Kālīvilāsa Tantra, paṭala 11

महात्रिपुरसुन्दरीशतनामस्तोत्रम्

Mahatripurasundari Shatanama Stotram (Kalivilasa Tantra) — A hundred names of Mahātripurasundarī, from the Kālīvilāsa Tantra

A hymn of the names of Tripurasundari, one of the Mahavidyas, given in the eleventh paṭala of the Kālīvilāsa Tantra. After a short opening between the Goddess and her teacher, the names run through twelve verses; the last verses say how to read them and what follows: the eight powers.

Verse 1

श्रीदेव्युवाच — देवी ने कहा The Goddess said

महात्रिपुरसुन्दर्याः शतनामानि साम्प्रतम् ।
कथ्यन्तां मे दया नाथ यद्यप्यस्ति तदा मयि ॥ १ ॥

mahātripurasundaryāḥ śatanāmāni sāmpratam
kathyantāṃ me dayā nātha yadyapyasti tadā mayi

महात्रिपुरसुन्दर्याःशतनामानिसाम्प्रतम्कथ्यन्तांमेदयानाथयद्यप्यस्तितदामयि
हिन्दी अर्थ

हे नाथ, अब मुझे महात्रिपुरसुन्दरी के सौ नाम बताइए, यदि मुझ पर आपकी दया है।

English sense

Tell me now the hundred names of Mahātripurasundarī, my lord, if you have any kindness for me.

पदार्थ · word by word
महात्रिपुरसुन्दर्याः
of Mahātripurasundarīमहात्रिपुरसुन्दरी के
शतनामानि
hundred namesसौ नाम
साम्प्रतम्
nowअब
कथ्यन्तां
let them be toldबताइए
मे
to meमुझे
दया
kindnessदया
नाथ
my lordहे नाथ
यद्यप्यस्ति
even if there isयदि है
तदा
thenतब
मयि
in meमुझ पर

Verse 2

श्रीतामस उवाच — श्री तामस ने कहा Śrī Tāmasa said

शृणु चार्वङ्गि वक्ष्यामि सावधानाऽवधारय ।
यन्त्रोक्तं सर्वतन्त्रेषु अधुना निगदामि ते ॥ २ ॥

śṛṇu cārvaṅgi vakṣyāmi sāvadhānā'vadhāraya
yantroktaṃ sarvatantreṣu adhunā nigadāmi te

शृणुचार्वङ्गिवक्ष्यामिसावधानाऽवधारययन्त्रोक्तंसर्वतन्त्रेषुअधुनानिगदामिते
हिन्दी अर्थ

सुनो सुन्दर अंगों वाली, मैं बताता हूँ। ध्यान से सुनो। सब तन्त्रों में यन्त्र के बारे में जो कहा गया है, वही मैं अब तुम्हें कहता हूँ।

English sense

Listen, fair-limbed one, I will tell you. Pay close attention. What the yantra tells in all the tantras, I now say to you.

पदार्थ · word by word
शृणु
listenसुनो
चार्वङ्गि
fair-limbed oneसुन्दर अंगों वाली
वक्ष्यामि
I will tellमैं बताता हूँ
सावधानाऽवधारय
pay close attentionध्यान से सुनो
यन्त्रोक्तं
told in the yantraयन्त्र के बारे में कहा गया
सर्वतन्त्रेषु
in all the tantrasसब तन्त्रों में
अधुना
nowअब
निगदामि
I sayमैं कहता हूँ
ते
to youतुम्हें

नामानिThe names

Verse 3

ॐ महामाया महादेवी मेनका मेघगर्जिनी ।
मोहिनी हरिणाक्षी च हारिणी हरवल्लभा ॥ ३ ॥

oṃ mahāmāyā mahādevī menakā meghagarjinī
mohinī hariṇākṣī ca hāriṇī haravallabhā

ॐमहामायामहादेवीमेनकामेघगर्जिनीमोहिनीहरिणाक्षीचहारिणीहरवल्लभा
हिन्दी अर्थ

ॐ। वह महामाया है; महादेवी है; मेनका है; बादल की तरह गरजने वाली है; मोहने वाली है; हिरन जैसी आँखों वाली है; और मन हर लेने वाली है; हर की प्रिया है।

English sense

Oṃ. She is the great illusion; the great goddess; Menakā; the one who thunders like clouds; the enchantress; the deer-eyed one; and the one who carries hearts away; the beloved of Hara.

पदार्थ · word by word
ॐ
Oṃॐ
महामाया
the great illusionमहामाया
महादेवी
the great goddessमहादेवी
मेनका
Menakāमेनका
मेघगर्जिनी
thunders like cloudsबादल की तरह गरजने वाली
मोहिनी
the enchantressमोहने वाली
हरिणाक्षी
the deer-eyed oneहिरन जैसी आँखों वाली
च
andऔर
हारिणी
the one who carries hearts awayमन हर लेने वाली
हरवल्लभा
the beloved of Haraहर की प्रिया

Verse 4

हरिपूज्या हराराध्या हेरा हेमवती हरा ।
हेमरूपा च हेमा च हेमाभरणभूषिता ॥ ४ ॥

haripūjyā harārādhyā herā hemavatī harā
hemarūpā ca hemā ca hemābharaṇabhūṣitā

हरिपूज्याहराराध्याहेराहेमवतीहराहेमरूपाचहेमाचहेमाभरणभूषिता
हिन्दी अर्थ

वह हरि से पूजित है; हर से आराधित है; हेरा है; सोने से भरी है; हरा है, हर लेने वाली; सोने के रूप वाली है; सुनहरी है; और सोने के गहनों से सजी है।

English sense

She is worshipped by Hari; worshipped by Hara; Herā; the one rich in gold; Harā, the one who takes away; the one of golden form; the golden one; and the one adorned with golden ornaments.

पदार्थ · word by word
हरिपूज्या
worshipped by Hariहरि से पूजित
हराराध्या
worshipped by Haraहर से आराधित
हेरा
Herāहेरा
हेमवती
rich in goldसोने से भरी
हरा
Harā, the one who takes awayहरा, हर लेने वाली
हेमरूपा
of golden formसोने के रूप वाली
च
andऔर
हेमा
the golden oneसुनहरी
च
andऔर
हेमाभरणभूषिता
adorned with golden ornamentsसोने के गहनों से सजी

Verse 5

रङ्गिणीरङ्गरूपा च राधा वृन्दावनेश्वरी ।
वलावलवती बाला बालिका वेशधारिणी ॥ ५ ॥

raṅgiṇīraṅgarūpā ca rādhā vṛndāvaneśvarī
valāvalavatī bālā bālikā veśadhāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

वयस्था वेशधा चैव विद्या श्रीविष्णुपूजिता ।
वियद्गङ्गा व्योमगङ्गा विशाला विश्वमोहिनी ॥ ६ ॥

vayasthā veśadhā caiva vidyā śrīviṣṇupūjitā
viyadgaṅgā vyomagaṅgā viśālā viśvamohinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

रङ्गिणी रङ्गणीया च रणभूमिकतालया ।
पूता पवित्रा परमा परा पुण्याविभूषण ॥ ७ ॥

raṅgiṇī raṅgaṇīyā ca raṇabhūmikatālayā
pūtā pavitrā paramā parā puṇyāvibhūṣaṇa

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

पुण्यनाम्नी पापहन्त्री पापारिः पापनाशिनी ।
पुण्यदा पुण्यकीर्तिश्च पुण्यश्लोका च पावनी ॥ ८ ॥

puṇyanāmnī pāpahantrī pāpāriḥ pāpanāśinī
puṇyadā puṇyakīrtiśca puṇyaślokā ca pāvanī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

रूपमाला रूपवती रसावेशपरिच्छदा ।
रक्षणी रक्षणीया च रुक्ममाला विभूषणा ॥ ९ ॥

rūpamālā rūpavatī rasāveśaparicchadā
rakṣaṇī rakṣaṇīyā ca rukmamālā vibhūṣaṇā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

रसरूपा रसोल्लासा रसानघपरिच्छदा ।
रम्भारामा च रम्या च रमणी रामपूजिता ॥ १० ॥

rasarūpā rasollāsā rasānaghaparicchadā
rambhārāmā ca ramyā ca ramaṇī rāmapūjitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

सौभाग्या सुवशासाध्वी सत्यासत्यस्वरूपिणी ।
त्रिगुणात्रिगुणाराध्या त्रिवेदी त्रिगुणेश्वरी ॥ ११ ॥

saubhāgyā suvaśāsādhvī satyāsatyasvarūpiṇī
triguṇātriguṇārādhyā trivedī triguṇeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

त्रिमूर्तिस्त्रिदशाराध्या त्रयोत्रिदिवसुन्दरी ।
सुखदा सुमुखी सुभ्रुः सुवेशी वेशधारिणी ॥ १२ ॥

trimūrtistridaśārādhyā trayotridivasundarī
sukhadā sumukhī subhruḥ suveśī veśadhāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

आनन्दा नन्दिनी नन्दा परमानन्दरूपिणी ।
ईश्वरी ईश्वराराध्या रक्तपद्मसमप्रभा ॥ १३ ॥

ānandā nandinī nandā paramānandarūpiṇī
īśvarī īśvarārādhyā raktapadmasamaprabhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

राकारम्या रक्तदेहा रमणी ब्रह्ममोहिनी ।
योगिनीनां स्वरूपा च ब्रह्माण्डजननी परा ॥ १४ ॥

rākāramyā raktadehā ramaṇī brahmamohinī
yoginīnāṃ svarūpā ca brahmāṇḍajananī parā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

नामाक्षरात् समुद्धृत्य दशनाम इतीरितम् ।
चन्दोऽस्य च प्रवक्ष्यामि शृणु पार्वति सारदे ॥ १५ ॥

nāmākṣarāt samuddhṛtya daśanāma itīritam
cando'sya ca pravakṣyāmi śṛṇu pārvati sārade

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

फलश्रुतिःThe fruit

Verse 16

दशधा मन्त्रमुच्चार्य ततश्छन्दः पठेत्सुधीः ।
ततः स्तोत्रं पठित्वा तु सर्वसिद्धीश्वरः कलौ ॥ १६ ॥

daśadhā mantramuccārya tataśchandaḥ paṭhetsudhīḥ
tataḥ stotraṃ paṭhitvā tu sarvasiddhīśvaraḥ kalau

दशधामन्त्रमुच्चार्यततश्छन्दःपठेत्सुधीःततःस्तोत्रंपठित्वातुसर्वसिद्धीश्वरःकलौ
हिन्दी अर्थ

मन्त्र को दस बार बोलकर समझदार व्यक्ति फिर छन्द पढ़े। फिर स्तोत्र पढ़कर वह कलियुग में सब सिद्धियों का स्वामी हो जाता है।

English sense

Having said the mantra ten times, the wise one should then read the metre. Then, having read the hymn, he becomes the lord of all powers in the Kali age.

पदार्थ · word by word
दशधा
ten timesदस बार
मन्त्रमुच्चार्य
having said the mantraमन्त्र बोलकर
ततश्छन्दः
then the metreफिर छन्द
पठेत्सुधीः
should read the wise oneसमझदार व्यक्ति पढ़े
ततः
thenफिर
स्तोत्रं
the hymnस्तोत्र
पठित्वा
having readपढ़कर
तु
indeedही
सर्वसिद्धीश्वरः
the lord of all powersसब सिद्धियों का स्वामी
कलौ
in the Kali ageकलियुग में

Verse 17

भवत्येव न सन्देहः त्रिसन्ध्यं कमलेक्षणे ।
लक्षावर्तनमात्रेण अष्टैश्वर्यमयो भवेत् ॥ १७ ॥

bhavatyeva na sandehaḥ trisandhyaṃ kamalekṣaṇe
lakṣāvartanamātreṇa aṣṭaiśvaryamayo bhavet

भवत्येवनसन्देहःत्रिसन्ध्यंकमलेक्षणेलक्षावर्तनमात्रेणअष्टैश्वर्यमयोभवेत्
हिन्दी अर्थ

वह ऐसा हो ही जाता है, इसमें सन्देह नहीं, यदि वह तीनों सन्ध्याओं में पढ़े, हे कमल-नयनी। केवल एक लाख बार पढ़ने से वह आठों ऐश्वर्यों से भर जाता है।

English sense

He becomes so, there is no doubt, if he reads it at the three twilights, lotus-eyed one. By just a hundred thousand readings he becomes full of the eight powers.

पदार्थ · word by word
भवत्येव
he becomes so indeedवह ऐसा हो ही जाता है
न
notनहीं
सन्देहः
doubtसन्देह
त्रिसन्ध्यं
at the three twilightsतीनों सन्ध्याओं में
कमलेक्षणे
lotus-eyed oneहे कमल-नयनी
लक्षावर्तनमात्रेण
by just a hundred thousand readingsकेवल एक लाख बार पढ़ने से
अष्टैश्वर्यमयो
full of the eight powersआठों ऐश्वर्यों से भरा
भवेत्
he becomesहो जाता है

Verse 18

मद्यञ्च मैथुनं भद्रे परयोनौ परित्यजेत् ।
परयोनौ महेशानि रेतः पातञ्च वर्जयेत् ॥ १८ ॥

madyañca maithunaṃ bhadre parayonau parityajet
parayonau maheśāni retaḥ pātañca varjayet

मद्यञ्चमैथुनंभद्रेपरयोनौपरित्यजेत्परयोनौमहेशानिरेतःपातञ्चवर्जयेत्
हिन्दी अर्थ

हे कल्याणी, मद्य और दूसरे की योनि में सहवास को छोड़ दे। हे महेशानी, दूसरे की योनि में वीर्य गिराना भी छोड़ दे।

English sense

Auspicious one, one should give up wine and sex in another's womb. Maheśānī, one should also avoid letting semen fall in another's womb.

पदार्थ · word by word
मद्यञ्च
and wineऔर मद्य
मैथुनं
sexसहवास
भद्रे
auspicious oneहे कल्याणी
परयोनौ
in another's wombदूसरे की योनि में
परित्यजेत्
should give upछोड़ दे
परयोनौ
in another's wombदूसरे की योनि में
महेशानि
Maheśānīहे महेशानी
रेतः
semenवीर्य
पातञ्च
and the fallऔर गिरना
वर्जयेत्
should avoidछोड़ दे

Verse 19

रेतः पातान्मद्यपानात् सिद्धिहानिः पदे पदे ॥ १९ ॥

retaḥ pātānmadyapānāt siddhihāniḥ pade pade

रेतःपातान्मद्यपानात्सिद्धिहानिःपदेपदे
हिन्दी अर्थ

वीर्य गिराने से और मद्य पीने से हर कदम पर सिद्धि की हानि होती है।

English sense

From letting semen fall and from drinking wine, the power is lost at every step.

पदार्थ · word by word
रेतः
semenवीर्य
पातान्मद्यपानात्
from the fall and from drinking wineगिराने से और मद्य पीने से
सिद्धिहानिः
loss of powerसिद्धि की हानि
पदे
at stepकदम पर
पदे
stepकदम पर
इति श्रीकालीविलासतन्त्रे त्रिपुरसुन्दरी शतनामस्तोत्रं समाप्तम् ।

Terms on this page

siddhi सिद्धि Attainment or spiritual accomplishment through sustained practice, often pursued at a specific tirtha.
Mahavidyas महाविद्या One of ten tantric wisdom-goddess forms of the Devi; Kalika is traditionally counted foremost among them.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.
Parvati पार्वती The daughter of the mountain and consort of Shiva; the questioner to whom much of tantra is expounded.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras