Rudrayāmala

बालामकरन्दस्तवः

Bala Makaranda Stava (Rudrayamala) — The “flower-honey” hymn to Bālā, the girl form of the Goddess

A hymn of bowing to Bālā, the red girl form of the Goddess (Tripurasundari), told by Rudra to the Goddess. After four verses naming the sage, metre, deity and seed-syllables (aiṃ, sauḥ, klīṃ), the hymn calls her giver of success, remover of the troubles of mind and body, and giver of freedom. The last verse tells what reading it removes and gives.

Verse 1

श्रीरुद्र उवाच — रुद्र ने कहा Rudra said

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि मकरन्दस्तवं शुभम् ।
गोप्याद्गोप्यतरं गोप्यं महाकौतूहलं परम् ॥ १ ॥

śṛṇu devi pravakṣyāmi makarandastavaṃ śubham
gopyādgopyataraṃ gopyaṃ mahākautūhalaṃ param

शृणुदेविप्रवक्ष्यामिमकरन्दस्तवंशुभम्गोप्याद्गोप्यतरंगोप्यंमहाकौतूहलंपरम्
हिन्दी अर्थ

सुनो देवी, मैं मकरन्द नाम का मंगलकारी स्तव कहता हूँ। यह गुप्त से भी गुप्त है, बहुत आश्चर्य से भरा है और सबसे ऊँचा है।

English sense

Listen, Goddess, I will tell the Makaranda hymn, an auspicious one. It is the most secret of secrets, full of great wonder, and supreme.

पदार्थ · word by word
शृणु
listenसुनो
देवि
Goddessदेवी
प्रवक्ष्यामि
I will tellमैं कहूँगा
मकरन्दस्तवं
the Makaranda hymnमकरन्द स्तव
शुभम्
auspiciousमंगलकारी
गोप्याद्गोप्यतरं
more secret than the secretगुप्त से भी गुप्त
गोप्यं
secretगुप्त
महाकौतूहलं
full of great wonderबड़े आश्चर्य से भरा
परम्
supremeसर्वोच्च

Verse 2

बालायाः परमेशान्याः स्तोत्रचूडामणिः शिवे ।
मकरन्दस्य स्तोत्रस्य ऋषिर्नारदसंज्ञकः ॥ २ ॥

bālāyāḥ parameśānyāḥ stotracūḍāmaṇiḥ śive
makarandasya stotrasya ṛṣirnāradasaṃjñakaḥ

बालायाःपरमेशान्याःस्तोत्रचूडामणिःशिवेमकरन्दस्यस्तोत्रस्यऋषिर्नारदसंज्ञकः
हिन्दी अर्थ

हे शिवा, यह परम ईश्वरी बाला के स्तोत्रों का चूड़ामणि है। मकरन्द स्तोत्र के ऋषि नारद नाम से कहे गए हैं।

English sense

This is the crown jewel of the hymns of Bālā, the supreme queen, O Śivā. The sage of the Makaranda hymn is called Nārada.

पदार्थ · word by word
बालायाः
of Bālāबाला के
परमेशान्याः
of the supreme queenपरम ईश्वरी के
स्तोत्रचूडामणिः
the crown jewel of hymnsस्तोत्रों का चूड़ामणि
शिवे
O Śivāहे शिवा
मकरन्दस्य
of Makarandaमकरन्द के
स्तोत्रस्य
of the hymnस्तोत्र के
ऋषिर्नारदसंज्ञकः
the sage called Nāradaनारद नाम के ऋषि

Verse 3

छन्दोऽनुष्टुपुदाख्यातं श्रीबाला देवता स्मृता ।
ऐं बीजं शक्तिः सौः प्रोक्तं कीलकं क्लीं तथैव च ॥ ३ ॥

chando'nuṣṭupudākhyātaṃ śrībālā devatā smṛtā
aiṃ bījaṃ śaktiḥ sauḥ proktaṃ kīlakaṃ klīṃ tathaiva ca

छन्दोऽनुष्टुपुदाख्यातंश्रीबालादेवतास्मृताऐंबीजंशक्तिःसौःप्रोक्तंकीलकंक्लींतथैवच
हिन्दी अर्थ

छन्द अनुष्टुप् कहा गया है और देवता श्रीबाला मानी गई हैं। बीज ‘ऐं’ है, शक्ति ‘सौः’ कही गई है और कीलक भी ‘क्लीं’ है।

English sense

The metre is said to be anuṣṭubh, and the deity is remembered as Śrī Bālā. The seed is aiṃ, the power is sauḥ, and the key is likewise klīṃ.

पदार्थ · word by word
छन्दोऽनुष्टुपुदाख्यातं
the metre is said to be anuṣṭubhछन्द अनुष्टुप् कहा गया
श्रीबाला
Śrī Bālāश्रीबाला
देवता
the deityदेवता
स्मृता
is rememberedमानी गई हैं
ऐं
aiṃऐं
बीजं
the seedबीज
शक्तिः
the powerशक्ति
सौः
sauḥसौः
प्रोक्तं
is saidकही गई
कीलकं
the keyकीलक
क्लीं
klīṃक्लीं
तथैव
likewiseवैसे ही
च
andऔर

Verse 4

भोगमोक्षस्य सिद्ध्यर्थे विनियोगः प्रकीर्तितः ।
नमस्तेऽस्तु परां शक्तिं नमस्ते भक्तवत्सले ॥ ४ ॥

bhogamokṣasya siddhyarthe viniyogaḥ prakīrtitaḥ
namaste'stu parāṃ śaktiṃ namaste bhaktavatsale

भोगमोक्षस्यसिद्ध्यर्थेविनियोगःप्रकीर्तितःनमस्तेऽस्तुपरांशक्तिंनमस्तेभक्तवत्सले
हिन्दी अर्थ

इसका प्रयोग भोग और मोक्ष की सिद्धि के लिए बताया गया है। परम शक्ति, आपको नमस्कार; भक्तों से प्रेम करने वाली, आपको नमस्कार।

English sense

Its use is declared to be for the success of enjoyment and freedom. Bow to you, the supreme power; bow to you, who love your devotees.

पदार्थ · word by word
भोगमोक्षस्य
of enjoyment and freedomभोग और मोक्ष की
सिद्ध्यर्थे
for the successसिद्धि के लिए
विनियोगः
the useप्रयोग
प्रकीर्तितः
is declaredबताया गया
नमस्तेऽस्तु
bow to youआपको नमस्कार
परां
the supremeपरम
शक्तिं
powerशक्ति
नमस्ते
bow to youआपको नमस्कार
भक्तवत्सले
who love your devoteesभक्तों से प्रेम करने वाली

Verse 5

नमस्तेऽस्तु गुणातीतां बालां सिद्धिप्रदाम्बिकाम् ।
भवदुःखाब्धितरणीं परं निर्वाणदायिनीम् ॥ ५ ॥

namaste'stu guṇātītāṃ bālāṃ siddhipradāmbikām
bhavaduḥkhābdhitaraṇīṃ paraṃ nirvāṇadāyinīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

धनदां ज्ञानदां सत्यां श्रीबालां प्रणमाम्यहम् ।
सिद्धिप्रदां ज्ञानरूपां चतुर्वर्गफलप्रदाम् ॥ ६ ॥

dhanadāṃ jñānadāṃ satyāṃ śrībālāṃ praṇamāmyaham
siddhipradāṃ jñānarūpāṃ caturvargaphalapradām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

आधिव्याधिहरां वन्दे श्रीबालां परमेश्वरीम् ।
ऐङ्काररूपिणीं भद्रां क्लीङ्कारगुणसम्भवाम् ॥ ७ ॥

ādhivyādhiharāṃ vande śrībālāṃ parameśvarīm
aiṅkārarūpiṇīṃ bhadrāṃ klīṅkāraguṇasambhavām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

सौःकाररूपरूपेशीं बालां बालार्कसन्निभाम् ।
ऊर्ध्वाम्नायेश्वरीं देवीं रक्तां रक्तविलेपनाम् ॥ ८ ॥

sauḥkārarūparūpeśīṃ bālāṃ bālārkasannibhām
ūrdhvāmnāyeśvarīṃ devīṃ raktāṃ raktavilepanām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

रक्तवस्त्रधरां सौम्यां श्रीबालां प्रणमाम्यहम् ।
राजराजेश्वरीं देवीं रजोगुणात्मिकां भजे ॥ ९ ॥

raktavastradharāṃ saumyāṃ śrībālāṃ praṇamāmyaham
rājarājeśvarīṃ devīṃ rajoguṇātmikāṃ bhaje

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

ब्रह्मविद्यां महामायां त्रिगुणात्मकरूपिणीम् ।
पञ्चप्रेतासनस्थां च पञ्चमाकारभक्षकाम् ॥ १० ॥

brahmavidyāṃ mahāmāyāṃ triguṇātmakarūpiṇīm
pañcapretāsanasthāṃ ca pañcamākārabhakṣakām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

पञ्चभूतात्मिकां चैव नमस्ते करुणामयीम् ।
सर्वदुःखहरां दिव्यां सर्वसौख्यप्रदायिनीम् ॥ ११ ॥

pañcabhūtātmikāṃ caiva namaste karuṇāmayīm
sarvaduḥkhaharāṃ divyāṃ sarvasaukhyapradāyinīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

सिद्धिदां मोक्षदां भद्रां श्रीबालां भावयाम्यहम् ।
नमस्तस्यै महादेव्यै देवदेवेश्वरि परे ॥ १२ ॥

siddhidāṃ mokṣadāṃ bhadrāṃ śrībālāṃ bhāvayāmyaham
namastasyai mahādevyai devadeveśvari pare

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

सर्वोपद्रवनाशिन्यै बालायै सततं नमः ।
गुह्याद्गुह्यतरां गुप्तां गुह्येशीं देवपूजिताम् ॥ १३ ॥

sarvopadravanāśinyai bālāyai satataṃ namaḥ
guhyādguhyatarāṃ guptāṃ guhyeśīṃ devapūjitām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

हरमौलिस्थितां देवीं बालां वाक्सिद्धिदां शिवाम् ।
व्रणहां सोमतिलकां सोमपानरतां पराम् ॥ १४ ॥

haramaulisthitāṃ devīṃ bālāṃ vāksiddhidāṃ śivām
vraṇahāṃ somatilakāṃ somapānaratāṃ parām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

सोमसूर्याग्निनेत्रां च वन्देऽहं हरवल्लभाम् ।
अचिन्त्याकाररूपाख्यां ओङ्काराक्षरूपिणीम् ॥ १५ ॥

somasūryāgninetrāṃ ca vande'haṃ haravallabhām
acintyākārarūpākhyāṃ oṅkārākṣarūpiṇīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

त्रिकालसन्ध्यारूपाख्यां भजामि भक्ततारिणीम् ।
कीर्तिदां योगदां रादां सौख्यनिर्वाणदां तथा ॥ १६ ॥

trikālasandhyārūpākhyāṃ bhajāmi bhaktatāriṇīm
kīrtidāṃ yogadāṃ rādāṃ saukhyanirvāṇadāṃ tathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

मन्त्रसिद्धिप्रदामीडे सृष्टिस्थित्यन्तकारिणीम् ।
नमस्तुभ्यं जगद्धात्रि जगत्तारिणि चाम्बिके ॥ १७ ॥

mantrasiddhipradāmīḍe sṛṣṭisthityantakāriṇīm
namastubhyaṃ jagaddhātri jagattāriṇi cāmbike

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

सर्ववृद्धिप्रदे देवि श्रीविद्यायै नमोऽस्तु ते ।
दयारूप्यै नमस्तेऽस्तु कृपारूप्यै नमोऽस्तु ते ॥ १८ ॥

sarvavṛddhiprade devi śrīvidyāyai namo'stu te
dayārūpyai namaste'stu kṛpārūpyai namo'stu te

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

शान्तिरूप्यै नमस्तेऽस्तु धर्मरूप्यै नमो नमः ।
पूर्णब्रह्मस्वरूपिण्यै नमस्तेऽस्तु नमो नमः ॥ १९ ॥

śāntirūpyai namaste'stu dharmarūpyai namo namaḥ
pūrṇabrahmasvarūpiṇyai namaste'stu namo namaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

ज्ञानार्णवायै सर्वायै नमस्तेऽस्तु नमो नमः ।
पूतात्मायै परात्मायै महात्मायै नमो नमः ॥ २० ॥

jñānārṇavāyai sarvāyai namaste'stu namo namaḥ
pūtātmāyai parātmāyai mahātmāyai namo namaḥ

ज्ञानार्णवायैसर्वायैनमस्तेऽस्तुनमोनमःपूतात्मायैपरात्मायैमहात्मायैनमोनमः
हिन्दी अर्थ

ज्ञान के सागर, सब कुछ रूप आपको बार-बार नमस्कार। शुद्ध आत्मा, परम आत्मा, महान आत्मा को बार-बार नमस्कार।

English sense

Bow and bow to her who is the ocean of knowledge, who is all. Bow and bow to the pure self, the supreme self, the great self.

पदार्थ · word by word
ज्ञानार्णवायै
to the ocean of knowledgeज्ञान के सागर को
सर्वायै
to her who is allसब रूप को
नमस्तेऽस्तु
bow to youआपको नमस्कार
नमो
bowनमस्कार
नमः
and bowबार-बार नमस्कार
पूतात्मायै
to the pure selfशुद्ध आत्मा को
परात्मायै
to the supreme selfपरम आत्मा को
महात्मायै
to the great selfमहान आत्मा को
नमो
bowनमस्कार
नमः
and bowबार-बार नमस्कार

Verse 21

आधारकुण्डलीदेव्यै भूयो भूयो नमाम्यहम् ।
षट्चक्रभेदिनी पूर्णा षडाम्नायेश्वरी परा ॥ २१ ॥

ādhārakuṇḍalīdevyai bhūyo bhūyo namāmyaham
ṣaṭcakrabhedinī pūrṇā ṣaḍāmnāyeśvarī parā

आधारकुण्डलीदेव्यैभूयोभूयोनमाम्यहम्षट्चक्रभेदिनीपूर्णाषडाम्नायेश्वरीपरा
हिन्दी अर्थ

मूलाधार की कुण्डलिनी देवी को मैं बार-बार नमस्कार करता हूँ। जो छह चक्रों का भेदन करती हैं, पूर्ण हैं, छह आम्नायों की ईश्वरी हैं और परा हैं।

English sense

Again and again I bow to the Goddess of the root base and the coiled power. She who pierces the six wheels, the full one, queen of the six traditions, the supreme.

पदार्थ · word by word
आधारकुण्डलीदेव्यै
to the Goddess of the root base and the coiled powerमूलाधार की कुण्डलिनी देवी को
भूयो
againफिर
भूयो
and againऔर फिर
नमाम्यहम्
I bowमैं नमस्कार करता हूँ
षट्चक्रभेदिनी
she who pierces the six wheelsछह चक्रों का भेदन करने वाली
पूर्णा
the full oneपूर्ण
षडाम्नायेश्वरी
queen of the six traditionsछह आम्नायों की ईश्वरी
परा
the supremeपरा

Verse 22

परापरात्मिका सिद्धा श्रीबाला श्ररणं मम ।
इदं श्रीमकरन्दाख्यं स्तोत्रं सर्वागमोक्तकम् ॥ २२ ॥

parāparātmikā siddhā śrībālā śraraṇaṃ mama
idaṃ śrīmakarandākhyaṃ stotraṃ sarvāgamoktakam

परापरात्मिकासिद्धाश्रीबालाश्ररणंममइदंश्रीमकरन्दाख्यंस्तोत्रंसर्वागमोक्तकम्
हिन्दी अर्थ

जो परा भी हैं और अपरा भी, सिद्धा हैं: श्रीबाला मेरी शरण हैं। यह मकरन्द नाम का स्तोत्र सब आगमों में कहा गया है।

English sense

The higher and the lower, the perfected one: Śrī Bālā is my refuge. This is the hymn called Makaranda, spoken in all the sacred texts.

पदार्थ · word by word
परापरात्मिका
the higher and the lowerपरा और अपरा रूप
सिद्धा
the perfected oneसिद्धा
श्रीबाला
Śrī Bālāश्रीबाला
श्ररणं
refugeशरण
मम
myमेरा
इदं
thisयह
श्रीमकरन्दाख्यं
called Makarandaमकरन्द नाम का
स्तोत्रं
hymnस्तोत्र
सर्वागमोक्तकम्
spoken in all the sacred textsसब आगमों में कहा गया

Verse 23

स्तोत्रराजमिदं देवि धारय त्वं कुलेश्वरि ।
पुण्यं यशस्यमायुष्यं देवानामपि दुर्लभम् ।
पाठमात्रेण देवेशि सर्वारिष्टं विनश्यति ॥ २३ ॥

stotrarājamidaṃ devi dhāraya tvaṃ kuleśvari
puṇyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ devānāmapi durlabham
pāṭhamātreṇa deveśi sarvāriṣṭaṃ vinaśyati

स्तोत्रराजमिदंदेविधारयत्वंकुलेश्वरिपुण्यंयशस्यमायुष्यंदेवानामपिदुर्लभम्पाठमात्रेणदेवेशिसर्वारिष्टंविनश्यति
हिन्दी अर्थ

हे देवी, हे कुल की ईश्वरी, इस स्तोत्रराज को धारण करो। यह पुण्य, यश और आयु देता है और देवताओं के लिए भी दुर्लभ है। हे देवेशी, केवल पाठ से ही सब अशुभ नष्ट हो जाता है।

English sense

Hold this king of hymns, O Goddess, O queen of the family. It brings merit, fame and long life, and is hard to get even for the gods. By reciting it alone, O queen of gods, every evil omen is destroyed.

पदार्थ · word by word
स्तोत्रराजमिदं
this king of hymnsयह स्तोत्रराज
देवि
Goddessदेवी
धारय
holdधारण करो
त्वं
youतुम
कुलेश्वरि
O queen of the familyहे कुल की ईश्वरी
पुण्यं
bringing meritपुण्य देने वाला
यशस्यमायुष्यं
bringing fame and long lifeयश और आयु देने वाला
देवानामपि
even for the godsदेवताओं के लिए भी
दुर्लभम्
hard to getदुर्लभ
पाठमात्रेण
by reciting aloneकेवल पाठ से
देवेशि
O queen of godsहे देवेशी
सर्वारिष्टं
every evil omenसब अशुभ
विनश्यति
is destroyedनष्ट होता है
इति रुद्रयामलतः श्रीबालामकरन्दस्तवः सम्पूर्णः ॥

Terms on this page

siddhi सिद्धि Attainment or spiritual accomplishment through sustained practice, often pursued at a specific tirtha.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Rudrayamala Tantra रुद्रयामल तंत्र A major Tantric scripture cited as the source of several Bhairava and Kali rites, including the Batuk Bhairav Ashtottara Shatanama and the Shree Kalika Kavach.
Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Kundalini कुण्डलिनी The dormant serpent-power said to lie coiled at the base of the spine, which fully awakens in a practitioner who has mastered a deity's protective mantra at moments of grave danger.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras