Told by Yājñavalkya · kavaca

श्रीशिवरक्षास्तोत्रम्

Shiva Raksha Stotram — A shield of Śiva's names, limb by limb

Also called the Abhayaṅkara Kavaca, the armour that makes one fearless. After a short meditation on Shiva with Gaurī and Vināyaka, the hymn goes down the body from head to feet and gives each part to one of his names: the bearer of the Gaṅgā for the head, the blue-throated one for the neck, the ocean of compassion for the feet.

Verse 1

चरितं देवदेवस्य महादेवस्य पावनम् ।
अपारं परमोदारं चतुर्वर्गस्य साधनम् ॥ १ ॥

caritaṃ devadevasya mahādevasya pāvanam |
apāraṃ paramodāraṃ caturvargasya sādhanam ||

चरितम्देवदेवस्यमहादेवस्यपावनम्अपारम्परमोदारम्चतुर्वर्गस्यसाधनम्
हिन्दी अर्थ

देवों के देव महादेव का चरित्र पवित्र करने वाला है। वह अपार है, बहुत उदार है, और जीवन के चारों पुरुषार्थ पाने का साधन है।

English sense

The story of Mahādeva, god of gods, makes one pure. It is boundless and most generous, and it is a means to all four aims of life.

पदार्थ · word by word
चरितम्
the storyचरित्र
देवदेवस्य
god of godsदेवों के देव
महादेवस्य
of Mahādevaमहादेव का
पावनम्
makes one pureपवित्र करने वाला
अपारम्
boundlessअपार
परमोदारम्
most generousबहुत उदार
चतुर्वर्गस्य
all four aims of lifeचारों पुरुषार्थ
साधनम्
a meansसाधन

ध्यानम्Meditation

Verse 2

गौरीविनायकोपेतं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रकम् ।
शिवं ध्यात्वा दशभुजं शिवरक्षां पठेन्नरः ॥ २ ॥

gaurīvināyakopetaṃ pañcavaktraṃ trinetrakam |
śivaṃ dhyātvā daśabhujaṃ śivarakṣāṃ paṭhennaraḥ ||

गौरीविनायकोपेतम्पञ्चवक्त्रम्त्रिनेत्रकम्शिवम्ध्यात्वादशभुजम्शिवरक्षाम्पठेत् नरः
हिन्दी अर्थ

पहले गौरी और विनायक के साथ बैठे, पाँच मुख, तीन नेत्र और दस भुजाओं वाले शिव का ध्यान करो। फिर मनुष्य यह शिवरक्षा पढ़े।

English sense

First meditate on Śiva with Gaurī and Vināyaka beside him, five-faced, three-eyed and ten-armed. Then a person should recite this Śiva Rakṣā.

पदार्थ · word by word
गौरीविनायकोपेतम्
with Gaurī and Vināyaka beside himगौरी और विनायक के साथ
पञ्चवक्त्रम्
five-facedपाँच मुख
त्रिनेत्रकम्
three-eyedतीन नेत्र
शिवम्
on Śivaशिव का
ध्यात्वा
meditateध्यान करके
दशभुजम्
ten-armedदस भुजाओं वाले
शिवरक्षाम्
this Śiva Rakṣāशिवरक्षा
पठेत् नरः
a person should reciteमनुष्य पढ़े

रक्षाThe protection

Verse 3

गङ्गाधरः शिरः पातु फालमर्धेन्दुशेखरः ।
नयने मदनध्वंसी कर्णौ सर्पविभूषणः ॥ ३ ॥

gaṅgādharaḥ śiraḥ pātu phālamardhenduśekharaḥ |
nayane madanadhvaṃsī karṇau sarpavibhūṣaṇaḥ ||

गङ्गाधरःशिरःपातुफालम्अर्धेन्दुशेखरःनयनेमदनध्वंसीकर्णौसर्पविभूषणः
हिन्दी अर्थ

गङ्गा को धारण करने वाले मेरे सिर की रक्षा करें, आधे चाँद का मुकुट पहनने वाले माथे की, कामदेव का नाश करने वाले आँखों की, और साँपों से सजे कानों की।

English sense

May the bearer of the Gaṅgā guard my head; the one crowned with the half-moon, my forehead; the destroyer of the god of love, my eyes; the one adorned with snakes, my ears.

पदार्थ · word by word
गङ्गाधरः
the bearer of the Gaṅgāगङ्गा को धारण करने वाले
शिरः
headसिर
पातु
may guardरक्षा करें
फालम्
foreheadमाथा
अर्धेन्दुशेखरः
crowned with the half-moonआधे चाँद का मुकुट पहनने वाले
नयने
eyesआँखें
मदनध्वंसी
destroyer of the god of loveकामदेव का नाश करने वाले
कर्णौ
earsकान
सर्पविभूषणः
adorned with snakesसाँपों से सजे

Verse 4

घ्राणं पातु पुरारातिः मुखं पातु जगत्पतिः ।
जिह्वां वागीश्वरः पातु कन्धरां शितिकन्धरः ॥ ४ ॥

ghrāṇaṃ pātu purārātiḥ mukhaṃ pātu jagatpatiḥ |
jihvāṃ vāgīśvaraḥ pātu kandharāṃ śitikandharaḥ ||

घ्राणम्पुरारातिःमुखम्जगत्पतिःजिह्वाम्वागीश्वरःकन्धराम्शितिकन्धरः
हिन्दी अर्थ

त्रिपुर के शत्रु मेरी नाक की रक्षा करें, जगत् के स्वामी मुख की, वाणी के स्वामी जीभ की, और काले कण्ठ वाले गर्दन की।

English sense

May the enemy of the three cities guard my nose; the lord of the world, my mouth; the lord of speech, my tongue; the dark-throated one, my neck.

पदार्थ · word by word
घ्राणम्
noseनाक
पुरारातिः
enemy of the three citiesत्रिपुर के शत्रु
मुखम्
mouthमुख
जगत्पतिः
lord of the worldजगत् के स्वामी
जिह्वाम्
tongueजीभ
वागीश्वरः
lord of speechवाणी के स्वामी
कन्धराम्
neckगर्दन
शितिकन्धरः
the dark-throated oneकाले कण्ठ वाले

Verse 5

श्रीकण्ठः पातु मे कण्ठं स्कन्धौ विश्वधुरन्धरः ।
भुजौ भूभारसंहर्ता करौ पातु पिनाकधृक् ॥ ५ ॥

śrīkaṇṭhaḥ pātu me kaṇṭhaṃ skandhau viśvadhurandharaḥ |
bhujau bhūbhārasaṃhartā karau pātu pinākadhṛk ||

श्रीकण्ठःमे कण्ठम्स्कन्धौविश्वधुरन्धरःभुजौभूभारसंहर्ताकरौपिनाकधृक्
हिन्दी अर्थ

श्रीकण्ठ मेरे गले की रक्षा करें, विश्व का भार उठाने वाले कन्धों की, धरती का बोझ हटाने वाले भुजाओं की, और पिनाक धनुष धारण करने वाले हाथों की।

English sense

May Śrīkaṇṭha guard my throat; the one who bears the load of the universe, my shoulders; the one who removes the earth's burden, my arms; the holder of the Pināka bow, my hands.

पदार्थ · word by word
श्रीकण्ठः
Śrīkaṇṭhaश्रीकण्ठ
मे कण्ठम्
my throatमेरे गले
स्कन्धौ
shouldersकन्धे
विश्वधुरन्धरः
who bears the load of the universeविश्व का भार उठाने वाले
भुजौ
armsभुजाएँ
भूभारसंहर्ता
who removes the earth's burdenधरती का बोझ हटाने वाले
करौ
handsहाथ
पिनाकधृक्
holder of the Pināka bowपिनाक धनुष धारण करने वाले

Verse 6

हृदयं शङ्करः पातु जठरं गिरिजापतिः ।
नाभिं मृत्युञ्जयः पातु कटिं व्याघ्राजिनाम्बरः ॥ ६ ॥

hṛdayaṃ śaṅkaraḥ pātu jaṭharaṃ girijāpatiḥ |
nābhiṃ mṛtyuñjayaḥ pātu kaṭiṃ vyāghrājināmbaraḥ ||

हृदयम्शङ्करःजठरम्गिरिजापतिःनाभिम्मृत्युञ्जयःकटिम्व्याघ्राजिनाम्बरः
हिन्दी अर्थ

शङ्कर मेरे हृदय की रक्षा करें, गिरिजा के पति पेट की, मृत्यु को जीतने वाले नाभि की, और बाघ की खाल पहनने वाले कमर की।

English sense

May Śaṅkara guard my heart; the husband of Girijā, my belly; the conqueror of death, my navel; the one who wears a tiger skin, my waist.

पदार्थ · word by word
हृदयम्
heartहृदय
शङ्करः
Śaṅkaraशङ्कर
जठरम्
bellyपेट
गिरिजापतिः
husband of Girijāगिरिजा के पति
नाभिम्
navelनाभि
मृत्युञ्जयः
conqueror of deathमृत्यु को जीतने वाले
कटिम्
waistकमर
व्याघ्राजिनाम्बरः
who wears a tiger skinबाघ की खाल पहनने वाले

Verse 7

सक्थिनी पातु दीनार्तशरणागतवत्सलः ।
ऊरू महेश्वरः पातु जानुनी जगदीश्वरः ॥ ७ ॥

sakthinī pātu dīnārtaśaraṇāgatavatsalaḥ |
ūrū maheśvaraḥ pātu jānunī jagadīśvaraḥ ||

सक्थिनीदीनार्तशरणागतवत्सलःऊरूमहेश्वरःजानुनीजगदीश्वरः
हिन्दी अर्थ

दीन, दुखी और शरण में आए लोगों से प्रेम करने वाले मेरे कूल्हों की रक्षा करें, महेश्वर जाँघों की, और जगदीश्वर घुटनों की।

English sense

May the one who loves the poor, the suffering and those who come to him for shelter guard my hips; the great lord, my thighs; the lord of the world, my knees.

पदार्थ · word by word
सक्थिनी
hipsकूल्हे
दीनार्तशरणागतवत्सलः
who loves the poor, the suffering and those who come for shelterदीन, दुखी और शरण में आए लोगों से प्रेम करने वाले
ऊरू
thighsजाँघें
महेश्वरः
the great lordमहेश्वर
जानुनी
kneesघुटने
जगदीश्वरः
the lord of the worldजगदीश्वर

Verse 8

जङ्घे पातु जगत्कर्ता गुल्फौ पातु गणाधिपः ।
चरणौ करुणासिन्धुः सर्वाङ्गानि सदाशिवः ॥ ८ ॥

jaṅghe pātu jagatkartā gulphau pātu gaṇādhipaḥ |
caraṇau karuṇāsindhuḥ sarvāṅgāni sadāśivaḥ ||

जङ्घेजगत्कर्तागुल्फौगणाधिपःचरणौकरुणासिन्धुःसर्वाङ्गानिसदाशिवः
हिन्दी अर्थ

जगत् के रचयिता मेरी पिंडलियों की रक्षा करें, गणों के स्वामी टखनों की, करुणा के सागर चरणों की, और सदाशिव सारे अंगों की।

English sense

May the maker of the world guard my shins; the lord of the gaṇas, my ankles; the ocean of compassion, my feet; Sadāśiva, every limb.

पदार्थ · word by word
जङ्घे
shinsपिंडलियाँ
जगत्कर्ता
maker of the worldजगत् के रचयिता
गुल्फौ
anklesटखने
गणाधिपः
lord of the gaṇasगणों के स्वामी
चरणौ
feetचरण
करुणासिन्धुः
ocean of compassionकरुणा के सागर
सर्वाङ्गानि
every limbसारे अंग
सदाशिवः
Sadāśivaसदाशिव

फलश्रुतिःThe fruit of reciting

Verse 9

एतां शिवबलोपेतां रक्षां यः सुकृती पठेत् ।
स भुक्त्वा सकलान् कामान् शिवसायुज्यमाप्नुयात् ॥ ९ ॥

etāṃ śivabalopetāṃ rakṣāṃ yaḥ sukṛtī paṭhet |
sa bhuktvā sakalān kāmān śivasāyujyamāpnuyāt ||

एताम्शिवबलोपेताम्रक्षाम्सुकृतीपठेत्भुक्त्वासकलान् कामान्शिवसायुज्यम्आप्नुयात्
हिन्दी अर्थ

जो पुण्यात्मा शिव के बल से भरी इस रक्षा को पढ़ता है, वह सारी इच्छाएँ भोगकर अन्त में शिव से एक हो जाता है।

English sense

A good person who recites this protection, filled with Śiva's strength, enjoys everything he wishes for and then becomes one with Śiva.

पदार्थ · word by word
एताम्
thisइस
शिवबलोपेताम्
filled with Śiva's strengthशिव के बल से भरी
रक्षाम्
protectionरक्षा
सुकृती
a good personपुण्यात्मा
पठेत्
recitesपढ़ता है
भुक्त्वा
enjoysभोगकर
सकलान् कामान्
everything he wishes forसारी इच्छाएँ
शिवसायुज्यम्
becomes one with Śivaशिव से एक होना
आप्नुयात्
attainsपाता है

Verse 10

ग्रहभूतपिशाचाद्याः त्रैलोक्ये विचरन्ति ये ।
दूरादाशु पलायन्ते शिवनामाभिरक्षणात् ॥ १० ॥

grahabhūtapiśācādyāḥ trailokye vicaranti ye |
dūrādāśu palāyante śivanāmābhirakṣaṇāt ||

ग्रहभूतपिशाचाद्याःत्रैलोक्येविचरन्ति येदूरात्आशुपलायन्तेशिवनामाभिरक्षणात्
हिन्दी अर्थ

तीनों लोकों में घूमने वाले ग्रह, भूत, पिशाच आदि सब, शिव के नामों की रक्षा के कारण, जल्दी ही दूर भाग जाते हैं।

English sense

Planets, spirits, piśācas and all such beings that roam the three worlds quickly run far away, because the names of Śiva protect him.

पदार्थ · word by word
ग्रहभूतपिशाचाद्याः
planets, spirits, piśācas and all such beingsग्रह, भूत, पिशाच आदि
त्रैलोक्ये
the three worldsतीनों लोकों में
विचरन्ति ये
that roamजो घूमते हैं
दूरात्
far awayदूर
आशु
quicklyजल्दी
पलायन्ते
run awayभाग जाते
शिवनामाभिरक्षणात्
because the names of Śiva protectशिव के नामों की रक्षा के कारण

Verse 11

अभयङ्करनामेदं कवचं पार्वतीपतेः ।
भक्त्या बिभर्ति यः कण्ठे तस्य वश्यं जगत्त्रयम् ॥ ११ ॥

abhayaṅkaranāmedaṃ kavacaṃ pārvatīpateḥ |
bhaktyā bibharti yaḥ kaṇṭhe tasya vaśyaṃ jagattrayam ||

अभयङ्करनामइदम् कवचम्पार्वतीपतेःभक्त्याबिभर्ति यः कण्ठेवश्यम्जगत्त्रयम्
हिन्दी अर्थ

पार्वती के पति का यह कवच “अभयङ्कर”, यानी निडर बनाने वाला, कहलाता है। जो भक्ति से इसे कण्ठ में धारण करता है, तीनों लोक उसके वश में होते हैं।

English sense

This armour of Pārvatī's husband is called “the one that makes fearless”. Whoever wears it on the throat with devotion has the three worlds under his sway.

पदार्थ · word by word
अभयङ्करनाम
called “the one that makes fearless”“अभयङ्कर” कहलाता
इदम् कवचम्
this armourयह कवच
पार्वतीपतेः
of Pārvatī's husbandपार्वती के पति का
भक्त्या
with devotionभक्ति से
बिभर्ति यः कण्ठे
whoever wears it on the throatजो कण्ठ में धारण करता है
वश्यम्
under his swayवश में
जगत्त्रयम्
the three worldsतीनों लोक

Verse 12

इमां नारायणः स्वप्ने शिवरक्षां यथाऽदिशत् ।
प्रातरुत्थाय योगीन्द्रो याज्ञवल्क्यः तथाऽलिखत् ॥ १२ ॥

imāṃ nārāyaṇaḥ svapne śivarakṣāṃ yathā'diśat |
prātarutthāya yogīndro yājñavalkyaḥ tathā'likhat ||

इमाम् शिवरक्षाम्नारायणःस्वप्नेयथा अदिशत्प्रातः उत्थाययोगीन्द्रःयाज्ञवल्क्यःतथा अलिखत्
हिन्दी अर्थ

नारायण ने स्वप्न में यह शिवरक्षा जैसे बताई, वैसे ही योगियों में श्रेष्ठ याज्ञवल्क्य ने सुबह उठकर इसे लिख लिया।

English sense

Just as Nārāyaṇa taught this Śiva Rakṣā in a dream, so Yājñavalkya, the best of yogis, rose in the morning and wrote it down.

पदार्थ · word by word
इमाम् शिवरक्षाम्
this Śiva Rakṣāयह शिवरक्षा
नारायणः
Nārāyaṇaनारायण
स्वप्ने
in a dreamस्वप्न में
यथा अदिशत्
just as taughtजैसे बताई
प्रातः उत्थाय
rose in the morningसुबह उठकर
योगीन्द्रः
the best of yogisयोगियों में श्रेष्ठ
याज्ञवल्क्यः
Yājñavalkyaयाज्ञवल्क्य
तथा अलिखत्
so wrote it downवैसे ही लिख लिया
इति श्रीयाज्ञवल्क्यप्रोक्तं शिवरक्षास्तोत्रम् ।

Terms on this page

Mahadeva महादेव An epithet of Shiva, "the great god";
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Parvati पार्वती The daughter of the mountain and consort of Shiva; the questioner to whom much of tantra is expounded.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras