Brahmāṇḍa Purāṇa · as given in the Mantra Mahārṇava

श्रीहनुमत्कवचम्

Hanuman Kavacham (Brahmanda Purana) — The armour of Hanumān, spoken by Rāma

A short Kavach of Hanuman that Rāma himself is said to have spoken. It opens with the meditation on the golden, sun-bright son of the Wind, then asks his many names to guard the quarters and every part of the body in turn. The last verses tell when and where to recite it, what it wards off, how to wear and write it, and end with a verse of praise for the monkey who leaped the ocean and burned Laṅkā.

अथ श्रीरामप्रोक्तहनुमत्कवचप्रारंभःThe beginning of the Hanumat kavaca spoken by Rāma

Verse 1

ध्यायेद्बालदिवाकरद्युतिनिभं देवारिदर्पापहं देवेन्द्रप्रमुखप्रशस्तयशसं देदीप्यमानं रुचा ॥
सुग्रीवादिसमस्तवानरयुतं सुव्यक्ततत्त्वप्रियं संरक्तारुणलोचनं पवनजं पीतांबरालंकृतम् ॥ १ ॥

dhyāyedbāladivākaradyutinibhaṃ devāridarpāpahaṃ devendrapramukhapraśastayaśasaṃ dedīpyamānaṃ rucā
sugrīvādisamastavānarayutaṃ suvyaktatattvapriyaṃ saṃraktāruṇalocanaṃ pavanajaṃ pītāṃbarālaṃkṛtam

ध्यायेत्बाल-दिवाकर-द्युति-निभम्देव-अरि-दर्प-अपहम्देव-इन्द्र-प्रमुख-प्रशस्त-यशसम्देदीप्यमानम् रुचासुग्रीव-आदि-समस्त-वानर-युतम्सु-व्यक्त-तत्त्व-प्रियम्संरक्त-अरुण-लोचनम्पवन-जम् पीत-अंबर-अलंकृतम्
हिन्दी अर्थ

उगते सूर्य की कान्ति वाले, देव-शत्रुओं का दर्प हरने वाले, इन्द्र आदि प्रमुख देवों से प्रशंसित यश वाले, कान्ति से दमकते, सुग्रीव आदि सब वानरों सहित, स्पष्ट तत्त्व के प्रेमी, लाल-अरुण नेत्रों वाले, पीताम्बर से सजे पवनपुत्र का ध्यान करे;

English sense

One should meditate on the son of the Wind, shining like the rising sun, who takes away the pride of the gods' enemies, whose fame is praised by Indra and the chief gods, blazing with lustre, with Sugrīva and all the monkeys, fond of the clearly known truth, with reddened, ruddy eyes, adorned with yellow garments;

पदार्थ · word by word
ध्यायेत्
one should meditate on himउनका ध्यान करे
बाल-दिवाकर-द्युति-निभम्
shining like the rising sunउगते सूर्य की कान्ति वाले
देव-अरि-दर्प-अपहम्
who takes away the pride of the gods' enemiesदेव-शत्रुओं का दर्प हरने वाले
देव-इन्द्र-प्रमुख-प्रशस्त-यशसम्
whose fame is praised by Indra and the chief godsइन्द्र आदि प्रमुख देवों से प्रशंसित यश वाले
देदीप्यमानम् रुचा
blazing with lustreकान्ति से दमकते
सुग्रीव-आदि-समस्त-वानर-युतम्
with Sugrīva and all the monkeysसुग्रीव आदि सब वानरों सहित
सु-व्यक्त-तत्त्व-प्रियम्
fond of the clearly known truthस्पष्ट तत्त्व के प्रेमी
संरक्त-अरुण-लोचनम्
with reddened, ruddy eyesलाल-अरुण नेत्रों वाले
पवन-जम् पीत-अंबर-अलंकृतम्
the son of the Wind, adorned with yellow garmentsपीताम्बर से सजे पवनपुत्र

Verse 2

वज्रांगं पिङ्गकेशाढ्यं स्वर्णकुंडलमंडितम् ॥
नियुद्धसुपसंक्रम्य पारावारपराक्रमम् ॥ २ ॥

vajrāṃgaṃ piṅgakeśāḍhyaṃ svarṇakuṃḍalamaṃḍitam
niyuddhasupasaṃkramya pārāvāraparākramam

वज्र-अंगम्पिङ्ग-केश-आढ्यम्स्वर्ण-कुंडल-मंडितम्नियुद्धम् उपसंक्रम्यपारावार-पराक्रमम्
हिन्दी अर्थ

वज्र-से अङ्ग वाले, पिङ्गल केशों वाले, सोने के कुण्डलों से सजे, मल्लयुद्ध में उतरकर समुद्र-पार तक पराक्रम करने वाले;

English sense

with a body hard as diamond, rich in tawny hair, adorned with golden earrings, advancing to close combat, whose prowess spans the sea;

पदार्थ · word by word
वज्र-अंगम्
with a body hard as diamondवज्र-से अङ्ग वाले
पिङ्ग-केश-आढ्यम्
rich in tawny hairपिङ्गल केशों वाले
स्वर्ण-कुंडल-मंडितम्
adorned with golden earringsसोने के कुण्डलों से सजे
नियुद्धम् उपसंक्रम्य
advancing to close combatमल्लयुद्ध में उतरकर
पारावार-पराक्रमम्
whose prowess spans the seaसमुद्र-पार तक पराक्रम वाले

Verse 3

वामहस्ते गदायुक्तं पाशहस्तं कमण्डलुम् ॥
ऊर्ध्वदक्षिणदोर्दण्डं हनूमंतं विचिंतयेत् ॥ ३ ॥

vāmahaste gadāyuktaṃ pāśahastaṃ kamaṇḍalum
ūrdhvadakṣiṇadordaṇḍaṃ hanūmaṃtaṃ viciṃtayet

वाम-हस्ते गदा-युक्तम्पाश-हस्तम् कमण्डलुम्ऊर्ध्व-दक्षिण-दोः-दण्डम्हनूमंतम् विचिंतयेत्
हिन्दी अर्थ

बाएँ हाथ में गदा, हाथ में पाश और कमण्डलु, दाहिना भुज-दण्ड उठाए — ऐसे हनुमान् का चिन्तन करे।

English sense

with a mace in the left hand, a noose in hand and a water-pot, the right arm raised — thus one should contemplate Hanumān.

पदार्थ · word by word
वाम-हस्ते गदा-युक्तम्
with a mace in the left handबाएँ हाथ में गदा लिए
पाश-हस्तम् कमण्डलुम्
a noose in hand, and a water-potहाथ में पाश और कमण्डलु
ऊर्ध्व-दक्षिण-दोः-दण्डम्
the right arm raisedदाहिना भुज-दण्ड उठाए
हनूमंतम् विचिंतयेत्
one should contemplate Hanumānहनुमान् का चिन्तन करे

Verse 4

स्फाटिकाभं स्वर्णकांतिं द्विभुजं च कृतांजलिम् ॥
कुंडलद्वयसंशोभिमुखांबुजहरिं भजेत् ॥ ४ ॥

sphāṭikābhaṃ svarṇakāṃtiṃ dvibhujaṃ ca kṛtāṃjalim
kuṃḍaladvayasaṃśobhimukhāṃbujahariṃ bhajet

स्फाटिक-आभम् स्वर्ण-कांतिम्द्वि-भुजम् च कृत-अंजलिम्कुंडल-द्वय-संशोभि-मुख-अंबुज-हरिम्भजेत्
हिन्दी अर्थ

स्फटिक-से उजले, सोने की कान्ति वाले, दो भुजाओं वाले, अञ्जलि बाँधे, दो कुण्डलों से शोभित मुख-कमल वाले कपि को भजे।

English sense

One should worship the monkey, crystal-bright, golden-lustred, two-armed, with folded hands, his lotus face adorned by two earrings.

पदार्थ · word by word
स्फाटिक-आभम् स्वर्ण-कांतिम्
crystal-bright, golden-lustredस्फटिक-से उजले, सोने की कान्ति वाले
द्वि-भुजम् च कृत-अंजलिम्
two-armed, with folded handsदो भुजाओं वाले, अञ्जलि बाँधे
कुंडल-द्वय-संशोभि-मुख-अंबुज-हरिम्
the monkey whose lotus face is adorned by two earringsदो कुण्डलों से शोभित मुख-कमल वाले कपि
भजेत्
one should worshipभजे

Verse 5

हनुमान्पूर्वतः पातु दक्षिणे पवनात्मजः ॥
पातु प्रतीच्यामक्षघ्नः पातु सागरपारगः ॥ ५ ॥

hanumānpūrvataḥ pātu dakṣiṇe pavanātmajaḥ
pātu pratīcyāmakṣaghnaḥ pātu sāgarapāragaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

उदीच्यामूर्ध्वगः पातु केसरिप्रियनन्दनः ॥
अधस्ताद्विष्णुभक्तश्च पातु मध्ये च पावनिः ॥ ६ ॥

udīcyāmūrdhvagaḥ pātu kesaripriyanandanaḥ
adhastādviṣṇubhaktaśca pātu madhye ca pāvaniḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

अवांतरदिशः पातु सीताशोकविनाशनः ॥
लंकाविदाहकः पातु सर्वापद्भ्यो निरंतरम् ॥ ७ ॥

avāṃtaradiśaḥ pātu sītāśokavināśanaḥ
laṃkāvidāhakaḥ pātu sarvāpadbhyo niraṃtaram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

सुग्रीवसचिवः पातु मस्तकं वायुनन्दनः ॥
भालं पातु महावीरो भ्रुवोर्मध्ये निरंतरम् ॥ ८ ॥

sugrīvasacivaḥ pātu mastakaṃ vāyunandanaḥ
bhālaṃ pātu mahāvīro bhruvormadhye niraṃtaram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

नेत्रे छायापहारी च पातु नः प्लवगेश्वरः ॥
कपोलौ कर्णमूले च पातु श्रीरामकिंकरः ॥ ९ ॥

netre chāyāpahārī ca pātu naḥ plavageśvaraḥ
kapolau karṇamūle ca pātu śrīrāmakiṃkaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

नासाग्रमंजनीसूनुः पातु वक्त्रं कपीश्वरः ॥
पातु कंठं च दैत्यारिः स्कंधौ पातु सुरार्चितः ॥ १० ॥

nāsāgramaṃjanīsūnuḥ pātu vaktraṃ kapīśvaraḥ
pātu kaṃṭhaṃ ca daityāriḥ skaṃdhau pātu surārcitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

भुजौ पातु महातेजाः करौ तु चरणायुधः ॥
नखाञ्छखायुधः पातु कुक्षौ पातु कपीश्वरः ॥ ११ ॥

bhujau pātu mahātejāḥ karau tu caraṇāyudhaḥ
nakhāñchakhāyudhaḥ pātu kukṣau pātu kapīśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

वक्षो मुद्रापहारी च पार्श्वे पातु भुजायुधः ॥
लंकाविभंजकः पातु पृष्ठे देशे निरंतरम् ॥ १२ ॥

vakṣo mudrāpahārī ca pārśve pātu bhujāyudhaḥ
laṃkāvibhaṃjakaḥ pātu pṛṣṭhe deśe niraṃtaram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

नाभिं च रामदूतश्च कटिं पात्वनिलात्मजः ॥
गुह्यं पातु कपीशस्तु गुल्फौ पातु महाबलः ॥ १३ ॥

nābhiṃ ca rāmadūtaśca kaṭiṃ pātvanilātmajaḥ
guhyaṃ pātu kapīśastu gulphau pātu mahābalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

अचलोद्धारकः पातु पादौ भास्करसन्निभः ॥
अङ्गान्यमितसत्त्वाढ्यः पातु पादांगुलीः सदा ॥ १४ ॥

acaloddhārakaḥ pātu pādau bhāskarasannibhaḥ
aṅgānyamitasattvāḍhyaḥ pātu pādāṃgulīḥ sadā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

सर्वांगानि महाशूरः पातु रोमाणि चात्मवान् ॥
हनुमत्कवचं यस्तु पठेद्विद्वान्विचक्षणः ॥ १५ ॥

sarvāṃgāni mahāśūraḥ pātu romāṇi cātmavān
hanumatkavacaṃ yastu paṭhedvidvānvicakṣaṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

स एव पुरुषश्रेष्ठो भुक्तिं मुक्तिं च विंदति ॥
त्रिकालमेककालं वा पठेन्मासत्रयं पुनः ॥ १६ ॥

sa eva puruṣaśreṣṭho bhuktiṃ muktiṃ ca viṃdati
trikālamekakālaṃ vā paṭhenmāsatrayaṃ punaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

सर्वारिष्टं क्षणे जित्वा स पुमाञ्श्रियमाप्नुयात् ॥
अर्धरात्रे जले स्थित्वा सप्तवारं पठेद्यदि ॥ १७ ॥

sarvāriṣṭaṃ kṣaṇe jitvā sa pumāñśriyamāpnuyāt
ardharātre jale sthitvā saptavāraṃ paṭhedyadi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

क्षयापस्मारकुष्ठादितापज्वरनिवारणम् ॥
अश्वत्थमूलेऽर्कवारे स्थित्वा पठति यः पुमान् ॥ १८ ॥

kṣayāpasmārakuṣṭhāditāpajvaranivāraṇam
aśvatthamūle'rkavāre sthitvā paṭhati yaḥ pumān

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

संग्रामेष्वभयं तथा ॥ यः करे धारयेन्नित्यं सर्वान्कामानवाप्नुयात् ॥ १९ ॥

saṃgrāmeṣvabhayaṃ tathā, yaḥ kare dhārayennityaṃ sarvānkāmānavāpnuyāt

संग्रामेषु अभयम् तथायः करे धारयेत् नित्यम्सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्
हिन्दी अर्थ

— वह विजय और संग्रामों में अभय पाता है; जो सदा इसे बाँह पर धारण करे, वह सब कामनाएँ पाता है।

English sense

— he obtains victory and fearlessness in battles; he who always wears it on his arm obtains all his desires.

पदार्थ · word by word
संग्रामेषु अभयम् तथा
and fearlessness in battlesऔर संग्रामों में अभय
यः करे धारयेत् नित्यम्
he who always wears it on his armजो सदा इसे बाँह पर धारण करे
सर्वान् कामान् अवाप्नुयात्
obtains all his desiresसब कामनाएँ पाता है

Verse 20

लिखित्वा पूजयेद्यस्तु तस्य ग्रहभयं हरेत् ॥
कारागृहे प्रयाणे च संग्रामे देशविप्लवे ॥ २० ॥

likhitvā pūjayedyastu tasya grahabhayaṃ haret
kārāgṛhe prayāṇe ca saṃgrāme deśaviplave

लिखित्वा पूजयेत् यः तुतस्य ग्रह-भयम् हरेत्कारागृहे प्रयाणे चसंग्रामे देश-विप्लवे
हिन्दी अर्थ

जो इसे लिखकर पूजे, उसका ग्रह-भय दूर होता है; कारागार में, यात्रा में, संग्राम में, देश की विपत्ति में —

English sense

For him who writes and worships it, it removes the fear of the planets; in prison, on a journey, in battle, in the upheaval of a land —

पदार्थ · word by word
लिखित्वा पूजयेत् यः तु
he who writes and worships itजो इसे लिखकर पूजे
तस्य ग्रह-भयम् हरेत्
it removes his fear of the planetsउसका ग्रह-भय दूर करता है
कारागृहे प्रयाणे च
in prison, on a journeyकारागार में, यात्रा में
संग्रामे देश-विप्लवे
in battle, in the upheaval of a landसंग्राम में, देश की विपत्ति में

Verse 21

यः पठेद्धनुमत्कवचं तस्य नास्ति भयं तथा ॥ २१ ॥

yaḥ paṭheddhanumatkavacaṃ tasya nāsti bhayaṃ tathā

यः पठेत् हनुमत्-कवचम्तस्य न अस्ति भयम् तथा
हिन्दी अर्थ

— जो हनुमत्-कवच पढ़े, उसे वहाँ भी भय नहीं।

English sense

— he who recites the Hanumat kavaca has no fear there either.

पदार्थ · word by word
यः पठेत् हनुमत्-कवचम्
he who recites the Hanumat kavacaजो हनुमत्-कवच पढ़े
तस्य न अस्ति भयम् तथा
has no fear there eitherउसे वहाँ भी भय नहीं

Verse 22

यो वारांनिधिमल्पपल्वलमिवोल्लंघ्य प्रतापान्वितो वैदेहीघनतापशोकहरणो वैकुण्ठभक्तप्रियः ॥
अक्षाद्यर्जितराक्षसेश्वरमहादर्पापहारी रणे सोऽयं वानरपुङ्गवोऽवतु सदा चास्मान्समीरात्मजः ॥ २२ ॥

yo vārāṃnidhimalpapalvalamivollaṃghya pratāpānvito vaidehīghanatāpaśokaharaṇo vaikuṇṭhabhaktapriyaḥ
akṣādyarjitarākṣaseśvaramahādarpāpahārī raṇe so'yaṃ vānarapuṅgavo'vatu sadā cāsmānsamīrātmajaḥ

यः वारांनिधिम् अल्प-पल्वलम् इव उल्लंघ्यप्रताप-अन्वितःवैदेही-घन-ताप-शोक-हरणःवैकुण्ठ-भक्त-प्रियःअक्ष-आदि-अर्जित-राक्षस-ईश्वर-महा-दर्प-अपहारी रणेसः अयम् वानर-पुङ्गवःअवतु सदा च अस्मान् समीर-आत्मजः
हिन्दी अर्थ

वह वानर-श्रेष्ठ वायुपुत्र सदा हमारी रक्षा करें — जिसने समुद्र को छोटे तालाब-सा लाँघ दिया, प्रताप से युक्त, वैदेही का गहरा ताप और शोक हरने वाला, वैकुण्ठ-भक्तों का प्रिय, जिसने रण में अक्ष आदि से अर्जित राक्षसेश्वर का महान् दर्प हर लिया।

English sense

May that bull among monkeys, the son of the Wind, always protect us — who leaped over the ocean as if it were a small pool, full of might, who removed Vaidehī's heavy anguish and grief, dear to the devotees of Vaikuṇṭha, who in battle stripped away the great pride the demon king had won through Akṣa and the rest.

पदार्थ · word by word
यः वारांनिधिम् अल्प-पल्वलम् इव उल्लंघ्य
who leaped over the ocean as if it were a small poolजिसने समुद्र को छोटे तालाब-सा लाँघ दिया
प्रताप-अन्वितः
full of mightप्रताप से युक्त
वैदेही-घन-ताप-शोक-हरणः
who removed Vaidehī's heavy anguish and griefवैदेही का गहरा ताप और शोक हरने वाला
वैकुण्ठ-भक्त-प्रियः
dear to the devotees of Vaikuṇṭhaवैकुण्ठ-भक्तों का प्रिय
अक्ष-आदि-अर्जित-राक्षस-ईश्वर-महा-दर्प-अपहारी रणे
who in battle stripped away the great pride the demon king had won through Akṣa and the restजिसने रण में अक्ष आदि से अर्जित राक्षसेश्वर का महान् दर्प हर लिया
सः अयम् वानर-पुङ्गवः
that bull among monkeysवह वानर-श्रेष्ठ
अवतु सदा च अस्मान् समीर-आत्मजः
may the son of the Wind always protect usवायुपुत्र सदा हमारी रक्षा करें
इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे अगस्त्यनारदसंवादे श्रीरामचन्द्रप्रोक्तं हनुमत्कवचं सम्पूर्णम् ॥

Terms on this page

Hanuman हनुमान The monkey-god devotee of Rama, widely worshipped for strength, courage, and protection from black magic and negative influences.
Kavach कवच A protective text or armor recited for a deity's shielding power — such as the Durga Kavach or Hanuman Kavach.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras