Bṛhannīla Tantra, paṭala 23

कालीशतनामस्तोत्रम् (बृहन्नीलतन्त्रार्गतम्)

Kali Shatanama Stotram (Brihannila Tantra) — The hundred names of Mahākālī, told by Bhairava to the Goddess

The twenty-third paṭala of the Brihannila Tantra, a talk between Bhairava and the Goddess. After a short opening in which Bhairava names the seer, the metre and the deity, the hundred names of Kali follow in sixteen verses, from Mahākālī, the mother of the world, to Mahodayā, the one of great glory. The closing verses tell what reciting them each morning gives, and say that one who worships her without knowing them has no success in the Kali age.

Verse 1

श्रीदेव्युवाच — देवी ने कहा The Goddess said

पुरा प्रतिश्रुतं देव क्रीडासक्तो यदा भवान् ।
नाम्नां शतं महाकाल्याः कथयस्व मयि प्रभो ॥ २३-१ ॥

purā pratiśrutaṃ deva krīḍāsakto yadā bhavān
nāmnāṃ śataṃ mahākālyāḥ kathayasva mayi prabho

पुराप्रतिश्रुतंदेवक्रीडासक्तोयदाभवान्नाम्नांशतंमहाकाल्याःकथयस्वमयिप्रभो
हिन्दी अर्थ

हे देव, बहुत पहले जब आप खेल में मग्न थे, तब आपने वचन दिया था कि आप महाकाली के सौ नाम बताएँगे। हे प्रभु, वे मुझे बताइए।

English sense

Long ago, Lord, when you were fond of play, you promised that you would tell the hundred names of Mahākālī. Tell them to me, master.

पदार्थ · word by word
पुरा
long agoबहुत पहले
प्रतिश्रुतं
promisedवचन दिया था
देव
Lordहे देव
क्रीडासक्तो
fond of playखेल में मग्न
यदा
whenजब
भवान्
youआप
नाम्नां
of namesनामों के
शतं
hundredसौ
महाकाल्याः
of Mahākālīमहाकाली के
कथयस्व
tellबताइए
मयि
to meमुझे
प्रभो
masterहे प्रभु

Verse 2

श्रीभैरव उवाच — भैरव ने कहा Bhairava said

साधु पृष्टं महादेवि अकथ्यं कथयामि ते ।
न प्रकाश्यं वरारोहे स्वयोनिरिव सुन्दरि ॥ २३-२ ॥

sādhu pṛṣṭaṃ mahādevi akathyaṃ kathayāmi te
na prakāśyaṃ varārohe svayoniriva sundari

साधुपृष्टंमहादेविअकथ्यंकथयामितेनप्रकाश्यंवरारोहेस्वयोनिरिवसुन्दरि
हिन्दी अर्थ

हे महादेवी, अच्छा पूछा। मैं तुम्हें वह बताता हूँ जो बताया नहीं जाता। हे सुन्दर कमर वाली, इसे प्रकट नहीं करना चाहिए, जैसे अपनी योनि को, हे सुन्दरी।

English sense

Well asked, great goddess. I tell you what is not to be told. It must not be made known, fair-hipped one, any more than one's own yoni, beautiful one.

पदार्थ · word by word
साधु
wellअच्छा
पृष्टं
askedपूछा
महादेवि
great goddessहे महादेवी
अकथ्यं
what is not to be toldजो बताया नहीं जाता
कथयामि
I tellमैं बताता हूँ
ते
to youतुम्हें
न
notनहीं
प्रकाश्यं
to be made knownप्रकट करना चाहिए
वरारोहे
fair-hipped oneहे सुन्दर कमर वाली
स्वयोनिरिव
like one's own yoniजैसे अपनी योनि
सुन्दरि
beautiful oneहे सुन्दरी

Verse 3

प्राणाधिकप्रियतरा भवती मम मोहिनी ।
क्षणमात्रं न जीवामि त्वां विना परमेश्वरि ॥ २३-३ ॥

prāṇādhikapriyatarā bhavatī mama mohinī
kṣaṇamātraṃ na jīvāmi tvāṃ vinā parameśvari

प्राणाधिकप्रियतराभवतीमममोहिनीक्षणमात्रंनजीवामित्वांविनापरमेश्वरि
हिन्दी अर्थ

तुम मुझे प्राणों से भी अधिक प्रिय हो, तुम जो मुझे मोह लेती हो। हे परमेश्वरी, मैं तुम्हारे बिना क्षण भर भी जी नहीं सकता।

English sense

You are dearer to me than my life, you who enchant me. I cannot live even for a moment without you, supreme goddess.

पदार्थ · word by word
प्राणाधिकप्रियतरा
dearer than lifeप्राणों से भी अधिक प्रिय
भवती
youतुम
मम
to meमुझे
मोहिनी
enchantressमोह लेने वाली
क्षणमात्रं
even for a momentक्षण भर भी
न
notनहीं
जीवामि
I liveमैं जी सकता
त्वां
youतुम्हारे
विना
withoutबिना
परमेश्वरि
supreme goddessहे परमेश्वरी

Verse 4

यथादर्शेऽमले बिम्बं घृतं दध्यादिसंयुतम् ।
तथाहं जगतामाद्ये त्वयि सर्वत्र गोचरः ॥ २३-४ ॥

yathādarśe'male bimbaṃ ghṛtaṃ dadhyādisaṃyutam
tathāhaṃ jagatāmādye tvayi sarvatra gocaraḥ

यथादर्शेऽमलेबिम्बंघृतंदध्यादिसंयुतम्तथाहंजगतामाद्येत्वयिसर्वत्रगोचरः
हिन्दी अर्थ

जैसे साफ़ दर्पण में प्रतिबिम्ब दिखता है, और घी दही आदि के साथ मिला होता है, वैसे ही मैं, हे जगत् की आदि, तुममें हर जगह मिलता हूँ।

English sense

As an image is seen in a clean mirror, and ghee is joined with curd and the rest, so I, first of the worlds, am found everywhere in you.

पदार्थ · word by word
यथादर्शेऽमले
as in a clean mirrorजैसे साफ़ दर्पण में
बिम्बं
an imageप्रतिबिम्ब
घृतं
gheeघी
दध्यादिसंयुतम्
joined with curd and the restदही आदि के साथ मिला
तथाहं
so Iवैसे ही मैं
जगतामाद्ये
first of the worldsहे जगत् की आदि
त्वयि
in youतुममें
सर्वत्र
everywhereहर जगह
गोचरः
to be foundमिलता हूँ

Verse 5

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि जपात् सार्वज्ञदायकम् ।
सदाशिव ऋषिः प्रोक्तोऽनुष्टुप् छन्दश्च ईरितः ॥ २३-५ ॥

śṛṇu devi pravakṣyāmi japāt sārvajñadāyakam
sadāśiva ṛṣiḥ prokto'nuṣṭup chandaśca īritaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

देवता भैरवो देवि पुरुषार्थचतुष्टये ।
विनियोगः प्रयोक्तव्यः सर्वकर्मफलप्रदः ॥ २३-६ ॥

devatā bhairavo devi puruṣārthacatuṣṭaye
viniyogaḥ prayoktavyaḥ sarvakarmaphalapradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शतनामानिThe hundred names

Verse 7

महाकाली जगद्धात्री जगन्माता जगन्मयी ।
जगदम्बा जगत्सारा जगदानन्दकारिणी ॥ २३-७ ॥

mahākālī jagaddhātrī jaganmātā jaganmayī
jagadambā jagatsārā jagadānandakāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

जगद्विध्वंसिनी गौरी दुःखदारिद्र्यनाशिनी ।
भैरवभाविनी भावानन्ता सारस्वतप्रदा ॥ २३-८ ॥

jagadvidhvaṃsinī gaurī duḥkhadāridryanāśinī
bhairavabhāvinī bhāvānantā sārasvatapradā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

चतुर्वर्गप्रदा साध्वी सर्वमङ्गलमङ्गला ।
भद्रकाली विशालाक्षी कामदात्री कलात्मिका ॥ २३-९ ॥

caturvargapradā sādhvī sarvamaṅgalamaṅgalā
bhadrakālī viśālākṣī kāmadātrī kalātmikā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

नीलवाणी महागौरसर्वाङ्गा सुन्दरी परा ।
सर्वसम्पत्प्रदा भीमनादिनी वरवर्णिनी ॥ २३-१० ॥

nīlavāṇī mahāgaurasarvāṅgā sundarī parā
sarvasampatpradā bhīmanādinī varavarṇinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

वरारोहा शिवरुहा महिषासुरघातिनी ।
शिवपूज्या शिवप्रीता दानवेन्द्रप्रपूजिता ॥ २३-११ ॥

varārohā śivaruhā mahiṣāsuraghātinī
śivapūjyā śivaprītā dānavendraprapūjitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

सर्वविद्यामयी शर्वसर्वाभीष्टफलप्रदा ।
कोमलाङ्गी विधात्री च विधातृवरदायिनी ॥ २३-१२ ॥

sarvavidyāmayī śarvasarvābhīṣṭaphalapradā
komalāṅgī vidhātrī ca vidhātṛvaradāyinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

पूर्णेन्दुवदना नीलमेघवर्णा कपालिनी ।
कुरुकुल्ला विप्रचित्ता कान्तचित्ता मदोन्मदा ॥ २३-१३ ॥

pūrṇenduvadanā nīlameghavarṇā kapālinī
kurukullā vipracittā kāntacittā madonmadā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

मत्ताङ्गी मदनप्रीता मदाघूर्णितलोचना ।
मदोत्तीर्णा खर्परासिनरमुण्डविलासिनी ॥ २३-१४ ॥

mattāṅgī madanaprītā madāghūrṇitalocanā
madottīrṇā kharparāsinaramuṇḍavilāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

नरमुण्डस्रजा देवी खड्गहस्ता भयानका ।
अट्टहासयुता पद्मा पद्मरागोपशोभिता ॥ २३-१५ ॥

naramuṇḍasrajā devī khaḍgahastā bhayānakā
aṭṭahāsayutā padmā padmarāgopaśobhitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

वराभयप्रदा काली कालरात्रिस्वरूपिणी ।
स्वधा स्वाहा वषट्कारा शरदिन्दुसमप्रभा ॥ २३-१६ ॥

varābhayapradā kālī kālarātrisvarūpiṇī
svadhā svāhā vaṣaṭkārā śaradindusamaprabhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

शरत्ज्योत्स्ना च संह्लादा विपरीतरतातुरा ।
मुक्तकेशी छिन्नजटा जटाजूटविलासिनी ॥ २३-१७ ॥

śaratjyotsnā ca saṃhlādā viparītaratāturā
muktakeśī chinnajaṭā jaṭājūṭavilāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

सर्पराजयुताभीमा सर्पराजोपरि स्थिता ।
श्मशानस्था महानन्दिस्तुता संदीप्तलोचना ॥ २३-१८ ॥

sarparājayutābhīmā sarparājopari sthitā
śmaśānasthā mahānandistutā saṃdīptalocanā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

शवासनरता नन्दा सिद्धचारणसेविता ।
बलिदानप्रिया गर्भा भूर्भुवःस्वःस्वरूपिणी ॥ २३-१९ ॥

śavāsanaratā nandā siddhacāraṇasevitā
balidānapriyā garbhā bhūrbhuvaḥsvaḥsvarūpiṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

गायत्री चैव सावित्री महानीलसरस्वती ।
लक्ष्मीर्लक्षणसंयुक्ता सर्वलक्षणलक्षिता ॥ २३-२० ॥

gāyatrī caiva sāvitrī mahānīlasarasvatī
lakṣmīrlakṣaṇasaṃyuktā sarvalakṣaṇalakṣitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

व्याघ्रचर्मावृता मेध्या त्रिवलीवलयाञ्चिता ।
गन्धर्वैः संस्तुता सा हि तथा चेन्दा महापरा ॥ २३-२१ ॥

vyāghracarmāvṛtā medhyā trivalīvalayāñcitā
gandharvaiḥ saṃstutā sā hi tathā cendā mahāparā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 22

पवित्रा परमा माया महामाया महोदया ।
इति ते कथितं दिव्यं शतं नाम्नां महेश्वरि ॥ २३-२२ ॥

pavitrā paramā māyā mahāmāyā mahodayā
iti te kathitaṃ divyaṃ śataṃ nāmnāṃ maheśvari

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

फलश्रुतिःFruit of reciting

Verse 23

यः पठेत् प्रातरुत्थाय स तु विद्यानिधिर्भवेत् ।
इह लोके सुखं भुक्त्वा देवीसायुज्यमाप्नुयात् ॥ २३-२३ ॥

yaḥ paṭhet prātarutthāya sa tu vidyānidhirbhavet
iha loke sukhaṃ bhuktvā devīsāyujyamāpnuyāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 24

तस्य वश्या भवन्त्येते सिद्धौघाः सचराचराः ।
खेचरा भूचराश्चैव तथा स्वर्गचराश्च ये ॥ २३-२४ ॥

tasya vaśyā bhavantyete siddhaughāḥ sacarācarāḥ
khecarā bhūcarāścaiva tathā svargacarāśca ye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 25

ते सर्वे वशमायान्ति साधकस्य हि नान्यथा ।
नाम्नां वरं महेशानि परित्यज्य सहस्रकम् ॥ २३-२५ ॥

te sarve vaśamāyānti sādhakasya hi nānyathā
nāmnāṃ varaṃ maheśāni parityajya sahasrakam

तेसर्वेवशमायान्तिसाधकस्यहिनान्यथानाम्नांवरंमहेशानिपरित्यज्यसहस्रकम्
हिन्दी अर्थ

वे सब साधक के वश में आ जाते हैं; इसमें और कुछ नहीं। हे महेशानी, श्रेष्ठ नामों के हज़ार नामों को छोड़कर,

English sense

All of them come under the practitioner's control; it is not otherwise. Leaving aside the thousand names, great queen, the best of names,

पदार्थ · word by word
ते
theyवे
सर्वे
allसब
वशमायान्ति
come under controlवश में आ जाते हैं
साधकस्य
of the practitionerसाधक के
हि
indeedनिश्चय ही
नान्यथा
not otherwiseऔर कुछ नहीं
नाम्नां
of namesनामों में
वरं
the bestश्रेष्ठ
महेशानि
great queenहे महेशानी
परित्यज्य
leaving asideछोड़कर
सहस्रकम्
the thousandहज़ार

Verse 26

पठितव्यं शतं देवि चतुर्वर्गफलप्रदम् ।
अज्ञात्वा परमेशानि नाम्नां शतं महेश्वरि ॥ २३-२६ ॥

paṭhitavyaṃ śataṃ devi caturvargaphalapradam
ajñātvā parameśāni nāmnāṃ śataṃ maheśvari

पठितव्यंशतंदेविचतुर्वर्गफलप्रदम्अज्ञात्वापरमेशानिनाम्नांशतंमहेश्वरि
हिन्दी अर्थ

हे देवी, सौ नाम पढ़ने चाहिए; ये चारों पुरुषार्थों का फल देते हैं। हे परमेशानी, हे महेश्वरी, सौ नामों को जाने बिना

English sense

the hundred should be recited, goddess; it gives the fruit of the four aims. Without knowing the hundred names, supreme queen, great goddess,

पदार्थ · word by word
पठितव्यं
should be recitedपढ़ने चाहिए
शतं
the hundredसौ
देवि
goddessहे देवी
चतुर्वर्गफलप्रदम्
giving the fruit of the four aimsचारों पुरुषार्थों का फल देने वाला
अज्ञात्वा
without knowingजाने बिना
परमेशानि
supreme queenहे परमेशानी
नाम्नां
of namesनामों के
शतं
hundredसौ
महेश्वरि
great goddessहे महेश्वरी

Verse 27

भजते यो महाकालीं सिद्धिर्नास्ति कलौ युगे ।
प्रपठेत् प्रयतो भक्त्या तस्य पुण्यफलं शृणु ॥ २३-२७ ॥

bhajate yo mahākālīṃ siddhirnāsti kalau yuge
prapaṭhet prayato bhaktyā tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

भजतेयोमहाकालींसिद्धिर्नास्तिकलौयुगेप्रपठेत्प्रयतोभक्त्यातस्यपुण्यफलंशृणु
हिन्दी अर्थ

जो महाकाली की उपासना करता है, उसे कलियुग में सिद्धि नहीं मिलती। वह संयम और भक्ति से पाठ करे; उसके पुण्य का फल सुनो।

English sense

whoever worships Mahākālī has no success in the Kali age. Let him recite it with care and devotion; hear the merit of that.

पदार्थ · word by word
भजते
worshipsउपासना करता है
यो
whoजो
महाकालीं
Mahākālīमहाकाली की
सिद्धिर्नास्ति
there is no successसिद्धि नहीं है
कलौ
in the Kaliकलि के
युगे
ageयुग में
प्रपठेत्
let him reciteपाठ करे
प्रयतो
with careसंयम से
भक्त्या
with devotionभक्ति से
तस्य
of thatउसके
पुण्यफलं
the fruit of meritपुण्य का फल
शृणु
hearसुनो

Verse 28

लक्षवर्षसहस्रस्य कालीपूजाफलं भवेत् ।
बहुना किमिहोक्तेन वाञ्छितार्थी भविष्यति ॥ २३-२८ ॥

lakṣavarṣasahasrasya kālīpūjāphalaṃ bhavet
bahunā kimihoktena vāñchitārthī bhaviṣyati

लक्षवर्षसहस्रस्यकालीपूजाफलंभवेत्बहुनाकिमिहोक्तेनवाञ्छितार्थीभविष्यति
हिन्दी अर्थ

उसे एक लाख वर्षों तक काली की पूजा का फल मिलता है। यहाँ बहुत कहने से क्या? उसे मनचाहा फल मिलेगा।

English sense

He gains the fruit of worshipping Kālī for a hundred thousand years. What is the use of saying much here? He will gain what he wishes.

पदार्थ · word by word
लक्षवर्षसहस्रस्य
of a hundred thousand yearsएक लाख वर्षों का
कालीपूजाफलं
the fruit of worshipping Kālīकाली की पूजा का फल
भवेत्
he gainsउसे मिलता है
बहुना
by muchबहुत
किमिहोक्तेन
what is the use of saying it hereयहाँ कहने से क्या लाभ
वाञ्छितार्थी
one who gets what he wishesमनचाहा फल पाने वाला
भविष्यति
he will beवह होगा
इति श्रीबृहन्नीलतन्त्रे भैरवपार्वतीसंवादे कालीशतनामनिरूपणं त्रयोविंशः पटलः ॥ २३ ॥

Terms on this page

Mahavidyas महाविद्या One of ten tantric wisdom-goddess forms of the Devi; Kalika is traditionally counted foremost among them.
Kali काली The fierce Goddess; for home worship the gentle Dakshina Kali form, granting boons and fearlessness, is recommended over her destructive postures.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Tara तारा One of the ten Mahavidyas, associated with guidance, protection, and crossing over difficulty.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras