Ascribed to Śaṅkarācārya in its closing line · as given in the Mantra Mahārṇava

श्रीप्रचण्डचण्डिकास्तवराजः

Prachanda Chandika Stavaraja (Shankaracharya) — A king of hymns to Chinnamastā as Pracaṇḍacaṇḍikā

The name Pracaṇḍacaṇḍikā, the fierce Caṇḍikā, is used here for Chhinnamastika, the severed-headed form among the Mahavidyas. The hymn is addressed to her directly: it tells who worships her and how they meditate, how the maṇḍala is drawn and the offerings made, and what the one who recites it three times a day comes to hold. Some verses are hard, and the translation stays close to the words.

अथ प्रचण्डचंडिका छिन्नमस्ता स्तोत्रप्रारंभःThe beginning of the hymn to Pracaṇḍacaṇḍikā (Chinnamastā)

Verse 1

आनंदयित्रि परमेश्वरि वेदगर्भे मातः पुरंदरपुरांतरलंघनेत्रे ।
लक्ष्मीमशेषजगतां परिभावयंतः सन्तो भजंति भवतीं धनदेशलब्ध्यै ॥ १ ॥

ānaṃdayitri parameśvari vedagarbhe mātaḥ puraṃdarapurāṃtaralaṃghanetre
lakṣmīmaśeṣajagatāṃ paribhāvayaṃtaḥ santo bhajaṃti bhavatīṃ dhanadeśalabdhyai

आनंदयित्रिपरमेश्वरिवेदगर्भे मातःपुरंदरपुरांतरलंघनेत्रेलक्ष्मीम् अशेषजगताम्परिभावयंतःसन्तःभजंति भवतीम्धनदेशलब्ध्यै
हिन्दी अर्थ

हे आनंद देने वाली, परमेश्वरि, वेद को गर्भ में धारण करने वाली माता, जिनके नेत्र इन्द्रपुरी को भी लांघ जाते हैं — तुम्हें समस्त जगत की लक्ष्मी मानकर सज्जन कुबेर के धन की प्राप्ति के लिए तुम्हारा भजन करते हैं।

English sense

O giver of joy, supreme sovereign, O mother in whose womb the Veda rests, whose eyes outshine even Indra's city — the good, meditating on you as the wealth of all the worlds, worship you for the attainment of the wealth of the land of Kubera.

पदार्थ · word by word
आनंदयित्रि
O giver of joyहे आनंद देने वाली
परमेश्वरि
O supreme sovereignहे परमेश्वरि
वेदगर्भे मातः
O mother in whose womb the Veda restsवेद को गर्भ में धारण करने वाली माता
पुरंदरपुरांतरलंघनेत्रे
whose eyes outshine even Indra's cityजिनके नेत्र इन्द्रपुरी को भी लांघ जाते हैं
लक्ष्मीम् अशेषजगताम्
as the wealth of all the worldsसमस्त जगत की लक्ष्मी
परिभावयंतः
meditating onमानकर ध्यान करते हुए
सन्तः
the goodसज्जन
भजंति भवतीम्
worship youतुम्हारा भजन करते हैं
धनदेशलब्ध्यै
for the attainment of the wealth of the land of Kuberaकुबेर के धन की प्राप्ति के लिए

Verse 2

लज्जानुगां विमलविद्रुमकांतिकांतां कान्तानुरागरसिकाः परमेश्वरि त्वाम् ।
ये भावयंति मनसा मनुजास्त एते सीमंतिनीभिरनिशं परिभाव्यमानाः ॥ २ ॥

lajjānugāṃ vimalavidrumakāṃtikāṃtāṃ kāntānurāgarasikāḥ parameśvari tvām
ye bhāvayaṃti manasā manujāsta ete sīmaṃtinībhiraniśaṃ paribhāvyamānāḥ

लज्जानुगाम्विमलविद्रुमकांतिकांताम्कान्तानुरागरसिकाःपरमेश्वरि त्वाम्ये भावयंति मनसा मनुजाःते एतेसीमंतिनीभिःअनिशम् परिभाव्यमानाः
हिन्दी अर्थ

हे परमेश्वरि, जो पुरुष प्रियजन के अनुराग-रस का आस्वादन करते हुए तुम्हें लज्जा से युक्त, स्वच्छ मूँगे की कांति से सुंदर मानकर मन में ध्याते हैं, वे सुंदरियों द्वारा निरंतर चाहे जाते हैं।

English sense

O supreme sovereign, those men who, relishing the flavour of a lover's devotion, meditate in their minds upon you as one accompanied by modesty, lovely with the pure sheen of coral — they are ceaselessly held dear in turn by women.

पदार्थ · word by word
लज्जानुगाम्
accompanied by modestyलज्जा से युक्त
विमलविद्रुमकांतिकांताम्
lovely with the pure sheen of coralस्वच्छ मूँगे की कांति से सुंदर
कान्तानुरागरसिकाः
relishing the flavour of a lover's devotionप्रियजन के अनुराग-रस का आस्वादन करते हुए
परमेश्वरि त्वाम्
O supreme sovereign, youहे परमेश्वरि, तुम्हें
ये भावयंति मनसा मनुजाः
the men who meditate in their mindsजो पुरुष मन में ध्याते हैं
ते एते
theyवे
सीमंतिनीभिः
by womenसुंदरियों द्वारा
अनिशम् परिभाव्यमानाः
are ceaselessly held dearनिरंतर चाहे जाते हैं

Verse 3

मायामयीं निखिलपातककोटिकूटविद्राविणीं भृशमसंशयिनो भजंति ।
त्वां पद्मसुंदरतनुं तरुणारुणास्यां पाशांकुशाभयवरादिकरां वरास्त्रैः ॥ ३ ॥

māyāmayīṃ nikhilapātakakoṭikūṭavidrāviṇīṃ bhṛśamasaṃśayino bhajaṃti
tvāṃ padmasuṃdaratanuṃ taruṇāruṇāsyāṃ pāśāṃkuśābhayavarādikarāṃ varāstraiḥ

मायामयीम्निखिलपातककोटिकूटविद्राविणीम्भृशम् असंशयिनः भजंतित्वाम् पद्मसुंदरतनुम्तरुणारुणास्याम्पाशांकुशाभयवरादिकराम्वरास्त्रैः
हिन्दी अर्थ

जो निःसंशय हैं, वे तुम्हें माया-स्वरूपा, करोड़ों पापों के समूह का नाश करने वाली मानकर सघन भाव से भजते हैं — कमल-सी सुंदर देह वाली, तरुण सूर्य-सी अरुण मुख वाली, पाश, अंकुश, अभय-मुद्रा, वरद-मुद्रा और उत्तम अस्त्र धारण करने वाली।

English sense

Those free of doubt worship you intensely as made of māyā, the scatterer of the massed peaks of every sin — you whose body is lovely as a lotus, whose face has the redness of the young sun, whose hands hold the noose, the goad, the gesture of fearlessness, of boon-giving, and fine weapons.

पदार्थ · word by word
मायामयीम्
made of māyāमाया-स्वरूपा
निखिलपातककोटिकूटविद्राविणीम्
the scatterer of the massed peaks of every sinकरोड़ों पापों के समूह का नाश करने वाली
भृशम् असंशयिनः भजंति
those free of doubt worship intenselyजो निःसंशय हैं वे सघन भाव से भजते हैं
त्वाम् पद्मसुंदरतनुम्
you, whose body is lovely as a lotusतुम्हें, कमल-सी सुंदर देह वाली
तरुणारुणास्याम्
whose face has the redness of the young sunतरुण सूर्य-सी अरुण मुख वाली
पाशांकुशाभयवरादिकराम्
whose hands hold the noose, the goad, and the gestures of fearlessness and boon-givingजिनके हाथों में पाश, अंकुश, अभय और वर-मुद्रा हैं
वरास्त्रैः
and fine weaponsऔर उत्तम अस्त्र

Verse 4

ते तर्ककर्कशधियः श्रुतिशास्त्रशिल्पैश्छंदोभिशोभितमुखाः सकलागमज्ञाः ।
सर्वज्ञलब्धविभवाः कुमुदेन्दुवर्णा ये वाग्भवे च भवतीं परिभावयंति ॥ ४ ॥

te tarkakarkaśadhiyaḥ śrutiśāstraśilpaiśchaṃdobhiśobhitamukhāḥ sakalāgamajñāḥ
sarvajñalabdhavibhavāḥ kumudenduvarṇā ye vāgbhave ca bhavatīṃ paribhāvayaṃti

तेतर्ककर्कशधियःश्रुतिशास्त्रशिल्पैः छंदोभिशोभितमुखाःसकलागमज्ञाःसर्वज्ञलब्धविभवाःकुमुदेन्दुवर्णाःये वाग्भवे च भवतीम् परिभावयंति
हिन्दी अर्थ

तर्क में तीक्ष्ण-बुद्धि, श्रुति-शास्त्र और छंदों की कलाओं से सुशोभित मुख वाले, समस्त आगमों के ज्ञाता, सर्वज्ञ का ऐश्वर्य पाने वाले, कुमुद और चंद्रमा के समान वर्ण वाले — वे ही हैं जो वाग्बीज में तुम्हारा ध्यान करते हैं।

English sense

Those whose minds become sharp in logic, whose speech is adorned by the arts and metres of scripture, who know every sacred text, who gain the glory of the all-knowing, radiant as the white lotus and the moon — such are they who meditate on you in the seed of speech.

पदार्थ · word by word
ते
theyवे
तर्ककर्कशधियः
whose minds become sharp in logicतर्क में तीक्ष्ण-बुद्धि
श्रुतिशास्त्रशिल्पैः छंदोभिशोभितमुखाः
whose speech is adorned by the arts and metres of scriptureश्रुति-शास्त्र और छंदों की कलाओं से सुशोभित मुख वाले
सकलागमज्ञाः
who know every sacred textसमस्त आगमों के ज्ञाता
सर्वज्ञलब्धविभवाः
who gain the glory of the all-knowingसर्वज्ञ का ऐश्वर्य पाने वाले
कुमुदेन्दुवर्णाः
radiant as the white lotus and the moonकुमुद और चंद्रमा के समान वर्ण वाले
ये वाग्भवे च भवतीम् परिभावयंति
who meditate on you in the seed of speechजो वाग्बीज में तुम्हारा ध्यान करते हैं

Verse 5

वज्रप्रणुन्नहृदयासमयद्रुहस्ते वैरोचने मदनमंदिरगास्यमातः ।
मायाद्वयानुगतविग्रहभूतिषासि दिव्यास्त्रवह्निवनितानुगतासि धन्ये ॥ ५ ॥

vajrapraṇunnahṛdayāsamayadruhaste vairocane madanamaṃdiragāsyamātaḥ
māyādvayānugatavigrahabhūtiṣāsi divyāstravahnivanitānugatāsi dhanye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

वृत्तत्रयाढ्यबहिपुरःसरस्य मार्तंडमंडलगतां परिभावयंति ।
ये वह्निकूटसदृशीं मणिपूरकांतस्ते कालकंटकविडंबनचंचवः स्युः ॥ ६ ॥

vṛttatrayāḍhyabahipuraḥsarasya mārtaṃḍamaṃḍalagatāṃ paribhāvayaṃti
ye vahnikūṭasadṛśīṃ maṇipūrakāṃtaste kālakaṃṭakaviḍaṃbanacaṃcavaḥ syuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

कालागुरुभ्रमरचंदनकुंडगोलखंडैरनंगमदनोद्भवमादनीभिः ।
सिंदूरकुंकुमपटीरहिमैर्विधाय सन्मंडलं तदुपरीह यजेन्मृडानीम् ॥ ७ ॥

kālāgurubhramaracaṃdanakuṃḍagolakhaṃḍairanaṃgamadanodbhavamādanībhiḥ
siṃdūrakuṃkumapaṭīrahimairvidhāya sanmaṃḍalaṃ taduparīha yajenmṛḍānīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

चंचत्तडिन्मिहिरकोटिकरां विचेलामुद्यत्कबंधरुधिरां त्रिभुजां त्रिनेत्राम् ।
वामे विकीर्णकचशीर्षकरे परे तामीडे परं परमकर्त्रिकया समेताम् ॥ ८ ॥

caṃcattaḍinmihirakoṭikarāṃ vicelāmudyatkabaṃdharudhirāṃ tribhujāṃ trinetrām
vāme vikīrṇakacaśīrṣakare pare tāmīḍe paraṃ paramakartrikayā sametām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

कामेश्वरांगनिलयां कलया सुधांशोर्विभ्राजमानहृदयामपरे स्मरंति ।
सुप्ताहिराजसदृशीं परमेश्वरस्थां त्वामद्रिराजतनये च समानमानाः ॥ ९ ॥

kāmeśvarāṃganilayāṃ kalayā sudhāṃśorvibhrājamānahṛdayāmapare smaraṃti
suptāhirājasadṛśīṃ parameśvarasthāṃ tvāmadrirājatanaye ca samānamānāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

लिंगत्रयोपरिगतामपि वह्निचक्रपीठानुगां सरसिजासनसंनिविष्टाम् ।
सुप्तां प्रबोध्य भवतीं मनुजा गुरूक्तहुंकारवायुवशिभिर्मनसा भजंति ॥ १० ॥

liṃgatrayoparigatāmapi vahnicakrapīṭhānugāṃ sarasijāsanasaṃniviṣṭām
suptāṃ prabodhya bhavatīṃ manujā gurūktahuṃkāravāyuvaśibhirmanasā bhajaṃti

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

शुभ्रासि शांतिककथासु तथैव पीता स्तंभे रिपोरथ च शुभ्रतरासि मातः ।
उच्चाटनेप्यसितकर्मसुकर्मणि त्वं संसेव्यसे स्फटिककांतिरनंतचारे ॥ ११ ॥

śubhrāsi śāṃtikakathāsu tathaiva pītā staṃbhe riporatha ca śubhratarāsi mātaḥ
uccāṭanepyasitakarmasukarmaṇi tvaṃ saṃsevyase sphaṭikakāṃtiranaṃtacāre

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

त्वामुत्पलैर्मधुयुतैर्मधुनोपनीतैर्गव्यैः पयोविलुलितैः शतमेव कुण्डे ।
साज्यैस्तोषयति यः पुरुषस्त्रिसंध्यं षण्मासतो भवति शक्रसमो हि भूमौ ॥ १२ ॥

tvāmutpalairmadhuyutairmadhunopanītairgavyaiḥ payovilulitaiḥ śatameva kuṇḍe
sājyaistoṣayati yaḥ puruṣastrisaṃdhyaṃ ṣaṇmāsato bhavati śakrasamo hi bhūmau

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

जाग्रत्स्वपन्नपि शिवे तव मंत्रराजमेवं विचिंतयति यो मनसा विधिज्ञः ।
संसारसागरसमुद्धरणे वहित्रं चित्रं न भूतजननेऽपि जगत्सु पुंसः ॥ १३ ॥

jāgratsvapannapi śive tava maṃtrarājamevaṃ viciṃtayati yo manasā vidhijñaḥ
saṃsārasāgarasamuddharaṇe vahitraṃ citraṃ na bhūtajanane'pi jagatsu puṃsaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

इयं विद्या वंद्या हरिहरविरंचिप्रभृतिभिः पुरागतैस्तुःपुरमिदमगम्यं पशुजनैः ।
सुधामंदानंदैः पशुपतिसमानव्यसनिभिः सुधासेव्यैः सद्भिर्गुरुचरणसंसारचतुरैः ॥ १४ ॥

iyaṃ vidyā vaṃdyā hariharaviraṃciprabhṛtibhiḥ purāgataistuḥpuramidamagamyaṃ paśujanaiḥ
sudhāmaṃdānaṃdaiḥ paśupatisamānavyasanibhiḥ sudhāsevyaiḥ sadbhirgurucaraṇasaṃsāracaturaiḥ

इयम् विद्यावंद्या हरिहरविरंचिप्रभृतिभिःपुरागतैःपुरम् इदम् अगम्यम् पशुजनैःसुधामंदानंदैःपशुपतिसमानव्यसनिभिःसुधासेव्यैः सद्भिःगुरुचरणसंसारचतुरैः
हिन्दी अर्थ

यह विद्या हरि, हर, विरंचि आदि द्वारा वंदित है; यह अंतःपुर, जो प्राचीन काल से प्राप्त है, पशु-भाव वालों के लिए अगम्य है। यह उन्हीं के सेवन योग्य है जो अमृत में मंद-मंद आनंद पाते हैं, जिनका व्यसन पशुपति के समान है, जो सज्जन अमृत का सेवन करते हैं और गुरु-चरणों के मार्ग में निपुण हैं।

English sense

This goddess-power is venerated by Hari, Hara, Virañci, and others; this inner chamber, reached of old, is unreachable by the herd-bound. It is to be served by those who delight slowly in nectar, whose devotion equals Paśupati's own, by the good who drink of nectar and are skilled in the way of the guru's feet.

पदार्थ · word by word
इयम् विद्या
this goddess-powerयह विद्या
वंद्या हरिहरविरंचिप्रभृतिभिः
is venerated by Hari, Hara, Virañci and othersहरि, हर, विरंचि आदि द्वारा वंदित है
पुरागतैः
reached of oldप्राचीन काल से प्राप्त
पुरम् इदम् अगम्यम् पशुजनैः
this inner chamber is unreachable by the herd-boundयह अंतःपुर पशु-भाव वालों के लिए अगम्य है
सुधामंदानंदैः
by those who delight slowly in nectarजो अमृत में मंद-मंद आनंद पाते हैं
पशुपतिसमानव्यसनिभिः
whose devotion equals Paśupati's ownजिनका व्यसन पशुपति के समान है
सुधासेव्यैः सद्भिः
by the good who drink of nectarअमृत का सेवन करने वाले सज्जन
गुरुचरणसंसारचतुरैः
skilled in the way of the guru's feetगुरु-चरणों के मार्ग में निपुण

Verse 15

कुंडे वा मंडले वा शुचिरथ मनुना भावयत्येव मंत्री संस्थाप्योच्चैर्जुहोति प्रसवसुफलदैः पद्मपालाशकानाम् ।
हैमं क्षीरैस्तिलैर्वा समधुककुसुमैर्मालतीबंधुजातीश्वेतैरध्वंसकानामपि वरसमिधा संपदे सर्वसिद्ध्यै ॥ १५ ॥

kuṃḍe vā maṃḍale vā śuciratha manunā bhāvayatyeva maṃtrī saṃsthāpyoccairjuhoti prasavasuphaladaiḥ padmapālāśakānām
haimaṃ kṣīraistilairvā samadhukakusumairmālatībaṃdhujātīśvetairadhvaṃsakānāmapi varasamidhā saṃpade sarvasiddhyai

कुंडे वा मंडले वाशुचिः अथमनुना भावयति एव मंत्रीसंस्थाप्य उच्चैः जुहोतिप्रसवसुफलदैः पद्मपालाशकानाम्हैमम् क्षीरैः तिलैः वासमधुककुसुमैः मालतीबंधुजातीश्वेतैः अध्वंसकानाम् अपिवरसमिधासंपदे सर्वसिद्ध्यै
हिन्दी अर्थ

साधक पवित्र होकर कुण्ड या मण्डल में मंत्र से तुम्हें स्थापित करता है और भली-भाँति ध्यान करता है। सम्पत्ति और सर्वसिद्धि के लिए वह ऊँचे स्वर से अग्नि में पद्म और पलाश की उत्तम फलदायी आहुतियाँ देता है: स्वर्ण, दूध, तिल, मधु-युक्त फूल, मालती, बंधुजीव और श्वेत, न मुरझाए जाती के पुष्प, तथा उत्तम समिधा के साथ।

English sense

The practitioner, pure, at a fire-pit or on a maṇḍala, sets you in place with the mantra and meditates well. For prosperity and every attainment he offers aloud into the fire the good fruit-yielding offerings of lotus and palāśa: gold, with milk, with sesame, with honeyed flowers, with mālatī, bandhujīvaka and unwithered white jāti blossoms, and with excellent kindling.

पदार्थ · word by word
कुंडे वा मंडले वा
at a fire-pit or on a maṇḍalaकुण्ड में या मण्डल में
शुचिः अथ
pureपवित्र होकर
मनुना भावयति एव मंत्री
the practitioner sets you in place with the mantra and meditatesसाधक मंत्र से भावना करता है
संस्थाप्य उच्चैः जुहोति
establishing you, he offers aloudस्थापित करके ऊँचे स्वर से होम करता है
प्रसवसुफलदैः पद्मपालाशकानाम्
fine fruit-yielding offerings of lotus and palāśaपद्म और पलाश की उत्तम फलदायी
हैमम् क्षीरैः तिलैः वा
of gold, with milk, or with sesameस्वर्ण, दूध या तिल के साथ
समधुककुसुमैः मालतीबंधुजातीश्वेतैः अध्वंसकानाम् अपि
with honeyed flowers, mālatī, bandhujīvaka and unwithered white jāti blossomsमधु-युक्त फूलों, मालती, बंधुजीव और श्वेत न मुरझाए जाती पुष्पों से
वरसमिधा
with excellent kindlingउत्तम समिधा से
संपदे सर्वसिद्ध्यै
for prosperity and every attainmentसंपत्ति और सर्व-सिद्धि के लिए

Verse 16

अंधः साज्यं समांसं दधियुतमथवा योग्नवहं यामिनीनां मध्ये देव्यै ददाति प्रभवति गृहगा श्रीरमुष्यावखंडा ।
आज्यं मांसं सरक्तं तिलयुतमथवा तंडुलं पायसं वा हुत्वा मांसं त्रिसंध्यं स भवति मनुजो भूतिभिर्भूतनाथः ॥ १६ ॥

aṃdhaḥ sājyaṃ samāṃsaṃ dadhiyutamathavā yognavahaṃ yāminīnāṃ madhye devyai dadāti prabhavati gṛhagā śrīramuṣyāvakhaṃḍā
ājyaṃ māṃsaṃ saraktaṃ tilayutamathavā taṃḍulaṃ pāyasaṃ vā hutvā māṃsaṃ trisaṃdhyaṃ sa bhavati manujo bhūtibhirbhūtanāthaḥ

अंधः साज्यम् समांसम् दधियुतम् अथवायोग्नवहम्यामिनीनाम् मध्ये देव्यै ददातिप्रभवति गृहगा श्रीः अमुष्य अखंडाआज्यम् मांसम् सरक्तम् तिलयुतम् अथवातंडुलम् पायसम् वाहुत्वा मांसम् त्रिसंध्यम्सः भवति मनुजः भूतिभिः भूतनाथः
हिन्दी अर्थ

रात के बीच में जो देवी को घी के साथ मांस और दही, अथवा योग्य हवि अर्पित करता है, उसके घर में अखण्ड लक्ष्मी आकर बस जाती है। जो अग्नि में घी, रक्त-मिश्रित मांस, तिल, चावल या खीर की और तीनों संध्याओं में मांस की आहुति देता है, वह मनुष्य इन ऐश्वर्यों से भूतनाथ के समान हो जाता है।

English sense

In the depth of night, whoever offers the goddess ghee with meat and curd, or the yoked oblation, finds unbroken good fortune settling in his house. Offering into the fire ghee, blood-mixed meat, sesame, rice or rice-milk, and meat at the three junctures of the day, that man becomes, through such powers, a lord of beings.

पदार्थ · word by word
अंधः साज्यम् समांसम् दधियुतम् अथवा
food with ghee, meat and curd, orघी, मांस और दही सहित अन्न, अथवा
योग्नवहम्
the yoked oblationयोग्य हवि
यामिनीनाम् मध्ये देव्यै ददाति
he gives to the goddess in the middle of the nightरात के बीच देवी को अर्पित करता है
प्रभवति गृहगा श्रीः अमुष्य अखंडा
unbroken good fortune enters and abides in his houseउसके घर में अखण्ड लक्ष्मी आकर बस जाती है
आज्यम् मांसम् सरक्तम् तिलयुतम् अथवा
ghee, blood-mixed meat, sesame, orघी, रक्त-मिश्रित मांस, तिल, अथवा
तंडुलम् पायसम् वा
rice or rice-milkचावल या खीर
हुत्वा मांसम् त्रिसंध्यम्
offering meat in fire at the three juncturesतीनों संध्याओं में मांस का होम करके
सः भवति मनुजः भूतिभिः भूतनाथः
that man becomes, through such powers, a lord of beingsवह मनुष्य इन ऐश्वर्यों से भूतनाथ के समान हो जाता है

Verse 17

इदं देव्याः स्तोत्रं पठति मनुजो यस्त्रिसमयं शुचिर्भूत्वा विश्वे भवति धनदो वासवसमः ।
वशा भूपाः कांता निखिलरिपुहंतुः सुरगणा भवंत्युच्चैर्वाचो यदिह ननु मासैस्त्रिभिरपि ॥ १७ ॥

idaṃ devyāḥ stotraṃ paṭhati manujo yastrisamayaṃ śucirbhūtvā viśve bhavati dhanado vāsavasamaḥ
vaśā bhūpāḥ kāṃtā nikhilaripuhaṃtuḥ suragaṇā bhavaṃtyuccairvāco yadiha nanu māsaistribhirapi

इदम् देव्याः स्तोत्रम्पठति मनुजः यः त्रिसमयम् शुचिः भूत्वाविश्वे भवति धनदः वासवसमःवशाः भूपाः कांताःनिखिलरिपुहंतुः सुरगणाःभवंति उच्चैः वाचःयत् इह ननु मासैः त्रिभिः अपि
हिन्दी अर्थ

जो मनुष्य पवित्र होकर दिन में तीन बार देवी के इस स्तोत्र का पाठ करता है, वह इस संसार में इन्द्र के समान धन देने वाला हो जाता है। राजा, प्रिय जन और सब शत्रुओं का नाश करने वाले देवगण भी उसके वश में हो जाते हैं, और उसकी वाणी महान् बन जाती है, यह सब तीन महीनों में।

English sense

The man who, pure, recites this hymn of the goddess three times a day becomes in this world a giver of wealth like Indra. Kings, his beloved ones, and the hosts of the gods who destroy every foe come under his sway, and his speech becomes lofty, all within three months.

पदार्थ · word by word
इदम् देव्याः स्तोत्रम्
this hymn to the goddessदेवी का यह स्तोत्र
पठति मनुजः यः त्रिसमयम् शुचिः भूत्वा
the man who, becoming pure, recites it three times a dayजो मनुष्य पवित्र होकर दिन में तीन बार पाठ करता है
विश्वे भवति धनदः वासवसमः
becomes in the world a giver of wealth equal to Indraइस संसार में इन्द्र के समान धन देने वाला हो जाता है
वशाः भूपाः कांताः
kings and beloved ones come under his swayराजा और प्रिय जन वश में हो जाते हैं
निखिलरिपुहंतुः सुरगणाः
the hosts of the gods, destroyers of every enemyसमस्त शत्रुओं का नाश करने वाले देवगण
भवंति उच्चैः वाचः
and his speech becomes loftyऔर उसकी वाणी महान् बन जाती है
यत् इह ननु मासैः त्रिभिः अपि
all this within three monthsयह सब केवल तीन महीनों में
इति श्रीशंकराचार्यविरचितः प्रचंडचंडिकास्तवराजः समाप्तः ॥

Terms on this page

Mahavidyas महाविद्या One of ten tantric wisdom-goddess forms of the Devi; Kalika is traditionally counted foremost among them.
Chhinnamastika छिन्नमस्तिका A fierce self-decapitated form of the Goddess, one of the ten Mahavidyas.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras