Āgamasāra

मातङ्गीस्तोत्रम् ४

Matangi Stotram 4 (Umasahacharya) — Ninety-five verses to Mātaṅgī, the lady of the vīṇā

A long hymn to Matangi, the Mahāvidyā of speech and music, whose colophon names Umāsahācārya and the Āgamasāra. It opens with a meditation on her dark-green form, lac-red feet and vīṇā, then paints her again and again: the huntress at the plantain forest, the singer under the wishing tree, the bride of Śiva. Later verses give her seat on the island of jewels, address her by many names and turn to prayer.

Verse 1

ॐ क्लीं मातङ्ग्यै नमः ॥
मातङ्गी नवयावकार्द्रचरणां प्रोल्लासिकृष्णांशुकां
वीणोल्लासिकरां समुन्नतकुचां मुक्ताप्रवालावलीम् ।
हृद्याङ्गीं सितशङ्खकुण्डलधरां बिम्बाधरां सुस्मितां
आकीर्णालकवेणिमब्जनयनां ध्यायेत् शुकश्यामलाम् ॥ १ ॥

oṃ klīṃ mātaṅgyai namaḥ
mātaṅgī navayāvakārdracaraṇāṃ prollāsikṛṣṇāṃśukāṃ
vīṇollāsikarāṃ samunnatakucāṃ muktāpravālāvalīm
hṛdyāṅgīṃ sitaśaṅkhakuṇḍaladharāṃ bimbādharāṃ susmitāṃ
ākīrṇālakaveṇimabjanayanāṃ dhyāyet śukaśyāmalām

ॐक्लींमातङ्ग्यैनमःमातङ्गीनवयावकार्द्रचरणांप्रोल्लासिकृष्णांशुकांवीणोल्लासिकरांसमुन्नतकुचांमुक्ताप्रवालावलीम्हृद्याङ्गींसितशङ्खकुण्डलधरांबिम्बाधरांसुस्मितांआकीर्णालकवेणिमब्जनयनांध्यायेत्शुकश्यामलाम्
हिन्दी अर्थ

ॐ क्लीं, मातंगी को नमस्कार। शुक के समान श्याम वर्ण वाली मातंगी का ध्यान करना चाहिए: ताज़ा महावर से भीगे चरण, चमकता काला वस्त्र, वीणा से प्रसन्न हाथ, ऊँचा वक्ष, मोती और मूँगे की माला, सुंदर अंग, सफ़ेद शंख के कुंडल, बिंबफल जैसे लाल होंठ, मधुर मुस्कान, बिखरी लटों वाली वेणी और कमल जैसे नेत्र।

English sense

Oṃ klīṃ, homage to Mātaṅgī. One should meditate on Mātaṅgī, the parrot-dark one: her feet moist with fresh red lac, her dark cloth shining, her hand glad with the vīṇā, her breasts high, a string of pearls and coral on her, lovely in every limb, wearing white conch earrings, her lips red as the bimba fruit, sweetly smiling, her braid hung with scattered locks, her eyes like lotuses.

पदार्थ · word by word
ॐ
Oṃॐ
क्लीं
klīṃ (seed syllable)क्लीं (बीज अक्षर)
मातङ्ग्यै
to Mātaṅgīमातंगी को
नमः
homageनमस्कार
मातङ्गी
Mātaṅgīमातंगी
नवयावकार्द्रचरणां
with feet moist with fresh lacताज़ा महावर से भीगे चरणों वाली
प्रोल्लासिकृष्णांशुकां
in shining dark clothचमकते काले वस्त्र वाली
वीणोल्लासिकरां
with a hand glad with the vīṇāवीणा से प्रसन्न हाथ वाली
समुन्नतकुचां
high-breastedऊँचे वक्ष वाली
मुक्ताप्रवालावलीम्
with a string of pearls and coralमोती और मूँगे की माला वाली
हृद्याङ्गीं
lovely-limbedसुंदर अंगों वाली
सितशङ्खकुण्डलधरां
wearing white conch earringsसफ़ेद शंख के कुंडल पहने
बिम्बाधरां
with bimba-red lipsबिंबफल जैसे लाल होंठों वाली
सुस्मितां
sweetly smilingमधुर मुस्कान वाली
आकीर्णालकवेणिमब्जनयनां
with scattered locks and braid, lotus-eyedबिखरी लटों और वेणी वाली, कमल-नेत्र
ध्यायेत्
one should meditateध्यान करना चाहिए
शुकश्यामलाम्
the parrot-dark oneशुक के समान श्याम वर्ण वाली

Verse 2

कलाधीशोत्तंसां करकलितवीणाहितरसां
कलिन्दापत्याभां कलितहृदयारक्तवसनाम् ।
पुराणीं कल्याणीं पुरमथनपुण्योदयकलां
अधीराक्षीमेनामवटुतटसन्नद्धकबरीम् ॥ २ ॥

kalādhīśottaṃsāṃ karakalitavīṇāhitarasāṃ
kalindāpatyābhāṃ kalitahṛdayāraktavasanām
purāṇīṃ kalyāṇīṃ puramathanapuṇyodayakalāṃ
adhīrākṣīmenāmavaṭutaṭasannaddhakabarīm

कलाधीशोत्तंसांकरकलितवीणाहितरसांकलिन्दापत्याभांकलितहृदयारक्तवसनाम्पुराणींकल्याणींपुरमथनपुण्योदयकलांअधीराक्षीमेनामवटुतटसन्नद्धकबरीम्
हिन्दी अर्थ

मैं इस प्राचीन, कल्याणी देवी को मन में धारण करता हूँ: चंद्रमा जिसका मुकुट है, जो हाथ में पकड़ी वीणा से प्रसन्न है, यमुना जैसी आभा वाली, मनोहर हृदय वाली, लाल वस्त्र पहने, त्रिपुर को जलाने वाले शिव के पुण्य का उदय, चंचल नेत्रों वाली और गर्दन के पीछे बँधी चोटी वाली।

English sense

I hold in mind this ancient, auspicious one: the moon her crest, glad in the vīṇā held in her hand, shining like the Yamunā, her heart charming, clothed in red, the flowering of the merit of the destroyer of the three cities, restless-eyed, her braid bound at the back of the neck.

पदार्थ · word by word
कलाधीशोत्तंसां
with the moon as her crestचंद्रमा को मुकुट बनाए
करकलितवीणाहितरसां
glad in the vīṇā held in handहाथ में थामी वीणा से प्रसन्न
कलिन्दापत्याभां
shining like the Yamunāयमुना जैसी आभा वाली
कलितहृदयारक्तवसनाम्
with charming heart, in red clothमनोहर हृदय वाली, लाल वस्त्र पहने
पुराणीं
ancientप्राचीन
कल्याणीं
auspiciousकल्याणी
पुरमथनपुण्योदयकलां
the flowering of the merit of the destroyer of the citiesनगरों को ध्वस्त करने वाले शिव के पुण्य का उदय
अधीराक्षीमेनामवटुतटसन्नद्धकबरीम्
this restless-eyed one with her braid bound at the napeचंचल नेत्रों वाली, गर्दन के पीछे बँधी चोटी वाली

Verse 3

करोदञ्चद्वीणं कनकदलताटङ्कनिहितं
स्तनाभ्यामानम्रं तरुणमिहिरारक्तवसनम् ।
महः कल्याणं तन्मधुमदभराताम्रनयनं
तमालश्यामं नः स्तबकयतु सौख्यानि सततम् ॥ ३ ॥

karodañcadvīṇaṃ kanakadalatāṭaṅkanihitaṃ
stanābhyāmānamraṃ taruṇamihirāraktavasanam
mahaḥ kalyāṇaṃ tanmadhumadabharātāmranayanaṃ
tamālaśyāmaṃ naḥ stabakayatu saukhyāni satatam

करोदञ्चद्वीणंकनकदलताटङ्कनिहितंस्तनाभ्यामानम्रंतरुणमिहिरारक्तवसनम्महःकल्याणंतन्मधुमदभराताम्रनयनंतमालश्यामंनःस्तबकयतुसौख्यानिसततम्
हिन्दी अर्थ

वह कल्याणकारी तेज हमें सदा गुच्छों में सुख दे: हाथ में उठी वीणा, कान में सोने के पत्ते का कुंडल, वक्ष के भार से थोड़ा झुकी, उगते सूर्य जैसे लाल वस्त्र वाली, मधु-मद के भार से लाल नेत्रों वाली और तमाल के समान श्याम।

English sense

May that auspicious radiance bring us joys in clusters, always: the vīṇā raised in her hand, a golden-leaf earring set at her ear, bowed a little by her breasts, clothed in red like the young sun, her eyes reddened by the weight of honey-wine, dark as the tamāla tree.

पदार्थ · word by word
करोदञ्चद्वीणं
with the vīṇā raised in handहाथ में वीणा उठाए
कनकदलताटङ्कनिहितं
with a golden leaf set as earringसोने के पत्ते का कुंडल पहने
स्तनाभ्यामानम्रं
bowed by her breastsवक्षों से झुकी
तरुणमिहिरारक्तवसनम्
in red cloth like the young sunउगते सूर्य जैसे लाल वस्त्र वाली
महः
radianceतेज
कल्याणं
auspiciousकल्याणकारी
तन्मधुमदभराताम्रनयनं
with eyes reddened by the weight of honey-wineमधु-मद के भार से लाल नेत्रों वाली
तमालश्यामं
dark as the tamālaतमाल जैसी श्याम
नः
for usहमारे लिए
स्तबकयतु
may it give in clustersगुच्छों में दे
सौख्यानि
joysसुख
सततम्
alwaysसदा

Verse 4

कराञ्चितविपञ्चिकां कलितचन्द्रचूडामणिं
कपोलविलसन्महःकनकपत्रताटङ्किनीम् ।
तपःकलमधीशितस्तरुणभानुरक्ताम्बरां
तमालदलमेचकां तरललोचनामाश्रये ॥ ४ ॥

karāñcitavipañcikāṃ kalitacandracūḍāmaṇiṃ
kapolavilasanmahaḥkanakapatratāṭaṅkinīm
tapaḥkalamadhīśitastaruṇabhānuraktāmbarāṃ
tamāladalamecakāṃ taralalocanāmāśraye

कराञ्चितविपञ्चिकांकलितचन्द्रचूडामणिंकपोलविलसन्महःकनकपत्रताटङ्किनीम्तपःकलमधीशितस्तरुणभानुरक्ताम्बरांतमालदलमेचकांतरललोचनामाश्रये
हिन्दी अर्थ

मैं उसकी शरण लेता हूँ जो हाथ में वीणा लिए है, चंद्रमा को चूड़ामणि बनाए है, गालों पर सोने के पत्ते के कुंडलों से चमकती है, तप की फसल की स्वामिनी है, उगते सूर्य जैसे लाल वस्त्र वाली है, तमाल के पत्तों जैसी श्याम है और चंचल नेत्रों वाली है।

English sense

I take refuge in her who holds the vīṇā in hand, wears the moon as her crest-jewel, shines with golden-leaf earrings on her cheeks, is mistress of the harvest of austerity, dressed in red like the young sun, dark as tamāla leaves, restless-eyed.

पदार्थ · word by word
कराञ्चितविपञ्चिकां
holding the vīṇā in handहाथ में वीणा लिए
कलितचन्द्रचूडामणिं
wearing the moon as crest-jewelचंद्रमा को चूड़ामणि बनाए
कपोलविलसन्महःकनकपत्रताटङ्किनीम्
with golden-leaf earrings shining on her cheeksगालों पर चमकते सोने के पत्ते के कुंडलों वाली
तपःकलमधीशितस्तरुणभानुरक्ताम्बरां
mistress of the harvest of austerity, in red like the young sunतप की फसल की स्वामिनी, उगते सूर्य जैसे लाल वस्त्र वाली
तमालदलमेचकां
dark as tamāla leavesतमाल के पत्तों जैसी श्याम
तरललोचनामाश्रये
I take refuge in her with restless eyesचंचल नेत्रों वाली की शरण लेता हूँ

Verse 5

कस्तूरीरचिताभिरामतिलका कल्याणताटङ्किनी
बाला शीतमयूखशोणवसना प्रालम्बिधम्मिल्लका ।
हारोदञ्चितपीवरस्तनतटा हालामदोल्लासिनी
श्यामा काञ्चन कामिनी विजयते चञ्चद्विपञ्चीकरा ॥ ५ ॥

kastūrīracitābhirāmatilakā kalyāṇatāṭaṅkinī
bālā śītamayūkhaśoṇavasanā prālambidhammillakā
hārodañcitapīvarastanataṭā hālāmadollāsinī
śyāmā kāñcana kāminī vijayate cañcadvipañcīkarā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

माता मरकतश्यामा मातङ्गी मृदुभाषिणी ।
कटाक्षये तु कल्याणी कदम्बवनवासिनी ॥ ६ ॥

mātā marakataśyāmā mātaṅgī mṛdubhāṣiṇī
kaṭākṣaye tu kalyāṇī kadambavanavāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

शृङ्गे सुमेरोः सहचारिणीभिर्गीयन्ति मातङ्गि तवावदानम् ।
आमोदिनीमागलमापिबन्तः कादम्बरीमम्बरवासिनस्ते ॥ ७ ॥

śṛṅge sumeroḥ sahacāriṇībhirgīyanti mātaṅgi tavāvadānam
āmodinīmāgalamāpibantaḥ kādambarīmambaravāsinaste

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

एकेन चापमपरेण करेण बाणा
नन्येन पाशमितरेण शृणिं दधाना ।
आनन्दकन्दलितविद्रुमबालवल्ली
संविन्मयी स्फुरतु काञ्चन देवता मे ॥ ८ ॥

ekena cāpamapareṇa kareṇa bāṇā
nanyena pāśamitareṇa śṛṇiṃ dadhānā
ānandakandalitavidrumabālavallī
saṃvinmayī sphuratu kāñcana devatā me

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

गजदानकलङ्किकण्ठमूला
कबरीवेष्टनकाङ्क्षणीयगुञ्जा ।
कुरुताद् दुरिताद् विमोक्षणं मे
कुहुना भिल्लकुटुम्बिनी भवानी ॥ ९ ॥

gajadānakalaṅkikaṇṭhamūlā
kabarīveṣṭanakāṅkṣaṇīyaguñjā
kurutād duritād vimokṣaṇaṃ me
kuhunā bhillakuṭumbinī bhavānī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

पाणौ मृणालसगुणं दधतीक्षुचापं
पृष्ठे लसत्कनककेतकबाणकोशौ ।
अङ्गे प्रवालकवचं वनवासिनी सा
पञ्चाननं मृगयते कदलीवनान्ते ॥ १० ॥

pāṇau mṛṇālasaguṇaṃ dadhatīkṣucāpaṃ
pṛṣṭhe lasatkanakaketakabāṇakośau
aṅge pravālakavacaṃ vanavāsinī sā
pañcānanaṃ mṛgayate kadalīvanānte

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

वामे विस्तृतिशालिनि स्तनतटे विन्यस्य वीणामुखं
तन्त्रीं तारविराविणीमसकलैरास्फालयन्ती नखैः ।
अर्द्धोन्मीलदपाङ्गदिक्षुवलितग्रीवं मुखं बिभ्रती
माया काञ्चन मोहिनी विजयते मातङ्गकन्यामयी ॥ ११ ॥

vāme vistṛtiśālini stanataṭe vinyasya vīṇāmukhaṃ
tantrīṃ tāravirāviṇīmasakalairāsphālayantī nakhaiḥ
arddhonmīladapāṅgadikṣuvalitagrīvaṃ mukhaṃ bibhratī
māyā kāñcana mohinī vijayate mātaṅgakanyāmayī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

प्रतिक्षणपयोधरप्रविलसद्विपञ्चीगुण
प्रसारि करपङ्कजं बलभिदश्मपुञ्जोपमम् ।
कदम्बवनमालिकाशशिकलासमुद्भासितं
मतङ्गकुलमण्डनं मनसि मे महो जृम्भताम् ॥ १२ ॥

pratikṣaṇapayodharapravilasadvipañcīguṇa
prasāri karapaṅkajaṃ balabhidaśmapuñjopamam
kadambavanamālikāśaśikalāsamudbhāsitaṃ
mataṅgakulamaṇḍanaṃ manasi me maho jṛmbhatām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

लाक्षालोहितपादपङ्कजदलामापीनतुङ्गस्तनीं
कर्पूरोज्ज्वलचारुशङ्खवलयां काश्मीरपत्राङ्कुराम् ।
तन्त्रीताडनपाटलाङ्गुलिदलां अन्दामह् मातरं
मातङ्गीं मदमन्थरां मरकतश्यामां मनोहारिणीम् ॥ १३ ॥

lākṣālohitapādapaṅkajadalāmāpīnatuṅgastanīṃ
karpūrojjvalacāruśaṅkhavalayāṃ kāśmīrapatrāṅkurām
tantrītāḍanapāṭalāṅgulidalāṃ andāmah mātaraṃ
mātaṅgīṃ madamantharāṃ marakataśyāmāṃ manohāriṇīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

स्रस्तं केशरदामभिर्वलयितं धम्मिल्लमाबिभ्रती
तालीपत्रपुटान्तरैः सुघटितैस्ताटङ्किनी मौक्तिकैः ।
मूले कल्पतरोर्मदस्खलितदृग् दृष्ट्यैव सम्मोहिनी
काचिद् गायनदेवता विजयते वीणावती वासना ॥ १४ ॥

srastaṃ keśaradāmabhirvalayitaṃ dhammillamābibhratī
tālīpatrapuṭāntaraiḥ sughaṭitaistāṭaṅkinī mauktikaiḥ
mūle kalpatarormadaskhalitadṛg dṛṣṭyaiva sammohinī
kācid gāyanadevatā vijayate vīṇāvatī vāsanā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

यत् षट्पत्रं कमलमुदितं तस्य यत्कर्णिकान्त
र्ज्योतिस्तस्याप्युदरकुहरे यत्तदोङ्कारपीठम् ।
तस्याप्यन्तः स्तनभरनतां कुण्डलीति प्रसिद्धां
श्यामाकारां सकलजननीं सन्ततं भावयामि ॥ १५ ॥

yat ṣaṭpatraṃ kamalamuditaṃ tasya yatkarṇikānta
rjyotistasyāpyudarakuhare yattadoṅkārapīṭham
tasyāpyantaḥ stanabharanatāṃ kuṇḍalīti prasiddhāṃ
śyāmākārāṃ sakalajananīṃ santataṃ bhāvayāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

निशि निशि बलिमस्यै भुक्तशेषेण दत्त्वा
मनु मनु गणनाथो मन्त्रजापं वितन्वन् ।
भवति नृपतिपूज्यो योषितां प्रीतिपात्रं
व्रजति च पुनरन्ते शाश्वतीं मूर्तिमाद्याम् ॥ १६ ॥

niśi niśi balimasyai bhuktaśeṣeṇa dattvā
manu manu gaṇanātho mantrajāpaṃ vitanvan
bhavati nṛpatipūjyo yoṣitāṃ prītipātraṃ
vrajati ca punarante śāśvatīṃ mūrtimādyām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

कासारन्ति पयोधयो विषधराः कर्पूरहारन्ति च
श्रीखण्डन्ति दवानला वनगजाः सारङ्गशावन्ति च ।
दासन्त्यद्भुतशात्रवाः किमपरं पुष्यन्ति वज्राण्यपि
श्रीदामोदरसोदरे भगवति त्वत्पादनिष्ठात्मनाम् ॥ १७ ॥

kāsāranti payodhayo viṣadharāḥ karpūrahāranti ca
śrīkhaṇḍanti davānalā vanagajāḥ sāraṅgaśāvanti ca
dāsantyadbhutaśātravāḥ kimaparaṃ puṣyanti vajrāṇyapi
śrīdāmodarasodare bhagavati tvatpādaniṣṭhātmanām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

कुवलयनिभा कौशेयार्द्धोरुका मुकुटोज्ज्वला
हलमुशलिनी सद्भक्तेभ्यो वराभयदायिनी ।
कपिलनयना मध्येक्षामा कठोरघनस्तनी
जयति जगतां मातः सा ते वराहमुखी तनुः ॥ १८ ॥

kuvalayanibhā kauśeyārddhorukā mukuṭojjvalā
halamuśalinī sadbhaktebhyo varābhayadāyinī
kapilanayanā madhyekṣāmā kaṭhoraghanastanī
jayati jagatāṃ mātaḥ sā te varāhamukhī tanuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

अमृतमहोदधिमध्ये रत्नद्वीपे सकल्पवृक्षवने ।
नवमणिमण्डपमध्ये मणिमयसिंहासनस्योर्द्ध्वम् ॥ १९ ॥

amṛtamahodadhimadhye ratnadvīpe sakalpavṛkṣavane
navamaṇimaṇḍapamadhye maṇimayasiṃhāsanasyorddhvam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

मातङ्गीं भूषिताङ्गीं मधुमदमुदितां घूर्णमाणाक्षियुग्मां
स्विद्यद्वक्त्रां कदम्बप्रसवपरिलसद्वेणिकामात्तवीणाम् ।
बिम्बोष्ठीं रक्तवस्त्रां मृगमदतिलकामिन्दुलेखावतंसां
कर्णोद्यच्छङ्खपत्रां कठिनकुचभराक्रान्तकान्तावलग्नाम् ॥ २० ॥

mātaṅgīṃ bhūṣitāṅgīṃ madhumadamuditāṃ ghūrṇamāṇākṣiyugmāṃ
svidyadvaktrāṃ kadambaprasavaparilasadveṇikāmāttavīṇām
bimboṣṭhīṃ raktavastrāṃ mṛgamadatilakāmindulekhāvataṃsāṃ
karṇodyacchaṅkhapatrāṃ kaṭhinakucabharākrāntakāntāvalagnām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

उन्मीलद्यौवनाढ्यां निबिडमदभरोद्वेगलीलावकाशां
रत्नग्रैवेयहाराङ्गदकटककटीसूत्रमञ्जीरभूषाम् ।
आनीयार्थानभीष्टान् स्मितमधुरदृशा साधकं तर्पयन्तीं
ध्यायेद् देवीं शुकाभां शुकमखिलकलारूपमस्याश्च पार्श्वे ॥ २१ ॥

unmīladyauvanāḍhyāṃ nibiḍamadabharodvegalīlāvakāśāṃ
ratnagraiveyahārāṅgadakaṭakakaṭīsūtramañjīrabhūṣām
ānīyārthānabhīṣṭān smitamadhuradṛśā sādhakaṃ tarpayantīṃ
dhyāyed devīṃ śukābhāṃ śukamakhilakalārūpamasyāśca pārśve

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 22

अमृतोदधिमध्येऽत्र रत्नद्वीपे मनोरमे ।
कदम्बबिल्वनिलये कल्पवृक्षोपशोभिते ॥ २२ ॥

amṛtodadhimadhye'tra ratnadvīpe manorame
kadambabilvanilaye kalpavṛkṣopaśobhite

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 23

तस्य मध्ये सुखास्तीर्णे रत्नसिंहासने शुभे ।
त्रिकोणकर्णिकामध्ये तद्बहिः पञ्चपत्रकम् ॥ २३ ॥

tasya madhye sukhāstīrṇe ratnasiṃhāsane śubhe
trikoṇakarṇikāmadhye tadbahiḥ pañcapatrakam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 24

अष्टपत्रं महापद्मं केसराढ्यं सकर्णिकम् ।
तत्पार्श्वेऽष्टदलं प्रोक्तं चतुःपत्रं पुनः प्रिये ॥ २४ ॥

aṣṭapatraṃ mahāpadmaṃ kesarāḍhyaṃ sakarṇikam
tatpārśve'ṣṭadalaṃ proktaṃ catuḥpatraṃ punaḥ priye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 25

चतुरस्रं च तद्बाह्ये एवं देव्यासनं भवेत् ।
तस्य मध्ये सुखासीनां श्यामवर्णां शुचिस्मिताम् ॥ २५ ॥

caturasraṃ ca tadbāhye evaṃ devyāsanaṃ bhavet
tasya madhye sukhāsīnāṃ śyāmavarṇāṃ śucismitām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 26

कदम्बमालापरितः प्रान्तबद्धशिरोरुहाम् ।
प्रालम्बालकसंयुक्तां चन्द्रलेखावतंसकाम् ॥ २६ ॥

kadambamālāparitaḥ prāntabaddhaśiroruhām
prālambālakasaṃyuktāṃ candralekhāvataṃsakām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 27

ललाटतिलकोपेतां ईषत्प्रहसिताननाम् ।
किञ्चित्स्वेदाम्बुरचितललाटफलकोज्ज्वलाम् ॥ २७ ॥

lalāṭatilakopetāṃ īṣatprahasitānanām
kiñcitsvedāmburacitalalāṭaphalakojjvalām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 28

त्रिवलीतरङ्गमध्यस्थरोमराजिविराजिताम् ।
सर्वालङ्कारसंयुक्तां सर्वाभरणभूषणाम् ॥ २८ ॥

trivalītaraṅgamadhyastharomarājivirājitām
sarvālaṅkārasaṃyuktāṃ sarvābharaṇabhūṣaṇām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 29

नूपुरै रत्नखचितैः कटिसूत्रैरलङ्कृताम् ।
वलयै रत्नरचितैः केयूरैर्मणिभूषणैः ॥ २९ ॥

nūpurai ratnakhacitaiḥ kaṭisūtrairalaṅkṛtām
valayai ratnaracitaiḥ keyūrairmaṇibhūṣaṇaiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 30

भूषितां द्विभुजां बालां मदाघूर्णितलोचनाम् ।
वादयन्तीं सदा वीणां शङ्खकुण्डलभूषणाम् ॥ ३० ॥

bhūṣitāṃ dvibhujāṃ bālāṃ madāghūrṇitalocanām
vādayantīṃ sadā vīṇāṃ śaṅkhakuṇḍalabhūṣaṇām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 31

प्रालम्बिकर्णाभरणां कर्णोत्तंसविराजिताम् ।
यौवनोन्मादिनीं वीरां रक्तांशुकपरिग्रहाम् ॥ ३१ ॥

prālambikarṇābharaṇāṃ karṇottaṃsavirājitām
yauvanonmādinīṃ vīrāṃ raktāṃśukaparigrahām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 32

तमालनीलां तरुणीं मदमत्तां मतङ्गिनीम् ।
चतुःषष्टिकलारूपां पार्श्वस्थशुकसारिकाम् ॥ ३२ ॥

tamālanīlāṃ taruṇīṃ madamattāṃ mataṅginīm
catuḥṣaṣṭikalārūpāṃ pārśvasthaśukasārikām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 33

मातङ्गेशीं महादेवीं निःश्वस्यैनान्तरात्मना ।
सूर्यकोटिप्रतीकाशां जपाकुसुमसन्निभाम् ॥ ३३ ॥

mātaṅgeśīṃ mahādevīṃ niḥśvasyaināntarātmanā
sūryakoṭipratīkāśāṃ japākusumasannibhām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 34

अथवा पीतवर्णां च श्यामामेवापरां श्रये ।
निष्पापस्य मनुष्यस्य किं न सिद्ध्यति भूतले ॥ ३४ ॥

athavā pītavarṇāṃ ca śyāmāmevāparāṃ śraye
niṣpāpasya manuṣyasya kiṃ na siddhyati bhūtale

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 35

कामवच्चरते भूमौ साक्षाद् वैश्रवणायते ।
गद्यपद्यमयी वाणी तस्य वक्त्राद् विनिर्गता ॥ ३५ ॥

kāmavaccarate bhūmau sākṣād vaiśravaṇāyate
gadyapadyamayī vāṇī tasya vaktrād vinirgatā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 36

भैरवी त्रिपुरा लक्ष्मीर्वाणी मातङ्गिनीति च ।
पर्यायवाचका ह्येते सत्यमेतद् ब्रवीमि ते ॥ ३६ ॥

bhairavī tripurā lakṣmīrvāṇī mātaṅginīti ca
paryāyavācakā hyete satyametad bravīmi te

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 37

त्रिकपञ्चकाष्टयुगलं षोडशकोष्ठाष्टकं चतुःषष्टौ ।
ध्यात्वाऽङ्गदेवतानां देव्याः परितो यजेत भावेन ॥ ३७ ॥

trikapañcakāṣṭayugalaṃ ṣoḍaśakoṣṭhāṣṭakaṃ catuḥṣaṣṭau
dhyātvā'ṅgadevatānāṃ devyāḥ parito yajeta bhāvena

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 38

मातङ्गि मातरीशे मधुमथनाराधिते महामाये ।
मोहिनि मोहप्रमथिनि मन्मथमथनप्रिये नमस्तेऽस्तु ॥ ३८ ॥

mātaṅgi mātarīśe madhumathanārādhite mahāmāye
mohini mohapramathini manmathamathanapriye namaste'stu

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 39

स्तुतिषु तव देवि विधिरपि विहितमतिर्भवति चाप्यविहितमतिः ।
यद्यपि भक्तिर्मामपि भवतीं स्तोतुं विलोभयति ॥ ३९ ॥

stutiṣu tava devi vidhirapi vihitamatirbhavati cāpyavihitamatiḥ
yadyapi bhaktirmāmapi bhavatīṃ stotuṃ vilobhayati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 40

यतिजनहृदयावासे वासववन्द्ये वराङ्गि मातङ्गि ।
वीणावाद्यविनोद्यैर्नारदगीते नमो देवि ॥ ४० ॥

yatijanahṛdayāvāse vāsavavandye varāṅgi mātaṅgi
vīṇāvādyavinodyairnāradagīte namo devi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 41

देवि प्रसीद सुन्दरि पीनस्तनि कम्बुकण्ठि घनकेशि ।
श्यामाङ्गि विद्रुमोष्ठि स्मितमुखि मुग्धाक्षि मौक्तिकाभरणे ॥ ४१ ॥

devi prasīda sundari pīnastani kambukaṇṭhi ghanakeśi
śyāmāṅgi vidrumoṣṭhi smitamukhi mugdhākṣi mauktikābharaṇe

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 42

भरणे त्रिविष्टपस्य प्रभवसि तत एव भैरवी त्वमसि ।
त्वद्भक्तिलब्धविभवो भवति क्षुद्रोऽपि भुवनपतिः ॥ ४२ ॥

bharaṇe triviṣṭapasya prabhavasi tata eva bhairavī tvamasi
tvadbhaktilabdhavibhavo bhavati kṣudro'pi bhuvanapatiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 43

पतितः कृपणो मूकोऽप्यम्ब भवत्याः प्रसादलेशेन ।
पूज्यः सुभगो वाग्मी भवति जडश्चापि सर्वज्ञः ॥ ४३ ॥

patitaḥ kṛpaṇo mūko'pyamba bhavatyāḥ prasādaleśena
pūjyaḥ subhago vāgmī bhavati jaḍaścāpi sarvajñaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 44

ज्ञानात्मके जगन्मयि निरञ्जने नित्यशुद्धपदे ।
निर्वाणरूपिणि परे त्रिपुरे शरणं प्रपन्नस्त्वाम् ॥ ४४ ॥

jñānātmake jaganmayi nirañjane nityaśuddhapade
nirvāṇarūpiṇi pare tripure śaraṇaṃ prapannastvām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 45

त्वां मनसि क्षणमपि यो ध्यायति मुक्तावृतां श्यामाम् ।
तस्य जगत्त्रितयेऽस्मिन् कास्ता या न स्त्रियः साध्याः ॥ ४५ ॥

tvāṃ manasi kṣaṇamapi yo dhyāyati muktāvṛtāṃ śyāmām
tasya jagattritaye'smin kāstā yā na striyaḥ sādhyāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 46

साध्याक्षरगर्भितपञ्चनवत्यक्षरात्मिके जगन्मातः ।
भगवति मातङ्गेश्वरि नमोऽस्तु तुभ्यं महादेवि ॥ ४६ ॥

sādhyākṣaragarbhitapañcanavatyakṣarātmike jaganmātaḥ
bhagavati mātaṅgeśvari namo'stu tubhyaṃ mahādevi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 47

विद्याधरसुरकिन्नरगुह्यकगन्धर्वसिद्धयक्षवरैः ।
आराधिते नमस्तेऽस्तु प्रसीद कृपयैव मातङ्गि ॥ ४७ ॥

vidyādharasurakinnaraguhyakagandharvasiddhayakṣavaraiḥ
ārādhite namaste'stu prasīda kṛpayaiva mātaṅgi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 48

मातङ्गीस्तुतिरियमन्वहं प्रजप्ता
जन्तूनां वितरति कौशलं क्रियासु ।
वाग्मित्वं श्रियमधिकां च मानशक्तिं
सौभाग्यं नृपतिभिरर्चनीयतां स याति ॥ ४८ ॥

mātaṅgīstutiriyamanvahaṃ prajaptā
jantūnāṃ vitarati kauśalaṃ kriyāsu
vāgmitvaṃ śriyamadhikāṃ ca mānaśaktiṃ
saubhāgyaṃ nṛpatibhirarcanīyatāṃ sa yāti

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 49

मातङ्गीमनुदिनमेवमर्चयन्तः
श्रीमन्तः सुभगतराः कवित्वभाजः ।
प्राप्यान्ते सकलसमीहितार्थवर्गं
देहान्ते विमलतरं विशन्ति धाम ॥ ४९ ॥

mātaṅgīmanudinamevamarcayantaḥ
śrīmantaḥ subhagatarāḥ kavitvabhājaḥ
prāpyānte sakalasamīhitārthavargaṃ
dehānte vimalataraṃ viśanti dhāma

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 50

अवटुतटघटितचोलीं ताडितताडीं पलाशताटङ्काम् ।
वीणावादनवेलाकम्पितशिरसं नमामि मातङ्गीम् ॥ ५० ॥

avaṭutaṭaghaṭitacolīṃ tāḍitatāḍīṃ palāśatāṭaṅkām
vīṇāvādanavelākampitaśirasaṃ namāmi mātaṅgīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 51

वीणावादननिरतं तदलाबुस्थगितवामकृतकुचम् ।
श्यामलकोमलगात्रं पाटलनयनं परं भजे धाम ॥ ५१ ॥

vīṇāvādananirataṃ tadalābusthagitavāmakṛtakucam
śyāmalakomalagātraṃ pāṭalanayanaṃ paraṃ bhaje dhāma

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 52

अङ्कितपाणिचतुष्टयमङ्कुशपाशेक्षुपुष्पचापशरैः ।
शङ्करजीवितमित्रं पङ्कजनयनं परं भजे धाम ॥ ५२ ॥

aṅkitapāṇicatuṣṭayamaṅkuśapāśekṣupuṣpacāpaśaraiḥ
śaṅkarajīvitamitraṃ paṅkajanayanaṃ paraṃ bhaje dhāma

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 53

करकलितकनकवीणालाबुककदलीकृतैककुचकमला ।
जयति जगदेकमाता मातङ्गी मङ्गलायतना ॥ ५३ ॥

karakalitakanakavīṇālābukakadalīkṛtaikakucakamalā
jayati jagadekamātā mātaṅgī maṅgalāyatanā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 54

अङ्गलालितमनङ्गविद्विषस्तुङ्गपीनकुचभारभङ्गुरम् ।
श्यामलं शशिनिभाननं भजे कोमलं कुटिलकुन्तलं महः ॥ ५४ ॥

aṅgalālitamanaṅgavidviṣastuṅgapīnakucabhārabhaṅguram
śyāmalaṃ śaśinibhānanaṃ bhaje komalaṃ kuṭilakuntalaṃ mahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 55

वीणावाद्यविनोदगीतनिरतां लीलाशुकोल्लासिनीं
बिम्बोष्ठीं नवयावकार्द्रचरणामाकीर्णकेशालकाम् ।
हृद्याङ्गीं सितशङ्खकुण्डलधरालङ्कारवेषोज्वलां
मातङ्गीं प्रणतोऽस्मि सुस्मितमुखीं देवीं शुकश्यामलाम् ॥ ५५ ॥

vīṇāvādyavinodagītaniratāṃ līlāśukollāsinīṃ
bimboṣṭhīṃ navayāvakārdracaraṇāmākīrṇakeśālakām
hṛdyāṅgīṃ sitaśaṅkhakuṇḍaladharālaṅkāraveṣojvalāṃ
mātaṅgīṃ praṇato'smi susmitamukhīṃ devīṃ śukaśyāmalām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 56

वेणीमूलविराजितेन्दुशकलां वीणानिनादप्रियां
क्षोणीपालसुरेन्द्रपन्नगगणैराराधितांह्रिद्वयाम् ।
एणीचञ्चललोचनां सुवदनां वाणीं पुराणोज्ज्वलां
श्रोणीभारभरालसामनिमिषां पश्यामि विश्वेश्वरीम् ॥ ५६ ॥

veṇīmūlavirājitenduśakalāṃ vīṇāninādapriyāṃ
kṣoṇīpālasurendrapannagagaṇairārādhitāṃhridvayām
eṇīcañcalalocanāṃ suvadanāṃ vāṇīṃ purāṇojjvalāṃ
śroṇībhārabharālasāmanimiṣāṃ paśyāmi viśveśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 57

कुचकलशनिषण्णकेलिवीणां
कलमधुरध्वनिकम्पितोत्तमाङ्गीम् ।
मरकतमणिभङ्गमेचकाभां
मदनविरोधिमनस्विनीमुपासे ॥ ५७ ॥

kucakalaśaniṣaṇṇakelivīṇāṃ
kalamadhuradhvanikampitottamāṅgīm
marakatamaṇibhaṅgamecakābhāṃ
madanavirodhimanasvinīmupāse

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 58

ताडीदलोल्लसितकोमलकर्णपालीं
केशावलीकलितदीर्घसुनीलवेणीम् ।
वक्षोजपीठनिहितोज्ज्वलनादवीणां
वाणीं नमामि मदिरारुणनेत्रयुग्माम् ॥ ५८ ॥

tāḍīdalollasitakomalakarṇapālīṃ
keśāvalīkalitadīrghasunīlaveṇīm
vakṣojapīṭhanihitojjvalanādavīṇāṃ
vāṇīṃ namāmi madirāruṇanetrayugmām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 59

यामामनन्ति मुनयः प्रकृतिं पुराणीं
विद्येति यां श्रुतिरहस्यविदो गृणन्ति ।
तामर्द्धपल्लवितशङ्कररूपमुद्रां
देवीमनन्यशरणः शरणं प्रपद्ये ॥ ५९ ॥

yāmāmananti munayaḥ prakṛtiṃ purāṇīṃ
vidyeti yāṃ śrutirahasyavido gṛṇanti
tāmarddhapallavitaśaṅkararūpamudrāṃ
devīmananyaśaraṇaḥ śaraṇaṃ prapadye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 60

यः स्फाटिकाक्षवरपुस्तककुण्डिकाढ्यां
व्याख्यासमुद्यतकरां शरदिन्दुशुभ्राम् ।
पद्मासनां च हृदये भवतीमुपास्ते
मातः स विश्वकवितार्किकचक्रवर्ती ॥ ६० ॥

yaḥ sphāṭikākṣavarapustakakuṇḍikāḍhyāṃ
vyākhyāsamudyatakarāṃ śaradinduśubhrām
padmāsanāṃ ca hṛdaye bhavatīmupāste
mātaḥ sa viśvakavitārkikacakravartī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 61

बर्हावतंसघनबन्धुरकेशपाशां
गुञ्जावलीकृतघनस्तनहारशोभाम् ।
श्यामां प्रवालवसनां शरचापहस्तां
तामेव नौमि शबरीं शबरस्य नाथाम् ॥ ६१ ॥

barhāvataṃsaghanabandhurakeśapāśāṃ
guñjāvalīkṛtaghanastanahāraśobhām
śyāmāṃ pravālavasanāṃ śaracāpahastāṃ
tāmeva naumi śabarīṃ śabarasya nāthām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 62

अज्ञातसम्भवमनाकलितान्ववायं
भिक्षुं कपालिनमवाससमद्वितीयम् ।
पूर्वं करग्रहणमङ्गलतो भवत्याः
शम्भुः क एव बुबुधे गिरिराजकन्ये ॥ ६२ ॥

ajñātasambhavamanākalitānvavāyaṃ
bhikṣuṃ kapālinamavāsasamadvitīyam
pūrvaṃ karagrahaṇamaṅgalato bhavatyāḥ
śambhuḥ ka eva bubudhe girirājakanye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 63

चर्माम्बरं च शवभस्मविलेपनं च
भिक्षाटनं च नटनं च परेतभूमौ ।
वेतालसंहतिपरिग्रहतां च शम्भोः
शोभां वहन्ति गिरिजे तव साहचर्यात् ॥ ६३ ॥

carmāmbaraṃ ca śavabhasmavilepanaṃ ca
bhikṣāṭanaṃ ca naṭanaṃ ca paretabhūmau
vetālasaṃhatiparigrahatāṃ ca śambhoḥ
śobhāṃ vahanti girije tava sāhacaryāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 64

गले गुञ्जाबीजावलिमपि च कर्णे शिखिशिखां
शिरो रङ्गे नृत्यत्कनककदलीमञ्जुलदलम् ।
धनुर्वामे चांसे शरमपरपाणौ च दधतीं
नितम्बे बर्हालीं कुटिलकबरीं सिद्धशबरीम् ॥ ६४ ॥

gale guñjābījāvalimapi ca karṇe śikhiśikhāṃ
śiro raṅge nṛtyatkanakakadalīmañjuladalam
dhanurvāme cāṃse śaramaparapāṇau ca dadhatīṃ
nitambe barhālīṃ kuṭilakabarīṃ siddhaśabarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 65

लसद्गुञ्जापुञ्जाभरणकिरणारक्तनयनां
जपाकर्णाभूषां शिखिवरकलापाम्बरवतीम् ।
नदज्झिल्लीपल्लीवनतरुदलैः सम्परिवृताम्
नमामि वामोरुं कुटिलकबरीं सिद्धशबरीम् ॥ ६५ ॥

lasadguñjāpuñjābharaṇakiraṇāraktanayanāṃ
japākarṇābhūṣāṃ śikhivarakalāpāmbaravatīm
nadajjhillīpallīvanatarudalaiḥ samparivṛtām
namāmi vāmoruṃ kuṭilakabarīṃ siddhaśabarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 66

अपर्णाहोपर्णां सिरसकदलीसम्भवमलं
भवं जेतुं प्रौढिं किल मनसि बाला विदधती ।
नदज्झिल्लीपल्लीवनतरुषु हल्लीसकरुचि
र्लसत्पल्लीभिल्ली करकलितभल्ली विजयते ॥ ६६ ॥

aparṇāhoparṇāṃ sirasakadalīsambhavamalaṃ
bhavaṃ jetuṃ prauḍhiṃ kila manasi bālā vidadhatī
nadajjhillīpallīvanataruṣu hallīsakaruci
rlasatpallībhillī karakalitabhallī vijayate

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 67

धनिनामविनाभवन्मदानां भवनद्वारि दुराशया शयानाम् ।
अवलोकय मामगेन्द्रकन्ये करुणाकन्दलितैः कटाक्षमोक्षैः ॥ ६७ ॥

dhanināmavinābhavanmadānāṃ bhavanadvāri durāśayā śayānām
avalokaya māmagendrakanye karuṇākandalitaiḥ kaṭākṣamokṣaiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 68

कुवलयदलनीलं बर्बरस्निग्धकेशं
पृथुतरकुचभाराक्रान्तकान्तावलग्नम् ।
किमिति बहुभिरुक्तैस्त्वत्स्वरूपं पदं नः
सकलजननि मातः सन्ततं सन्निधत्ताम् ॥ ६८ ॥

kuvalayadalanīlaṃ barbarasnigdhakeśaṃ
pṛthutarakucabhārākrāntakāntāvalagnam
kimiti bahubhiruktaistvatsvarūpaṃ padaṃ naḥ
sakalajanani mātaḥ santataṃ sannidhattām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 69

मिथः केशाकेशि प्रधननिधनास्तर्कघटना
बहुश्रद्धाभक्तिप्रणतिविषयाश्चाप्तविधयः ।
प्रसीद प्रत्यक्षीभव गिरिसुते देहि शरणं
निरालम्बे चेतः परिलुठति पारिप्लवमिदम् ॥ ६९ ॥

mithaḥ keśākeśi pradhananidhanāstarkaghaṭanā
bahuśraddhābhaktipraṇativiṣayāścāptavidhayaḥ
prasīda pratyakṣībhava girisute dehi śaraṇaṃ
nirālambe cetaḥ pariluṭhati pāriplavamidam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 70

लसद्गुञ्जाहारस्तनभरनमन्मध्यलतिका
मुदञ्चद्घर्माम्भःकणगुणितवक्त्राम्बुजरुचम् ।
शिवं पार्थत्राणप्रणवमृगयाकारकरणं
शिवामन्वक्यान्तीं शरणमहमन्वेमि शबरीम् ॥ ७० ॥

lasadguñjāhārastanabharanamanmadhyalatikā
mudañcadgharmāmbhaḥkaṇaguṇitavaktrāmbujarucam
śivaṃ pārthatrāṇapraṇavamṛgayākārakaraṇaṃ
śivāmanvakyāntīṃ śaraṇamahamanvemi śabarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 71

शिरसि धनुरटन्या ताड्यमानस्य शम्भो
रलकनयनकोणे किञ्चिदालज्यमाने ।
उपनिषदुपगीतं रुद्रमुद्घोषयन्ती
परिहरति मृडानी मध्यमं पाण्डवानाम् ॥ ७१ ॥

śirasi dhanuraṭanyā tāḍyamānasya śambho
ralakanayanakoṇe kiñcidālajyamāne
upaniṣadupagītaṃ rudramudghoṣayantī
pariharati mṛḍānī madhyamaṃ pāṇḍavānām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 72

यद्गलाभरणतन्तुवैभवान् नायको गरलमागलं पपौ ।
तां चराचरगुरोः कुटुम्बिनीं नौमि यौवनभरेण लालसाम् ॥ ७२ ॥

yadgalābharaṇatantuvaibhavān nāyako garalamāgalaṃ papau
tāṃ carācaraguroḥ kuṭumbinīṃ naumi yauvanabhareṇa lālasām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 73

सुधामप्यास्वाद्य प्रतिभयहरा मृत्युहरणीं
विपद्यन्ते सर्वे विधिशतमखाद्या दिविषदः ।
करालं यत् क्ष्वेडं कवलितवतः कालकलना
न शम्भोस्तन्मूलं जननि तव ताटङ्कमहिमा ॥ ७३ ॥

sudhāmapyāsvādya pratibhayaharā mṛtyuharaṇīṃ
vipadyante sarve vidhiśatamakhādyā diviṣadaḥ
karālaṃ yat kṣveḍaṃ kavalitavataḥ kālakalanā
na śambhostanmūlaṃ janani tava tāṭaṅkamahimā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 74

करोपान्ते कान्ते वितरणिनिशान्ते विदधतीं
लसद्वीणाशोणां नखरुचिभिरेणाङ्कवदनाम् ।
सदा वन्दे सन्देतरुरुहवशन्देशकवशात्
कृपालम्बामम्बां कुसुमितकदम्बाङ्गणगृहाम् ॥ ७४ ॥

karopānte kānte vitaraṇiniśānte vidadhatīṃ
lasadvīṇāśoṇāṃ nakharucibhireṇāṅkavadanām
sadā vande sandetaruruhavaśandeśakavaśāt
kṛpālambāmambāṃ kusumitakadambāṅgaṇagṛhām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 75

कर्णलम्बितकदम्बमञ्जरीकेसरारुणकपोलमण्डलम् ।
केवलं निगमवादगोचरं नीलिमानमवलोकयामहे ॥ ७५ ॥

karṇalambitakadambamañjarīkesarāruṇakapolamaṇḍalam
kevalaṃ nigamavādagocaraṃ nīlimānamavalokayāmahe

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 76

अकृशं कुचयोः कृशं विलग्ने विपुलं चक्षुषि विस्तृतं नितम्बे ।
अरुणाधरमाविरस्तु चित्ते करुणाशालिकपालिभागधेयम् ॥ ७६ ॥

akṛśaṃ kucayoḥ kṛśaṃ vilagne vipulaṃ cakṣuṣi vistṛtaṃ nitambe
aruṇādharamāvirastu citte karuṇāśālikapālibhāgadheyam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 77

अनभङ्गुरकेशपाशमम्ब प्रभया कीचकमेचकं वपुस्ते ।
परितः परितो विलोकयामः प्रतिपच्चन्द्रकलाधिरूढचूडम् ॥ ७७ ॥

anabhaṅgurakeśapāśamamba prabhayā kīcakamecakaṃ vapuste
paritaḥ parito vilokayāmaḥ pratipaccandrakalādhirūḍhacūḍam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 78

ध्यायेयं रत्नपीठे शुककलपठितं शृण्वतीं श्यामगात्रीं
न्यस्तैकाङ्घ्रीसरोजे शशिशकलधरां वल्लकीं वादयन्तीम् ।
कह्लाराबद्धभालां नियमितविलसच्चूलिकां रक्तवस्त्रां
मातङ्गीं शङ्खपत्रां मधुमदविवशां चित्रकोद्भासिभालाम् ॥ ७८ ॥

dhyāyeyaṃ ratnapīṭhe śukakalapaṭhitaṃ śṛṇvatīṃ śyāmagātrīṃ
nyastaikāṅghrīsaroje śaśiśakaladharāṃ vallakīṃ vādayantīm
kahlārābaddhabhālāṃ niyamitavilasaccūlikāṃ raktavastrāṃ
mātaṅgīṃ śaṅkhapatrāṃ madhumadavivaśāṃ citrakodbhāsibhālām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 79

आराध्य मातश्चरणाम्बुजं ते ब्रह्मादयो विश्रुतकीर्तिमापुः ।
अन्ये परं वाग्विभवं मुनीन्द्राः परां श्रियं भक्तिभरेण चान्ये ॥ ७९ ॥

ārādhya mātaścaraṇāmbujaṃ te brahmādayo viśrutakīrtimāpuḥ
anye paraṃ vāgvibhavaṃ munīndrāḥ parāṃ śriyaṃ bhaktibhareṇa cānye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 80

नमामि देवीं नवचन्द्रमौलिं मातङ्गिनीं चन्द्रकलावतंसाम् ।
आम्नायवाग्भिः प्रतिपादितार्थं प्रबोधयन्तीं शुकमादरेण ॥ ८० ॥

namāmi devīṃ navacandramauliṃ mātaṅginīṃ candrakalāvataṃsām
āmnāyavāgbhiḥ pratipāditārthaṃ prabodhayantīṃ śukamādareṇa

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 81

विनम्रदेवासुरमौलिरत्नैर्नीराजितं ते चरणारविन्दम् ।
भजन्ति ये देवि महीपतीनां परां श्रियं भक्तिमुपाश्रयन्ति ॥ ८१ ॥

vinamradevāsuramauliratnairnīrājitaṃ te caraṇāravindam
bhajanti ye devi mahīpatīnāṃ parāṃ śriyaṃ bhaktimupāśrayanti

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 82

मातङ्गि लीलागमने भवत्याः सञ्जातमञ्जीरमिषाद् भजन्ते ।
मातस्त्वदीयं चरणारविन्दं अकृत्रिमाणां वचसां विगुम्फाः ॥ ८२ ॥

mātaṅgi līlāgamane bhavatyāḥ sañjātamañjīramiṣād bhajante
mātastvadīyaṃ caraṇāravindaṃ akṛtrimāṇāṃ vacasāṃ vigumphāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 83

पदात्पदं सिञ्जितनूपुराभ्यां कृतार्थयन्ती पदवीं पदाभ्याम् ।
आस्फालयन्ती कलवल्लकीं तां मातङ्गिनी मे हृदयं धिनोतु ॥ ८३ ॥

padātpadaṃ siñjitanūpurābhyāṃ kṛtārthayantī padavīṃ padābhyām
āsphālayantī kalavallakīṃ tāṃ mātaṅginī me hṛdayaṃ dhinotu

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 84

लीलांशुकाबद्धनितम्बबिम्बां ताडीदलेनार्पितकर्णभूषाम् ।
माध्वीमदाघूर्णितनेत्रपद्मां घनस्तनीं शम्भुवधूं स्मरामि ॥ ८४ ॥

līlāṃśukābaddhanitambabimbāṃ tāḍīdalenārpitakarṇabhūṣām
mādhvīmadāghūrṇitanetrapadmāṃ ghanastanīṃ śambhuvadhūṃ smarāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 85

तडिल्लताकान्तमलब्धभूषम् चिरेण लक्ष्यं नवरोमराज्या ।
स्मरामि भक्त्या जगतामधीशि वलित्रयाङ्कं तव मध्यमम्ब ॥ ८५ ॥

taḍillatākāntamalabdhabhūṣam cireṇa lakṣyaṃ navaromarājyā
smarāmi bhaktyā jagatāmadhīśi valitrayāṅkaṃ tava madhyamamba

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 86

नीलोत्पलानां श्रियमाहरन्तीं कान्त्याः कटाक्षैः कमलाकराणाम् ।
कदम्बमालाञ्चितकेशपाशां मातङ्गकन्यां हृदि भावयामि ॥ ८६ ॥

nīlotpalānāṃ śriyamāharantīṃ kāntyāḥ kaṭākṣaiḥ kamalākarāṇām
kadambamālāñcitakeśapāśāṃ mātaṅgakanyāṃ hṛdi bhāvayāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 87

ध्यायेयमारक्तकपोलकान्तं बिम्बाधरं न्यस्तललाटरम्यम् ।
आलोललीलायितमायताक्षं मन्दस्मितं ते वदनं महेशि ॥ ८७ ॥

dhyāyeyamāraktakapolakāntaṃ bimbādharaṃ nyastalalāṭaramyam
ālolalīlāyitamāyatākṣaṃ mandasmitaṃ te vadanaṃ maheśi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 88

वामस्तनासङ्गसखीं विपञ्चीं उद्घाटयन्तीमरुणाङ्गुलीभिः ।
तदुत्थसौभाग्यविलोलमौलिं श्यामां भजे यौवनभारखिन्नाम् ॥ ८८ ॥

vāmastanāsaṅgasakhīṃ vipañcīṃ udghāṭayantīmaruṇāṅgulībhiḥ
tadutthasaubhāgyavilolamauliṃ śyāmāṃ bhaje yauvanabhārakhinnām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 89

स्तुत्यानया शङ्करधर्मपत्नीं मातङ्गिनीं वागधिदेवतां ताम् ।
स्तुवन्ति ये भक्तियुता मनुष्याः परां श्रियं भक्तिमुपाश्रयन्ति ॥ ८९ ॥

stutyānayā śaṅkaradharmapatnīṃ mātaṅginīṃ vāgadhidevatāṃ tām
stuvanti ye bhaktiyutā manuṣyāḥ parāṃ śriyaṃ bhaktimupāśrayanti

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 90

गेहं नाकति गर्वितः प्रणमति स्त्रीसङ्गमो मोक्षति
मृत्युर्वैद्यति दूषणं च गुणति क्ष्मावल्लभो दासति ।
वज्रं पुष्पति पन्नगोऽब्जनलति हालाहलं भुज्यति
द्वेषी मित्रति पातकं सुकृतति त्वत्पादसञ्चिन्तनात् ॥ ९० ॥

gehaṃ nākati garvitaḥ praṇamati strīsaṅgamo mokṣati
mṛtyurvaidyati dūṣaṇaṃ ca guṇati kṣmāvallabho dāsati
vajraṃ puṣpati pannago'bjanalati hālāhalaṃ bhujyati
dveṣī mitrati pātakaṃ sukṛtati tvatpādasañcintanāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 91

एह्येहि मातस्त्रिपुरे पवित्रे यन्त्रान्तरे त्वं वसतिं विधेहि ।
गृह्णस्व गृह्णस्व बलिं प्रपूजां त्रिकोणषट्कोणदलेऽष्टकुण्डे ॥ ९१ ॥

ehyehi mātastripure pavitre yantrāntare tvaṃ vasatiṃ vidhehi
gṛhṇasva gṛhṇasva baliṃ prapūjāṃ trikoṇaṣaṭkoṇadale'ṣṭakuṇḍe

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 92

एह्येहि मातस्त्रिपुरे मदीये नेत्रे निवासं कुरु मञ्जुनेत्रे ।
भूतात्मकं विश्वमिदं नरस्य मे दर्शय त्वं तव चित्स्वरूपम् ॥ ९२ ॥

ehyehi mātastripure madīye netre nivāsaṃ kuru mañjunetre
bhūtātmakaṃ viśvamidaṃ narasya me darśaya tvaṃ tava citsvarūpam

एह्येहिमातस्त्रिपुरेमदीयेनेत्रेनिवासंकुरुमञ्जुनेत्रेभूतात्मकंविश्वमिदंनरस्यमेदर्शयत्वंतवचित्स्वरूपम्
हिन्दी अर्थ

आओ, आओ, माता त्रिपुरा, मेरे नेत्रों में निवास करो, हे सुंदर नेत्रों वाली; मुझ मनुष्य को यह पंचभूतमय विश्व अपने चेतन-स्वरूप के रूप में दिखाओ।

English sense

Come, come, Mother Tripurā, make your dwelling in my eyes, O lovely-eyed one; show me, this man, this world made of the elements as your own form of consciousness.

पदार्थ · word by word
एह्येहि
come, comeआओ, आओ
मातस्त्रिपुरे
O Mother Tripurāहे माता त्रिपुरा
मदीये
in myमेरे
नेत्रे
eyesनेत्रों में
निवासं
dwellingनिवास
कुरु
makeकरो
मञ्जुनेत्रे
O lovely-eyed oneहे सुंदर नेत्रों वाली
भूतात्मकं
made of the elementsपंचभूतमय
विश्वमिदं
this worldयह विश्व
नरस्य
of the manमनुष्य को
मे
to meमुझे
दर्शय
showदिखाओ
त्वं
youतुम
तव
yourअपने
चित्स्वरूपम्
own form of consciousnessचेतन-स्वरूप के रूप में

Verse 93

एह्येहि मातस्त्रिपुरे मदीये वक्त्रे निवासं कुरु चन्द्रवक्त्रि ।
परापवादं वचनं नरस्य वागीश्वरं मे वदतां कुरुष्व ॥ ९३ ॥

ehyehi mātastripure madīye vaktre nivāsaṃ kuru candravaktri
parāpavādaṃ vacanaṃ narasya vāgīśvaraṃ me vadatāṃ kuruṣva

एह्येहिमातस्त्रिपुरेमदीयेवक्त्रेनिवासंकुरुचन्द्रवक्त्रिपरापवादंवचनंनरस्यवागीश्वरंमेवदतांकुरुष्व
हिन्दी अर्थ

आओ, आओ, माता त्रिपुरा, मेरे मुख में निवास करो, हे चंद्रमुखी; बोलने वालों में मुझे वाणी का स्वामी बनाओ, मनुष्यों के परनिंदा के वचनों से ऊपर।

English sense

Come, come, Mother Tripurā, make your dwelling in my mouth, O moon-faced one; among those who speak, make me a lord of speech, over the words of men that slander others.

पदार्थ · word by word
एह्येहि
come, comeआओ, आओ
मातस्त्रिपुरे
O Mother Tripurāहे माता त्रिपुरा
मदीये
in myमेरे
वक्त्रे
mouthमुख में
निवासं
dwellingनिवास
कुरु
makeकरो
चन्द्रवक्त्रि
O moon-faced oneहे चंद्रमुखी
परापवादं
slander of othersपरनिंदा के
वचनं
wordsवचनों से ऊपर
नरस्य
of the manमनुष्य के
वागीश्वरं
lord of speechवाणी का स्वामी
मे
meमुझे
वदतां
among those who speakबोलने वालों में
कुरुष्व
makeबनाओ

Verse 94

एह्येहि मातस्त्रिपुरे मदीये चित्ते निवासं कुरु कल्पवल्लि ।
वेगेन जाड्यादि तमो निरस्य विधेहि दीप्तं तव चित्स्वरूपम् ॥ ९४ ॥

ehyehi mātastripure madīye citte nivāsaṃ kuru kalpavalli
vegena jāḍyādi tamo nirasya vidhehi dīptaṃ tava citsvarūpam

एह्येहिमातस्त्रिपुरेमदीयेचित्तेनिवासंकुरुकल्पवल्लिवेगेनजाड्यादितमोनिरस्यविधेहिदीप्तंतवचित्स्वरूपम्
हिन्दी अर्थ

आओ, आओ, माता त्रिपुरा, मेरे चित्त में निवास करो, हे कल्पलता; शीघ्र जड़ता आदि का अंधकार हटाओ और अपने चेतन-स्वरूप को दीप्त करो।

English sense

Come, come, Mother Tripurā, make your dwelling in my mind, O wishing creeper; swiftly cast off the darkness of dullness and the rest, and make your form of consciousness shine.

पदार्थ · word by word
एह्येहि
come, comeआओ, आओ
मातस्त्रिपुरे
O Mother Tripurāहे माता त्रिपुरा
मदीये
in myमेरे
चित्ते
mindचित्त में
निवासं
dwellingनिवास
कुरु
makeकरो
कल्पवल्लि
O wishing creeperहे कल्पलता
वेगेन
swiftlyशीघ्र
जाड्यादि
dullness and the restजड़ता आदि का
तमो
the darknessअंधकार
निरस्य
having cast offहटाकर
विधेहि
makeकरो
दीप्तं
shiningदीप्त
तव
yourअपने
चित्स्वरूपम्
form of consciousnessचेतन-स्वरूप को

Verse 95

अनेन स्तोत्रपाठेन सर्वपापहरेण वै ।
प्रीयतां परमा शक्तिर्मातङ्गी सर्वकामदा ॥ ९५ ॥

anena stotrapāṭhena sarvapāpahareṇa vai
prīyatāṃ paramā śaktirmātaṅgī sarvakāmadā

अनेनस्तोत्रपाठेनसर्वपापहरेणवैप्रीयतांपरमाशक्तिर्मातङ्गीसर्वकामदा
हिन्दी अर्थ

सब पापों को हरने वाले इस स्तोत्र-पाठ से परम शक्ति मातंगी, सब कामनाएँ देने वाली, प्रसन्न हों।

English sense

By this recitation of the hymn, which removes all sin, may the supreme Śakti Mātaṅgī, giver of every wish, be pleased.

पदार्थ · word by word
अनेन
by thisइस
स्तोत्रपाठेन
by the recitation of the hymnस्तोत्र-पाठ से
सर्वपापहरेण
which removes all sinसब पापों को हरने वाले
वै
indeedनिश्चय ही
प्रीयतां
may she be pleasedप्रसन्न हों
परमा
the supremeपरम
शक्तिर्मातङ्गी
Śakti Mātaṅgīशक्ति मातंगी
सर्वकामदा
giver of every wishसब कामनाएँ देने वाली
इत्यागमसारे उमासहाचार्यविरचितं श्रीमातङ्गीस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Terms on this page

Mahavidyas महाविद्या One of ten tantric wisdom-goddess forms of the Devi; Kalika is traditionally counted foremost among them.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Matangi मातंगी One of the ten Mahavidyas, associated with speech, the arts, and the paradox of outer impurity concealing inner purity.
Agama आगम A body of Tantric scriptural injunction (such as Shivagama) specifying rules for worship, including where and how sacrifice is sanctioned — violating its rules for mere taste or sensory enjoyment forfeits any higher spiritual attainment.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras