Rudrayāmala Uttara Tantra, paṭala 72

कालीस्तवनम् (रुद्रयामलान्तर्गतम्)

Kali Stavanam (Rudrayamala Uttara Tantra) — A long hymn to Kālī given at the heart-lotus, joined with teaching on yoga

The seventy-second paṭala of the Rudrayamala Tantra, Uttara Tantra, a talk of Bhairavī and Bhairava. After a short opening that names Kali as the mother who shines in the heart, comes a long, ornate hymn to her. It is joined with teaching on yoga: the eight limbs, the cleansing practices, the channels beginning with Suṣumnā and the awakening of the Kundalini. The last verses tell what reciting it three times a day brings.

Verse 1

श्रीआनन्दभैरवी उवाच — आनन्दभैरवी बोलीं Ānandabhairavī spoke

महाकाल शिवानन्द परमानन्दनिर्भर ।
त्रैलोक्यसिद्धिद प्राणवल्लभ श्रूयतां स्तवः ॥ १ ॥

mahākāla śivānanda paramānandanirbhara
trailokyasiddhida prāṇavallabha śrūyatāṃ stavaḥ

महाकालशिवानन्दपरमानन्दनिर्भरत्रैलोक्यसिद्धिदप्राणवल्लभश्रूयतांस्तवः
हिन्दी अर्थ

हे महाकाल, शिव के आनन्द, परम आनन्द से भरे, तीनों लोकों में सिद्धि देने वाले, मेरे प्राणप्रिय: यह स्तोत्र सुनिए।

English sense

Mahākāla, bliss of Śiva, full of supreme bliss, giver of success in the three worlds, beloved of my life: hear the hymn.

पदार्थ · word by word
महाकाल
Mahākālaहे महाकाल
शिवानन्द
joy of Śivaशिव के आनन्द
परमानन्दनिर्भर
full of the highest blissपरम आनन्द से भरे
त्रैलोक्यसिद्धिद
giver of success in the three worldsतीनों लोकों में सिद्धि देने वाले
प्राणवल्लभ
beloved of my lifeमेरे प्राणप्रिय
श्रूयतां
let it be heardसुनिए
स्तवः
the hymnस्तोत्र

Verse 2

शाकिनी हृदये भाति सा देवी जननी शिवा ।
कालीति जगति ख्याता सा देवी हृदयस्थिता ॥ २ ॥

śākinī hṛdaye bhāti sā devī jananī śivā
kālīti jagati khyātā sā devī hṛdayasthitā

शाकिनीहृदयेभातिसादेवीजननीशिवाकालीतिजगतिख्यातासादेवीहृदयस्थिता
हिन्दी अर्थ

शाकिनी हृदय में चमकती हैं; वही देवी माता शिवा हैं। वही संसार में काली नाम से प्रसिद्ध हैं; वही देवी हृदय में स्थित हैं।

English sense

Śākinī shines in the heart; that goddess is the mother, Śivā. She is known in the world as Kālī; that goddess stands in the heart.

पदार्थ · word by word
शाकिनी
Śākinīशाकिनी
हृदये
in the heartहृदय में
भाति
shinesचमकती हैं
सा
thatवही
देवी
goddessदेवी
जननी
motherमाता
शिवा
Śivāशिवा
कालीति
as Kālīकाली नाम से
जगति
in the worldसंसार में
ख्याता
knownप्रसिद्ध
सा
thatवही
देवी
goddessदेवी
हृदयस्थिता
standing in the heartहृदय में स्थित

Verse 3

निरञ्जना निराकारा नीलाञ्जनविकासिनी ।
आद्या देवी कालिकाख्या केवला निष्कला शिवा ॥ ३ ॥

nirañjanā nirākārā nīlāñjanavikāsinī
ādyā devī kālikākhyā kevalā niṣkalā śivā

निरञ्जनानिराकारानीलाञ्जनविकासिनीआद्यादेवीकालिकाख्याकेवलानिष्कलाशिवा
हिन्दी अर्थ

निर्मल, निराकार, नीले अंजन की तरह फैलने वाली, आदि देवी, कालिका नाम की, अकेली, कला-रहित, शिवा।

English sense

Stainless, formless, spreading like blue collyrium, the first goddess called Kālikā, the only one, without parts, Śivā.

पदार्थ · word by word
निरञ्जना
stainlessनिर्मल
निराकारा
formlessनिराकार
नीलाञ्जनविकासिनी
spreading like blue collyriumनीले अंजन की तरह फैलने वाली
आद्या
the firstआदि
देवी
goddessदेवी
कालिकाख्या
called Kālikāकालिका नाम की
केवला
the only oneअकेली
निष्कला
without partsकला-रहित
शिवा
Śivāशिवा

Verse 4

अनन्ताऽनन्तरूपस्था शाकिनी हृदयस्थिता ।
तामसी तारिणी तारा महोग्रा नीलविग्रहा ॥ ४ ॥

anantā'nantarūpasthā śākinī hṛdayasthitā
tāmasī tāriṇī tārā mahogrā nīlavigrahā

अनन्ताऽनन्तरूपस्थाशाकिनीहृदयस्थितातामसीतारिणीतारामहोग्रानीलविग्रहा
हिन्दी अर्थ

अनन्त से अनन्त रूपों में स्थित, हृदय में स्थित शाकिनी; तामसी, तारने वाली, तारा, महा-उग्र, नीले शरीर वाली।

English sense

She who stands in endless and endless forms, Śākinī standing in the heart; the dark one, the saviour, Tārā, very fierce, with a blue body.

पदार्थ · word by word
अनन्ताऽनन्तरूपस्था
standing in endless formsअनन्त रूपों में स्थित
शाकिनी
Śākinīशाकिनी
हृदयस्थिता
standing in the heartहृदय में स्थित
तामसी
the dark oneतामसी
तारिणी
the saviourतारने वाली
तारा
Tārāतारा
महोग्रा
very fierceमहा-उग्र
नीलविग्रहा
blue-bodiedनीले शरीर वाली

Verse 5

कपाला मुण्डमालाढ्या शववाहनवाहना ।
ललज्जिह्वा सरोजाक्षी चन्द्रकोटिसमोदया ॥ ५ ॥

kapālā muṇḍamālāḍhyā śavavāhanavāhanā
lalajjihvā sarojākṣī candrakoṭisamodayā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

वाग्वह्निभूजलान्तस्था भवानी शून्यवासिनी ।
तस्मात् स्तोत्रमप्रकाश्यं कृष्णकाल्याः कुलोदयम् ॥ ६ ॥

vāgvahnibhūjalāntasthā bhavānī śūnyavāsinī
tasmāt stotramaprakāśyaṃ kṛṣṇakālyāḥ kulodayam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 7

श्रीकृष्णभगवत्याश्च नीलदेव्या कुलार्णवम् ।
गोपनीयं प्रयत्नेन सावधानोऽवधारय ॥ ७ ॥

śrīkṛṣṇabhagavatyāśca nīladevyā kulārṇavam
gopanīyaṃ prayatnena sāvadhāno'vadhāraya

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्तवःThe hymn

Verse 8

महाभैरवी उवाच — महाभैरवी बोलीं Mahābhairavī spoke

श्रीकालीचरणं चराचरगुणं सौदामिनीस्तम्भनं
गुञ्जद्गर्वंगुरुप्रभानखमुखाह्लादैककृष्णासनम् ।
प्रेतारण्यासननिर्मितामलकजा नन्दोपरिश्वासनं
श्रीमन्नाथकरारविन्दमिलनं नेत्राञ्जनं राजते ॥ ८ ॥

śrīkālīcaraṇaṃ carācaraguṇaṃ saudāminīstambhanaṃ
guñjadgarvaṃguruprabhānakhamukhāhlādaikakṛṣṇāsanam
pretāraṇyāsananirmitāmalakajā nandopariśvāsanaṃ
śrīmannāthakarāravindamilanaṃ netrāñjanaṃ rājate

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 9

दीप्तिः प्राप्तिः समाप्तिः प्रियमतिसुगतिः सङ्गतिः शीतनीतौ
मिथ्यामिथ्यासुरथ्या नतिररतिसती जातिवृत्तिर्गुणोक्तिः ।
व्यापारार्थी क्षुधार्थी वसति रतिपतिर्ज्योतिराकाशगङ्गा
श्रीदुर्गाशम्भुकालीचरणकमलकं सर्वदा भाति सूक्ष्मम् ॥ ९ ॥

dīptiḥ prāptiḥ samāptiḥ priyamatisugatiḥ saṅgatiḥ śītanītau
mithyāmithyāsurathyā natiraratisatī jātivṛttirguṇoktiḥ
vyāpārārthī kṣudhārthī vasati ratipatirjyotirākāśagaṅgā
śrīdurgāśambhukālīcaraṇakamalakaṃ sarvadā bhāti sūkṣmam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 10

देवेन्द्राः पञ्चभूता रविशशिमुकुटाः क्रोधवेतालकोलाः
कैलासस्थाः प्रशस्ताः स्तवनमपि तत्प्रत्ययं सम्पठन्ति ।
आत्मानं श्रीदकालीकुलचरणतलं हृत्कुलानन्दपद्मे
ध्यात्वा ध्यात्वा प्रवीरा अहमनुबहुधीः स्तौमि किं ध्याननिष्ठः ॥ १० ॥

devendrāḥ pañcabhūtā raviśaśimukuṭāḥ krodhavetālakolāḥ
kailāsasthāḥ praśastāḥ stavanamapi tatpratyayaṃ sampaṭhanti
ātmānaṃ śrīdakālīkulacaraṇatalaṃ hṛtkulānandapadme
dhyātvā dhyātvā pravīrā ahamanubahudhīḥ staumi kiṃ dhyānaniṣṭhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 11

श्रुत्वा स्तोत्रगुणं तवैव चरणाम्भोजस्य वाञ्छाफलं
प्रेच्छामीहयति प्रियाय कुरुते मोक्षाय तत्त्वार्थतः ।
मातर्मोहिनिदानमानतरुणी कातीति मन्यामहे
योग्यश्रीचरणाम्बुजे त्रिजगतामानन्दपुञ्जे सुखम् ॥ ११ ॥

śrutvā stotraguṇaṃ tavaiva caraṇāmbhojasya vāñchāphalaṃ
precchāmīhayati priyāya kurute mokṣāya tattvārthataḥ
mātarmohinidānamānataruṇī kātīti manyāmahe
yogyaśrīcaraṇāmbuje trijagatāmānandapuñje sukham

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 12

पुत्रौ श्रीदेवपूज्यौ प्रकुरुत इतिहासादिगूढार्थगुप्ति
श्यामे मातः प्रसन्ना भव वरदकरी कारणं देहि नित्यम् ।
योगानन्दं शिवान्तः सुरतरुफलदं सर्ववेदान्तभाष्यं
सत्सङ्गं सद्विवेकं कुरु कुरु कवितापञ्चभूतप्रकाशम् ॥ १२ ॥

putrau śrīdevapūjyau prakuruta itihāsādigūḍhārthagupti
śyāme mātaḥ prasannā bhava varadakarī kāraṇaṃ dehi nityam
yogānandaṃ śivāntaḥ surataruphaladaṃ sarvavedāntabhāṣyaṃ
satsaṅgaṃ sadvivekaṃ kuru kuru kavitāpañcabhūtaprakāśam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 13

आह्लादोद्रेककारी परमपदविदां प्रोल्बणार्थप्रकाशः
प्रेम्णः पारार्थचिन्तामणिगुणसरलः पारणः प्रेमगानः ।
सारात्मा श्रीस्तवोऽयं जयसुरवसतां शुक्रसंस्कारगन्ता
मन्ता मोहादिकानां सुरगणतरुणी कोटिभिर्ध्येय इन्द्रैः ॥ १३ ॥

āhlādodrekakārī paramapadavidāṃ prolbaṇārthaprakāśaḥ
premṇaḥ pārārthacintāmaṇiguṇasaralaḥ pāraṇaḥ premagānaḥ
sārātmā śrīstavo'yaṃ jayasuravasatāṃ śukrasaṃskāragantā
mantā mohādikānāṃ suragaṇataruṇī koṭibhirdhyeya indraiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 14

नामग्रहणविमलपावनपुण्यजलनिधिमन्थनेन
निर्मलचित्तगसुरगुणपारग सुखसुधाकरस्थित-
हास्येन योगधराधरनरवरकुञ्जरभुजयुगदीर्घपद्ममृणालेन ॥ १४ ॥

nāmagrahaṇavimalapāvanapuṇyajalanidhimanthanena
nirmalacittagasuraguṇapāraga sukhasudhākarasthita-
hāsyena yogadharādharanaravarakuñjarabhujayugadīrghapadmamṛṇālena

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 15

हरिविधिहर अपरपरसरभावकपाल
सेवनेन सुन्दरी काली चरणेन ॥ १५ ॥

harividhihara aparaparasarabhāvakapāla
sevanena sundarī kālī caraṇena

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 16

भास्वत्कोटिप्रचण्डानलगुणललिताभाविता सिद्धकाली
प्रोक्तं यद्योगगीतावचनसुरचनामङ्गलं योगिनाद्या ।
श्यामानन्दद्रुमाख्ये भजनयजनगङ्गाङ्गतीरप्रकाशं
सर्वानन्दोत्सवत्वं वरदसुरवदासम्भवे मय्यभावे ॥ १६ ॥

bhāsvatkoṭipracaṇḍānalaguṇalalitābhāvitā siddhakālī
proktaṃ yadyogagītāvacanasuracanāmaṅgalaṃ yoginādyā
śyāmānandadrumākhye bhajanayajanagaṅgāṅgatīraprakāśaṃ
sarvānandotsavatvaṃ varadasuravadāsambhave mayyabhāve

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 17

एतत्प्रथमे कुलं गुरुकुलं लावण्यलीलाकुलं
प्राणानन्दकुलं कुलाकुलकुलं कालीकुलं सङ्कुलम् ।
मातः कालियुगादि कौलिनि शिवे सर्वन्तराङ्गस्थितं
नित्यं तत्र नियोजय श्रुतिगिरा श्रीधर्मपुत्रं भवे ॥ १७ ॥

etatprathame kulaṃ gurukulaṃ lāvaṇyalīlākulaṃ
prāṇānandakulaṃ kulākulakulaṃ kālīkulaṃ saṅkulam
mātaḥ kāliyugādi kaulini śive sarvantarāṅgasthitaṃ
nityaṃ tatra niyojaya śrutigirā śrīdharmaputraṃ bhave

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 18

हेरम्बादिकुलेशयोगजननि त्वं योगतत्त्वप्रिया
यद्येवं कुरुते पदाम्बुजरजो योगं तवानन्ददम् ।
सः स्यात्सङ्कटपाटलारिसदनं जित्वा स्वयं मन्मथं
श्रीमान्मन्मथमन्मथः प्रचयति ह्यष्टाङ्गयोगं परम् ॥ १८ ॥

herambādikuleśayogajanani tvaṃ yogatattvapriyā
yadyevaṃ kurute padāmbujarajo yogaṃ tavānandadam
saḥ syātsaṅkaṭapāṭalārisadanaṃ jitvā svayaṃ manmathaṃ
śrīmānmanmathamanmathaḥ pracayati hyaṣṭāṅgayogaṃ param

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 19

योगी याति परं पदं सुखपदं वाञ्छास्पदं सम्पदं
त्रैलोक्यं परमेश्वरं यदि पुनः पारं भवाम्भोनिधेः ।
भावं भूधरराजराजदुहिते ज्ञातं विचारं तव
श्रीपादाम्बुजपूजनं प्रकुरुते ते नीरदप्रोज्ज्वले ॥ १९ ॥

yogī yāti paraṃ padaṃ sukhapadaṃ vāñchāspadaṃ sampadaṃ
trailokyaṃ parameśvaraṃ yadi punaḥ pāraṃ bhavāmbhonidheḥ
bhāvaṃ bhūdhararājarājaduhite jñātaṃ vicāraṃ tava
śrīpādāmbujapūjanaṃ prakurute te nīradaprojjvale

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 20

आदावष्टाङ्गयोगं वदति भवसुखं भक्तिसिद्धान्तमेकं
भूलोके पावनाख्यं पवनगमनगं श्रीनगेन्द्राङ्गजायाः ।
सिद्धीनामष्टसिद्धि यमनियमवशादासनप्राणयोगात्
प्रत्याहारे विभोर्ध्वारुणगुणवसनं ध्यानमेवं समाधिम् ॥ २० ॥

ādāvaṣṭāṅgayogaṃ vadati bhavasukhaṃ bhaktisiddhāntamekaṃ
bhūloke pāvanākhyaṃ pavanagamanagaṃ śrīnagendrāṅgajāyāḥ
siddhīnāmaṣṭasiddhi yamaniyamavaśādāsanaprāṇayogāt
pratyāhāre vibhordhvāruṇaguṇavasanaṃ dhyānamevaṃ samādhim

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 21

मातः शान्तिगुणावलम्बिनि शिवे शान्तिप्रदे योगिनां
दारे देवगुणे विधेहि सकलं शान्तिक्रियामङ्गलम् ।
यज्ञानामुदयं प्रयाति सहसा यस्याः प्रसादाद् भुवं
तां सर्वां प्रवदामि कामदहनस्तम्भाय मोहक्षयात् ॥ २१ ॥

mātaḥ śāntiguṇāvalambini śive śāntiprade yogināṃ
dāre devaguṇe vidhehi sakalaṃ śāntikriyāmaṅgalam
yajñānāmudayaṃ prayāti sahasā yasyāḥ prasādād bhuvaṃ
tāṃ sarvāṃ pravadāmi kāmadahanastambhāya mohakṣayāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 22

एको जीवति योगिराडतिसुखी जीवन्ति न श्रीसुताः
सर्वं योगभवं भवे विभवगाः पश्यन् स्वकीयायुषम् ।
इत्येवं परिभाव्य सर्वविषयं शान्ति समालम्ब्यकौ
मूले वेददलोज्ज्वले कुलपथे श्रीकुण्डलीं भावय ॥ २२ ॥

eko jīvati yogirāḍatisukhī jīvanti na śrīsutāḥ
sarvaṃ yogabhavaṃ bhave vibhavagāḥ paśyan svakīyāyuṣam
ityevaṃ paribhāvya sarvaviṣayaṃ śānti samālambyakau
mūle vedadalojjvale kulapathe śrīkuṇḍalīṃ bhāvaya

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 23

शान्तिभ्रान्तिनिकृन्तनी स्वरमणी प्रेमोद्गता भक्तिदा
लावण्याम्बुधिरत्नकोटिकिरणाह्लादैकमूर्तिप्रभा ।
एकाकारपराक्रमादपय मा क्रोधक्रमक्षोभिणी
या मूलामलपङ्कजे रचयति श्रीमाधुरी तां भजे ॥ २३ ॥

śāntibhrāntinikṛntanī svaramaṇī premodgatā bhaktidā
lāvaṇyāmbudhiratnakoṭikiraṇāhlādaikamūrtiprabhā
ekākāraparākramādapaya mā krodhakramakṣobhiṇī
yā mūlāmalapaṅkaje racayati śrīmādhurī tāṃ bhaje

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 24

रे रे पामर दुर्भग प्रतिदिनं किं कर्म वा राधसे
व्यापारं विषयाश्रयं प्रकुरुषे न ध्यायसे श्रीपदम् ।
मिथ्यैतत्क्षणभङ्गुरं त्यज मुदा संसारभावं विषं
श्रीकालीं कुलपण्डितां गुणवतीं शान्तिं समाराधय ॥ २४ ॥

re re pāmara durbhaga pratidinaṃ kiṃ karma vā rādhase
vyāpāraṃ viṣayāśrayaṃ prakuruṣe na dhyāyase śrīpadam
mithyaitatkṣaṇabhaṅguraṃ tyaja mudā saṃsārabhāvaṃ viṣaṃ
śrīkālīṃ kulapaṇḍitāṃ guṇavatīṃ śāntiṃ samārādhaya

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 25

शिवस्त्री या शान्तिः परमसुखदा भावजनिका
विवेकः संजातो वहसि च तथा भाति नियतम् ।
विवेकोऽसौ त्यागो जनयति सुधासिन्धुसुन्दर-
मदो ब्रह्मज्ञानं परममले योगिनि परे ॥ २५ ॥

śivastrī yā śāntiḥ paramasukhadā bhāvajanikā
vivekaḥ saṃjāto vahasi ca tathā bhāti niyatam
viveko'sau tyāgo janayati sudhāsindhusundara-
mado brahmajñānaṃ paramamale yogini pare

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 26

द्वयं ब्रह्मज्ञानं परममले चागममयं
विवेकोद्भूतं स्यादमलपरमं शब्दमपरम् ।
द्वयोर्मूलीभूता हृदि सपदि शान्तिः प्रियतमा
प्रभा कालीपादाम्बुजयुगलभक्तिप्रलयदा ॥ २६ ॥

dvayaṃ brahmajñānaṃ paramamale cāgamamayaṃ
vivekodbhūtaṃ syādamalaparamaṃ śabdamaparam
dvayormūlībhūtā hṛdi sapadi śāntiḥ priyatamā
prabhā kālīpādāmbujayugalabhaktipralayadā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 27

कुलश्रीकुण्डल्याः परमरसभावं नवमयं
पदं मातुः काल्याः प्रथमरविकान्त्याः सुखमयम् ।
वदामि प्रोत्साहे वशषसभे हाटकनिभे
विधिः श्रीडाकिन्याऽमरपतिधरित्रीति च भजेत् ॥ २७ ॥

kulaśrīkuṇḍalyāḥ paramarasabhāvaṃ navamayaṃ
padaṃ mātuḥ kālyāḥ prathamaravikāntyāḥ sukhamayam
vadāmi protsāhe vaśaṣasabhe hāṭakanibhe
vidhiḥ śrīḍākinyā'marapatidharitrīti ca bhajet

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 28

त्रयं स्थानं नित्यं रविशशिकलावह्निघटितं
महातीर्थं सम्यक् पवनगगनस्थं भवकरम् ।
विभिन्नं सङ्कृत्य द्वयमपि कुलग्रन्थिसहितं
सुषुम्नाश्रीतीर्थे महति गगने पूर्णलयवान् ॥ २८ ॥

trayaṃ sthānaṃ nityaṃ raviśaśikalāvahnighaṭitaṃ
mahātīrthaṃ samyak pavanagaganasthaṃ bhavakaram
vibhinnaṃ saṅkṛtya dvayamapi kulagranthisahitaṃ
suṣumnāśrītīrthe mahati gagane pūrṇalayavān

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 29

त्रयं संशोध्यादौ परमपदवीं गच्छति महान्
सुदृष्टाङ्गैर्योगैः परिभवति शुद्धं मम तनुम् ।
अतो योगाष्टाङ्गं कलुषसुखमुक्तं वितनुते
क्रियादौ सङ्कुर्याद्यमनियमकायं यतिवरः ॥ २९ ॥

trayaṃ saṃśodhyādau paramapadavīṃ gacchati mahān
sudṛṣṭāṅgairyogaiḥ paribhavati śuddhaṃ mama tanum
ato yogāṣṭāṅgaṃ kaluṣasukhamuktaṃ vitanute
kriyādau saṅkuryādyamaniyamakāyaṃ yativaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 30

अहिंसासत्यार्थी प्रचयति सुयोगं तव पदं
धनस्ते यद्योगी शुचिधृतिदयादाननिपुणः ।
क्षमालघ्वाहारी समगुणपरानन्दनिपुणः
स्वयं सिद्धः सद्ब्राह्मणकुलपताकी सुखमयी ॥ ३० ॥

ahiṃsāsatyārthī pracayati suyogaṃ tava padaṃ
dhanaste yadyogī śucidhṛtidayādānanipuṇaḥ
kṣamālaghvāhārī samaguṇaparānandanipuṇaḥ
svayaṃ siddhaḥ sadbrāhmaṇakulapatākī sukhamayī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 31

तपः सन्तोषाढ्यो हरयजन आस्तिक्यमतिमान्
यतीनां सिद्धान्तश्रवणहृदयप्राणविलयः ।
जयानन्दामग्नो हवनमनलेपः प्रकुरुते
महाभक्तः श्रीह्रीमतिरतिकुलीनस्तव पदः ॥ ३१ ॥

tapaḥ santoṣāḍhyo harayajana āstikyamatimān
yatīnāṃ siddhāntaśravaṇahṛdayaprāṇavilayaḥ
jayānandāmagno havanamanalepaḥ prakurute
mahābhaktaḥ śrīhrīmatiratikulīnastava padaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 32

सुषुम्नामुखाम्भोरुहाग्रे च पद्मं
दलं चेदहेमाक्षरं मूलदेशे ।
स्थिरापृष्ठवंशस्य मध्ये सुषुम्ना-
न्तरे वज्रिणी चित्रिणीभासिपद्मैः ॥ ३२ ॥

suṣumnāmukhāmbhoruhāgre ca padmaṃ
dalaṃ cedahemākṣaraṃ mūladeśe
sthirāpṛṣṭhavaṃśasya madhye suṣumnā-
ntare vajriṇī citriṇībhāsipadmaiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 33

सुषुम्नादिनाडिचा युगात् कर्णमूला-
त्प्रकाशप्रकाशा बहिर्युग्मनाडी ।
इडा पिङ्गला वामभागे च दक्षे
सुधां शूरवी राजसे तत्र नित्यम् ॥ ३३ ॥

suṣumnādināḍicā yugāt karṇamūlā-
tprakāśaprakāśā bahiryugmanāḍī
iḍā piṅgalā vāmabhāge ca dakṣe
sudhāṃ śūravī rājase tatra nityam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 34

विसर्गं बिन्द्वन्तं स्वगुणनिलयं त्वं जनयसि
त्वमेका कल्याणी गिरिशजननी कालिकलया ।
परानन्दं कृत्वा यदि परिजपन्ति प्रियतमाः
परिक्षाल्य ज्ञानैरिह परिजयन्ति प्रियपदम् ॥ ३४ ॥

visargaṃ bindvantaṃ svaguṇanilayaṃ tvaṃ janayasi
tvamekā kalyāṇī giriśajananī kālikalayā
parānandaṃ kṛtvā yadi parijapanti priyatamāḥ
parikṣālya jñānairiha parijayanti priyapadam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 35

अष्टादशाङ्गुलगतं ऋजुदन्तकाष्ठं
स्वीयाङ्गुलार्धघटितं प्रशरं शनैर्यः ।
संयोज्य तालुरसनागलरन्ध्रमध्ये
दन्तीक्रियामुपचरेत् तव भावनाय ॥ ३५ ॥

aṣṭādaśāṅgulagataṃ ṛjudantakāṣṭhaṃ
svīyāṅgulārdhaghaṭitaṃ praśaraṃ śanairyaḥ
saṃyojya tālurasanāgalarandhramadhye
dantīkriyāmupacaret tava bhāvanāya

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 36

नाडीक्षालनमाकरोति यतिराड् दण्डे त्रयं धारयन्
युष्मच्छ्रीचरणार्पणो नवमदण्डस्यानिलस्तम्भनात् ।
प्राणायामफलं यतिः प्रतिदिनं संवर्धते सुश्रमा-
दानन्दाम्बुधिमज्जनं कुलरसैर्मुक्तो भवेत् तत्क्षणात् ॥ ३६ ॥

nāḍīkṣālanamākaroti yatirāḍ daṇḍe trayaṃ dhārayan
yuṣmacchrīcaraṇārpaṇo navamadaṇḍasyānilastambhanāt
prāṇāyāmaphalaṃ yatiḥ pratidinaṃ saṃvardhate suśramā-
dānandāmbudhimajjanaṃ kularasairmukto bhavet tatkṣaṇāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 37

वदामि परमश्रिये पदपद्मयोगं शुभं
हिताय जगतां मम प्रियगणस्य भागश्रिये ।
सदा हि कुरुते नरः सकलयोगसिद्धिं मुदा
तदैव तव सेवको जननि मातरेकाक्षरम् ॥ ३७ ॥

vadāmi paramaśriye padapadmayogaṃ śubhaṃ
hitāya jagatāṃ mama priyagaṇasya bhāgaśriye
sadā hi kurute naraḥ sakalayogasiddhiṃ mudā
tadaiva tava sevako janani mātarekākṣaram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 38

करुणासागरे मग्नः सदा निर्मलतेजसा ।
तवाङ्घ्रिकोमलाम्भोजं ध्यात्वा योगीश्वरो भवेत् ॥ ३८ ॥

karuṇāsāgare magnaḥ sadā nirmalatejasā
tavāṅghrikomalāmbhojaṃ dhyātvā yogīśvaro bhavet

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 39

करुणासागरे मग्नो येन योगेन निर्मलः ।
तद्योगं तव पादाब्जं को मूर्खः कः सुपण्डितः ॥ ३९ ॥

karuṇāsāgare magno yena yogena nirmalaḥ
tadyogaṃ tava pādābjaṃ ko mūrkhaḥ kaḥ supaṇḍitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 40

यमनियमसुकाले नेउलीयोगशिक्षा
प्रभवति कफनाशा नाशारन्ध्रे त्रिसूत्री ।
हृदयकफविनाशा धौतिका योगशिक्षा
गलविलगलवस्त्रं षष्टिहस्तं वहन्ती ॥ ४० ॥

yamaniyamasukāle neulīyogaśikṣā
prabhavati kaphanāśā nāśārandhre trisūtrī
hṛdayakaphavināśā dhautikā yogaśikṣā
galavilagalavastraṃ ṣaṣṭihastaṃ vahantī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 41

सुसूक्ष्मरसनस्य च स्वभुजषष्टिहस्तं गल-
प्रमाणमिति सन्ततप्रसरपञ्चयुग्माङ्गुलम् ।
पवित्रशुचिधोतिकारं भवसि सर्वपीडापहा
स्वकण्ठकमलोदयाममलभीतदामाभजे ॥ ४१ ॥

susūkṣmarasanasya ca svabhujaṣaṣṭihastaṃ gala-
pramāṇamiti santataprasarapañcayugmāṅgulam
pavitraśucidhotikāraṃ bhavasi sarvapīḍāpahā
svakaṇṭhakamalodayāmamalabhītadāmābhaje

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 42

भजति यदि कुमारीं नेउली योगदृष्ट्या
स भवति परवेत्ता मोहजालं छिनत्ति ।
स्मितमुखि भवति त्वां मूढ एवातिजीवो
भ्रमितमुदधूर्णाकारसिद्धिं ददासि ॥ ४२ ॥

bhajati yadi kumārīṃ neulī yogadṛṣṭyā
sa bhavati paravettā mohajālaṃ chinatti
smitamukhi bhavati tvāṃ mūḍha evātijīvo
bhramitamudadhūrṇākārasiddhiṃ dadāsi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 43

शनैर्दन्ती योगं स्वपदयुगपद्मे वितनुते
शिवे योगी मासादपि भवति वायुं स्थगयति ।
असौ मन्त्री चाम्रातकदलं सुदण्डं गलबिले
नियोज्यादौ ध्यात्वा तव चरणपङ्केरुहतलम् ॥ ४३ ॥

śanairdantī yogaṃ svapadayugapadme vitanute
śive yogī māsādapi bhavati vāyuṃ sthagayati
asau mantrī cāmrātakadalaṃ sudaṇḍaṃ galabile
niyojyādau dhyātvā tava caraṇapaṅkeruhatalam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

text uncertain

Verse 44

कुलाकुलचेतता परिकरोषि विल्वच्छदी
सुशान्तिगुणदा जया परमभक्तिनिर्गुण्डिका ।
मुकुन्दतुलसी प्रिया गुणिनि मुक्तिदा योगिनी
ददास्यमरसम्पदं दलवियोगमूर्ध्वोदरीम् ॥ ४४ ॥

kulākulacetatā parikaroṣi vilvacchadī
suśāntiguṇadā jayā paramabhaktinirguṇḍikā
mukundatulasī priyā guṇini muktidā yoginī
dadāsyamarasampadaṃ dalaviyogamūrdhvodarīm

कुलाकुलचेततापरिकरोषिविल्वच्छदीसुशान्तिगुणदाजयापरमभक्तिनिर्गुण्डिकामुकुन्दतुलसीप्रियागुणिनिमुक्तिदायोगिनीददास्यमरसम्पदंदलवियोगमूर्ध्वोदरीम्
हिन्दी अर्थ

तुम कुल और अकुल की चेतना हो, बिल्वपत्रों वाली; शान्ति के उत्तम गुण देने वाली, जया, परम भक्ति की निर्गुण्डी। मुकुन्द की प्रिय तुलसी, गुणवती, मुक्ति देने वाली, योगिनी: तुम अमर सम्पदा देती हो, दलों का वियोग, ऊपर के पेट वाली।

English sense

You are the awareness of Kula and non-Kula, the bilva-leaved; giver of the quality of good peace, Jayā, the nirguṇḍī of highest devotion. Dear to Mukunda as the tulasī, possessed of qualities, giver of liberation, yogini: you give the wealth of the deathless, the parting of petals, the one with the upper belly.

text uncertain

पदार्थ · word by word
कुलाकुलचेतता
awareness of Kula and non-Kulaकुल और अकुल की चेतना
परिकरोषि
you makeतुम करती हो
विल्वच्छदी
bilva-leavedबिल्वपत्रों वाली
सुशान्तिगुणदा
giver of the quality of good peaceसुशान्ति के गुण की दाता
जया
Jayāजया
परमभक्तिनिर्गुण्डिका
the nirguṇḍī of highest devotionपरम भक्ति की निर्गुण्डी
मुकुन्दतुलसी
dear to Mukunda as the tulasīमुकुन्द को तुलसी जैसी प्रिय
प्रिया
dearप्रिय
गुणिनि
possessed of qualitiesगुणवती
मुक्तिदा
giver of liberationमुक्ति देने वाली
योगिनी
yoginiयोगिनी
ददास्यमरसम्पदं
you give the wealth of the deathlessतुम अमरों की सम्पदा देती हो
दलवियोगमूर्ध्वोदरीम्
the parting of petals, the one with the upper bellyदलों का वियोग, ऊर्ध्व उदर वाली

Verse 45

पञ्चामरासाधनयोगकर्त्री पञ्चामरानाम महौषधिः स्थिता ।
त्वमेव सर्वेश्वररूपधारिणी यैः पूज्यते सोऽहिकपारमेष्ठी ॥ ४५ ॥

pañcāmarāsādhanayogakartrī pañcāmarānāma mahauṣadhiḥ sthitā
tvameva sarveśvararūpadhāriṇī yaiḥ pūjyate so'hikapārameṣṭhī

पञ्चामरासाधनयोगकर्त्रीपञ्चामरानाममहौषधिःस्थितात्वमेवसर्वेश्वररूपधारिणीयैःपूज्यतेसोऽहिकपारमेष्ठी
हिन्दी अर्थ

पाँच अमरों की साधना और योग करने वाली, पाँच अमर नाम की महा औषधि स्थित है। तुम्हीं सर्वेश्वर का रूप धारण करने वाली हो; जिसके द्वारा तुम पूजी जाती हो, वह नाग-लोक का और परम पद का स्वामी हो जाता है।

English sense

The doer of the practice of yoga of the five immortals, the great herb named the five immortals stands. You alone bear the form of the lord of all; the one by whom you are worshipped becomes a lord of the serpent-world and the supreme seat.

text uncertain

पदार्थ · word by word
पञ्चामरासाधनयोगकर्त्री
the doer of the practice of yoga of the five immortalsपाँच अमरों के योग की साधना करने वाली
पञ्चामरानाम
named the five immortalsपञ्चामर नामक
महौषधिः
the great herbमहौषधि
स्थिता
standsस्थित है
त्वमेव
you aloneतुम ही
सर्वेश्वररूपधारिणी
who bear the form of the lord of allसबके ईश्वर का रूप धारण करने वाली
यैः
by whomजिनके द्वारा
पूज्यते
you are worshippedतुम पूजी जाती हो
सोऽहिकपारमेष्ठी
he becomes a lord of the serpent-world and the supreme seatवह सर्पलोक का स्वामी और परम पद का अधिकारी होता है

फलश्रुतिःThe fruit of reciting it

Verse 46

पठति यदि भवान्याः शाकिनीदेहदेव्याः
स्तवनमश्रवणवामाकलक्ष्म्याः प्रकाशम् ।
व्रजति परमराज्यं देवपूज्यः प्रतिष्ठो
मनुजपनसुशीलो लीलया शम्भुरूपम् ॥ ४६ ॥

paṭhati yadi bhavānyāḥ śākinīdehadevyāḥ
stavanamaśravaṇavāmākalakṣmyāḥ prakāśam
vrajati paramarājyaṃ devapūjyaḥ pratiṣṭho
manujapanasuśīlo līlayā śambhurūpam

पठतियदिभवान्याःशाकिनीदेहदेव्याःस्तवनमश्रवणवामाकलक्ष्म्याःप्रकाशम्व्रजतिपरमराज्यंदेवपूज्यःप्रतिष्ठोमनुजपनसुशीलोलीलयाशम्भुरूपम्
हिन्दी अर्थ

यदि कोई भवानी, शाकिनी-देह वाली देवी का, स्तोत्र पढ़ता है, जो अनसुने वाम-मार्ग की लक्ष्मी का प्रकाश है, तो वह देवताओं से पूजित, प्रतिष्ठित, मन्त्र-जप में सुशील होकर परम राज्य में और सहज ही शम्भु के रूप में जाता है।

English sense

If one recites the hymn of Bhavānī, the goddess whose body is Śākinī, the light of Lakṣmī of the unheard left-hand path, he goes to the highest kingdom, worshipped by gods, established, of good conduct in reciting the mantra, and easily to the form of Śambhu.

text uncertain

Variant reading स्तवनमरुणवर्णामार्कलक्ष्म्याः (the hymn of the red-coloured Lakṣmī of the sun)
पदार्थ · word by word
पठति
recitesपढ़ता है
यदि
ifयदि
भवान्याः
of Bhavānīभवानी का
शाकिनीदेहदेव्याः
of the goddess whose body is Śākinīशाकिनी-देह वाली देवी का
स्तवनमश्रवणवामाकलक्ष्म्याः
the hymn of the unheard left-hand path, Lakṣmīअनसुने वाम-मार्ग की लक्ष्मी का स्तोत्र
प्रकाशम्
the lightप्रकाश
व्रजति
he goesजाता है
परमराज्यं
to the highest kingdomपरम राज्य को
देवपूज्यः
worshipped by godsदेवताओं से पूजित
प्रतिष्ठो
establishedप्रतिष्ठित
मनुजपनसुशीलो
of good conduct in reciting the mantraमन्त्र-जप में सुशील
लीलया
easilyसहज ही
शम्भुरूपम्
to the form of Śambhuशम्भु के रूप को

Verse 47

प्रातर्मध्याह्नकाले च सायाह्ने च त्रिसप्तके ।
शतं पठित्वा मोक्षः स्यात् पुरश्चर्याफलं लभेत् ॥ ४७ ॥

prātarmadhyāhnakāle ca sāyāhne ca trisaptake
śataṃ paṭhitvā mokṣaḥ syāt puraścaryāphalaṃ labhet

प्रातर्मध्याह्नकालेचसायाह्नेचत्रिसप्तकेशतंपठित्वामोक्षःस्यात्पुरश्चर्याफलंलभेत्
हिन्दी अर्थ

प्रातः, मध्याह्न और सायं, इक्कीस दिन, सौ बार पढ़ने से मोक्ष होगा; वह पुरश्चरण का फल पाएगा।

English sense

At morning, noon and evening, three times seven, having recited a hundred times, there would be liberation; he would gain the fruit of the preparatory rite.

text uncertain

पदार्थ · word by word
प्रातर्मध्याह्नकाले
at morning and noonप्रातः और मध्याह्न में
च
andऔर
सायाह्ने
at eveningसायंकाल में
च
andऔर
त्रिसप्तके
three times sevenतीन गुना सात
शतं
a hundredसौ
पठित्वा
having recitedपाठ करके
मोक्षः
liberationमोक्ष
स्यात्
there would beहोगा
पुरश्चर्याफलं
the fruit of the preparatory riteपुरश्चरण का फल
लभेत्
he would gainपाएगा
इति श्रीरुद्रयामले उत्तरतन्त्रे महातन्त्रोद्दीपने सिद्धमन्त्रप्रकरणे षट्चक्रप्रकाशे भैरवीभैरवसंवादे शाकिनीकृतकालीस्तवनं नाम द्विसप्ततितमः पटलः ॥ ७२ ॥

Terms on this page

Kali काली The fierce Goddess; for home worship the gentle Dakshina Kali form, granting boons and fearlessness, is recommended over her destructive postures.
Rudrayamala Tantra रुद्रयामल तंत्र A major Tantric scripture cited as the source of several Bhairava and Kali rites, including the Batuk Bhairav Ashtottara Shatanama and the Shree Kalika Kavach.
Kundalini कुण्डलिनी The dormant serpent-power said to lie coiled at the base of the spine, which fully awakens in a practitioner who has mastered a deity's protective mantra at moments of grave danger.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras