Devī stotra · ascribed to Śaṅkara by tradition

श्रीकालिकाष्टकम्

Kalika Ashtakam — Eight verses to Kālī, with her dhyāna

The hymn opens with the fearful picture used for meditation: Kali black and bare, a garland of dripping heads at her throat, standing on a corpse in the cremation ground, smiling. Then it turns to praise, and every verse lands on one admission: svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ, even the gods do not know what you really are.

ध्यानम्Dhyāna

Verse dh1

गलद्रक्तमुण्डावलीकण्ठमाला
महोघोररावा सुदंष्ट्रा कराला ।
विवस्त्रा श्मशानालया मुक्तकेशी
महाकालकामाकुला कालिकेयम् ॥ १ ॥

galadraktamuṇḍāvalīkaṇṭhamālā
mahoghorarāvā sudaṃṣṭrā karālā |
vivastrā śmaśānālayā muktakeśī
mahākālakāmākulā kālikeyam ||

गलद्रक्तमुण्डावलीकण्ठमालामहोघोररावासुदंष्ट्राकरालाविवस्त्राश्मशानालयामुक्तकेशीमहाकालकामाकुला
हिन्दी अर्थ

यह कालिका हैं: गले में कटे सिरों की माला, जिनसे खून टपकता है; भयानक गर्जना, नुकीले दाँत, डरावना रूप। वे निर्वस्त्र हैं, श्मशान में रहती हैं, बाल खुले हैं, और महाकाल के प्रेम से भरी हैं।

English sense

This is Kālikā: at her throat a garland of severed heads dripping blood; her roar is terrible, her teeth sharp, her face fearsome. She is naked, lives in the cremation ground, her hair hangs loose, and she is filled with longing for Mahākāla.

पदार्थ · word by word
गलद्रक्त
dripping bloodखून टपकता
मुण्डावली
severed headsकटे सिर
कण्ठमाला
garland at her throatगले में माला
महोघोररावा
her roar is terribleभयानक गर्जना
सुदंष्ट्रा
teeth sharpनुकीले दाँत
कराला
face fearsomeडरावना रूप
विवस्त्रा
nakedनिर्वस्त्र
श्मशानालया
lives in the cremation groundश्मशान में रहती
मुक्तकेशी
her hair hangs looseबाल खुले
महाकालकामाकुला
filled with longing for Mahākālaमहाकाल के प्रेम से भरी

Verse dh2

भुजेवामयुग्मे शिरोऽसिं दधाना
वरं दक्षयुग्मेऽभयं वै तथैव ।
सुमध्याऽपि तुङ्गस्तना भारनम्रा
लसद्रक्तसृक्कद्वया सुस्मितास्या ॥ २ ॥

bhujevāmayugme śiro'siṃ dadhānā
varaṃ dakṣayugme'bhayaṃ vai tathaiva |
sumadhyā'pi tuṅgastanā bhāranamrā
lasadraktasṛkkadvayā susmitāsyā ||

वामयुग्मेशिरः असिम्वरम्दक्षयुग्मेअभयम्सुमध्यातुङ्गस्तनाभारनम्रारक्तसृक्कद्वयासुस्मितास्या
हिन्दी अर्थ

बाएँ दो हाथों में वे सिर और तलवार लिए हैं; दाएँ दो हाथों में वर और अभय की मुद्रा। पतली कमर, फिर भी ऊँचे स्तनों के भार से झुकी; होठों के दोनों कोने लाल चमकते हैं, और मुख मुस्कुराता है।

English sense

In her two left hands she holds a head and a sword; in her two right hands, the gestures of boon and of freedom from fear. Slender-waisted, yet bowed by her high breasts, the two corners of her mouth shine red, and her face smiles.

पदार्थ · word by word
वामयुग्मे
in her two left handsबाएँ दो हाथों में
शिरः असिम्
a head and a swordसिर और तलवार
वरम्
boonवर
दक्षयुग्मे
in her two right handsदाएँ दो हाथों में
अभयम्
freedom from fearअभय
सुमध्या
slender-waistedपतली कमर
तुङ्गस्तनाभारनम्रा
bowed by her high breastsऊँचे स्तनों के भार से झुकी
रक्तसृक्कद्वया
the two corners of her mouth redहोठों के दोनों कोने लाल
सुस्मितास्या
her face smilesमुख मुस्कुराता है

Verse dh3

शवद्वन्द्वकर्णावतंसा सुकेशी
लसत्प्रेतपाणिं प्रयुक्तैककाञ्ची ।
शवाकारमञ्चाधिरूढा शिवाभिश्
चतुर्दिक्षुशब्दायमानाऽभिरेजे ॥ ३ ॥

śavadvandvakarṇāvataṃsā sukeśī
lasatpretapāṇiṃ prayuktaikakāñcī |
śavākāramañcādhirūḍhā śivābhiś
caturdikṣuśabdāyamānā'bhireje ||

शवद्वन्द्वकर्णावतंसासुकेशीप्रेतपाणिम्काञ्चीशवाकारमञ्चाधिरूढाशिवाभिःचतुर्दिक्षुशब्दायमानाअभिरेजे
हिन्दी अर्थ

दो शव उनके कानों के कुंडल हैं; बाल सुंदर हैं; कमर में मरे हुए लोगों के हाथों की करधनी है। वे शव जैसे पलंग पर बैठी हैं, और चारों दिशाओं में हुआँ-हुआँ करती सियारिनों के बीच चमकती हैं।

English sense

Two corpses are her earrings; her hair is lovely; a girdle of dead men's hands hangs at her waist. She sits on a couch shaped like a corpse, and shines with jackals howling in the four directions around her.

पदार्थ · word by word
शवद्वन्द्वकर्णावतंसा
two corpses are her earringsदो शव कानों के कुंडल
सुकेशी
her hair is lovelyसुंदर बाल
प्रेतपाणिम्
dead men's handsमरे हुए लोगों के हाथ
काञ्ची
girdleकरधनी
शवाकारमञ्चाधिरूढा
sits on a couch shaped like a corpseशव जैसे पलंग पर बैठी
शिवाभिः
with jackalsसियारिनों के बीच
चतुर्दिक्षु
in the four directionsचारों दिशाओं में
शब्दायमाना
howlingहुआँ-हुआँ करती
अभिरेजे
shinesचमकती हैं

स्तुतिःThe praise

Verse 1

विरञ्च्यादिदेवास्त्रयस्ते गुणास्त्रीन्
समाराध्य कालीं प्रधाना बभूबुः ।
अनादिं सुरादिं मखादिं भवादिं
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः ॥ १ ॥

virañcyādidevāstrayaste guṇāstrīn
samārādhya kālīṃ pradhānā babhūbuḥ |
anādiṃ surādiṃ makhādiṃ bhavādiṃ
svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ ||

विरञ्च्यादिदेवाःत्रयःगुणान् त्रीन्समाराध्यप्रधानाः बभूवुःअनादिम्सुरादिम्मखादिम्भवादिम्स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
हिन्दी अर्थ

ब्रह्मा आदि तीनों देवता काली की, आपके तीन गुणों की पूजा करके ही प्रधान बने। आप बिना आदि की हैं, देवताओं की, यज्ञ की, संसार की आदि हैं। आपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते।

English sense

Brahmā and the other two gods became chief by worshipping Kālī, by worshipping your three qualities. You are without beginning, the beginning of the gods, of sacrifice, of the world. Your true form the gods do not know.

पदार्थ · word by word
विरञ्च्यादिदेवाः
Brahmā and the other godsब्रह्मा आदि देवता
त्रयः
threeतीनों
गुणान् त्रीन्
your three qualitiesआपके तीन गुण
समाराध्य
by worshippingपूजा करके
प्रधानाः बभूवुः
became chiefप्रधान बने
अनादिम्
without beginningबिना आदि की
सुरादिम्
the beginning of the godsदेवताओं की आदि
मखादिम्
of sacrificeयज्ञ की
भवादिम्
of the worldसंसार की
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
your true form the gods do not knowआपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते

Verse 2

जगन्मोहिनीयं तु वाग्वादिनीयं
सुहृत्पोषिणीशत्रुसंहारणीयम् ।
वचस्तम्भनीयं किमुच्चाटनीयं
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः ॥ २ ॥

jaganmohinīyaṃ tu vāgvādinīyaṃ
suhṛtpoṣiṇīśatrusaṃhāraṇīyam |
vacastambhanīyaṃ kimuccāṭanīyaṃ
svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ ||

जगन्मोहिनीवाग्वादिनीसुहृत्पोषिणीशत्रुसंहारणीवचस्तम्भनीउच्चाटनीस्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
हिन्दी अर्थ

वे संसार को मोहित करती हैं, वाणी की शक्ति देती हैं, मित्रों को पालती हैं और शत्रुओं का नाश करती हैं। वे वाणी रोक देती हैं; वे किसे नहीं भगा सकतीं? आपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते।

English sense

She bewitches the world, she gives power of speech, she nourishes friends and destroys enemies. She silences speech; what can she not drive away? Your true form the gods do not know.

पदार्थ · word by word
जगन्मोहिनी
she bewitches the worldसंसार को मोहित करती
वाग्वादिनी
she gives power of speechवाणी की शक्ति देती
सुहृत्पोषिणी
she nourishes friendsमित्रों को पालती
शत्रुसंहारणी
destroys enemiesशत्रुओं का नाश करती
वचस्तम्भनी
she silences speechवाणी रोक देती
उच्चाटनी
drive awayभगा सकती
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
your true form the gods do not knowआपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते

Verse 3

इयं स्वर्गदात्री पुनः कल्पवल्ली
मनोजास्तु कामान् यथार्थं प्रकुर्यात् ।
तथा ते कृतार्था भवन्तीति नित्यं
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः ॥ ३ ॥

iyaṃ svargadātrī punaḥ kalpavallī
manojāstu kāmān yathārthaṃ prakuryāt |
tathā te kṛtārthā bhavantīti nityaṃ
svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ ||

स्वर्गदात्रीकल्पवल्लीमनोजान् कामान्यथार्थम्प्रकुर्यात्कृतार्थाःनित्यम्स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
हिन्दी अर्थ

वे स्वर्ग देती हैं, और कल्पलता भी हैं; मन में उठी इच्छाओं को सच में पूरा करती हैं। इसलिए उनके भक्त सदा सफल होते हैं। आपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते।

English sense

She gives heaven, and she is a wishing-vine as well; she truly fulfils the wishes born in the mind. So her devotees are always fulfilled. Your true form the gods do not know.

पदार्थ · word by word
स्वर्गदात्री
she gives heavenस्वर्ग देती
कल्पवल्ली
a wishing-vineकल्पलता
मनोजान् कामान्
wishes born in the mindमन में उठी इच्छाएँ
यथार्थम्
trulyसच में
प्रकुर्यात्
fulfilsपूरा करती
कृतार्थाः
fulfilledसफल
नित्यम्
alwaysसदा
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
your true form the gods do not knowआपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते

Verse 4

सुरापानमत्ता सुभक्तानुरक्ता
लसत्पूतचित्ते सदाविर्भवत्ते ।
जपध्यानपूजासुधाधौतपङ्का
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः ॥ ४ ॥

surāpānamattā subhaktānuraktā
lasatpūtacitte sadāvirbhavatte |
japadhyānapūjāsudhādhautapaṅkā
svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ ||

सुरापानमत्तासुभक्तानुरक्तापूतचित्तेआविर्भवत्जपध्यानपूजासुधाधौतपङ्कास्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
हिन्दी अर्थ

मदिरा से मतवाली, सच्चे भक्तों से प्रेम करने वाली, आप सदा शुद्ध, चमकते मन में प्रकट होती हैं। जप, ध्यान और पूजा के अमृत से पाप का कीचड़ धुल जाता है। आपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते।

English sense

Drunk on wine, loving her true devotees, you always appear in a pure, shining mind. The mud of sin is washed away by the nectar of chanting, meditation and worship. Your true form the gods do not know.

पदार्थ · word by word
सुरापानमत्ता
drunk on wineमदिरा से मतवाली
सुभक्तानुरक्ता
loving her true devoteesसच्चे भक्तों से प्रेम करने वाली
पूतचित्ते
in a pure mindशुद्ध मन में
आविर्भवत्
appearप्रकट होती
जपध्यानपूजासुधा
the nectar of chanting, meditation and worshipजप, ध्यान और पूजा का अमृत
धौतपङ्का
the mud is washed awayकीचड़ धुल जाता
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
your true form the gods do not knowआपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते

Verse 5

चिदानन्दकन्दं हसन् मन्दमन्दं
शरच्चन्द्रकोटिप्रभापुञ्जबिम्बम् ।
मुनीनां कवीनां हृदि द्योतयन्तं
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः ॥ ५ ॥

cidānandakandaṃ hasan mandamandaṃ
śaraccandrakoṭiprabhāpuñjabimbam |
munīnāṃ kavīnāṃ hṛdi dyotayantaṃ
svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ ||

चिदानन्दकन्दम्हसन् मन्दमन्दम्शरच्चन्द्रकोटिप्रभाबिम्बम्मुनीनां कवीनांहृदि द्योतयन्तम्स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
हिन्दी अर्थ

चेतना और आनंद की जड़, धीमे-धीमे मुस्कुराता, शरद के करोड़ों चंद्रमाओं की रोशनी का बिंब, मुनियों और कवियों के हृदय में चमकता: आपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते।

English sense

The root of consciousness and bliss, smiling gently, a disc of light like ten million autumn moons, shining in the hearts of sages and poets: your true form the gods do not know.

पदार्थ · word by word
चिदानन्दकन्दम्
the root of consciousness and blissचेतना और आनंद की जड़
हसन् मन्दमन्दम्
smiling gentlyधीमे-धीमे मुस्कुराता
शरच्चन्द्रकोटिप्रभा
light like ten million autumn moonsशरद के करोड़ों चंद्रमाओं की रोशनी
बिम्बम्
discबिंब
मुनीनां कवीनां
of sages and poetsमुनियों और कवियों के
हृदि द्योतयन्तम्
shining in the heartsहृदय में चमकता
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
your true form the gods do not knowआपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते

Verse 6

महामेघकाली सुरक्तापि शुभ्रा
कदाचिद् विचित्राकृतिर्योगमाया ।
न बाला न वृद्धा न कामातुरापि
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः ॥ ६ ॥

mahāmeghakālī suraktāpi śubhrā
kadācid vicitrākṛtiryogamāyā |
na bālā na vṛddhā na kāmāturāpi
svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ ||

महामेघकालीसुरक्ताशुभ्राविचित्राकृतिःयोगमायाबालावृद्धाकामातुरास्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
हिन्दी अर्थ

बड़े बादल-सी काली, फिर भी लाल, फिर भी सफ़ेद; कभी अनोखे रूपों वाली, वे योगमाया हैं। न बच्ची, न बूढ़ी, न काम से व्याकुल। आपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते।

English sense

Black as a great cloud, yet red, yet white; sometimes of strange forms, she is Yogamāyā. Not a girl, not old, not driven by desire. Your true form the gods do not know.

पदार्थ · word by word
महामेघकाली
black as a great cloudबड़े बादल-सी काली
सुरक्ता
redलाल
शुभ्रा
whiteसफ़ेद
विचित्राकृतिः
of strange formsअनोखे रूपों वाली
योगमाया
Yogamāyāयोगमाया
बाला
a girlबच्ची
वृद्धा
oldबूढ़ी
कामातुरा
driven by desireकाम से व्याकुल
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
your true form the gods do not knowआपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते

Verse 7

क्षमस्वापराधं महागुप्तभावं
मया लोकमध्ये प्रकाशिकृतं यत् ।
तव ध्यानपूतेन चापल्यभावात्
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः ॥ ७ ॥

kṣamasvāparādhaṃ mahāguptabhāvaṃ
mayā lokamadhye prakāśikṛtaṃ yat |
tava dhyānapūtena cāpalyabhāvāt
svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ ||

क्षमस्वअपराधम्महागुप्तभावम्लोकमध्येप्रकाशीकृतम्ध्यानपूतेनचापल्यभावात्स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
हिन्दी अर्थ

मेरा अपराध क्षमा करो: आपके ध्यान से पवित्र होकर भी, चंचलता के कारण मैंने आपके बहुत गुप्त स्वरूप को संसार में प्रकट कर दिया। आपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते।

English sense

Forgive my fault: out of restlessness, though made pure by meditating on you, I have made known to the world your deeply hidden nature. Your true form the gods do not know.

पदार्थ · word by word
क्षमस्व
forgiveक्षमा करो
अपराधम्
my faultमेरा अपराध
महागुप्तभावम्
your deeply hidden natureबहुत गुप्त स्वरूप
लोकमध्ये
to the worldसंसार में
प्रकाशीकृतम्
made knownप्रकट कर दिया
ध्यानपूतेन
made pure by meditating on youआपके ध्यान से पवित्र
चापल्यभावात्
out of restlessnessचंचलता के कारण
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
your true form the gods do not knowआपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते

फलश्रुतिःPhalaśruti

Verse 8

यदि ध्यानयुक्तं पठेद् यो मनुष्यस्
तदा सर्वलोके विशालो भवेच्च ।
गृहे चाष्टसिद्धिर्मृते चापि मुक्तिः
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः ॥ ८ ॥

yadi dhyānayuktaṃ paṭhed yo manuṣyas
tadā sarvaloke viśālo bhavecca |
gṛhe cāṣṭasiddhirmṛte cāpi muktiḥ
svarūpaṃ tvadīyaṃ na vindanti devāḥ ||

ध्यानयुक्तम्पठेत्मनुष्यःसर्वलोकेविशालःगृहेअष्टसिद्धिःमृतेमुक्तिःस्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
हिन्दी अर्थ

जो मनुष्य ध्यान के साथ इसे पढ़ता है, वह सब लोकों में बड़ा होता है। उसके घर में आठों सिद्धियाँ रहती हैं, और मरने पर मुक्ति मिलती है। आपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते।

English sense

If a person reads this with meditation, he becomes great in all the worlds. In his home are the eight powers, and at death, liberation. Your true form the gods do not know.

पदार्थ · word by word
ध्यानयुक्तम्
with meditationध्यान के साथ
पठेत्
readsपढ़ता है
मनुष्यः
a personमनुष्य
सर्वलोके
in all the worldsसब लोकों में
विशालः
greatबड़ा
गृहे
in his homeघर में
अष्टसिद्धिः
the eight powersआठों सिद्धियाँ
मृते
at deathमरने पर
मुक्तिः
liberationमुक्ति
स्वरूपं त्वदीयं न विन्दन्ति देवाः
your true form the gods do not knowआपके सच्चे स्वरूप को देवता नहीं जानते
॥ इति श्रीमच्छङ्कराचार्यविरचितं श्रीकालिकाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

Terms on this page

Kalika कालिका The deity Kali; foremost of the Mahavidyas.
Kali काली The fierce Goddess; for home worship the gentle Dakshina Kali form, granting boons and fearlessness, is recommended over her destructive postures.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Mahakali महाकाली The transcendent, supreme eternal form of the Goddess, whose realm even Brahma and Vishnu did not directly know — a single direct vision (Darshan) of her liberated Devraj Indra from the sin of Brahmahatya.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras