Rudrayāmala Tantra

श्रीभुवनेश्वरीसहस्रनामस्तोत्रम् (रुद्रयामलतन्त्रान्तर्गतम्)

Bhuvaneshvari Sahasranama Stotram (Rudrayamala) — The names of Bhuvaneśvarī, the primal Goddess

This is a name-hymn of Bhuvaneshwari, the lady of the worlds, given in the Rudrayāmala Tantra as a talk between the Goddess and Īśvara. It is called a Sahasranama and is a hymn of the Mahavidyas, though the names run to eighty-five verses rather than a full thousand. Parvati asks, and Īśvara answers with the names and then the fruit of reciting them, with a rule that it be given only to a pupil.

Verse 1

श्रीदेव्युवाच — देवी ने कहा The Goddess said

देव देव महादेव सर्वशास्त्रविशारद ।
कपालखट्वाङ्गधर चिताभस्मानुलेपन ॥ १ ॥

deva deva mahādeva sarvaśāstraviśārada
kapālakhaṭvāṅgadhara citābhasmānulepana

देवदेवमहादेवसर्वशास्त्रविशारदकपालखट्वाङ्गधरचिताभस्मानुलेपन
हिन्दी अर्थ

हे देवों के देव, हे महादेव, सब शास्त्रों में निपुण, कपाल और खट्वांग धारण करने वाले, चिता की भस्म लगाने वाले।

English sense

God of gods, great god, master of all the scriptures, bearer of the skull and the staff, smeared with the ash of the pyre.

Variant reading The speaker is also given as श्रीपार्वत्युवाच (Pārvatī said).
पदार्थ · word by word
देव
godदेव
देव
of the godsदेवों के
महादेव
great godमहादेव
सर्वशास्त्रविशारद
master of all the scripturesसब शास्त्रों में निपुण
कपालखट्वाङ्गधर
bearer of the skull and the staffकपाल और खट्वांग धारण करने वाले
चिताभस्मानुलेपन
smeared with the ash of the pyreचिता की भस्म लगाने वाले

Verse 2

या आद्या प्रकृतिर्नित्या सर्वशास्त्रेषु गोपिता ।
तस्याः श्रीभुवनेश्वर्या नाम्नां पुण्यं सहस्रकम्
कथयस्व महादेव यथा देवी प्रसीदति । ॥ २ ॥

yā ādyā prakṛtirnityā sarvaśāstreṣu gopitā
tasyāḥ śrībhuvaneśvaryā nāmnāṃ puṇyaṃ sahasrakam
kathayasva mahādeva yathā devī prasīdati

याआद्याप्रकृतिर्नित्यासर्वशास्त्रेषुगोपितातस्याःश्रीभुवनेश्वर्यानाम्नांपुण्यंसहस्रकम्कथयस्वमहादेवयथादेवीप्रसीदति
हिन्दी अर्थ

जो आदि और नित्य प्रकृति हैं, जो सब शास्त्रों में छिपाकर रखी गई हैं, उन भुवनेश्वरी के पवित्र हज़ार नाम बताइए, हे महादेव, जिससे देवी प्रसन्न हों।

English sense

She who is the primal, everlasting nature, kept hidden in all the scriptures: of her, of Bhuvaneśvarī, tell me the holy thousand names, Mahādeva, so that the goddess is pleased.

पदार्थ · word by word
या
whoजो
आद्या
the primal oneआदि
प्रकृतिर्नित्या
the everlasting natureनित्य प्रकृति
सर्वशास्त्रेषु
in all the scripturesसब शास्त्रों में
गोपिता
kept hiddenछिपाकर रखी गई
तस्याः
of herउन
श्रीभुवनेश्वर्या
of Bhuvaneśvarīभुवनेश्वरी के
नाम्नां
of the namesनाम
पुण्यं
holyपवित्र
सहस्रकम्
thousandहज़ार
कथयस्व
tellबताइए
महादेव
Mahādevaहे महादेव
यथा
so thatजिससे
देवी
the goddessदेवी
प्रसीदति
is pleasedप्रसन्न हों

Verse 3

श्रीईश्वर उवाच — ईश्वर ने कहा Īśvara said

साधु पृष्टं महादेवि साधकानां हिताय वै ॥ ३ ॥

sādhu pṛṣṭaṃ mahādevi sādhakānāṃ hitāya vai

साधुपृष्टंमहादेविसाधकानांहितायवै
हिन्दी अर्थ

हे महादेवी, आपने बहुत अच्छा पूछा, साधकों की भलाई के लिए।

English sense

Well asked, great goddess, indeed for the good of seekers.

Variant reading The speaker is also given as श्रीमहेश्वर उवाच (Maheśvara said). A second reading of the line is साधु लोकहिताय च ("well, and for the good of the world").
पदार्थ · word by word
साधु
wellबहुत अच्छा
पृष्टं
askedपूछा
महादेवि
great goddessहे महादेवी
साधकानां
of seekersसाधकों की
हिताय
for the goodभलाई के लिए
वै
indeedनिश्चय ही

Verse 4

या आद्या प्रकृतिर्नित्या सर्वशास्त्रेषु गोपिता ।
यस्याः स्मरणमात्रेण सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ४ ॥

yā ādyā prakṛtirnityā sarvaśāstreṣu gopitā
yasyāḥ smaraṇamātreṇa sarvapāpaiḥ pramucyate

याआद्याप्रकृतिर्नित्यासर्वशास्त्रेषुगोपितायस्याःस्मरणमात्रेणसर्वपापैःप्रमुच्यते
हिन्दी अर्थ

जो आदि और नित्य प्रकृति हैं, जो सब शास्त्रों में छिपाकर रखी गई हैं, जिनके स्मरण मात्र से मनुष्य सब पापों से छूट जाता है,

English sense

She who is the primal, everlasting nature, kept hidden in all the scriptures, by merely remembering whom one is freed from all sins,

पदार्थ · word by word
या
whoजो
आद्या
the primal oneआदि
प्रकृतिर्नित्या
the everlasting natureनित्य प्रकृति
सर्वशास्त्रेषु
in all the scripturesसब शास्त्रों में
गोपिता
kept hiddenछिपाकर रखी गई
यस्याः
of whomजिनके
स्मरणमात्रेण
by merely rememberingस्मरण मात्र से
सर्वपापैः
from all sinsसब पापों से
प्रमुच्यते
one is freedछूट जाता है

Verse 5

आराधनाद्भवेद्यस्या जीवन्मुक्तो न संशयः ।
तस्या नामसहस्रं वै कथयामि समासतः ॥ ५ ॥

ārādhanādbhavedyasyā jīvanmukto na saṃśayaḥ
tasyā nāmasahasraṃ vai kathayāmi samāsataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सहस्रनामानिThe names

Verse 6

आद्या माया परा शक्तिः श्रीं ह्रीं क्लीं भुवनेश्वरी ।
भुवना भावना भव्या भवानी भवभाविनी ॥ ६ ॥

ādyā māyā parā śaktiḥ śrīṃ hrīṃ klīṃ bhuvaneśvarī
bhuvanā bhāvanā bhavyā bhavānī bhavabhāvinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

रुद्राणी रुद्रभक्ता च तथा रुद्रप्रिया सती ।
उमा कात्यायनी दुर्गा मङ्गला सर्वमङ्गला ॥ ७ ॥

rudrāṇī rudrabhaktā ca tathā rudrapriyā satī
umā kātyāyanī durgā maṅgalā sarvamaṅgalā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

त्रिपुरा परमेशानी त्रिपुरा सुन्दरी प्रिया ।
रमणा रमणी रामा रामकार्यकरी शुभा ॥ ८ ॥

tripurā parameśānī tripurā sundarī priyā
ramaṇā ramaṇī rāmā rāmakāryakarī śubhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

ब्राह्मी नारायणी चण्डी चामुण्डा मुण्डनायिका ।
माहेश्वरी च कौमारी वाराही चापराजिता ॥ ९ ॥

brāhmī nārāyaṇī caṇḍī cāmuṇḍā muṇḍanāyikā
māheśvarī ca kaumārī vārāhī cāparājitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

महामाया मुक्तकेशी महात्रिपुरसुन्दरी ।
सुन्दरी शोभना रक्ता रक्तवस्त्रापिधायिनी ॥ १० ॥

mahāmāyā muktakeśī mahātripurasundarī
sundarī śobhanā raktā raktavastrāpidhāyinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

रक्ताक्षी रक्तवस्त्रा च रक्तबीजातिसुन्दरी ।
रक्तचन्दनसिक्ताङ्गी रक्तपुष्पसदाप्रिया ॥ ११ ॥

raktākṣī raktavastrā ca raktabījātisundarī
raktacandanasiktāṅgī raktapuṣpasadāpriyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

कमला कामिनी कान्ता कामदेवसदाप्रिया ।
लक्ष्मी लोला चञ्चलाक्षी चञ्चला चपला प्रिया ॥ १२ ॥

kamalā kāminī kāntā kāmadevasadāpriyā
lakṣmī lolā cañcalākṣī cañcalā capalā priyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

भैरवी भयहर्त्री च महाभयविनाशिनी ।
भयङ्करी महाभीमा भयहा भयनाशिनी ॥ १३ ॥

bhairavī bhayahartrī ca mahābhayavināśinī
bhayaṅkarī mahābhīmā bhayahā bhayanāśinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

श्मशाने प्रान्तरे दुर्गे संस्मृता भयनाशिनी ।
जया च विजया चैव जयपूर्णा जयप्रदा ॥ १४ ॥

śmaśāne prāntare durge saṃsmṛtā bhayanāśinī
jayā ca vijayā caiva jayapūrṇā jayapradā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

यमुना यामुना याम्या यामुनजा यमप्रिया ।
सर्वेषां जनिका जन्या जनहा जनवर्धिनी ॥ १५ ॥

yamunā yāmunā yāmyā yāmunajā yamapriyā
sarveṣāṃ janikā janyā janahā janavardhinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

काली कपालिनी कुल्ला कालिका कालरात्रिका ।
महाकालहृदिस्था च कालभैरवरूपिणी ॥ १६ ॥

kālī kapālinī kullā kālikā kālarātrikā
mahākālahṛdisthā ca kālabhairavarūpiṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

कपालखट्वाङ्गधरा पाशाङ्कुशविधारिणी ।
अभया च भया चैव तथा च भयनाशिनी ॥ १७ ॥

kapālakhaṭvāṅgadharā pāśāṅkuśavidhāriṇī
abhayā ca bhayā caiva tathā ca bhayanāśinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

महाभयप्रदात्री च तथा च वरहस्तिनी ।
गौरी गौराङ्गिनी गौरा गौरवर्णा जयप्रदा ॥ १८ ॥

mahābhayapradātrī ca tathā ca varahastinī
gaurī gaurāṅginī gaurā gauravarṇā jayapradā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

उग्रा उग्रप्रभा शान्तिः शान्तिदाऽशान्तिनाशिनी ।
उग्रतारा तथा चोग्रा नीला चैकजटा तथा ॥ १९ ॥

ugrā ugraprabhā śāntiḥ śāntidā'śāntināśinī
ugratārā tathā cogrā nīlā caikajaṭā tathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

हां हां हूं हूं तथा तारा तथा च सिद्धिकालिका ।
तारा नीला च वागीशी तथा नीलसरस्वती ॥ २० ॥

hāṃ hāṃ hūṃ hūṃ tathā tārā tathā ca siddhikālikā
tārā nīlā ca vāgīśī tathā nīlasarasvatī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

गङ्गा काशी सती सत्या सर्वतीर्थमयी तथा ।
तीर्थरूपा तीर्थपुण्या तीर्थदा तीर्थसेविका ॥ २१ ॥

gaṅgā kāśī satī satyā sarvatīrthamayī tathā
tīrtharūpā tīrthapuṇyā tīrthadā tīrthasevikā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 22

पुण्यदा पुण्यरूपा च पुण्यकीर्तिप्रकाशिनी ।
पुण्यकाला पुण्यसंस्था तथा पुण्यजनप्रिया ॥ २२ ॥

puṇyadā puṇyarūpā ca puṇyakīrtiprakāśinī
puṇyakālā puṇyasaṃsthā tathā puṇyajanapriyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 23

तुलसी तोतुलास्तोत्रा राधिका राधनप्रिया ।
सत्यासत्या सत्यभामा रुक्मिणी कृष्णवल्लभा ॥ २३ ॥

tulasī totulāstotrā rādhikā rādhanapriyā
satyāsatyā satyabhāmā rukmiṇī kṛṣṇavallabhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 24

देवकी कृष्णमाता च सुभद्रा भद्ररूपिणी ।
मनोहरा तथा सौम्या श्यामाङ्गी समदर्शना ॥ २४ ॥

devakī kṛṣṇamātā ca subhadrā bhadrarūpiṇī
manoharā tathā saumyā śyāmāṅgī samadarśanā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 25

घोररूपा घोरतेजा घोरवत्प्रियदर्शना ।
कुमारी बालिका क्षुद्रा कुमारीरूपधारिणी ॥ २५ ॥

ghorarūpā ghoratejā ghoravatpriyadarśanā
kumārī bālikā kṣudrā kumārīrūpadhāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 26

युवती युवतीरूपा युवतीरसरञ्जका ।
पीनस्तनी क्षूद्रमध्या प्रौढा मध्या जरातुरा ॥ २६ ॥

yuvatī yuvatīrūpā yuvatīrasarañjakā
pīnastanī kṣūdramadhyā prauḍhā madhyā jarāturā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 27

अतिवृद्धा स्थाणुरूपा चलाङ्गी चञ्चला चला ।
देवमाता देवरूपा देवकार्यकरी शुभा ॥ २७ ॥

ativṛddhā sthāṇurūpā calāṅgī cañcalā calā
devamātā devarūpā devakāryakarī śubhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 28

देवमाता दितिर्दक्षा सर्वमाता सनातनी ।
पानप्रिया पायनी च पालना पालनप्रिया ॥ २८ ॥

devamātā ditirdakṣā sarvamātā sanātanī
pānapriyā pāyanī ca pālanā pālanapriyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 29

मत्स्याशी मांसभक्ष्या च सुधाशी जनवल्लभा ।
तपस्विनी तपी तप्या तपःसिद्धिप्रदायिनी ॥ २९ ॥

matsyāśī māṃsabhakṣyā ca sudhāśī janavallabhā
tapasvinī tapī tapyā tapaḥsiddhipradāyinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 30

हविष्या च हविर्भोक्त्री हव्यकव्यनिवासिनी ।
यजुर्वेदा वश्यकरी यज्ञाङ्गी यज्ञवल्लभा ॥ ३० ॥

haviṣyā ca havirbhoktrī havyakavyanivāsinī
yajurvedā vaśyakarī yajñāṅgī yajñavallabhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 31

दक्षा दाक्षायिणी दुर्गा दक्षयज्ञविनाशिनी ।
पार्वती पर्वतप्रीता तथा पर्वतवासिनी ॥ ३१ ॥

dakṣā dākṣāyiṇī durgā dakṣayajñavināśinī
pārvatī parvataprītā tathā parvatavāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 32

हैमी हर्म्या हेमरूपा मेना मान्या मनोरमा ।
कैलासवासिनी मुक्ता शर्वक्रीडाविलासिनी ॥ ३२ ॥

haimī harmyā hemarūpā menā mānyā manoramā
kailāsavāsinī muktā śarvakrīḍāvilāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 33

चार्वङ्गी चारुरूपा च सुवक्त्रा च शुभानना ।
चलत्कुण्डलगण्डश्रीर्लसत्कुण्डलधारिणी ॥ ३३ ॥

cārvaṅgī cārurūpā ca suvaktrā ca śubhānanā
calatkuṇḍalagaṇḍaśrīrlasatkuṇḍaladhāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 34

महासिंहासनस्था च हेमभूषणभूषिता ।
हेमाङ्गदा हेमभूषा च सूर्यकोटिसमप्रभा ॥ ३४ ॥

mahāsiṃhāsanasthā ca hemabhūṣaṇabhūṣitā
hemāṅgadā hemabhūṣā ca sūryakoṭisamaprabhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 35

बालादित्यसमाकान्तिः सिन्दूरार्चितविग्रहा ।
यवा यावकरूपा च रक्तचन्दनरूपधृक् ॥ ३५ ॥

bālādityasamākāntiḥ sindūrārcitavigrahā
yavā yāvakarūpā ca raktacandanarūpadhṛk

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 36

कोटरी कोटराक्षी च निर्लज्जा च दिगम्बरा ।
पूतना बालमाता च शून्यालयनिवासिनी ॥ ३६ ॥

koṭarī koṭarākṣī ca nirlajjā ca digambarā
pūtanā bālamātā ca śūnyālayanivāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 37

श्मशानवासिनी शून्या हृद्या चतुरवासिनी ।
मधुकैटभहन्त्री च महिषासुरघातिनी ॥ ३७ ॥

śmaśānavāsinī śūnyā hṛdyā caturavāsinī
madhukaiṭabhahantrī ca mahiṣāsuraghātinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 38

निशुम्भशुम्भमथनी चण्डमुण्डविनाशिनी ।
शिवाख्या शिवरूपा च शिवदूती शिवप्रिया ॥ ३८ ॥

niśumbhaśumbhamathanī caṇḍamuṇḍavināśinī
śivākhyā śivarūpā ca śivadūtī śivapriyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 39

शिवदा शिववक्षःस्था शर्वाणी शिवकारिणी ।
इन्द्राणी चेन्द्रकन्या च राजकन्या सुरप्रिया ॥ ३९ ॥

śivadā śivavakṣaḥsthā śarvāṇī śivakāriṇī
indrāṇī cendrakanyā ca rājakanyā surapriyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 40

लज्जाशीला साधुशीला कुलस्त्री कुलभूषिका ।
महाकुलीना निष्कामा निर्लज्जा कुलभूषणा ॥ ४० ॥

lajjāśīlā sādhuśīlā kulastrī kulabhūṣikā
mahākulīnā niṣkāmā nirlajjā kulabhūṣaṇā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 41

कुलीना कुलकन्या च तथा च कुलभूषिता ।
अनन्तानन्तरूपा च अनन्तासुरनाशिनी ॥ ४१ ॥

kulīnā kulakanyā ca tathā ca kulabhūṣitā
anantānantarūpā ca anantāsuranāśinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 42

हसन्ती शिवसङ्गेन वाञ्छितानन्ददायिनी ।
नागाङ्गी नागभूषा च नागहारविधारिणी ॥ ४२ ॥

hasantī śivasaṅgena vāñchitānandadāyinī
nāgāṅgī nāgabhūṣā ca nāgahāravidhāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 43

धरिणी धारिणी धन्या महासिद्धिप्रदायिनी ।
डाकिनी शाकिनी चैव राकिनी हाकिनी तथा ॥ ४३ ॥

dhariṇī dhāriṇī dhanyā mahāsiddhipradāyinī
ḍākinī śākinī caiva rākinī hākinī tathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 44

भूता प्रेता पिशाची च यक्षिणी धनदार्चिता ।
धृतिः कीर्तिः स्मृतिर्मेधा तुष्टिःपुष्टिरुमा रुषा ॥ ४४ ॥

bhūtā pretā piśācī ca yakṣiṇī dhanadārcitā
dhṛtiḥ kīrtiḥ smṛtirmedhā tuṣṭiḥpuṣṭirumā ruṣā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 45

शाङ्करी शाम्भवी मीना रतिः प्रीतिः स्मरातुरा ।
अनङ्गमदना देवी अनङ्गमदनातुरा ॥ ४५ ॥

śāṅkarī śāmbhavī mīnā ratiḥ prītiḥ smarāturā
anaṅgamadanā devī anaṅgamadanāturā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 46

भुवनेशी महामाया तथा भुवनपालिनी ।
ईश्वरी चेश्वरीप्रीता चन्द्रशेखरभूषणा ॥ ४६ ॥

bhuvaneśī mahāmāyā tathā bhuvanapālinī
īśvarī ceśvarīprītā candraśekharabhūṣaṇā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 47

चित्तानन्दकरी देवी चित्तसंस्था जनस्य च ।
अरूपा बहुरूपा च सर्वरूपा चिदात्मिका ॥ ४७ ॥

cittānandakarī devī cittasaṃsthā janasya ca
arūpā bahurūpā ca sarvarūpā cidātmikā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 48

अनन्तरूपिणी नित्या तथानन्तप्रदायिनी ।
नन्दा चानन्दरूपा च तथाऽनन्दप्रकाशिनी ॥ ४८ ॥

anantarūpiṇī nityā tathānantapradāyinī
nandā cānandarūpā ca tathā'nandaprakāśinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 49

सदानन्दा सदानित्या साधकानन्ददायिनी ।
वनिता तरुणी भव्या भविका च विभाविनी ॥ ४९ ॥

sadānandā sadānityā sādhakānandadāyinī
vanitā taruṇī bhavyā bhavikā ca vibhāvinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 50

चन्द्रसूर्यसमा दीप्ता सूर्यवत्परिपालिनी ।
नारसिंही हयग्रीवा हिरण्याक्षविनाशिनी ॥ ५० ॥

candrasūryasamā dīptā sūryavatparipālinī
nārasiṃhī hayagrīvā hiraṇyākṣavināśinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 51

वैष्णवी विष्णुभक्ता च शालग्रामनिवासिनी ।
चतुर्भुजा चाष्टभुजा सहस्रभुजसंज्ञिता ॥ ५१ ॥

vaiṣṇavī viṣṇubhaktā ca śālagrāmanivāsinī
caturbhujā cāṣṭabhujā sahasrabhujasaṃjñitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 52

आद्या कात्यायनी नित्या सर्वाद्या सर्वदायिनी ।
सर्वचन्द्रमयी देवी सर्ववेदमयी शुभा ॥ ५२ ॥

ādyā kātyāyanī nityā sarvādyā sarvadāyinī
sarvacandramayī devī sarvavedamayī śubhā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 53

सवदेवमयी देवी सर्वलोकमयी पुरा ।
सर्वसम्मोहिनी देवी सर्वलोकवशङ्करी ॥ ५३ ॥

savadevamayī devī sarvalokamayī purā
sarvasammohinī devī sarvalokavaśaṅkarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 54

राजिनी रञ्जिनी रागा देहलावण्यरञ्जिता ।
नटी नटप्रिया धूर्ता तथा धूर्तजनार्दिनी ॥ ५४ ॥

rājinī rañjinī rāgā dehalāvaṇyarañjitā
naṭī naṭapriyā dhūrtā tathā dhūrtajanārdinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 55

महामाया महामोहा महासत्त्वविमोहिता ।
बलिप्रिया मांसरुचिर्मधुमांसप्रिया सदा ॥ ५५ ॥

mahāmāyā mahāmohā mahāsattvavimohitā
balipriyā māṃsarucirmadhumāṃsapriyā sadā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 56

मधुमत्ता माधविका मधुमाधवरूपिका ।
दिवामयी रात्रिमयी सन्ध्या सन्धिस्वरूपिणी ॥ ५६ ॥

madhumattā mādhavikā madhumādhavarūpikā
divāmayī rātrimayī sandhyā sandhisvarūpiṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 57

कालरूपा सूक्ष्मरूपा सूक्ष्मिणी चातिसूक्ष्मिणी ।
तिथिरूपा वाररूपा तथा नक्षत्ररूपिणी ॥ ५७ ॥

kālarūpā sūkṣmarūpā sūkṣmiṇī cātisūkṣmiṇī
tithirūpā vārarūpā tathā nakṣatrarūpiṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 58

सर्वभूतमयी देवी पञ्चभूतनिवासिनी ।
शून्याकारा शून्यरूपा शून्यसंस्था च स्तम्भिनी ॥ ५८ ॥

sarvabhūtamayī devī pañcabhūtanivāsinī
śūnyākārā śūnyarūpā śūnyasaṃsthā ca stambhinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 59

आकाशगामिनी देवी ज्योतिश्चक्रनिवासिनी ।
ग्रहाणां स्थितिरूपा च रुद्राणी चक्रसम्भवा ॥ ५९ ॥

ākāśagāminī devī jyotiścakranivāsinī
grahāṇāṃ sthitirūpā ca rudrāṇī cakrasambhavā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 60

ऋषीणां ब्रह्मपुत्राणां तपःसिद्धिप्रदायिनी ।
अरुन्धती च गायत्री सावित्री सत्त्वरूपिणी ॥ ६० ॥

ṛṣīṇāṃ brahmaputrāṇāṃ tapaḥsiddhipradāyinī
arundhatī ca gāyatrī sāvitrī sattvarūpiṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 61

चितासंस्था चितारूपा चित्तसिद्धिप्रदायिनी ।
शवस्था शवरूपा च शवशत्रुनिवासिनी ॥ ६१ ॥

citāsaṃsthā citārūpā cittasiddhipradāyinī
śavasthā śavarūpā ca śavaśatrunivāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 62

योगिनी योगरूपा च योगिनां मलहारिणी ।
सुप्रसन्ना महादेवी यामुनी मुक्तिदायिनी ॥ ६२ ॥

yoginī yogarūpā ca yogināṃ malahāriṇī
suprasannā mahādevī yāmunī muktidāyinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 63

निर्मला विमला शुद्धा शुद्धसत्वा जयप्रदा ।
महाविद्या महामाया मोहिनी विश्वमोहिनी ॥ ६३ ॥

nirmalā vimalā śuddhā śuddhasatvā jayapradā
mahāvidyā mahāmāyā mohinī viśvamohinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 64

कार्यसिद्धिकरी देवी सर्वकार्यनिवासिनी ।
कार्यकार्यकरी रौद्री महाप्रलयकारिणी ॥ ६४ ॥

kāryasiddhikarī devī sarvakāryanivāsinī
kāryakāryakarī raudrī mahāpralayakāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 65

स्त्रीपुंभेदाह्यभेद्या च भेदिनी भेदनाशिनी ।
सर्वरूपा सर्वमयी अद्वैतानन्दरूपिणी ॥ ६५ ॥

strīpuṃbhedāhyabhedyā ca bhedinī bhedanāśinī
sarvarūpā sarvamayī advaitānandarūpiṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 66

प्रचण्डा चण्डिका चण्डा चण्डासुरविनाशिनी ।
सुमस्ता बहुमस्ता च छिन्नमस्ताऽसुनाशिनी ॥ ६६ ॥

pracaṇḍā caṇḍikā caṇḍā caṇḍāsuravināśinī
sumastā bahumastā ca chinnamastā'sunāśinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 67

अरूपा च विरूपा च चित्ररूपा चिदात्मिका ।
बहुशस्त्रा अशस्त्रा च सर्वशस्त्रप्रहारिणी ॥ ६७ ॥

arūpā ca virūpā ca citrarūpā cidātmikā
bahuśastrā aśastrā ca sarvaśastraprahāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 68

शास्त्रार्था शास्त्रवादा च नाना शास्त्रार्थवादिनी ।
काव्यशास्त्रप्रमोदा च काव्यालङ्कारवासिनी ॥ ६८ ॥

śāstrārthā śāstravādā ca nānā śāstrārthavādinī
kāvyaśāstrapramodā ca kāvyālaṅkāravāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 69

रसज्ञा रसना जिह्वा रसामोदा रसप्रिया ।
नानाकौतुकसंयुक्ता नानारसविलासिनी ॥ ६९ ॥

rasajñā rasanā jihvā rasāmodā rasapriyā
nānākautukasaṃyuktā nānārasavilāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 70

अरूपा च स्वरूपा च विरूपा च सुरूपिणी ।
रूपावस्या तथा जीवा वेश्याद्या वेशधारिणी ॥ ७० ॥

arūpā ca svarūpā ca virūpā ca surūpiṇī
rūpāvasyā tathā jīvā veśyādyā veśadhāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 71

नानावेशधरा देवी नानावेशेषु संस्थिता ।
कुरूपा कुटिला कृष्णा कृष्णारूपा च कालिका ॥ ७१ ॥

nānāveśadharā devī nānāveśeṣu saṃsthitā
kurūpā kuṭilā kṛṣṇā kṛṣṇārūpā ca kālikā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 72

लक्ष्मीप्रदा महालक्ष्मीः सर्वलक्षणसंयुता ।
कुबेरगृहसंस्था च धनरूपा धनप्रदा ॥ ७२ ॥

lakṣmīpradā mahālakṣmīḥ sarvalakṣaṇasaṃyutā
kuberagṛhasaṃsthā ca dhanarūpā dhanapradā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 73

नानारत्नप्रदा देवी रत्नखण्डेषु संस्थिता ।
वर्णसंस्था वर्णरूपा सर्ववर्णमयी सदा ॥ ७३ ॥

nānāratnapradā devī ratnakhaṇḍeṣu saṃsthitā
varṇasaṃsthā varṇarūpā sarvavarṇamayī sadā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 74

ओङ्काररूपिणी वाच्या आदित्यज्योतीरूपिणी ।
संसारमोचिनी देवी सङ्ग्रामे जयदायिनी ॥ ७४ ॥

oṅkārarūpiṇī vācyā ādityajyotīrūpiṇī
saṃsāramocinī devī saṅgrāme jayadāyinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 75

जयरूपा जयाख्या च जयिनी जयदायिनी ।
मानिनी मानरूपा च मानभङ्गप्रणाशिनी ॥ ७५ ॥

jayarūpā jayākhyā ca jayinī jayadāyinī
māninī mānarūpā ca mānabhaṅgapraṇāśinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 76

मान्या मानप्रिया मेधा मानिनी मानदायिनी ।
साधकासाधकासाध्या साधिका साधनप्रिया ॥ ७६ ॥

mānyā mānapriyā medhā māninī mānadāyinī
sādhakāsādhakāsādhyā sādhikā sādhanapriyā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 77

स्थावरा जङ्गमा प्रोक्ता चपला चपलप्रिया ।
ऋद्धिदा ऋद्धिरूपा च सिद्धिदा सिद्धिदायिनी ॥ ७७ ॥

sthāvarā jaṅgamā proktā capalā capalapriyā
ṛddhidā ṛddhirūpā ca siddhidā siddhidāyinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 78

क्षेमङ्करी शङ्करी च सर्वसम्मोहकारिणी ।
रञ्जिता रञ्जिनी या च सर्ववाञ्छाप्रदायिनी ॥ ७८ ॥

kṣemaṅkarī śaṅkarī ca sarvasammohakāriṇī
rañjitā rañjinī yā ca sarvavāñchāpradāyinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 79

भगलिङ्गप्रमोदा च भगलिङ्गनिवासिनी ।
भगरूपा भगाभाग्या लिङ्गरूपा च लिङ्गिनी ॥ ७९ ॥

bhagaliṅgapramodā ca bhagaliṅganivāsinī
bhagarūpā bhagābhāgyā liṅgarūpā ca liṅginī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 80

भगगीतिर्महाप्रीतिर्लिङ्गगीतिर्महासुखा ।
स्वयम्भूः कुसुमाराध्या स्वयम्भूः कुसुमाकुला ॥ ८० ॥

bhagagītirmahāprītirliṅgagītirmahāsukhā
svayambhūḥ kusumārādhyā svayambhūḥ kusumākulā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 81

स्वयम्भूः पुष्परूपा च स्वयम्भूः कुसुमप्रिया ।
शुक्रकूपा महाकूपा शुक्रासवनिवासिनी ॥ ८१ ॥

svayambhūḥ puṣparūpā ca svayambhūḥ kusumapriyā
śukrakūpā mahākūpā śukrāsavanivāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 82

शुक्रस्था शुक्रिणी शुक्रा शुक्रपूजकपूजिता ।
कामाक्षा कामरूपा च योगिनी पीठवासिनी ॥ ८२ ॥

śukrasthā śukriṇī śukrā śukrapūjakapūjitā
kāmākṣā kāmarūpā ca yoginī pīṭhavāsinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 83

सर्वपीठमयी देवी पीठपूजानिवासिनी ।
अक्षमालाधरा देवी पानपात्रविधारिणी ॥ ८३ ॥

sarvapīṭhamayī devī pīṭhapūjānivāsinī
akṣamālādharā devī pānapātravidhāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 84

शूलिनी शूलहस्ता च पाशिनी पाशरूपिणी ।
खड्गिनी गदिनी चैव तथा सर्वास्त्रधारिणी ॥ ८४ ॥

śūlinī śūlahastā ca pāśinī pāśarūpiṇī
khaḍginī gadinī caiva tathā sarvāstradhāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 85

भाव्या भव्या भवानी सा भवमुक्तिप्रदायिनी ।
चतुरा चतुरप्रीता चतुराननपूजिता ॥ ८५ ॥

bhāvyā bhavyā bhavānī sā bhavamuktipradāyinī
caturā caturaprītā caturānanapūjitā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 86

देवस्तव्या देवपूज्या सर्वपूज्या सुरेश्वरी ।
जननी जनरूपा च जनानां चित्तहारिणी ॥ ८६ ॥

devastavyā devapūjyā sarvapūjyā sureśvarī
jananī janarūpā ca janānāṃ cittahāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 87

जटिला केशबद्धा च सुकेशी केशबद्धिका ।
अहिंसा द्वेषिका द्वेष्या सर्वद्वेषविनाशिनी ॥ ८७ ॥

jaṭilā keśabaddhā ca sukeśī keśabaddhikā
ahiṃsā dveṣikā dveṣyā sarvadveṣavināśinī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 88

उच्चाटिनी द्वेषिनी च मोहिनी मधुराक्षरा ।
क्रीडा क्रीडकलेखाङ्ककारणाकारकारिका ॥ ८८ ॥

uccāṭinī dveṣinī ca mohinī madhurākṣarā
krīḍā krīḍakalekhāṅkakāraṇākārakārikā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 89

सर्वज्ञा सर्वकार्या च सर्वभक्षा सुरारिहा ।
सर्वरूपा सर्वशान्ता सर्वेषां प्राणरूपिणी ॥ ८९ ॥

sarvajñā sarvakāryā ca sarvabhakṣā surārihā
sarvarūpā sarvaśāntā sarveṣāṃ prāṇarūpiṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 90

सृष्टिस्थितिकरी देवी तथा प्रलयकारिणी ।
मुग्धा साध्वी तथा रौद्री नानामूर्तिविधारिणी ॥ ९० ॥

sṛṣṭisthitikarī devī tathā pralayakāriṇī
mugdhā sādhvī tathā raudrī nānāmūrtividhāriṇī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 91

उक्तानि यानि देवेशि अनुक्तानि महेश्वरि ।
यत् किञ्चिद् दृश्यते देवि तत् सर्वं भुवनेश्वरी ॥ ९१ ॥

uktāni yāni deveśi anuktāni maheśvari
yat kiñcid dṛśyate devi tat sarvaṃ bhuvaneśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 92

इति श्रीभुवनेश्वर्या नामानि कथितानि ते ।
सहस्राणि महादेवि फलं तेषां निगद्यते ॥ ९२ ॥

iti śrībhuvaneśvaryā nāmāni kathitāni te
sahasrāṇi mahādevi phalaṃ teṣāṃ nigadyate

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

फलश्रुतिःThe fruit of reciting

Verse 93

यः पठेत् प्रातरुत्थाय चार्द्धरात्रे तथा प्रिये ।
प्रातःकाले तथा मध्ये सायाह्ने हरवल्लभे ॥ ९३ ॥

yaḥ paṭhet prātarutthāya cārddharātre tathā priye
prātaḥkāle tathā madhye sāyāhne haravallabhe

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 94

यत्र तत्र पठित्वा च भक्त्या सिद्धिर्न संशयः ।
पठेद् वा पाठयेद् वापि शृणुयाच्छ्रावयेत्तथा ॥ ९४ ॥

yatra tatra paṭhitvā ca bhaktyā siddhirna saṃśayaḥ
paṭhed vā pāṭhayed vāpi śṛṇuyācchrāvayettathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 95

तस्य सर्वं भवेत् सत्यं मनसा यच्च वाञ्छितम् ।
अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां वा विशेषतः ॥ ९५ ॥

tasya sarvaṃ bhavet satyaṃ manasā yacca vāñchitam
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ navamyāṃ vā viśeṣataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 96

सर्वमङ्गलसंयुक्ते सङ्क्रातौ शनिभौमयोः ।
यः पठेत् परया भक्त्या देव्या नामसहस्रकम् ॥ ९६ ॥

sarvamaṅgalasaṃyukte saṅkrātau śanibhaumayoḥ
yaḥ paṭhet parayā bhaktyā devyā nāmasahasrakam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 97

तस्य देहे च संस्थानं कुरुते भुवनेश्वरी ।
तस्य कार्यं भवेद् देवि अन्यथा न कथञ्चन ॥ ९७ ॥

tasya dehe ca saṃsthānaṃ kurute bhuvaneśvarī
tasya kāryaṃ bhaved devi anyathā na kathañcana

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 98

श्मशाने प्रान्तरे वापि शून्यागारे चतुष्पथे ।
चतुष्पथे चैकलिङ्गे मेरुदेशे तथैव च ॥ ९८ ॥

śmaśāne prāntare vāpi śūnyāgāre catuṣpathe
catuṣpathe caikaliṅge merudeśe tathaiva ca

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 99

जलमध्ये वह्निमध्ये सङ्ग्रामे ग्रामशान्तये ।
जपत्वा मन्त्रसहस्रं तु पठेन्नामसहस्रकम् ॥ ९९ ॥

jalamadhye vahnimadhye saṅgrāme grāmaśāntaye
japatvā mantrasahasraṃ tu paṭhennāmasahasrakam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 100

धूपदीपादिभिश्चैव बलिदानादिकैस्तथा ।
नानाविधैस्तथा देवि नैवेद्यैर्भुवनेश्वरीम् ॥ १०० ॥

dhūpadīpādibhiścaiva balidānādikaistathā
nānāvidhaistathā devi naivedyairbhuvaneśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 101

सम्पूज्य विधिवज्जप्त्वा स्तुत्वा नामसहस्रकैः ।
अचिरात् सिद्धिमाप्नोति साधको नात्र संशयः ॥ १०१ ॥

sampūjya vidhivajjaptvā stutvā nāmasahasrakaiḥ
acirāt siddhimāpnoti sādhako nātra saṃśayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 102

तस्य तुष्टा भवेद् देवी सर्वदा भुवनेश्वरी ।
भूर्जपत्रे समालिख्य कुङकुमाद् रक्तचन्दनैः ॥ १०२ ॥

tasya tuṣṭā bhaved devī sarvadā bhuvaneśvarī
bhūrjapatre samālikhya kuṅakumād raktacandanaiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 103

तथा गोरोचनाद्यैश्च विलिख्य साधकोत्तमः ।
सुतिथौ शुभनक्षत्रे लिखित्वा दक्षिणे भुजे ॥ १०३ ॥

tathā gorocanādyaiśca vilikhya sādhakottamaḥ
sutithau śubhanakṣatre likhitvā dakṣiṇe bhuje

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 104

धारयेत् परया भक्त्या देवीरूपेण पार्वति ।
तस्य सिद्धिर्महेशानि अचिराच्च भविष्यति ॥ १०४ ॥

dhārayet parayā bhaktyā devīrūpeṇa pārvati
tasya siddhirmaheśāni acirācca bhaviṣyati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 105

रणे राजकुले वाऽपि सर्वत्र विजयी भवेत् ।
देवता वशमायाति किं पुनर्मानवादयः ॥ १०५ ॥

raṇe rājakule vā'pi sarvatra vijayī bhavet
devatā vaśamāyāti kiṃ punarmānavādayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 106

विद्यास्तम्भं जलस्तम्भं करोत्येव न संशयः ।
पठेद् वा पाठयेद् वाऽपि देवीभक्त्या च पार्वति ॥ १०६ ॥

vidyāstambhaṃ jalastambhaṃ karotyeva na saṃśayaḥ
paṭhed vā pāṭhayed vā'pi devībhaktyā ca pārvati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 107

इह भुक्त्वा वरान् भोगान् कृत्वा काव्यार्थविस्तरान् ।
अन्ते देव्या गणत्वं च साधको मुक्तिमाप्नुयात् ॥ १०७ ॥

iha bhuktvā varān bhogān kṛtvā kāvyārthavistarān
ante devyā gaṇatvaṃ ca sādhako muktimāpnuyāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 108

प्राप्नोति देवदेवेशि सर्वार्थान्नात्र संशयः ।
हीनाङ्गे चातिरिक्ताङ्गे शठाय परशिष्यके ॥ १०८ ॥

prāpnoti devadeveśi sarvārthānnātra saṃśayaḥ
hīnāṅge cātiriktāṅge śaṭhāya paraśiṣyake

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 109

न दातव्यं महेशानि प्राणान्तेऽपि कदाचन ।
शिष्याय मतिशुद्धाय विनीताय महेश्वरि ॥ १०९ ॥

na dātavyaṃ maheśāni prāṇānte'pi kadācana
śiṣyāya matiśuddhāya vinītāya maheśvari

नदातव्यंमहेशानिप्राणान्तेऽपिकदाचनशिष्यायमतिशुद्धायविनीतायमहेश्वरि
हिन्दी अर्थ

हे महेशानी, प्राण जाने पर भी इसे कभी नहीं देना चाहिए। शुद्ध बुद्धि वाले, विनम्र शिष्य को ही, हे महेश्वरी,

English sense

it should not be given, great lady, even at the point of death, ever. To a pupil of pure mind, a humble one, great goddess,

पदार्थ · word by word
न
notनहीं
दातव्यं
it should be givenदेना चाहिए
महेशानि
great ladyहे महेशानी
प्राणान्तेऽपि
even at the point of deathप्राण जाने पर भी
कदाचन
everकभी
शिष्याय
to a pupilशिष्य को
मतिशुद्धाय
of pure mindशुद्ध बुद्धि वाले
विनीताय
humbleविनम्र
महेश्वरि
great goddessहे महेश्वरी

Verse 110

दातव्यः स्तवराजश्च सर्वसिद्धिप्रदो भवेत् ।
लिखित्वा धारयेद् देहे दुःखं तस्य न जायते ॥ ११० ॥

dātavyaḥ stavarājaśca sarvasiddhiprado bhavet
likhitvā dhārayed dehe duḥkhaṃ tasya na jāyate

दातव्यःस्तवराजश्चसर्वसिद्धिप्रदोभवेत्लिखित्वाधारयेद्देहेदुःखंतस्यनजायते
हिन्दी अर्थ

यह स्तोत्रों का राजा दिया जाना चाहिए, यह हर सिद्धि देने वाला है। इसे लिखकर शरीर पर धारण करने से उसे दुःख नहीं होता।

English sense

it should be given: this king of hymns, which gives every success. Having written it and worn it on the body, no sorrow comes to him.

पदार्थ · word by word
दातव्यः
it should be givenदिया जाना चाहिए
स्तवराजश्च
and the king of hymnsऔर स्तोत्रों का राजा
सर्वसिद्धिप्रदो
giver of every successहर सिद्धि देने वाला
भवेत्
it will beहै
लिखित्वा
having writtenलिखकर
धारयेद्
should wearधारण करने से
देहे
on the bodyशरीर पर
दुःखं
sorrowदुःख
तस्य
to himउसे
न
notनहीं
जायते
arisesहोता

Verse 111

य इदं भुवनेश्वर्याः स्तवराजं महेश्वरि ।
इति ते कथितं देवि भुवनेश्याः सहस्रकम् ॥ १११ ॥

ya idaṃ bhuvaneśvaryāḥ stavarājaṃ maheśvari
iti te kathitaṃ devi bhuvaneśyāḥ sahasrakam

यइदंभुवनेश्वर्याःस्तवराजंमहेश्वरिइतितेकथितंदेविभुवनेश्याःसहस्रकम्
हिन्दी अर्थ

जो भुवनेश्वरी के इस स्तोत्रराज का पाठ करता है, हे महेश्वरी: इस प्रकार, हे देवी, भुवनेशी के हज़ार नाम आपको बता दिए गए।

English sense

Whoever [recites] this king of hymns of Bhuvaneśvarī, great goddess: thus the thousand names of Bhuvaneśī have been told to you, goddess.

पदार्थ · word by word
य
whoजो
इदं
thisइस
भुवनेश्वर्याः
of Bhuvaneśvarīभुवनेश्वरी के
स्तवराजं
king of hymnsस्तोत्रराज का
महेश्वरि
great goddessहे महेश्वरी
इति
thusइस प्रकार
ते
to youआपको
कथितं
have been toldबता दिए गए
देवि
goddessहे देवी
भुवनेश्याः
of Bhuvaneśīभुवनेशी के
सहस्रकम्
the thousand namesहज़ार नाम

Verse 112

यस्मै कस्मै न दातव्यं विना शिष्याय पार्वति ।
सुरतरुवरकान्तं सिद्धिसाध्यैकसेव्यं
यदि पठति मनुष्यो नान्यचेताः सदैव ।
इह हि सकलभोगान् प्राप्य चान्ते शिवाय
व्रजति परसमीपं सर्वदा मुक्तिमन्ते ॥ ११२ ॥

yasmai kasmai na dātavyaṃ vinā śiṣyāya pārvati
surataruvarakāntaṃ siddhisādhyaikasevyaṃ
yadi paṭhati manuṣyo nānyacetāḥ sadaiva
iha hi sakalabhogān prāpya cānte śivāya
vrajati parasamīpaṃ sarvadā muktimante

यस्मैकस्मैनदातव्यंविनाशिष्यायपार्वतिसुरतरुवरकान्तंसिद्धिसाध्यैकसेव्यंयदिपठतिमनुष्योनान्यचेताःसदैवइहहिसकलभोगान्प्राप्यचान्तेशिवायव्रजतिपरसमीपंसर्वदामुक्तिमन्ते
हिन्दी अर्थ

हे पार्वती, इसे जिस किसी को नहीं देना चाहिए, शिष्य को छोड़कर। यह श्रेष्ठ कल्पवृक्ष के समान सुन्दर है और सिद्धि के लिए एकमात्र सेवा के योग्य है। यदि मनुष्य किसी और में मन लगाए बिना इसे सदा पढ़ता है, तो यहाँ सब भोग पाकर अन्त में परम के पास, शिव के पास जाता है, अन्त में सदा मुक्त।

English sense

It should not be given to just anyone, Pārvatī, except to a pupil. It is lovely as the best of wish-trees and the one thing to be served for success. If a man recites it always with his mind on nothing else, he gains every pleasure here and at the end goes to the presence of the Supreme, to Śiva, ever free at last.

पदार्थ · word by word
यस्मै
to whomeverजिस किसी को
कस्मै
to anyoneकिसी को
न
notनहीं
दातव्यं
it should be givenदेना चाहिए
विना
exceptछोड़कर
शिष्याय
to a pupilशिष्य को
पार्वति
Pārvatīहे पार्वती
सुरतरुवरकान्तं
lovely as the best of wish-treesश्रेष्ठ कल्पवृक्ष के समान सुन्दर
सिद्धिसाध्यैकसेव्यं
the one thing to be served for successसिद्धि के लिए एकमात्र सेवा के योग्य
यदि
ifयदि
पठति
he recitesपढ़ता है
मनुष्यो
a manमनुष्य
नान्यचेताः
with his mind on nothing elseकिसी और में मन लगाए बिना
सदैव
alwaysसदा
इह
hereयहाँ
हि
indeedही
सकलभोगान्
every pleasureसब भोग
प्राप्य
having gainedपाकर
चान्ते
and at the endऔर अन्त में
शिवाय
to Śivaशिव के पास
व्रजति
goesजाता है
परसमीपं
to the presence of the Supremeपरम के पास
सर्वदा
alwaysसदा
मुक्तिमन्ते
free at lastअन्त में मुक्त
इति श्रीरुद्रयामले तन्त्रे भुवनेश्वरीसहस्रनामाख्यं स्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ श्रीरस्तु ॥

Terms on this page

Mahavidyas महाविद्या One of ten tantric wisdom-goddess forms of the Devi; Kalika is traditionally counted foremost among them.
Sahasranama सहस्रनाम A recitation of a deity's thousand names — a devotional text genre used across many deities, not one single fixed composition.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Bhuvaneshwari भुवनेश्वरी One of the ten Mahavidyas, meditated upon using the Dhyana mantra from Chapter 11 of the Durga Saptashati, together with the Devi Pranava — permissible without formal initiation.
Parvati पार्वती The daughter of the mountain and consort of Shiva; the questioner to whom much of tantra is expounded.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras