Mahākāla Saṃhitā · as given in the Bṛhat Tantrasāra

महाकालीस्तोत्रम्

Mahakali Stotram (Mahakala Samhita) — The Sudhādhārā hymn: the Goddess as the one supreme brahman

The line tvam ekā parabrahmarūpeṇa siddhā, "you alone stand established as the supreme brahman", ends verse after verse. The hymn passes from what she is not (no name, no birth, no man or woman) to what she does (the cool of water, the heat of fire), to the poet's plain refuge in her. The last verses picture Mahakali in her dark, dancing form. See also Kali and Stotra.

अथ महाकालीस्तोत्रम्The beginning of the hymn to Mahākālī

Verse 1

महाकालरुद्र उवाच — महाकालरुद्र ने कहा Mahākālarudra said

ॐ अचिन्त्यामिताकारशक्तिस्वरूपा प्रतिव्यक्त्यधिष्ठानसत्त्वैकमूर्तिः ।
गुणातीतनिर्द्वन्द्वबोधैकगम्या त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥१॥

oṃ acintyāmitākāraśaktisvarūpā prativyaktyadhiṣṭhānasattvaikamūrtiḥ
guṇātītanirdvandvabodhaikagamyā tvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

ॐअचिन्त्य-अमित-आकार-शक्ति-स्वरूपाप्रति-व्यक्ति-अधिष्ठान-सत्त्व-एक-मूर्तिःगुण-अतीत-निर्द्वन्द्व-बोध-एक-गम्यात्वम्एकापरब्रह्म-रूपेणसिद्धा
हिन्दी अर्थ

ॐ। अचिन्त्य और अपरिमित आकार वाली शक्ति ही तुम्हारा स्वरूप है; हर प्राणी के आधार-सत्त्व की तुम एक ही मूर्ति हो; गुणों से परे, द्वन्द्व-रहित ज्ञान से ही तुम पाई जाती हो — तुम ही अकेली परब्रह्म के रूप में सिद्ध हो।

English sense

Oṃ. Your nature is power of unthinkable and measureless form; you are the one embodiment of the being that stands under every creature; you are reached only by knowledge beyond the guṇas and free of pairs — you alone stand established as the supreme brahman.

पदार्थ · word by word
ॐ
oṃॐ
अचिन्त्य-अमित-आकार-शक्ति-स्वरूपा
whose nature is power of unthinkable, measureless formअचिन्त्य और अपरिमित आकार वाली शक्ति ही जिसका स्वरूप है
प्रति-व्यक्ति-अधिष्ठान-सत्त्व-एक-मूर्तिः
the one embodiment of the being that underlies every individualहर व्यक्ति के आधार-सत्त्व की एक ही मूर्ति
गुण-अतीत-निर्द्वन्द्व-बोध-एक-गम्या
reached only by knowledge beyond the guṇas and free of pairsगुणों से परे, द्वन्द्व-रहित ज्ञान से ही पाई जाने वाली
त्वम्
youतुम
एका
aloneअकेली
परब्रह्म-रूपेण
in the form of the supreme brahmanपरब्रह्म के रूप में
सिद्धा
stand establishedसिद्ध हो

Verse 2

अगोत्राकृतित्वादनैकान्तिकत्वादलक्ष्यागमत्वादशेषाकरत्वात् ।
प्रपञ्चालसत्वादनारम्भकत्वात्त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥२॥

agotrākṛtitvādanaikāntikatvādalakṣyāgamatvādaśeṣākaratvāt
prapañcālasatvādanārambhakatvāttvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

अगोत्र-आकृतित्वात्अनैकान्तिकत्वात्अलक्ष्य-आगमत्वात्अशेष-आकरत्वात्प्रपञ्च-अलसत्वात्अनारम्भकत्वात्त्वम्एकापरब्रह्म-रूपेणसिद्धा
हिन्दी अर्थ

क्योंकि तुम्हारा कोई गोत्र या आकृति नहीं, तुम किसी एक पक्ष में बँधी नहीं, तुम्हारा आना लक्षित नहीं होता और तुम सबकी खान हो; क्योंकि प्रपञ्च में तुम निश्चल हो और कुछ आरम्भ नहीं करती — तुम ही अकेली परब्रह्म के रूप में सिद्ध हो।

English sense

Because you have no lineage or shape, are fixed to no one side, come unmarked and are the mine of all; because you are unmoved by the manifold world and begin nothing — you alone stand established as the supreme brahman.

पदार्थ · word by word
अगोत्र-आकृतित्वात्
because you have no lineage or shapeगोत्र और आकृति से रहित होने से
अनैकान्तिकत्वात्
because you are fixed to no one sideकिसी एक पक्ष में बँधी न होने से
अलक्ष्य-आगमत्वात्
because your coming cannot be markedतुम्हारा आना लक्षित न होने से
अशेष-आकरत्वात्
because you are the mine of allसबकी खान होने से
प्रपञ्च-अलसत्वात्
because you are unmoved by the manifold worldप्रपञ्च में निश्चल होने से
अनारम्भकत्वात्
because you begin nothingकुछ आरम्भ न करने से
त्वम्
youतुम
एका
aloneअकेली
परब्रह्म-रूपेण
in the form of the supreme brahmanपरब्रह्म के रूप में
सिद्धा
stand establishedसिद्ध हो

Verse 3

असाधारणत्वादसम्बन्धकत्वादभिन्नाश्रयत्वादनाकारकत्वात् ।
अविद्यात्मकत्वादनायकत्वात्त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥३॥

asādhāraṇatvādasambandhakatvādabhinnāśrayatvādanākārakatvāt
avidyātmakatvādanāyakatvāttvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

असाधारणत्वात्असम्बन्धकत्वात्अभिन्न-आश्रयत्वात्अनाकारकत्वात्अविद्या-आत्मकत्वात्अनायकत्वात्त्वम्एकापरब्रह्म-रूपेणसिद्धा
हिन्दी अर्थ

क्योंकि तुम असाधारण हो, किसी से बँधी नहीं, अभिन्न आश्रय वाली हो और तुम्हें बनाने वाला कोई नहीं; क्योंकि तुम अविद्या की भी आत्मा हो और तुम्हारा कोई नायक नहीं — तुम ही अकेली परब्रह्म के रूप में सिद्ध हो।

English sense

Because you are like no other, bound to nothing, of undivided support and without a maker; because you are the self even of ignorance and have no master — you alone stand established as the supreme brahman.

पदार्थ · word by word
असाधारणत्वात्
because you are like no otherअसाधारण होने से
असम्बन्धकत्वात्
because you are bound to nothingकिसी से सम्बद्ध न होने से
अभिन्न-आश्रयत्वात्
because your support is undividedअभिन्न आश्रय होने से
अनाकारकत्वात्
because you have no makerकोई तुम्हें बनाने वाला न होने से
अविद्या-आत्मकत्वात्
because you are the self even of ignoranceअविद्या की भी आत्मा होने से
अनायकत्वात्
because you have no masterकोई तुम्हारा नायक न होने से
त्वम्
youतुम
एका
aloneअकेली
परब्रह्म-रूपेण
in the form of the supreme brahmanपरब्रह्म के रूप में
सिद्धा
stand establishedसिद्ध हो

Verse 4

यदा नैव धाता न विष्णुर्न रुद्रो न कालो न वा पञ्चभूतानि नाशा ।
तदा कारणी भूतसत्त्वैकमूर्तिस्त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥४॥

yadā naiva dhātā na viṣṇurna rudro na kālo na vā pañcabhūtāni nāśā
tadā kāraṇī bhūtasattvaikamūrtistvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

यदानएवधातानविष्णुःनरुद्रःनकालःनवापञ्च-भूतानिनआशाःतदाकारणीभूत-सत्त्व-एक-मूर्तिःत्वम्एकापरब्रह्म-रूपेणसिद्धा
हिन्दी अर्थ

जब न ब्रह्मा थे, न विष्णु, न रुद्र, न काल, न पाँच भूत, न दिशाएँ, तब तुम कारण थीं, सब प्राणियों के सत्त्व की एक ही मूर्ति — तुम ही अकेली परब्रह्म के रूप में सिद्ध हो।

English sense

When there was no Brahmā, no Viṣṇu, no Rudra, no time, no five elements and no directions, then you were the cause, the one embodiment of the being of all creatures — you alone stand established as the supreme brahman.

पदार्थ · word by word
यदा
whenजब
न
notन
एव
at allही
धाता
Brahmā the makerधाता (ब्रह्मा)
न
notन
विष्णुः
Viṣṇuविष्णु
न
notन
रुद्रः
Rudraरुद्र
न
notन
कालः
timeकाल
न
notन
वा
norऔर न
पञ्च-भूतानि
the five elementsपाँच भूत
न
notन
आशाः
the directionsदिशाएँ
तदा
thenतब
कारणी
the causeकारण-रूपा
भूत-सत्त्व-एक-मूर्तिः
the one embodiment of the being of all creaturesप्राणियों के सत्त्व की एक ही मूर्ति
त्वम्
youतुम
एका
aloneअकेली
परब्रह्म-रूपेण
in the form of the supreme brahmanपरब्रह्म के रूप में
सिद्धा
stand establishedसिद्ध हो

Verse 5

न मीमांसका नैव कालादितर्का न सांख्या योगा न वेदान्तवेदाः ।
न देवा विदुस्ते निराकारभावं त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥५॥

na mīmāṃsakā naiva kālāditarkā na sāṃkhyā yogā na vedāntavedāḥ
na devā viduste nirākārabhāvaṃ tvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

न ते नामगोत्रे न ते जन्ममृत्युर्न ते धामचेष्टे न ते दुःखसौख्ये ।
न ते मित्रशत्रू न ते बन्धमोक्षौ त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥६॥

na te nāmagotre na te janmamṛtyurna te dhāmaceṣṭe na te duḥkhasaukhye
na te mitraśatrū na te bandhamokṣau tvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

न बाला न च त्वं वयःस्था न वृद्धा न च स्त्री न षण्डः पुमान्नैव च त्वम् ।
न च त्वं सुरो नासुरो नो नरो वा त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥७॥

na bālā na ca tvaṃ vayaḥsthā na vṛddhā na ca strī na ṣaṇḍaḥ pumānnaiva ca tvam
na ca tvaṃ suro nāsuro no naro vā tvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

जले शीतलत्वं शुचौ दाहकत्वं विधौ निर्मलत्वं रवौ तापकत्वम् ।
तवैवाम्बिके यस्य कस्यापि शक्तिस्त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥८॥

jale śītalatvaṃ śucau dāhakatvaṃ vidhau nirmalatvaṃ ravau tāpakatvam
tavaivāmbike yasya kasyāpi śaktistvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

पपौ क्ष्वेडमुग्रं पुरा यन्महेशः पुनः संहरत्यन्तकाले जगच्च ।
तवैव प्रसादान्न च स्वस्य शक्त्या त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥९॥

papau kṣveḍamugraṃ purā yanmaheśaḥ punaḥ saṃharatyantakāle jagacca
tavaiva prasādānna ca svasya śaktyā tvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

करालाकृतीर्व्याननानि श्रयन्ती भजन्ती करास्त्रादि बाहुल्यमित्थम् ।
जगत्पालनायासुराणां वधाय त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥१०॥

karālākṛtīrvyānanāni śrayantī bhajantī karāstrādi bāhulyamittham
jagatpālanāyāsurāṇāṃ vadhāya tvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

महाचण्डयोगेश्वरी गुह्यकाली कराली महाडामरी साट्टहासा ।
जगद्ध्वासिनी चण्डिका पालिकेति त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥११॥

mahācaṇḍayogeśvarī guhyakālī karālī mahāḍāmarī sāṭṭahāsā
jagaddhvāsinī caṇḍikā pāliketi tvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जगद्ध्वासिनी uncertain

Verse 12

रुवन्ती शिवाभिर्वहन्ती कपालं जयन्ती सुरारीन् वदन्ती प्रसन्ना ।
नटन्ती पटन्ती चलन्ती हसन्ती त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥१२॥

ruvantī śivābhirvahantī kapālaṃ jayantī surārīn vadantī prasannā
naṭantī paṭantī calantī hasantī tvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

अपादापि वाताधिकं धावसि त्वं श्रुतिभ्यां विहीनापि शब्दं शृणोषि ।
अनासापि जिघ्रस्यनेत्रापि पश्यस्यजिह्वापि नानारसास्वादविज्ञा ॥१३॥

apādāpi vātādhikaṃ dhāvasi tvaṃ śrutibhyāṃ vihīnāpi śabdaṃ śṛṇoṣi
anāsāpi jighrasyanetrāpi paśyasyajihvāpi nānārasāsvādavijñā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

यथा विम्बमेकं रवेरम्बरस्थं प्रतिच्छायया यावदेकोदकेषु ।
समुद्भासतेऽनेकरूपं यथावत्त्वमेका परब्रह्मरूपेण सिद्धा ॥१४॥

yathā vimbamekaṃ raverambarasthaṃ praticchāyayā yāvadekodakeṣu
samudbhāsate'nekarūpaṃ yathāvattvamekā parabrahmarūpeṇa siddhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

यथा भ्रामयित्वा मृदं चक्रमध्ये कुलालो विधत्ते शरावं घटञ्च ।
महामोहयन्त्रेषु भूतान्यशेषान् तथा मानुषांस्त्वं सृजस्यादिसर्गे ॥१५॥

yathā bhrāmayitvā mṛdaṃ cakramadhye kulālo vidhatte śarāvaṃ ghaṭañca
mahāmohayantreṣu bhūtānyaśeṣān tathā mānuṣāṃstvaṃ sṛjasyādisarge

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

यथा रङ्गरञ्जकदृष्टिष्वकस्मान्नृणां रूप्यदर्वीकरम्बुभ्रमः स्यात् ।
जगत्यत्र तत्तन्मये तद्वदेव त्वमेकैव तत्तन्निवृत्तौ समस्तम् ॥१६॥

yathā raṅgarañjakadṛṣṭiṣvakasmānnṛṇāṃ rūpyadarvīkarambubhramaḥ syāt
jagatyatra tattanmaye tadvadeva tvamekaiva tattannivṛttau samastam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

महाज्योतिराकारसिंहासनं यत्स्वकीयान् सुरान् वाहयस्युग्रमूर्ते ।
अवष्टभ्य पद्भ्यां शिवं भैरवञ्च स्थिता तेन मध्ये भवत्येव मुख्या ॥१७॥

mahājyotirākārasiṃhāsanaṃ yatsvakīyān surān vāhayasyugramūrte
avaṣṭabhya padbhyāṃ śivaṃ bhairavañca sthitā tena madhye bhavatyeva mukhyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

कुयोगासने योगमुद्राभिनीतिः कुगोमायुपोतस्य बलाननञ्च ।
जगन्मातरादृक्तवापूर्वलीला कथङ्कारमस्मद्विधैर्देवि गम्या ॥१८॥

kuyogāsane yogamudrābhinītiḥ kugomāyupotasya balānanañca
jaganmātarādṛktavāpūrvalīlā kathaṅkāramasmadvidhairdevi gamyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

विशुद्धापरा चिन्मयी स्वप्रकाशामृतानन्दरूपा जगद्व्यापिका च ।
तवेदृग्विधा या निजाकारमूर्तिः किमस्माभिरन्तर्हृदि ध्यायितव्या ॥१९॥

viśuddhāparā cinmayī svaprakāśāmṛtānandarūpā jagadvyāpikā ca
tavedṛgvidhā yā nijākāramūrtiḥ kimasmābhirantarhṛdi dhyāyitavyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

महाघोरकालानलज्वालजालाहित्यन्तवासा महाट्टाट्टहासा ।
जटाभारकाला महामुण्डमाला विशाला त्वमीदृग्मया ध्यायसेऽम्ब ॥२०॥

mahāghorakālānalajvālajālāhityantavāsā mahāṭṭāṭṭahāsā
jaṭābhārakālā mahāmuṇḍamālā viśālā tvamīdṛgmayā dhyāyase'mba

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ज्वालजालाहित्यन्तवासा uncertain

Verse 21

तपो नैव कुर्वन् वपुः खेदयामि व्रजन्नापि तीर्थं पदे खञ्जयामि ।
पठन्नापि वेदान् जनिं यापयामि त्वदंघ्रिद्वयं मङ्गलं साधयामि ॥२१॥

tapo naiva kurvan vapuḥ khedayāmi vrajannāpi tīrthaṃ pade khañjayāmi
paṭhannāpi vedān janiṃ yāpayāmi tvadaṃghridvayaṃ maṅgalaṃ sādhayāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 22

तिरंकुर्वतोऽन्यामरोपासनार्चे परित्यक्तधर्माध्वरस्यास्य जन्तोः ।
त्वदाराधनान्यस्तचित्तस्य किं मे करिष्यन्त्यमी धर्मराजस्य दूताः ॥२२॥

tiraṃkurvato'nyāmaropāsanārce parityaktadharmādhvarasyāsya jantoḥ
tvadārādhanānyastacittasya kiṃ me kariṣyantyamī dharmarājasya dūtāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 23

न मन्ये हरिं नो विधातारमीशं न वह्निं न चार्कं न चेन्द्रादिदेवान् ।
शिवोदीरितानेकवाक्यप्रबन्धैस्त्वदर्चाविधानं विशत्वम्ब मत्याम् ॥२३॥

na manye hariṃ no vidhātāramīśaṃ na vahniṃ na cārkaṃ na cendrādidevān
śivodīritānekavākyaprabandhaistvadarcāvidhānaṃ viśatvamba matyām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 24

नरा मां विनिन्दन्तु नाम त्यजद्बान्धवा ज्ञातयः सन्त्यजन्तु ।
यमीया भटा नारके पातयन्तु त्वमेका गतिर्मे त्वमेका गतिर्मे ॥२४॥

narā māṃ vinindantu nāma tyajadbāndhavā jñātayaḥ santyajantu
yamīyā bhaṭā nārake pātayantu tvamekā gatirme tvamekā gatirme

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

त्यजद्बान्धवा uncertain

Verse 25

महाकालरुद्रोदितस्तोत्रमेतत्सदा भक्तिभावेन योऽध्येति भक्तः ।
न चापन्न शोको न रोगो न मृत्युर्भवेत्सिद्धिरन्ते च कैवल्यलाभः ॥२५॥

mahākālarudroditastotrametatsadā bhaktibhāvena yo'dhyeti bhaktaḥ
na cāpanna śoko na rogo na mṛtyurbhavetsiddhirante ca kaivalyalābhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 26

इदं शिवायाः कथितं सुधाधाराह्वयं स्तवम् ।
एतस्य सतताभ्यासात्सिद्धिः करतले स्थिता ॥२६॥

idaṃ śivāyāḥ kathitaṃ sudhādhārāhvayaṃ stavam
etasya satatābhyāsātsiddhiḥ karatale sthitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 27

एतत्स्तोत्रञ्च कवचं पद्यं त्रितयमप्यदः ।
पठनीयं प्रयत्नेन नैमित्तिकसमर्हणे ॥२७॥

etatstotrañca kavacaṃ padyaṃ tritayamapyadaḥ
paṭhanīyaṃ prayatnena naimittikasamarhaṇe

एतत्स्तोत्रम्चकवचम्पद्यम्त्रितयम्अपिअदःपठनीयम्प्रयत्नेननैमित्तिक-समर्हणे
हिन्दी अर्थ

यह स्तोत्र, कवच और पद्य — यह तीनों भी नैमित्तिक पूजा में यत्न से पढ़ने चाहिए।

English sense

This hymn, the armour and the verse — this triad too is to be recited with care in the occasional worship.

पदार्थ · word by word
एतत्
thisयह
स्तोत्रम्
hymnस्तोत्र
च
andऔर
कवचम्
the armourकवच
पद्यम्
the verseपद्य
त्रितयम्
the triadतीनों
अपि
tooभी
अदः
thisयह
पठनीयम्
is to be recitedपढ़ना चाहिए
प्रयत्नेन
with careयत्न से
नैमित्तिक-समर्हणे
in the occasional worshipनैमित्तिक पूजा में

Verse 28

सौम्येन्दीवरनीलनीरदघटाप्रोद्दामदेहच्छटालास्योन्मादनिनादमङ्गलचयैः श्रोण्यन्तदोलज्जटा ।
सा काली करवालकालकलना हन्त्वश्रियं चण्डिका ॥२८॥

saumyendīvaranīlanīradaghaṭāproddāmadehacchaṭālāsyonmādaninādamaṅgalacayaiḥ śroṇyantadolajjaṭā
sā kālī karavālakālakalanā hantvaśriyaṃ caṇḍikā

सौम्य-इन्दीवर-नील-नीरद-घटा-प्रोद्दाम-देह-च्छटालास्य-उन्माद-निनाद-मङ्गल-चयैःश्रोणि-अन्त-दोलत्-जटासाकालीकरवाल-काल-कलनाहन्तु अश्रियम्चण्डिका
हिन्दी अर्थ

कोमल नील कमल और काले मेघों के समूह जैसी उमड़ती देह-छटा वाली, नृत्य के उन्मत्त नाद में मंगल भरती, कमर तक झूलती जटाओं वाली — वह काली, चण्डिका, काल-कृपाण धारण करने वाली, दुर्भाग्य का नाश करे।

English sense

Her body's radiance blazing like soft blue lotuses and masses of dark cloud, heaping blessing in the frenzied cries of her dance, her matted locks swinging to her hips — she is Kālī, Caṇḍikā, wielding the sword of time; may she destroy misfortune.

पदार्थ · word by word
सौम्य-इन्दीवर-नील-नीरद-घटा-प्रोद्दाम-देह-च्छटा
whose body's radiance blazes like soft blue lotuses and masses of dark cloudकोमल नील कमल और काले मेघों के समूह जैसी जिसकी देह-छटा उमड़ती है
लास्य-उन्माद-निनाद-मङ्गल-चयैः
with heaps of blessing in the frenzied cries of her danceनृत्य के उन्मत्त नाद में भरे मंगल-समूहों से
श्रोणि-अन्त-दोलत्-जटा
her matted locks swinging to her hipsकमर तक झूलती जटाओं वाली
सा
sheवह
काली
Kālīकाली
करवाल-काल-कलना
wielding the sword of timeकाल-कृपाण धारण करने वाली
हन्तु अश्रियम्
may she destroy misfortuneदुर्भाग्य का नाश करे
चण्डिका
Caṇḍikāचण्डिका

Verse 29

काली क्रोधकरालकालभयदोन्मादप्रमोदालया नेत्रोपान्तकृतान्तदैत्यनिवहा प्रोद्दामदेहाभया ।
पायाद्वो जयकालिका प्रवलिका हूङ्कारघोरानना भक्तानामभयप्रदा विजयदा विश्वेशसिद्धासना ॥२९॥

kālī krodhakarālakālabhayadonmādapramodālayā netropāntakṛtāntadaityanivahā proddāmadehābhayā
pāyādvo jayakālikā pravalikā hūṅkāraghorānanā bhaktānāmabhayapradā vijayadā viśveśasiddhāsanā

कालीक्रोध-कराल-काल-भयद-उन्माद-प्रमोद-आलयानेत्र-उपान्त-कृतान्त-दैत्य-निवहाप्रोद्दाम-देह-आभयापायात्वःजयकालिकाप्रवलिकाहूङ्कार-घोर-आननाभक्तानाम्अभय-प्रदाविजय-दाविश्वेश-सिद्ध-आसना
हिन्दी अर्थ

काली — क्रोध से कराल काल को भी भय देने वाले उन्मत्त प्रमोद का आलय, जिसकी आँख की कोर दैत्य-समूहों का अन्त है, विशाल देह वाली, निर्भय — प्रबला जयकालिका तुम्हारी रक्षा करे, हूङ्कार से घोर मुख वाली, भक्तों को अभय और विजय देने वाली, सिद्ध विश्वेश पर आसीन।

English sense

Kālī, abode of the frenzied joy that terrifies even wrathful, dreadful Time, whose glance's edge is death to the hosts of demons, of towering body and fearless — may Jayakālikā the mighty protect you, her face terrible with the roar hūṃ, giver of safety and victory to devotees, seated on the perfected Lord of all.

पदार्थ · word by word
काली
Kālīकाली
क्रोध-कराल-काल-भयद-उन्माद-प्रमोद-आलया
abode of the frenzied joy that terrifies even wrathful, dreadful Timeक्रोध से कराल काल को भी भय देने वाले उन्मत्त प्रमोद का आलय
नेत्र-उपान्त-कृतान्त-दैत्य-निवहा
whose glance's edge is death to the hosts of demonsजिसकी आँख की कोर दैत्य-समूहों का अन्त है
प्रोद्दाम-देह-आभया
of towering body, fearlessविशाल देह वाली, निर्भय
पायात्
may protectरक्षा करे
वः
youतुम्हारी
जयकालिका
Jayakālikāजयकालिका
प्रवलिका
the mighty oneप्रबला
हूङ्कार-घोर-आनना
whose face is terrible with the roar hūṃहूङ्कार से घोर मुख वाली
भक्तानाम्
to devoteesभक्तों को
अभय-प्रदा
giver of safetyअभय देने वाली
विजय-दा
giver of victoryविजय देने वाली
विश्वेश-सिद्ध-आसना
whose seat is the perfected Lord of allजिसका आसन सिद्ध विश्वेश है

Verse 30

करालोन्मुखी कालिका भीमकान्ता कटिव्याघ्रचर्मावृता दानवान्ता ।
हू हूं कङ्मडीनादिनी कालिका तु प्रसन्ना सदा नः प्रपन्नान् पुनातु ॥३०॥

karālonmukhī kālikā bhīmakāntā kaṭivyāghracarmāvṛtā dānavāntā
hū hūṃ kaṅmaḍīnādinī kālikā tu prasannā sadā naḥ prapannān punātu

कराल-उन्मुखीकालिकाभीम-कान्ताकटि-व्याघ्रचर्म-आवृतादानव-अन्ताहूहूंकङ्मडी-नादिनीकालिकातुप्रसन्नासदानःप्रपन्नान्पुनातु
हिन्दी अर्थ

कराल, ऊपर उठे मुख वाली, भयानक और सुन्दर, कमर पर व्याघ्रचर्म पहनी, दानवों का अन्त करने वाली, हू हूं की झनकार का नाद करती कालिका — वह सदा प्रसन्न होकर हम शरणागतों को पवित्र करे।

English sense

Kālikā of gaping upturned face, terrible and lovely, her hips wrapped in a tiger skin, the end of the Dānavas, ringing hū hūṃ with her clangour — may Kālikā, ever gracious, purify us who have taken refuge in her.

पदार्थ · word by word
कराल-उन्मुखी
with gaping upturned faceकराल, ऊपर उठे मुख वाली
कालिका
Kālikāकालिका
भीम-कान्ता
terrible and lovelyभयानक और सुन्दर
कटि-व्याघ्रचर्म-आवृता
her hips wrapped in a tiger skinकमर पर व्याघ्रचर्म पहनी
दानव-अन्ता
the end of the Dānavasदानवों का अन्त करने वाली
हू
hūहू
हूं
hūṃहूं
कङ्मडी-नादिनी
ringing with her clangourझनकार का नाद करती
कालिका
Kālikāकालिका
तु
indeedही
प्रसन्ना
graciousप्रसन्न
सदा
alwaysसदा
नः
usहम
प्रपन्नान्
who have taken refugeशरणागतों को
पुनातु
may she purifyपवित्र करे
इति श्रीमहाकालसंहितायां महाकालरुद्रविरचितसुधाधाराह्वयकालीस्तोत्रम् ।

Terms on this page

Kali काली The fierce Goddess; for home worship the gentle Dakshina Kali form, granting boons and fearlessness, is recommended over her destructive postures.
Mahakali महाकाली The transcendent, supreme eternal form of the Goddess, whose realm even Brahma and Vishnu did not directly know — a single direct vision (Darshan) of her liberated Devraj Indra from the sin of Brahmahatya.
Stotra स्तोत्र A hymn of praise to a deity, recitable without initiation, as distinct from a mantra which is not.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras