यराट् शशी ॥
नक्षत्रेशो रविस्तेजःश्रेष्ठः शुक्रः कवीश्वरः ॥ १७४ ॥

kaśyapo devarāḍindraḥ prahlādo daityarāṭ śaśī
nakṣatreśo ravistejaḥśreṣṭhaḥ śukraḥ kavīśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

महर्षिराड् भृगुर्विष्णुरादित्येशो बलिः स्वराट् ॥
वायुर्वह्निः शुचिः श्रेष्ठः शङ्करो रुद्रराड् गुरुः ॥ १७५ ॥

maharṣirāḍ bhṛgurviṣṇurādityeśo baliḥ svarāṭ
vāyurvahniḥ śuciḥ śreṣṭhaḥ śaṅkaro rudrarāḍ guruḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

विद्वत्तमश्चित्ररथो गंधर्वाग्र्यो वसूत्तमः ॥
वर्णादिरग्र्यास्त्री गौरी शक्त्यग्र्या श्रीश्च नारदः ॥ १७६ ॥

vidvattamaścitraratho gaṃdharvāgryo vasūttamaḥ
varṇādiragryāstrī gaurī śaktyagryā śrīśca nāradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

देवर्षिराट् पाण्डवाग्र्योऽर्जुनो नारदवादराट् ॥
पवनः पवनेशानो वरुणो यादसाम्पतिः ॥ १७७ ॥

devarṣirāṭ pāṇḍavāgryo'rjuno nāradavādarāṭ
pavanaḥ pavaneśāno varuṇo yādasāmpatiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

गंगातीर्थोत्तमोद्धृतं छत्रकाख्यं वरौषधम् ॥
अन्नं सुदर्शनास्त्राग्र्यो वज्रप्रहरणोत्तमम् ॥ १७८ ॥

gaṃgātīrthottamoddhṛtaṃ chatrakākhyaṃ varauṣadham
annaṃ sudarśanāstrāgryo vajrapraharaṇottamam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

उच्चैःश्रवा वाजिराज ऐरावत इभेश्वरः ॥
अरुंधत्येकपत्नीशो ह्यश्वत्थोऽशेषवृक्षराट् ॥१७९॥

uccaiḥśravā vājirāja airāvata ibheśvaraḥ
aruṃdhatyekapatnīśo hyaśvattho'śeṣavṛkṣarāṭ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अध्यात्मविद्याविद्यात्मा प्रणवश्छन्दसांवरः ॥
मेरुर्गिरिपतिर्मार्गो मासाग्र्यः कालसत्तमः ॥ १८० ॥

adhyātmavidyāvidyātmā praṇavaśchandasāṃvaraḥ
merurgiripatirmārgo māsāgryaḥ kālasattamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

दिनाद्यात्मा पूर्वसिद्धिः कपिलः सामवेदराट् ॥
तार्क्ष्यः खगेन्द्र ऋत्वग्र्यो वसंतः कल्पपादपः ॥ १८१ ॥

dinādyātmā pūrvasiddhiḥ kapilaḥ sāmavedarāṭ
tārkṣyaḥ khagendra ṛtvagryo vasaṃtaḥ kalpapādapaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

दातृश्रेष्ठः कामधेनुरार्तिघ्नाग्र्यः सुरोत्तमः ॥
चिंतामणिर्गुरुश्रेष्ठो माता हिततमः पिता ॥१८२॥

dātṛśreṣṭhaḥ kāmadhenurārtighnāgryaḥ surottamaḥ
ciṃtāmaṇirguruśreṣṭho mātā hitatamaḥ pitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सिंहो मृगेन्द्रो नागेन्द्रो वासुकिर्भूधरो नृपः ॥
वर्णेशो ब्राह्मणश्चांतःकरणाग्र्यं नमोनमः ॥ १८३ ॥

siṃho mṛgendro nāgendro vāsukirbhūdharo nṛpaḥ
varṇeśo brāhmaṇaścāṃtaḥkaraṇāgryaṃ namonamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

इत्येतद्वासुदेवस्य विष्णोर्नामसहस्रकम् ॥
सर्वापराधशमनं परं भक्तिविवर्धनम् ॥ १८४ ॥

ityetadvāsudevasya viṣṇornāmasahasrakam
sarvāparādhaśamanaṃ paraṃ bhaktivivardhanam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अक्षयब्रह्मलोकादिसर्वार्थाप्त्येकसाधनम् ॥
विष्णुलोकैकसोपानं सर्वदुःखविनाशनम् ॥१८५॥

akṣayabrahmalokādisarvārthāptyekasādhanam
viṣṇulokaikasopānaṃ sarvaduḥkhavināśanam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

समस्तसुखदं सत्यं परं निर्वाणदायकम् ॥
कामक्रोधादिनिःशेषमनोमलविशोधनम् ॥ १८६ ॥

samastasukhadaṃ satyaṃ paraṃ nirvāṇadāyakam
kāmakrodhādiniḥśeṣamanomalaviśodhanam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शांतिदं पावनं नृणां महापातकिनामपि ॥
सर्वेषां प्राणिनामाशु सर्वाभीष्टफलप्रदम् ॥ १८७ ॥

śāṃtidaṃ pāvanaṃ nṛṇāṃ mahāpātakināmapi
sarveṣāṃ prāṇināmāśu sarvābhīṣṭaphalapradam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वविघ्नप्रशमनं सर्वारिष्टविनाशनम् ॥
घोरदुःखप्रशमनं तीव्रदारिद्र्यनाशनम् ॥ १८८ ॥

sarvavighnapraśamanaṃ sarvāriṣṭavināśanam
ghoraduḥkhapraśamanaṃ tīvradāridryanāśanam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

तापत्रयापहं गुह्यं धनधान्ययशस्करम् ॥
सर्वैश्वर्यप्रदं सर्वसिद्धिदं सर्वकामदम् ॥ १८९ ॥

tāpatrayāpahaṃ guhyaṃ dhanadhānyayaśaskaram
sarvaiśvaryapradaṃ sarvasiddhidaṃ sarvakāmadam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

तीर्थयज्ञतपोदानव्रतकोटिफलप्रदम् ॥
अप्रज्ञजाड्यशमनं सर्वविद्याप्रवर्तकम् ॥ १९० ॥

tīrthayajñatapodānavratakoṭiphalapradam
aprajñajāḍyaśamanaṃ sarvavidyāpravartakam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

राज्यदं राज्यकामानां रोगिणां सर्वरोगनुत् ॥
वंध्यानां सुतदं चाशु सर्वश्रेष्ठफलप्रदम् ॥ १९१ ॥

rājyadaṃ rājyakāmānāṃ rogiṇāṃ sarvaroganut
vaṃdhyānāṃ sutadaṃ cāśu sarvaśreṣṭhaphalapradam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अस्त्रग्रामविषध्वांसि ग्रहपीडाविनाशनम् ॥
मांगल्यं पुण्यमायुष्यं श्रवणात्पठनाज्जपात् ॥ १९२ ॥

astragrāmaviṣadhvāṃsi grahapīḍāvināśanam
māṃgalyaṃ puṇyamāyuṣyaṃ śravaṇātpaṭhanājjapāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सकृदस्याखिला वेदाः सांगा मंत्राश्च कोटिशः ॥
पुराणशास्त्रं स्मृतयः पठिताः पाठितास्तथा ॥ १९३ ॥

sakṛdasyākhilā vedāḥ sāṃgā maṃtrāśca koṭiśaḥ
purāṇaśāstraṃ smṛtayaḥ paṭhitāḥ pāṭhitāstathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जप्त्वास्य श्लोकं श्लोकार्द्धं पादं वा पठतः प्रिये ॥
नित्यं सिद्धयति सर्वेषामचिरात्किमुतोऽखिलम् ॥ १९४ ॥

japtvāsya ślokaṃ ślokārddhaṃ pādaṃ vā paṭhataḥ priye
nityaṃ siddhayati sarveṣāmacirātkimuto'khilam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

प्राणेन सदृशं सद्यः प्रत्यहं सर्वकर्मसु ॥
इदं भद्रे त्वया गोप्यं पाठ्यं स्वार्थैकसिद्धये ॥ १९५ ॥

prāṇena sadṛśaṃ sadyaḥ pratyahaṃ sarvakarmasu
idaṃ bhadre tvayā gopyaṃ pāṭhyaṃ svārthaikasiddhaye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नावैष्णवाय दातव्यं विकल्पोपहतात्मने ॥
भक्तिश्रद्धाविहीनाय विष्णुसामान्यदर्शिने ॥ १९६ ॥

nāvaiṣṇavāya dātavyaṃ vikalpopahatātmane
bhaktiśraddhāvihīnāya viṣṇusāmānyadarśine

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

देयं पुत्राय शिष्याय शुद्धाय हितकाम्यया ॥
मत्प्रसादादृते नेदं ग्रहीष्यंत्यल्पमेधसः ॥ १९७ ॥

deyaṃ putrāya śiṣyāya śuddhāya hitakāmyayā
matprasādādṛte nedaṃ grahīṣyaṃtyalpamedhasaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कलौ सद्यः फलं कल्पग्राममेष्यति नारद ॥
लोकानां भाग्यहीनानां येन दुःखं विनश्यति ॥ १९८ ॥

kalau sadyaḥ phalaṃ kalpagrāmameṣyati nārada
lokānāṃ bhāgyahīnānāṃ yena duḥkhaṃ vinaśyati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

क्षेत्रेषु वैष्णवेष्वेतदार्य्यावर्ते भविष्यति ॥
नास्ति विष्णोः परं सत्यं नास्ति विष्णोः परं पदम् ॥ १९९ ॥

kṣetreṣu vaiṣṇaveṣvetadāryyāvarte bhaviṣyati
nāsti viṣṇoḥ paraṃ satyaṃ nāsti viṣṇoḥ paraṃ padam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नास्ति विष्णोः परं ज्ञानं नास्ति मोक्षो ह्यवैष्णवः ॥
नास्ति विष्णोः परो मंत्रो नास्ति विष्णोः परं तपः ॥ २०० ॥

nāsti viṣṇoḥ paraṃ jñānaṃ nāsti mokṣo hyavaiṣṇavaḥ
nāsti viṣṇoḥ paro maṃtro nāsti viṣṇoḥ paraṃ tapaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नास्ति विष्णोः परं ध्यानं नास्ति मंत्रो ह्यवैष्णवः ॥
किं तस्य बहुभिर्मंत्रैः किं जपैर्बहुविस्तरैः ॥ २०१ ॥

nāsti viṣṇoḥ paraṃ dhyānaṃ nāsti maṃtro hyavaiṣṇavaḥ
kiṃ tasya bahubhirmaṃtraiḥ kiṃ japairbahuvistaraiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वाजपेयसहस्रैः किं भक्तिर्यस्य जनार्दने ॥
सर्वतीर्थमयो विष्णुः सर्वशास्त्रमयः प्रभुः ॥ २०२ ॥

vājapeyasahasraiḥ kiṃ bhaktiryasya janārdane
sarvatīrthamayo viṣṇuḥ sarvaśāstramayaḥ prabhuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वक्रतुमयो विष्णुः सत्यं सत्यं वदाम्यहम् ॥
आब्रह्मसारसर्वस्वं सर्वमेतन्मयोदितम् ॥ २०३ ॥

sarvakratumayo viṣṇuḥ satyaṃ satyaṃ vadāmyaham
ābrahmasārasarvasvaṃ sarvametanmayoditam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्रीपार्वत्युवाच — श्रीपार्वती ने कहा Śrī Pārvatī said

धन्यास्म्यनुगृहीतास्मि कृतार्थास्मि जगद्गुरो ॥
यन्मयेदं श्रुतं स्तोत्रं त्वद्रहस्यं सुदुर्लभम् ॥ २०४ ॥

dhanyāsmyanugṛhītāsmi kṛtārthāsmi jagadguro
yanmayedaṃ śrutaṃ stotraṃ tvadrahasyaṃ sudurlabham

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अहो वत महत्कष्टं समस्तसुखदे हरौ ॥
विद्यमानेऽपि सर्वेशे मूढाः क्लिश्यंति संसृतौ ॥ २०५ ॥

aho vata mahatkaṣṭaṃ samastasukhade harau
vidyamāne'pi sarveśe mūḍhāḥ kliśyaṃti saṃsṛtau

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

यमुद्दिश्य सदा नाथो महेशोऽपि दिगंबरः ॥
जटिलो भस्मलिप्ताङ्गस्तपस्वी वीक्षितो जनैः ॥ २०६ ॥

yamuddiśya sadā nātho maheśo'pi digaṃbaraḥ
jaṭilo bhasmaliptāṅgastapasvī vīkṣito janaiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अतोऽधिको न देवोऽस्ति लक्ष्मीकांतान्मधुद्विषः ॥
यत्तत्त्वं चिंत्यते नित्यं त्वया योगीश्वरेण हि ॥ २०७ ॥

ato'dhiko na devo'sti lakṣmīkāṃtānmadhudviṣaḥ
yattattvaṃ ciṃtyate nityaṃ tvayā yogīśvareṇa hi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अतः परं किमधिकं पदं श्रीपुरुषोत्तमात् ॥
तमविज्ञाय तान् मूढा यजंते ज्ञानमानिनः ॥ २०८ ॥

ataḥ paraṃ kimadhikaṃ padaṃ śrīpuruṣottamāt
tamavijñāya tān mūḍhā yajaṃte jñānamāninaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मुषितास्मि त्वया नाथ चिरं यदयमीश्वरः ॥
प्रकाशितो न मे तस्य दत्ताद्या दिव्यशक्तयः ॥ २०९ ॥

muṣitāsmi tvayā nātha ciraṃ yadayamīśvaraḥ
prakāśito na me tasya dattādyā divyaśaktayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अहो सर्वेश्वरो विष्णुः सर्वदेवोत्तमोत्तमः ॥
भवदादिगुरुर्मूढैः सामान्य इव लक्ष्यते ॥ २१० ॥

aho sarveśvaro viṣṇuḥ sarvadevottamottamaḥ
bhavadādigururmūḍhaiḥ sāmānya iva lakṣyate

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

महीयसां हि माहात्म्यं भजमानान्भजंति चेत् ॥
द्विषतोऽपि तथा पापानुपेक्षते क्षमालयाः ॥ २११ ॥

mahīyasāṃ hi māhātmyaṃ bhajamānānbhajaṃti cet
dviṣato'pi tathā pāpānupekṣate kṣamālayāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मयापि बाल्ये स्वपितुः प्रजा दृष्टा वुभुक्षिताः ॥
दुःखादशक्ताः स्वं पोष्टुं श्रिया नाध्यासिताः पुरा ॥ २१२ ॥

mayāpi bālye svapituḥ prajā dṛṣṭā vubhukṣitāḥ
duḥkhādaśaktāḥ svaṃ poṣṭuṃ śriyā nādhyāsitāḥ purā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

त्वया संवर्द्धिताभिश्च प्रजाभिर्विवुधादयः ॥
विशसद्भिः स्वशक्त्याद्याः ससुहृन्मित्रवान्धवाः ॥ २१३ ॥

tvayā saṃvarddhitābhiśca prajābhirvivudhādayaḥ
viśasadbhiḥ svaśaktyādyāḥ sasuhṛnmitravāndhavāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

तया विना क्व देवत्वं क्व धैर्य्यं क्व परिग्रहः ॥
सर्वे भवंति जीवंतो यातनाः शिरसि स्थिताः ॥ २१४ ॥

tayā vinā kva devatvaṃ kva dhairyyaṃ kva parigrahaḥ
sarve bhavaṃti jīvaṃto yātanāḥ śirasi sthitāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

तामृते नैव धर्मार्थौ कामो मोक्षोऽपि दुर्लभः ॥
क्षुधितानां दुर्गतानां कुतो योगसमाधयः ॥ २१५ ॥

tāmṛte naiva dharmārthau kāmo mokṣo'pi durlabhaḥ
kṣudhitānāṃ durgatānāṃ kuto yogasamādhayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सा च संसारसारैका सर्वलोकैकपालिका ॥
वश्या सा कमला यस्य त्यक्त्वा त्वामपि शंकर ॥ २१६ ॥

sā ca saṃsārasāraikā sarvalokaikapālikā
vaśyā sā kamalā yasya tyaktvā tvāmapi śaṃkara

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्रिया धर्मेण शौर्य्येण रूपेणार्जवसंपदा ॥
सर्वातिशयवीर्येण संपूर्णस्य महात्मनः ॥ २१७ ॥

śriyā dharmeṇa śauryyeṇa rūpeṇārjavasaṃpadā
sarvātiśayavīryeṇa saṃpūrṇasya mahātmanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कस्तेन तुल्यतामेति देवदेवेन विष्णुना ॥
यस्यांशांशकभागेन विना सर्वं विलीयते ॥ २१८ ॥

kastena tulyatāmeti devadevena viṣṇunā
yasyāṃśāṃśakabhāgena vinā sarvaṃ vilīyate

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जगदेतत्तथा प्राहुर्दोषायैतद्विमोहिता ॥
नास्य जन्म जरा मृत्युर्नाप्राप्यं चार्थमेव वा ॥ २१९ ॥

jagadetattathā prāhurdoṣāyaitadvimohitā
nāsya janma jarā mṛtyurnāprāpyaṃ cārthameva vā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

तथापि कुरुते धर्म्मान्पालनाय सतां कृते ॥
विज्ञापय महादेवं प्रणम्यैकमहेश्वरम् ॥ २२० ॥

tathāpi kurute dharmmānpālanāya satāṃ kṛte
vijñāpaya mahādevaṃ praṇamyaikamaheśvaram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अवधार्य्य तथा साहं कांत कामद शाश्वत ॥
कामाद्यासक्तचित्तत्त्वात्किं तु सर्वेश्वर प्रभो ॥ २२१ ॥

avadhāryya tathā sāhaṃ kāṃta kāmada śāśvata
kāmādyāsaktacittattvātkiṃ tu sarveśvara prabho

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

त्वन्मयत्वात्प्रसादाद्वा शक्नोमि पठितुं न चेत् ॥
विष्णोः सहस्रनामैतत्प्रत्यहं वृषभध्वज ॥ २२२ ॥

tvanmayatvātprasādādvā śaknomi paṭhituṃ na cet
viṣṇoḥ sahasranāmaitatpratyahaṃ vṛṣabhadhvaja

नामैकेन तु येन स्यात्तत्फलं ब्रूहि मे प्रभो ॥

nāmaikena tu yena syāttatphalaṃ brūhi me prabho

श्रीमहादेव उवाच — श्रीमहादेव ने कहा Śrī Mahādeva said

ॐ राम रामेति रामेति रमे रामे मनोरमे ॥
सहस्रनामभिस्तुल्यं रामनाम वरानने ॥ २२३ ॥

oṃ rāma rāmeti rāmeti rame rāme manorame
sahasranāmabhistulyaṃ rāmanāma varānane

अतः सर्वाणि तीर्थानि जलं चैव प्रयागजम् ॥
विष्णोर्नामसहस्रस्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ २२४ ॥

ataḥ sarvāṇi tīrthāni jalaṃ caiva prayāgajam
viṣṇornāmasahasrasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm