Rudrayāmala · as given in the Mantra Mahārṇava

श्रीवटुकभैरवब्रह्मकवचम्

Vatuka Bhairava Brahma Kavacham (Rudrayamala) — The armour of Vaṭuka Bhairava, taught by Śiva to the Goddess

A kavaca is a spoken armour: each verse names a power to stand guard over some part of the body or some side of the world. Here the guards are Batuk Bhairava, the young form of Bhairava, his syllables and his many forms, and the verses end with what the armour gives and the warning that it is to be kept secret. See also Kavach.

अथ श्रीवटुकभैरवब्रह्मकवचम्The Brahma-kavaca of Vaṭuka Bhairava

Verse 1

श्रीदेव्युवाच — देवी ने कहा The Goddess said

भगवन्सर्ववेत्ता त्वं देवानां प्रीतिदायकम् ॥
भैरवं कवचं ब्रूहि यदि चास्ति कृपा मयि ॥ १ ॥

bhagavansarvavettā tvaṃ devānāṃ prītidāyakam
bhairavaṃ kavacaṃ brūhi yadi cāsti kṛpā mayi

भगवन् सर्व-वेत्ता त्वम्देवानाम् प्रीति-दायकम्भैरवम् कवचम् ब्रूहियदि च अस्ति कृपा मयि
हिन्दी अर्थ

हे भगवन्, आप सब जानते हैं। यदि मुझ पर कृपा है तो देवताओं को प्रसन्न करने वाला भैरव कवच मुझे कहिए।

English sense

O Lord, you know all. Tell me the Bhairava kavaca, which gives joy to the gods, if you have grace toward me.

पदार्थ · word by word
भगवन् सर्व-वेत्ता त्वम्
O Lord, you know allहे भगवन्, तुम सब जानते हो
देवानाम् प्रीति-दायकम्
giving joy to the godsदेवों को प्रीति देने वाला
भैरवम् कवचम् ब्रूहि
tell the Bhairava kavacaभैरव कवच कहिए
यदि च अस्ति कृपा मयि
if you have grace toward meयदि मुझ पर कृपा है

Verse 2

प्राणत्यागं करिष्यामि यदि नो कथयिष्यसि ॥
सत्यं सत्यं पुनः सत्यं सत्यमेव न संशयः ॥ २ ॥

prāṇatyāgaṃ kariṣyāmi yadi no kathayiṣyasi
satyaṃ satyaṃ punaḥ satyaṃ satyameva na saṃśayaḥ

प्राण-त्यागम् करिष्यामियदि नो कथयिष्यसिसत्यम् सत्यम् पुनः सत्यम्सत्यम् एव न संशयः
हिन्दी अर्थ

यदि तुम नहीं कहोगे तो मैं प्राण त्याग दूँगी — सत्य, सत्य, फिर सत्य, सत्य ही, इसमें सन्देह नहीं।

English sense

If you will not tell it, I shall give up my life — truly, truly, again truly, truly indeed, no doubt.

पदार्थ · word by word
प्राण-त्यागम् करिष्यामि
I shall give up my lifeमैं प्राण त्याग दूँगी
यदि नो कथयिष्यसि
if you will not tellयदि तुम नहीं कहोगे
सत्यम् सत्यम् पुनः सत्यम्
truly, truly, again trulyसत्य, सत्य, फिर सत्य
सत्यम् एव न संशयः
truly indeed, no doubtसत्य ही, इसमें सन्देह नहीं

Verse 3

इत्थं देव्या वचः श्रुत्वा प्रहस्यातिशयं प्रभुः ॥
उवाच वचनं तत्र देवदेवो महेश्वरः ॥ ३ ॥

itthaṃ devyā vacaḥ śrutvā prahasyātiśayaṃ prabhuḥ
uvāca vacanaṃ tatra devadevo maheśvaraḥ

इत्थम् देव्याः वचः श्रुत्वाप्रहस्य अतिशयम् प्रभुःउवाच वचनम् तत्रदेव-देवः महा-ईश्वरः
हिन्दी अर्थ

देवी के ये वचन सुनकर प्रभु बहुत हँसे, और देवदेव महेश्वर वहाँ बोले।

English sense

Hearing these words of the Goddess, the Lord laughed greatly, and the god of gods, Maheśvara, spoke there.

पदार्थ · word by word
इत्थम् देव्याः वचः श्रुत्वा
hearing these words of the Goddessदेवी के ये वचन सुनकर
प्रहस्य अतिशयम् प्रभुः
the Lord, laughing greatlyप्रभु बहुत हँसकर
उवाच वचनम् तत्र
spoke thereवहाँ बोले
देव-देवः महा-ईश्वरः
the god of gods, Maheśvaraदेवदेव महेश्वर

Verse 4

ईश्वर उवाच — ईश्वर ने कहा Īśvara said

वाटुकं कवचं दिव्यं शृणु मत्प्राणवल्लभे ॥
चंडिकातंत्रसर्वस्वं वटुकस्य विशेषतः ॥ ४ ॥

vāṭukaṃ kavacaṃ divyaṃ śṛṇu matprāṇavallabhe
caṃḍikātaṃtrasarvasvaṃ vaṭukasya viśeṣataḥ

वाटुकम् कवचम् दिव्यम्शृणु मत्-प्राण-वल्लभेचंडिका-तंत्र-सर्वस्वम्वटुकस्य विशेषतः
हिन्दी अर्थ

मेरे प्राणों की प्रिये, वटुक का दिव्य कवच सुनो — चण्डिका-तन्त्र का सर्वस्व, विशेषतः वटुक का।

English sense

Listen, beloved of my life, to the divine kavaca of Vaṭuka, the whole essence of the Caṇḍikā tantra, and of Vaṭuka especially.

पदार्थ · word by word
वाटुकम् कवचम् दिव्यम्
the divine kavaca of Vaṭukaवटुक का दिव्य कवच
शृणु मत्-प्राण-वल्लभे
listen, beloved of my lifeसुनो, मेरे प्राणों की प्रिये
चंडिका-तंत्र-सर्वस्वम्
the whole essence of the Caṇḍikā tantraचण्डिका-तन्त्र का सर्वस्व
वटुकस्य विशेषतः
especially of Vaṭukaविशेषतः वटुक का

Verse 5

तत्र मंत्राद्यक्षरं तु वासुदेवस्वरूपकम् ॥
शंखवर्णद्वयो ब्रह्मा वटुकश्चन्द्रशेखरः ॥ ५ ॥

tatra maṃtrādyakṣaraṃ tu vāsudevasvarūpakam
śaṃkhavarṇadvayo brahmā vaṭukaścandraśekharaḥ

तत्र मंत्र-आदि-अक्षरम् तुवासुदेव-स्वरूपकम्शंख-वर्ण-द्वयः ब्रह्मावटुकः चन्द्र-शेखरः
हिन्दी अर्थ

वहाँ मन्त्र का पहला अक्षर वासुदेव का स्वरूप है; शंख के दो वर्ण ब्रह्मा हैं; वटुक चन्द्रशेखर है।

English sense

There the first syllable of the mantra has the form of Vāsudeva; the two letters of the conch are Brahmā; Vaṭuka is the moon-crested one.

पदार्थ · word by word
तत्र मंत्र-आदि-अक्षरम् तु
there the first syllable of the mantraवहाँ मन्त्र का पहला अक्षर
वासुदेव-स्वरूपकम्
has the form of Vāsudevaवासुदेव का स्वरूप है
शंख-वर्ण-द्वयः ब्रह्मा
the two letters of the conch are Brahmāशंख के दो वर्ण ब्रह्मा
वटुकः चन्द्र-शेखरः
Vaṭuka is the moon-crested oneवटुक चन्द्रशेखर

Verse 6

आपदुद्धारणो देवो भैरवः परिकीर्तितः ॥
प्रवक्ष्यामि समासेन चतुर्वर्गप्रसिद्धये ॥ ६ ॥

āpaduddhāraṇo devo bhairavaḥ parikīrtitaḥ
pravakṣyāmi samāsena caturvargaprasiddhaye

आपदुद्धारणः देवःभैरवः परिकीर्तितःप्रवक्ष्यामि समासेनचतुर्वर्ग-प्रसिद्धये
हिन्दी अर्थ

आपदुद्धारण देव भैरव कहा गया है। चारों पुरुषार्थों की सिद्धि के लिए मैं संक्षेप में कहूँगा।

English sense

The god who lifts from calamity is proclaimed as Bhairava. I shall tell it in brief, for the attainment of the four aims of life.

पदार्थ · word by word
आपदुद्धारणः देवः
the god who lifts from calamityआपदुद्धारण देव
भैरवः परिकीर्तितः
is proclaimed as Bhairavaभैरव कहा गया है
प्रवक्ष्यामि समासेन
I shall tell in briefमैं संक्षेप में कहूँगा
चतुर्वर्ग-प्रसिद्धये
for the attainment of the four aimsचारों पुरुषार्थों की सिद्धि के लिए

Verse 7

प्रणवः कामदं विद्या लज्जाबीजं च सिद्धिदम् ॥
वटुकायेति विज्ञेयं महापातकनाशनम् ॥ ७ ॥

praṇavaḥ kāmadaṃ vidyā lajjābījaṃ ca siddhidam
vaṭukāyeti vijñeyaṃ mahāpātakanāśanam

प्रणवः काम-दम्विद्या लज्जा-बीजम् च सिद्धि-दम्वटुकाय इति विज्ञेयम्महा-पातक-नाशनम्
हिन्दी अर्थ

प्रणव कामना देने वाला है; विद्या, लज्जा-बीज, सिद्धि देने वाली है; वटुकाय महापातकों का नाशक जानना चाहिए;

English sense

The praṇava grants desires; the vidyā, the seed of shame, grants success; vaṭukāya is to be known as the destroyer of great sins;

पदार्थ · word by word
प्रणवः काम-दम्
the praṇava grants desiresप्रणव कामना देने वाला
विद्या लज्जा-बीजम् च सिद्धि-दम्
the vidyā, the seed of shame, grants successविद्या, लज्जा-बीज, सिद्धि देने वाला
वटुकाय इति विज्ञेयम्
vaṭukāya is to be knownवटुकाय जानना चाहिए
महा-पातक-नाशनम्
as the destroyer of great sinsमहापातकों का नाशक

Verse 8

आपदुद्धारणायेति त्वापदुद्धारणं नृणाम् ॥
कुरुद्वयं महेशानि मोहने परिकीर्तितम् ॥ ८ ॥

āpaduddhāraṇāyeti tvāpaduddhāraṇaṃ nṛṇām
kurudvayaṃ maheśāni mohane parikīrtitam

आपदुद्धारणाय इतितु आपत्-उद्धारणम् नृणाम्कुरु-द्वयम् महा-ईशानिमोहने परिकीर्तितम्
हिन्दी अर्थ

आपदुद्धारणाय मनुष्यों को आपत्ति से उबारता है; दो कुरु, हे महेशानि, मोहन में कहा गया है;

English sense

āpaduddhāraṇāya lifts men out of calamity; the double kuru, great Goddess, is proclaimed for bewildering;

पदार्थ · word by word
आपदुद्धारणाय इति
āpaduddhāraṇāyaआपदुद्धारणाय
तु आपत्-उद्धारणम् नृणाम्
lifts men out of calamityमनुष्यों को आपत्ति से उबारता है
कुरु-द्वयम् महा-ईशानि
the double kuru, great Goddessदो कुरु, हे महेशानि
मोहने परिकीर्तितम्
is proclaimed for bewilderingमोहन में कहा गया है

Verse 9

वटुकाय महेशानि स्तंभने परिकीर्तितम् ॥
लज्जाबीजं तथा विद्यान्मुक्तिदं परिकीर्तितम् ॥ ९ ॥

vaṭukāya maheśāni staṃbhane parikīrtitam
lajjābījaṃ tathā vidyānmuktidaṃ parikīrtitam

वटुकाय महा-ईशानिस्तंभने परिकीर्तितम्लज्जा-बीजम् तथा विद्यात्मुक्ति-दम् परिकीर्तितम्
हिन्दी अर्थ

वटुकाय, हे महेशानि, स्तम्भन में कहा गया है; और लज्जा-बीज मुक्ति देने वाला कहा गया है।

English sense

vaṭukāya, great Goddess, is proclaimed for paralysing; and the seed of shame, one should know, is proclaimed as granting release.

पदार्थ · word by word
वटुकाय महा-ईशानि
vaṭukāya, great Goddessवटुकाय, हे महेशानि
स्तंभने परिकीर्तितम्
is proclaimed for paralysingस्तम्भन में कहा गया है
लज्जा-बीजम् तथा विद्यात्
and the seed of shame one should knowऔर लज्जा-बीज को जाने
मुक्ति-दम् परिकीर्तितम्
proclaimed as granting releaseमुक्ति देने वाला कहा गया

Verse 9क

द्वाविंशत्यक्षरो मंत्रः क्रमेण जगदीश्वरि ॥

dvāviṃśatyakṣaro maṃtraḥ krameṇa jagadīśvari

द्वाविंशति-अक्षरः मंत्रःक्रमेणजगदीश्वरि
हिन्दी अर्थ

यह मन्त्र क्रम से बाईस अक्षरों का है, हे जगदीश्वरि।

English sense

The mantra has twenty-two syllables, in due order, O queen of the world.

पदार्थ · word by word
द्वाविंशति-अक्षरः मंत्रः
the mantra has twenty-two syllablesमन्त्र बाईस अक्षरों का है
क्रमेण
in due orderक्रम से
जगदीश्वरि
O queen of the worldहे जगदीश्वरि

Verse 10

ॐ पातु नित्यं शिरसि पातु ह्रीं कंठदेशके ॥ १० ॥

oṃ pātu nityaṃ śirasi pātu hrīṃ kaṃṭhadeśake

ॐ पातु नित्यम् शिरसिपातु ह्रीं कंठ-देशके
हिन्दी अर्थ

ॐ सदा मेरे सिर की रक्षा करे, ह्रीं कण्ठ-प्रदेश की रक्षा करे;

English sense

May oṃ ever protect my head, may hrīṃ protect the region of my throat;

पदार्थ · word by word
ॐ पातु नित्यम् शिरसि
may oṃ protect the head alwaysॐ सदा सिर की रक्षा करे
पातु ह्रीं कंठ-देशके
may hrīṃ protect the region of the throatह्रीं कण्ठ-प्रदेश की रक्षा करे

Verse 11

वटुकाय पातु नाभौ चापदुद्धारणाय च ॥
कुरुद्वयं लिंगमूले त्वाधारे वटुकाय च ॥ ११ ॥

vaṭukāya pātu nābhau cāpaduddhāraṇāya ca
kurudvayaṃ liṃgamūle tvādhāre vaṭukāya ca

वटुकाय पातु नाभौच आपदुद्धारणाय चकुरु-द्वयम् लिंग-मूलेतु आधारे वटुकाय च
हिन्दी अर्थ

वटुकाय और आपदुद्धारणाय नाभि की रक्षा करें; दो कुरु लिङ्ग-मूल की, और वटुकाय आधार की;

English sense

may vaṭukāya and āpaduddhāraṇāya protect my navel; the double kuru the root of the liṅga, and vaṭukāya the base;

पदार्थ · word by word
वटुकाय पातु नाभौ
may vaṭukāya protect the navelवटुकाय नाभि की रक्षा करे
च आपदुद्धारणाय च
and āpaduddhāraṇāya tooऔर आपदुद्धारणाय भी
कुरु-द्वयम् लिंग-मूले
the double kuru at the root of the liṅgaदो कुरु लिङ्ग-मूल में
तु आधारे वटुकाय च
and vaṭukāya at the baseऔर आधार में वटुकाय

Verse 12

सर्वदा पातु ह्रीं बीजं बाहोर्युगलमेव च ॥
षडंगसहितो देवो नित्यं रक्षतु भैरवः ॥ १२ ॥

sarvadā pātu hrīṃ bījaṃ bāhoryugalameva ca
ṣaḍaṃgasahito devo nityaṃ rakṣatu bhairavaḥ

सर्वदा पातु ह्रीं बीजम्बाहोः युगलम् एव चषट्-अंग-सहितः देवःनित्यम् रक्षतु भैरवः
हिन्दी अर्थ

ह्रीं बीज सदा दोनों भुजाओं की रक्षा करे; षडङ्ग सहित देव भैरव सदा रक्षा करे।

English sense

may the bīja hrīṃ always protect my two arms; may the god Bhairava with his six limbs protect me always.

पदार्थ · word by word
सर्वदा पातु ह्रीं बीजम्
may the bīja hrīṃ always protectह्रीं बीज सदा रक्षा करे
बाहोः युगलम् एव च
the pair of armsदोनों भुजाओं की
षट्-अंग-सहितः देवः
the god with his six limbsषडङ्ग सहित देव
नित्यम् रक्षतु भैरवः
may Bhairava protect alwaysभैरव सदा रक्षा करे

Verse 13

ॐ ह्रीं वटुकाय सततं सर्वांगं मम सर्वदा ॥
ॐ ह्रीं पादौ महाकालः पातु वीरासनो हृदि ॥ १३ ॥

oṃ hrīṃ vaṭukāya satataṃ sarvāṃgaṃ mama sarvadā
oṃ hrīṃ pādau mahākālaḥ pātu vīrāsano hṛdi

ॐ ह्रीं वटुकाय सततम्सर्व-अंगम् मम सर्वदाॐ ह्रीं पादौ महाकालः पातुवीरासनः हृदि
हिन्दी अर्थ

ॐ ह्रीं वटुकाय निरन्तर मेरे सब अङ्गों की सदा रक्षा करे; ॐ ह्रीं, महाकाल पैरों की रक्षा करे, और वीरासन वाला हृदय की;

English sense

oṃ hrīṃ vaṭukāya constantly guard all my limbs, always; oṃ hrīṃ, may Mahākāla protect my feet, and he who sits in the hero-posture my heart;

पदार्थ · word by word
ॐ ह्रीं वटुकाय सततम्
oṃ hrīṃ vaṭukāya constantlyॐ ह्रीं वटुकाय निरन्तर
सर्व-अंगम् मम सर्वदा
all my limbs, alwaysमेरे सब अङ्ग, सदा
ॐ ह्रीं पादौ महाकालः पातु
oṃ hrīṃ, may Mahākāla protect the feetॐ ह्रीं, महाकाल पैरों की रक्षा करे
वीरासनः हृदि
the one in the hero-posture, the heartवीरासन वाला हृदय की

Verse 14

ॐ ह्रीं कालः शिरः पातु कंठदेशे तु भैरवः ॥
गणराट् पातु जिह्वायामष्टभिः शक्तिभिः सह ॥ १४ ॥

oṃ hrīṃ kālaḥ śiraḥ pātu kaṃṭhadeśe tu bhairavaḥ
gaṇarāṭ pātu jihvāyāmaṣṭabhiḥ śaktibhiḥ saha

ॐ ह्रीं कालः शिरः पातुकंठ-देशे तु भैरवःगण-राट् पातु जिह्वायाम्अष्टभिः शक्तिभिः सह
हिन्दी अर्थ

ॐ ह्रीं, काल सिर की और भैरव कण्ठ-प्रदेश की रक्षा करे; गणराज आठ शक्तियों के साथ जिह्वा की रक्षा करे;

English sense

oṃ hrīṃ, may Kāla protect my head and Bhairava the region of my throat; may the king of hosts, with the eight śaktis, protect my tongue;

पदार्थ · word by word
ॐ ह्रीं कालः शिरः पातु
oṃ hrīṃ, may Kāla protect the headॐ ह्रीं, काल सिर की रक्षा करे
कंठ-देशे तु भैरवः
and Bhairava the region of the throatऔर भैरव कण्ठ-प्रदेश की
गण-राट् पातु जिह्वायाम्
may the king of hosts protect the tongueगणराज जिह्वा की रक्षा करे
अष्टभिः शक्तिभिः सह
together with the eight śaktisआठ शक्तियों के साथ

Verse 15

ॐ ह्रीं दंडपाणिर्गुह्यमूले भैरवीसहितस्तथा ॥
ॐ ह्रीं विश्वनाथः सदा पातु सर्वांगं मम सर्वदा ॥ १५ ॥

oṃ hrīṃ daṃḍapāṇirguhyamūle bhairavīsahitastathā
oṃ hrīṃ viśvanāthaḥ sadā pātu sarvāṃgaṃ mama sarvadā

ॐ ह्रीं दंड-पाणिः गुह्य-मूलेभैरवी-सहितः तथाॐ ह्रीं विश्व-नाथः सदा पातुसर्व-अंगम् मम सर्वदा
हिन्दी अर्थ

ॐ ह्रीं, भैरवी सहित दण्डपाणि गुह्य-मूल की रक्षा करे; ॐ ह्रीं, विश्वनाथ सदा मेरे सब अङ्गों की रक्षा करे।

English sense

oṃ hrīṃ, may the staff-bearer with Bhairavī protect the root of my private part; oṃ hrīṃ, may the lord of the world ever protect all my limbs, always.

पदार्थ · word by word
ॐ ह्रीं दंड-पाणिः गुह्य-मूले
oṃ hrīṃ, the staff-bearer at the root of the private partॐ ह्रीं, दण्डपाणि गुह्य-मूल की
भैरवी-सहितः तथा
together with Bhairavīभैरवी सहित
ॐ ह्रीं विश्व-नाथः सदा पातु
oṃ hrīṃ, may the lord of the world protect alwaysॐ ह्रीं, विश्वनाथ सदा रक्षा करे
सर्व-अंगम् मम सर्वदा
all my limbs, alwaysमेरे सब अङ्गों की, सदा

Verse 16

ॐ ह्रीं अन्नपूर्णा सदा पातु चांसौ रक्षतु चंडिका ॥
असितांगः शिरः पातु ललाटं रुरुभैरवः ॥ १६ ॥

oṃ hrīṃ annapūrṇā sadā pātu cāṃsau rakṣatu caṃḍikā
asitāṃgaḥ śiraḥ pātu lalāṭaṃ rurubhairavaḥ

ॐ ह्रीं अन्नपूर्णा सदा पातुच अंसौ रक्षतु चंडिकाअसितांगः शिरः पातुललाटम् रुरु-भैरवः
हिन्दी अर्थ

ॐ ह्रीं, अन्नपूर्णा सदा रक्षा करे, और चण्डिका कन्धों की; असिताङ्ग सिर की और रुरु भैरव ललाट की रक्षा करे;

English sense

oṃ hrīṃ, may Annapūrṇā always protect me, and Caṇḍikā guard my shoulders; may Asitāṅga protect my head and Ruru Bhairava my forehead;

पदार्थ · word by word
ॐ ह्रीं अन्नपूर्णा सदा पातु
oṃ hrīṃ, may Annapūrṇā always protectॐ ह्रीं, अन्नपूर्णा सदा रक्षा करे
च अंसौ रक्षतु चंडिका
and may Caṇḍikā guard the shouldersऔर चण्डिका कन्धों की रक्षा करे
असितांगः शिरः पातु
may Asitāṅga protect the headअसिताङ्ग सिर की रक्षा करे
ललाटम् रुरु-भैरवः
the forehead, Ruru Bhairavaललाट की रुरु भैरव

Verse 17

ॐ ह्रीं चंडभैरवः पातु वक्त्रं कंठं श्रीक्रोधभैरवः ॥
उन्मत्तभैरवः पातु हृदयं मम सर्वदा ॥ १७ ॥

oṃ hrīṃ caṃḍabhairavaḥ pātu vaktraṃ kaṃṭhaṃ śrīkrodhabhairavaḥ
unmattabhairavaḥ pātu hṛdayaṃ mama sarvadā

ॐ ह्रीं चंड-भैरवः पातु वक्त्रम्कंठम् श्री-क्रोध-भैरवःउन्मत्त-भैरवः पातु हृदयम्मम सर्वदा
हिन्दी अर्थ

ॐ ह्रीं, चण्ड भैरव मुख की, श्रीक्रोध भैरव कण्ठ की, और उन्मत्त भैरव सदा मेरे हृदय की रक्षा करे;

English sense

oṃ hrīṃ, may Caṇḍa Bhairava protect my face, Śrī Krodha Bhairava my throat, and Unmatta Bhairava my heart, always;

पदार्थ · word by word
ॐ ह्रीं चंड-भैरवः पातु वक्त्रम्
oṃ hrīṃ, may Caṇḍa Bhairava protect the faceॐ ह्रीं, चण्ड भैरव मुख की रक्षा करे
कंठम् श्री-क्रोध-भैरवः
the throat, Śrī Krodha Bhairavaकण्ठ की श्रीक्रोध भैरव
उन्मत्त-भैरवः पातु हृदयम्
may Unmatta Bhairava protect the heartउन्मत्त भैरव हृदय की रक्षा करे
मम सर्वदा
mine, alwaysमेरे, सदा

Verse 18

ॐ ह्रीं नाभिदेशे कपाली च लिंगे भीषणभैरवः ॥
संहारभैरवः पातु मूलाधारं च सर्वदा ॥ १८ ॥

oṃ hrīṃ nābhideśe kapālī ca liṃge bhīṣaṇabhairavaḥ
saṃhārabhairavaḥ pātu mūlādhāraṃ ca sarvadā

ॐ ह्रीं नाभि-देशे कपाली चलिंगे भीषण-भैरवःसंहार-भैरवः पातुमूलाधारम् च सर्वदा
हिन्दी अर्थ

ॐ ह्रीं, नाभि-प्रदेश में कपाली, लिङ्ग पर भीषण भैरव; संहार भैरव सदा मूलाधार की रक्षा करे;

English sense

oṃ hrīṃ, Kapālī on the region of my navel, Bhīṣaṇa Bhairava on my liṅga; may Saṃhāra Bhairava always protect my mūlādhāra;

पदार्थ · word by word
ॐ ह्रीं नाभि-देशे कपाली च
oṃ hrīṃ, Kapālī on the region of the navelॐ ह्रीं, नाभि-प्रदेश में कपाली
लिंगे भीषण-भैरवः
on the liṅga, Bhīṣaṇa Bhairavaलिङ्ग पर भीषण भैरव
संहार-भैरवः पातु
may Saṃhāra Bhairava protectसंहार भैरव रक्षा करे
मूलाधारम् च सर्वदा
the mūlādhāra, alwaysमूलाधार की, सदा

Verse 19

ॐ ह्रीं बाहुयुग्मं सदा पातु भैरवो मम केवलम् ॥
हंसबीजं पातु हृदि सोऽहं रक्षतु पादयोः ॥ १९ ॥

oṃ hrīṃ bāhuyugmaṃ sadā pātu bhairavo mama kevalam
haṃsabījaṃ pātu hṛdi so'haṃ rakṣatu pādayoḥ

ॐ ह्रीं बाहु-युग्मम् सदा पातुभैरवः मम केवलम्हंस-बीजम् पातु हृदिसः अहम् रक्षतु पादयोः
हिन्दी अर्थ

ॐ ह्रीं, केवल भैरव सदा मेरी दोनों भुजाओं की रक्षा करे; हंस-बीज हृदय की और सोऽहं पैरों की रक्षा करे;

English sense

oṃ hrīṃ, may Bhairava alone always protect my two arms; may the haṃsa bīja protect my heart and so'ham guard my feet;

पदार्थ · word by word
ॐ ह्रीं बाहु-युग्मम् सदा पातु
oṃ hrīṃ, may he always protect the pair of armsॐ ह्रीं, दोनों भुजाओं की सदा रक्षा करे
भैरवः मम केवलम्
Bhairava alone, mineकेवल भैरव, मेरी
हंस-बीजम् पातु हृदि
may the haṃsa bīja protect the heartहंस-बीज हृदय की रक्षा करे
सः अहम् रक्षतु पादयोः
may so'ham guard the feetसोऽहं पैरों की रक्षा करे

Verse 20

ॐ ह्रीं प्राणापानौ समानं च उदानं व्यानमेव च ॥
रक्षतु द्वारमूले च दश दिक्षु समंततः ॥ २० ॥

oṃ hrīṃ prāṇāpānau samānaṃ ca udānaṃ vyānameva ca
rakṣatu dvāramūle ca daśa dikṣu samaṃtataḥ

ॐ ह्रीं प्राण-अपानौ समानम् चउदानम् व्यानम् एव चरक्षतु द्वार-मूले चदश दिक्षु समंततः
हिन्दी अर्थ

ॐ ह्रीं, वह मेरे प्राण, अपान, समान, उदान और व्यान की, द्वार-मूल में और दसों दिशाओं में चारों ओर रक्षा करे;

English sense

oṃ hrīṃ, may he guard my prāṇa, apāna, samāna, udāna and vyāna, at the root of the door and in the ten directions all around;

पदार्थ · word by word
ॐ ह्रीं प्राण-अपानौ समानम् च
oṃ hrīṃ, the prāṇa and apāna, the samānaॐ ह्रीं, प्राण-अपान, समान
उदानम् व्यानम् एव च
the udāna and the vyānaउदान और व्यान
रक्षतु द्वार-मूले च
may he guard at the root of the doorद्वार-मूल में रक्षा करे
दश दिक्षु समंततः
in the ten directions, all aroundदसों दिशाओं में, चारों ओर

Verse 21

ॐ ह्रीं प्रणवं पातु सर्वांगं लज्जाबीजं महाभये ॥
इति श्रीब्रह्मकवचं भैरवस्य प्रकीर्तितम् ॥ २१ ॥

oṃ hrīṃ praṇavaṃ pātu sarvāṃgaṃ lajjābījaṃ mahābhaye
iti śrībrahmakavacaṃ bhairavasya prakīrtitam

ॐ ह्रीं प्रणवम् पातु सर्व-अंगम्लज्जा-बीजम् महा-भयेइति श्री-ब्रह्म-कवचम्भैरवस्य प्रकीर्तितम्
हिन्दी अर्थ

ॐ ह्रीं, प्रणव सब अङ्गों की और लज्जा-बीज महाभय में रक्षा करे। इस प्रकार भैरव का श्री ब्रह्म-कवच कहा गया,

English sense

oṃ hrīṃ, may the praṇava protect all my limbs, and the seed of shame in great danger. Thus the holy Brahma-kavaca of Bhairava has been proclaimed,

पदार्थ · word by word
ॐ ह्रीं प्रणवम् पातु सर्व-अंगम्
oṃ hrīṃ, may the praṇava protect all the limbsॐ ह्रीं, प्रणव सब अङ्गों की रक्षा करे
लज्जा-बीजम् महा-भये
the seed of shame in great dangerलज्जा-बीज महाभय में
इति श्री-ब्रह्म-कवचम्
thus the holy Brahma-kavacaयह श्री ब्रह्म-कवच
भैरवस्य प्रकीर्तितम्
of Bhairava has been proclaimedभैरव का कहा गया

Verse 22

चतुर्वर्गप्रदं नित्यं स्वयं देवप्रकाशितम् ॥
यः पठेच्छृणुयान्नित्यं धारयेत्कवचोत्तमम् ॥ २२ ॥

caturvargapradaṃ nityaṃ svayaṃ devaprakāśitam
yaḥ paṭhecchṛṇuyānnityaṃ dhārayetkavacottamam

चतुर्वर्ग-प्रदम् नित्यम्स्वयम् देव-प्रकाशितम्यः पठेत् शृणुयात् नित्यम्धारयेत् कवच-उत्तमम्
हिन्दी अर्थ

सदा चारों पुरुषार्थ देने वाला, स्वयं देव द्वारा प्रकाशित। जो इसे नित्य पढ़े या सुने, या इस उत्तम कवच को धारण करे,

English sense

always granting the four aims, revealed by the god himself. He who recites or hears it daily, or wears this best of kavacas,

पदार्थ · word by word
चतुर्वर्ग-प्रदम् नित्यम्
always granting the four aimsसदा चारों पुरुषार्थ देने वाला
स्वयम् देव-प्रकाशितम्
revealed by the god himselfस्वयं देव द्वारा प्रकाशित
यः पठेत् शृणुयात् नित्यम्
he who recites or hears it dailyजो इसे नित्य पढ़े या सुने
धारयेत् कवच-उत्तमम्
or wears this best of kavacasया इस उत्तम कवच को धारण करे

Verse 23

सदानंदमयो भूत्वा लभते परमं पदम् ॥
य इदं कवचं देवि चिन्तयेन्मन्मुखोदितम् ॥ २३ ॥

sadānaṃdamayo bhūtvā labhate paramaṃ padam
ya idaṃ kavacaṃ devi cintayenmanmukhoditam

सदा-आनंद-मयः भूत्वालभते परमम् पदम्यः इदम् कवचम् देविचिन्तयेत् मत्-मुख-उदितम्
हिन्दी अर्थ

सदा आनन्दमय होकर परम पद पाता है। हे देवी, जो मेरे मुख से कहे इस कवच का चिन्तन करे —

English sense

becomes full of everlasting bliss and gains the highest abode. He who contemplates this kavaca spoken from my mouth, Goddess —

पदार्थ · word by word
सदा-आनंद-मयः भूत्वा
becoming full of everlasting blissसदा आनन्दमय होकर
लभते परमम् पदम्
gains the highest abodeपरम पद पाता है
यः इदम् कवचम् देवि
he who this kavaca, Goddessजो यह कवच, हे देवी
चिन्तयेत् मत्-मुख-उदितम्
contemplates, spoken from my mouthचिन्तन करे, मेरे मुख से कहा

Verse 24

कोटिजन्मार्जितं पापं तस्य नश्यति तत्क्षणात् ॥
जलमध्येऽग्निमध्ये वा दुर्गमे शत्रुसंकटे ॥ २४ ॥

koṭijanmārjitaṃ pāpaṃ tasya naśyati tatkṣaṇāt
jalamadhye'gnimadhye vā durgame śatrusaṃkaṭe

कोटि-जन्म-अर्जितम् पापम्तस्य नश्यति तत्-क्षणात्जल-मध्ये अग्नि-मध्ये वादुर्गमे शत्रु-संकटे
हिन्दी अर्थ

उसका करोड़ जन्मों का संचित पाप उसी क्षण नष्ट हो जाता है। जल में या अग्नि में, दुर्गम स्थान में, शत्रु-संकट में,

English sense

his sin gathered in ten million births perishes that instant. In water or in fire, in hard places, in peril from enemies,

पदार्थ · word by word
कोटि-जन्म-अर्जितम् पापम्
the sin gathered in ten million birthsकरोड़ जन्मों का संचित पाप
तस्य नश्यति तत्-क्षणात्
of his perishes that instantउसका उसी क्षण नष्ट होता है
जल-मध्ये अग्नि-मध्ये वा
in water or in fireजल में या अग्नि में
दुर्गमे शत्रु-संकटे
in hard places, in peril from enemiesदुर्गम स्थान में, शत्रु-संकट में

Verse 25

कवचस्मरणादेवि सर्वत्र विजयी भवेत् ॥
भक्तियुक्तेन मनसा कवचं पूजयेद्यदि ॥ २५ ॥

kavacasmaraṇādevi sarvatra vijayī bhavet
bhaktiyuktena manasā kavacaṃ pūjayedyadi

कवच-स्मरणात् देविसर्वत्र विजयी भवेत्भक्ति-युक्तेन मनसाकवचम् पूजयेत् यदि
हिन्दी अर्थ

हे देवी, कवच के स्मरण से वह सर्वत्र विजयी होता है। यदि भक्ति-युक्त मन से वह कवच की पूजा करे,

English sense

by remembering the kavaca, Goddess, he becomes victorious everywhere. If with a mind full of devotion he worships the kavaca,

पदार्थ · word by word
कवच-स्मरणात् देवि
by remembering the kavaca, Goddessकवच के स्मरण से, हे देवी
सर्वत्र विजयी भवेत्
he becomes victorious everywhereवह सर्वत्र विजयी होता है
भक्ति-युक्तेन मनसा
with a mind full of devotionभक्ति-युक्त मन से
कवचम् पूजयेत् यदि
if he worships the kavacaयदि कवच की पूजा करे

Verse 26

कामतुल्यस्तु नारीणां रिपूणां च यमोपमः ॥
तस्य पादांबुजद्वंद्वं राज्ञां मुकुटभूषणम् ॥ २६ ॥

kāmatulyastu nārīṇāṃ ripūṇāṃ ca yamopamaḥ
tasya pādāṃbujadvaṃdvaṃ rājñāṃ mukuṭabhūṣaṇam

काम-तुल्यः तु नारीणाम्रिपूणाम् च यम-उपमःतस्य पाद-अंबुज-द्वंद्वम्राज्ञाम् मुकुट-भूषणम्
हिन्दी अर्थ

वह स्त्रियों के लिए कामदेव के समान और शत्रुओं के लिए यम के समान होता है; उसके दोनों चरण-कमल राजाओं के मुकुट का भूषण होते हैं।

English sense

he is like Kāma to women and like Yama to enemies; his pair of lotus feet is the ornament of kings' crowns.

पदार्थ · word by word
काम-तुल्यः तु नारीणाम्
like Kāma to womenस्त्रियों के लिए कामदेव के समान
रिपूणाम् च यम-उपमः
and like Yama to enemiesऔर शत्रुओं के लिए यम के समान
तस्य पाद-अंबुज-द्वंद्वम्
his pair of lotus feetउसके दोनों चरण-कमल
राज्ञाम् मुकुट-भूषणम्
is the ornament of kings' crownsराजाओं के मुकुट का भूषण

Verse 27

तस्य भूतिं विलोक्यैव कुबेरोऽपि तिरस्कृतः ॥
यस्य विज्ञानमात्रेण मंत्रसिद्धिर्न संशयः ॥ २७ ॥

tasya bhūtiṃ vilokyaiva kubero'pi tiraskṛtaḥ
yasya vijñānamātreṇa maṃtrasiddhirna saṃśayaḥ

तस्य भूतिम् विलोक्य एवकुबेरः अपि तिरस्कृतःयस्य विज्ञान-मात्रेणमंत्र-सिद्धिः न संशयः
हिन्दी अर्थ

उसकी सम्पत्ति देखकर ही कुबेर भी लज्जित होता है; जिसके जानने मात्र से मन्त्र-सिद्धि होती है, इसमें सन्देह नहीं।

English sense

Merely seeing his prosperity even Kubera is put to shame; by the mere knowing of this kavaca the mantra is accomplished, no doubt.

पदार्थ · word by word
तस्य भूतिम् विलोक्य एव
merely seeing his prosperityउसकी सम्पत्ति देखकर ही
कुबेरः अपि तिरस्कृतः
even Kubera is put to shameकुबेर भी लज्जित होता है
यस्य विज्ञान-मात्रेण
by the mere knowing of whichजिसके जानने मात्र से
मंत्र-सिद्धिः न संशयः
the mantra is accomplished, no doubtमन्त्र-सिद्धि होती है, सन्देह नहीं

Verse 28

इदं कवचमज्ञात्वा यो जपेद्वटुकं नरः ॥
न चाप्नोति फलं तस्य परं नरकमाप्नुयात् ॥ २८ ॥

idaṃ kavacamajñātvā yo japedvaṭukaṃ naraḥ
na cāpnoti phalaṃ tasya paraṃ narakamāpnuyāt

इदम् कवचम् अज्ञात्वायः जपेत् वटुकम् नरःन च आप्नोति फलम् तस्यपरम् नरकम् आप्नुयात्
हिन्दी अर्थ

जो मनुष्य इस कवच को जाने बिना वटुक का जप करे, वह उसका फल नहीं पाता बल्कि नरक पाता है;

English sense

The man who recites the Vaṭuka mantra without knowing this kavaca does not gain its fruit but gains hell instead;

पदार्थ · word by word
इदम् कवचम् अज्ञात्वा
without knowing this kavacaइस कवच को जाने बिना
यः जपेत् वटुकम् नरः
the man who recites Vaṭukaजो मनुष्य वटुक का जप करे
न च आप्नोति फलम् तस्य
he does not gain its fruitवह उसका फल नहीं पाता
परम् नरकम् आप्नुयात्
but gains hell insteadबल्कि नरक पाता है

Verse 29

मन्वंतरत्रयं स्थित्वा तिर्यग्योनिषु जायते ॥
इह लोके महारोगी दारिद्र्येणातिपीडितः ॥ २९ ॥

manvaṃtaratrayaṃ sthitvā tiryagyoniṣu jāyate
iha loke mahārogī dāridryeṇātipīḍitaḥ

मन्वंतर-त्रयम् स्थित्वातिर्यक्-योनिषु जायतेइह लोके महा-रोगीदारिद्र्येण अति-पीडितः
हिन्दी अर्थ

तीन मन्वन्तर वहाँ रहकर वह पशु-योनियों में जन्मता है, और इस लोक में दरिद्रता से अति पीड़ित महारोगी होता है।

English sense

having stayed there three manvantaras he is born in animal wombs, and in this world is a great invalid sorely afflicted by poverty.

पदार्थ · word by word
मन्वंतर-त्रयम् स्थित्वा
having stayed three manvantarasतीन मन्वन्तर रहकर
तिर्यक्-योनिषु जायते
he is born in animal wombsपशु-योनियों में जन्मता है
इह लोके महा-रोगी
in this world, a great invalidइस लोक में महारोगी
दारिद्र्येण अति-पीडितः
sorely afflicted by povertyदरिद्रता से अति पीड़ित

Verse 30

शत्रूणां वशगो भूत्वा करपात्री भवेज्जडः ॥
देयं पुत्राय शिष्याय शांताय प्रियवादिने ॥ ३० ॥

śatrūṇāṃ vaśago bhūtvā karapātrī bhavejjaḍaḥ
deyaṃ putrāya śiṣyāya śāṃtāya priyavādine

शत्रूणाम् वश-गः भूत्वाकर-पात्री भवेत् जडःदेयम् पुत्राय शिष्यायशांताय प्रिय-वादिने
हिन्दी अर्थ

शत्रुओं के वश में होकर वह हाथ पसारे भीख माँगने वाला जड़ हो जाता है। यह पुत्र, शिष्य, शान्त और प्रिय बोलने वाले को देना चाहिए,

English sense

Falling under the sway of enemies he becomes a dullard begging with his hands. It is to be given to a son, a disciple, one calm and kindly-spoken,

पदार्थ · word by word
शत्रूणाम् वश-गः भूत्वा
falling under the sway of enemiesशत्रुओं के वश में होकर
कर-पात्री भवेत् जडः
he becomes a dullard begging with his handsहाथ पसारे भीख माँगने वाला जड़ होता है
देयम् पुत्राय शिष्याय
it is to be given to a son, a discipleयह पुत्र, शिष्य को देना चाहिए
शांताय प्रिय-वादिने
to one calm and kindly-spokenशान्त और प्रिय बोलने वाले को

Verse 31

कार्पण्यरहितायालं वटुभक्तिरताय च ॥
योऽपरागे प्रदाता वै तस्य स्यादतिसत्वरम् ॥ ३१ ॥

kārpaṇyarahitāyālaṃ vaṭubhaktiratāya ca
yo'parāge pradātā vai tasya syādatisatvaram

कार्पण्य-रहिताय अलम्वटु-भक्ति-रताय चयः अपरागे प्रदाता वैतस्य स्यात् अति-सत्वरम्
हिन्दी अर्थ

कृपणता से पूरी तरह रहित और वटु की भक्ति में रत को। जो इसे अनुराग-हीन को देता है — उसे अति शीघ्र

English sense

to one wholly free of meanness and devoted to the worship of Vaṭu. He who gives it to one without devotion — for him very quickly

पदार्थ · word by word
कार्पण्य-रहिताय अलम्
to one wholly free of meannessकृपणता से पूरी तरह रहित को
वटु-भक्ति-रताय च
and devoted to the worship of Vaṭuऔर वटु की भक्ति में रत को
यः अपरागे प्रदाता वै
he who gives it to one without devotionजो अनुराग-हीन को देता है
तस्य स्यात् अति-सत्वरम्
for him it comes very quicklyउसे अति शीघ्र होता है

Verse 32

आयुर्विद्या यशो धर्मं बलं चैव न संशयः ॥
इति ते कथितं देवि गोपनीयं स्वयोनिवत् ॥ ३२ ॥

āyurvidyā yaśo dharmaṃ balaṃ caiva na saṃśayaḥ
iti te kathitaṃ devi gopanīyaṃ svayonivat

आयुः विद्या यशः धर्मम्बलम् च एव न संशयःइति ते कथितम् देविगोपनीयम् स्व-योनिवत्
हिन्दी अर्थ

आयु, विद्या, यश, धर्म और बल नष्ट हो जाते हैं, इसमें सन्देह नहीं। हे देवी, यह तुम्हें कहा; इसे अपने गुह्याङ्ग की तरह गुप्त रखना चाहिए।

English sense

Life, learning, fame, dharma and strength are lost, no doubt. Thus I have told you, Goddess; it is to be kept hidden like one's own private parts.

पदार्थ · word by word
आयुः विद्या यशः धर्मम्
life, learning, fame, dharmaआयु, विद्या, यश, धर्म
बलम् च एव न संशयः
and strength (are lost), no doubtऔर बल (नष्ट होते हैं), सन्देह नहीं
इति ते कथितम् देवि
thus I have told you, Goddessयह तुम्हें कहा, हे देवी
गोपनीयम् स्व-योनिवत्
to be kept hidden like one's own private partsअपने गुह्याङ्ग की तरह गुप्त रखने योग्य
इति श्रीरुद्रयामलोक्तं श्रीवटुकभैरवब्रह्मकवचं संपूर्णम् ॥

Terms on this page

Bhairava भैरव A fierce form of Shiva, worshipped at home in gentler forms like Batuk or Bal Bhairava, protecting the household alongside the family deity.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Kavach कवच A protective text or armor recited for a deity's shielding power — such as the Durga Kavach or Hanuman Kavach.
Batuk Bhairava बटुक भैरव The gentler, child-like form of Bhairava — worshipped at home via a picture, idol, or small silver Trishul.
Rudrayamala Tantra रुद्रयामल तंत्र A major Tantric scripture cited as the source of several Bhairava and Kali rites, including the Batuk Bhairav Ashtottara Shatanama and the Shree Kalika Kavach.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras