Vedagarbha · Bhuvaneśvarī Mahāstotra

वेदगर्भं श्रीभुवनेश्वरीस्तोत्रम्

Vedagarbha Bhuvaneshvari Stotram — The great hymn to Bhuvaneśvarī as the goddess of speech, for the gift of Sarasvatī

A long hymn to Bhuvaneshwari, one of the ten Mahavidyas, in which she is the goddess of speech. After two verses of meditation on her form, the poet asks again and again for the gift of Sarasvatī: good words, poetry, eloquence. Along the way he names her three seed syllables, sets the letters of the alphabet on her body, and tells how his teachers Siddhanātha and Śambhunātha and the Goddess herself gave him this hymn. It ends with the three-month vow for reciting it and the fruit it brings.

ध्यानम्Meditation verses

Verse dh1

ॐ चञ्चन्मौक्तिकहेममण्डनयुता माताऽतिरक्ताम्बरा ।
तन्वङ्गी नयनत्रयातिरुचिरा बालार्कवद्भासुरा ।
या दिव्याङ्कुशपाशभूषितकरा देवी सदा भीतिहा ।
चित्तस्था भुवनेश्वरी भवतु नः सेयं मुदः सर्वदा ॥

oṃ cañcanmauktikahemamaṇḍanayutā mātā'tiraktāmbarā
tanvaṅgī nayanatrayātirucirā bālārkavadbhāsurā
yā divyāṅkuśapāśabhūṣitakarā devī sadā bhītihā
cittasthā bhuvaneśvarī bhavatu naḥ seyaṃ mudaḥ sarvadā

ॐचञ्चन्मौक्तिकहेममण्डनयुतामाताऽतिरक्ताम्बरातन्वङ्गीनयनत्रयातिरुचिराबालार्कवद्भासुरायादिव्याङ्कुशपाशभूषितकरादेवीसदाभीतिहाचित्तस्थाभुवनेश्वरीभवतुनःसेयंमुदःसर्वदा
हिन्दी अर्थ

ॐ। ये माता भुवनेश्वरी, जो चमकते मोती और सोने के गहने तथा गहरे लाल वस्त्र पहने हैं, पतले शरीर वाली, तीन नेत्रों से अति सुन्दर, उगते सूर्य जैसी दीप्त, जिनके हाथ दिव्य अंकुश और पाश से सुशोभित हैं, जो देवी सदा भय हरती हैं और मन में बसती हैं, वे हमारे लिए सदा आनन्द का स्रोत हों।

English sense

Om. May this Mother Bhuvaneśvarī, who wears gleaming pearl and gold ornaments and a deep red robe, slender-bodied, lovely with her three eyes, shining like the young sun, her hands adorned with a divine goad and noose, the goddess who always drives away fear, who dwells in the mind, be a source of joy to us always.

पदार्थ · word by word
ॐ
Omॐ
चञ्चन्मौक्तिकहेममण्डनयुता
wearing gleaming pearl and gold ornamentsचमकते मोती और सोने के गहने पहने
माताऽतिरक्ताम्बरा
the mother in a deep red robeगहरे लाल वस्त्र वाली माता
तन्वङ्गी
slender-bodiedपतले शरीर वाली
नयनत्रयातिरुचिरा
lovely with three eyesतीन नेत्रों से अति सुन्दर
बालार्कवद्भासुरा
shining like the young sunउगते सूर्य जैसी दीप्त
या
whoजो
दिव्याङ्कुशपाशभूषितकरा
her hands adorned with a divine goad and nooseहाथ दिव्य अंकुश और पाश से सुशोभित
देवी
goddessदेवी
सदा
alwaysसदा
भीतिहा
remover of fearभय हरने वाली
चित्तस्था
dwelling in the mindमन में बसने वाली
भुवनेश्वरी
Bhuvaneśvarīभुवनेश्वरी
भवतु
may she beहों
नः
for usहमारे लिए
सेयं
this one herselfवे ही
मुदः
of joyआनन्द का स्रोत
सर्वदा
alwaysसदा

Verse dh2

कर्णस्वर्णविलोलकुण्डलधरामापीनवक्षोरुहां ।
मुक्ताहारविभूषणां परिलसद्धम्मिल्लसन्मल्लिकाम् ।
लीलालोलितलोचनां शशिमुखीमाबद्धकाञ्चीस्रजं ।
दीव्यन्तीं भुवनेश्वरीमनुदिनं वन्दामहे मातरम् ॥

karṇasvarṇavilolakuṇḍaladharāmāpīnavakṣoruhāṃ
muktāhāravibhūṣaṇāṃ parilasaddhammillasanmallikām
līlālolitalocanāṃ śaśimukhīmābaddhakāñcīsrajaṃ
dīvyantīṃ bhuvaneśvarīmanudinaṃ vandāmahe mātaram

कर्णस्वर्णविलोलकुण्डलधरामापीनवक्षोरुहांमुक्ताहारविभूषणांपरिलसद्धम्मिल्लसन्मल्लिकाम्लीलालोलितलोचनांशशिमुखीमाबद्धकाञ्चीस्रजंदीव्यन्तींभुवनेश्वरीमनुदिनंवन्दामहेमातरम्
हिन्दी अर्थ

हिलते सोने के कुण्डल पहने, भरे वक्ष वाली, मोतियों के हार से सजी, बँधे केशों में चमकती मल्लिका वाली, लीला से डोलते नेत्रों वाली, चन्द्रमुखी, करधनी और मालाएँ धारण किए हुए, दीप्तिमान माता भुवनेश्वरी को हम प्रतिदिन प्रणाम करते हैं।

English sense

Wearing swinging gold earrings, full-breasted, adorned with pearl necklaces, with jasmine gleaming in her bound hair, her eyes moving playfully, moon-faced, wearing a belt and garlands: day after day we bow to the shining mother Bhuvaneśvarī.

पदार्थ · word by word
कर्णस्वर्णविलोलकुण्डलधरामापीनवक्षोरुहां
wearing swinging gold earrings, full-breastedहिलते सोने के कुण्डल पहने, भरे वक्ष वाली
मुक्ताहारविभूषणां
adorned with pearl necklacesमोतियों के हार से सजी
परिलसद्धम्मिल्लसन्मल्लिकाम्
with jasmine gleaming in her bound hairबँधे केशों में चमकती मल्लिका वाली
लीलालोलितलोचनां
her eyes moving playfullyलीला से डोलते नेत्रों वाली
शशिमुखीमाबद्धकाञ्चीस्रजं
moon-faced, wearing a belt and garlandsचन्द्रमुखी, करधनी और मालाएँ धारण किए
दीव्यन्तीं
shiningदीप्तिमान
भुवनेश्वरीमनुदिनं
Bhuvaneśvarī, day after dayभुवनेश्वरी को, प्रतिदिन
वन्दामहे
we bowहम प्रणाम करते हैं
मातरम्
to the motherमाता को

स्तोत्रम्The hymn

Verse 1

ऐन्दव्या कलयावतंसितशिरोविस्तारिनादात्मकं ।
तद्रूपं जननि स्मरामि परमं सन्मात्रमेकं तव ।
यत्रोदेति पराभिधा भगवती भासां हि तासां पदं ।
पश्यन्ती तनुमध्यमा विहरति स्वैरं च सा वैखरी ॥ १ ॥

aindavyā kalayāvataṃsitaśirovistārinādātmakaṃ
tadrūpaṃ janani smarāmi paramaṃ sanmātramekaṃ tava
yatrodeti parābhidhā bhagavatī bhāsāṃ hi tāsāṃ padaṃ
paśyantī tanumadhyamā viharati svairaṃ ca sā vaikharī

ऐन्दव्याकलयावतंसितशिरोविस्तारिनादात्मकंतद्रूपंजननिस्मरामिपरमंसन्मात्रमेकंतवयत्रोदेतिपराभिधाभगवतीभासांहितासांपदंपश्यन्तीतनुमध्यमाविहरतिस्वैरंचसावैखरी
हिन्दी अर्थ

माँ, मैं तुम्हारे उस परम रूप का स्मरण करता हूँ, जो एकमात्र शुद्ध सत्ता है और जिसका स्वरूप फैलता हुआ नाद है, जिसके शीश पर चन्द्रकला आभूषण है। वहीं परा नाम की देवी प्रकट होती है, जो उन सब ज्योतियों का आसन है, और वही पश्यन्ती, सूक्ष्म मध्यमा और वैखरी बनकर स्वच्छन्द विचरती है।

English sense

Mother, I remember that highest form of yours, the one pure being, whose nature is sound spreading out, with the moon's crescent as the ornament on its head. There the goddess called Parā arises, the seat of all those lights, and she moves freely as Paśyantī, as the subtle Madhyamā, and as Vaikharī.

Term of art Parā, Paśyantī, Madhyamā and Vaikharī are the four levels of speech, from the deepest silent stage (Parā) to ordinary spoken sound (Vaikharī).
पदार्थ · word by word
ऐन्दव्या
by the moon'sचन्द्रमा की
कलयावतंसितशिरोविस्तारिनादात्मकं
with the crescent as the ornament on its head, whose nature is sound spreading outचन्द्रकला शीश पर आभूषण, फैलते नाद के स्वरूप वाला
तद्रूपं
that formवह रूप
जननि
motherमाँ
स्मरामि
I rememberमैं स्मरण करता हूँ
परमं
highestपरम
सन्मात्रमेकं
the one pure beingएकमात्र शुद्ध सत्ता
तव
yourतुम्हारा
यत्रोदेति
where she arisesजहाँ प्रकट होती है
पराभिधा
the one called Parāपरा नाम की
भगवती
goddessदेवी
भासां
of lightsज्योतियों का
हि
indeedही
तासां
of thoseउन
पदं
the seatआसन
पश्यन्ती
Paśyantīपश्यन्ती
तनुमध्यमा
the subtle Madhyamāसूक्ष्म मध्यमा
विहरति
movesविचरती है
स्वैरं
freelyस्वच्छन्द
च
andऔर
सा
sheवही
वैखरी
Vaikharīवैखरी

Verse 2

आदिक्षान्तविलासलालसतया तासां तुरीया तु या ।
क्रोडीकृत्य जगत्त्रयं विजयते वेदादिविद्यामयी ।
तां वाचं मयि सम्प्रसादय सुधाकल्लोलकोलाहल ।
क्रीडाकर्णनवर्णनीयकवितासाम्राज्यसिद्धिप्रदाम् ॥ २ ॥

ādikṣāntavilāsalālasatayā tāsāṃ turīyā tu yā
kroḍīkṛtya jagattrayaṃ vijayate vedādividyāmayī
tāṃ vācaṃ mayi samprasādaya sudhākallolakolāhala
krīḍākarṇanavarṇanīyakavitāsāmrājyasiddhipradām

आदिक्षान्तविलासलालसतयातासांतुरीयातुयाक्रोडीकृत्यजगत्त्रयंविजयतेवेदादिविद्यामयीतांवाचंमयिसम्प्रसादयसुधाकल्लोलकोलाहलक्रीडाकर्णनवर्णनीयकवितासाम्राज्यसिद्धिप्रदाम्
हिन्दी अर्थ

जो अ से क्ष तक के सब अक्षरों की लीला के लिए उत्सुक है, वह वाणी के उन स्तरों में चौथी है, और तीनों लोकों को गोद में लेकर, वेद आदि सब विद्याओं से बनी हुई, विजयी होती है। हे अमृत-लहरों के कोलाहल, उस वाणी को मुझ पर प्रसन्न कर, जो सुनने और कहने में आनन्द देने वाली कविता के साम्राज्य की सिद्धि देती है।

English sense

She who is eager for the play of all letters from a to kṣa is the fourth of those stages of speech, and she triumphs, holding the three worlds in her lap, made of the Vedas and all knowledge. Make that Speech kind to me, O roar of waves of nectar, the giver of mastery over an empire of poetry that is a joy to hear and to tell.

पदार्थ · word by word
आदिक्षान्तविलासलालसतया
in eagerness for the play of the letters from a to kṣaअ से क्ष तक के अक्षरों की लीला की उत्सुकता से
तासां
of thoseउनमें
तुरीया
the fourthचौथी
तु
indeedनिश्चय
या
whoजो
क्रोडीकृत्य
taking into her lapगोद में लेकर
जगत्त्रयं
the three worldsतीनों लोकों को
विजयते
triumphsविजयी होती है
वेदादिविद्यामयी
made of the Vedas and all knowledgeवेद आदि विद्याओं से बनी
तां
thatउस
वाचं
Speechवाणी को
मयि
in meमुझ पर
सम्प्रसादय
make kindप्रसन्न कर
सुधाकल्लोलकोलाहल
roar of waves of nectarअमृत-लहरों का कोलाहल
क्रीडाकर्णनवर्णनीयकवितासाम्राज्यसिद्धिप्रदाम्
giver of mastery over an empire of poetry that is a joy to hear and to tellसुनने-कहने में आनन्द देने वाली कविता के साम्राज्य की सिद्धि देने वाली

Verse 3

कल्पादौ कमलासनोऽपि कलया विद्धः कयाचित्किल ।
त्वां ध्यात्वाङ्कुरयाञ्चकार चतुरो वेदांश्च विद्याश्च ताः ।
तन्मातर्ललिते प्रसीद सरलं सारस्वतं देहि मे ।
यस्यामोदमुदीरयन्ति पुलकैरन्तर्गता देवताः ॥ ३ ॥

kalpādau kamalāsano'pi kalayā viddhaḥ kayācitkila
tvāṃ dhyātvāṅkurayāñcakāra caturo vedāṃśca vidyāśca tāḥ
tanmātarlalite prasīda saralaṃ sārasvataṃ dehi me
yasyāmodamudīrayanti pulakairantargatā devatāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 4

मातर्देहभृतामहो धृतिमयी नादैकरेखामयी ।
सा त्वं प्राणमयी हुताशनमयी बिन्दुप्रतिष्ठामयी ।
तेन त्वां भुवनेश्वरीं विजयिनीं ध्यायामि जायां विभो ।
स्त्वत्कारुण्यविकाशिपुण्यमतयः खेलन्तु मे सूक्तयः ॥ ४ ॥

mātardehabhṛtāmaho dhṛtimayī nādaikarekhāmayī
sā tvaṃ prāṇamayī hutāśanamayī bindupratiṣṭhāmayī
tena tvāṃ bhuvaneśvarīṃ vijayinīṃ dhyāyāmi jāyāṃ vibho
stvatkāruṇyavikāśipuṇyamatayaḥ khelantu me sūktayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 5

त्वामश्वत्थदलानुकारमधुरामाधारबद्धोदरां ।
संसेवे भुवनेश्वरीमनुदिनं वाग्देवतामेव ताम् ।
तन्मे शारदकौमुदीपरिचयोदञ्चत्सुधासागर ।
स्वैरोज्जागरवीचिविभ्रमजितो दीव्यन्तु दिव्या गिरः ॥ ५ ॥

tvāmaśvatthadalānukāramadhurāmādhārabaddhodarāṃ
saṃseve bhuvaneśvarīmanudinaṃ vāgdevatāmeva tām
tanme śāradakaumudīparicayodañcatsudhāsāgara
svairojjāgaravīcivibhramajito dīvyantu divyā giraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

लेखप्रस्तुतवेद्यवस्तुसुरभिश्रीपुस्तकोत्तंसितो ।
मातः स्वस्तिकृदस्तु मे तव करो वामोऽभिरामः श्रिया ।
सद्यो विद्रुमकन्दलीसरलतासन्दोहसान्द्राङ्गुलिर्मुद्रां ।
बोधमयीं दधत्तदपरोऽप्यास्तामपास्तभ्रमः ॥ ६ ॥

lekhaprastutavedyavastusurabhiśrīpustakottaṃsito
mātaḥ svastikṛdastu me tava karo vāmo'bhirāmaḥ śriyā
sadyo vidrumakandalīsaralatāsandohasāndrāṅgulirmudrāṃ
bodhamayīṃ dadhattadaparo'pyāstāmapāstabhramaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

मातः पातकजालमूलदलनक्रीडाकठोरा दृशः ।
कारुण्यामृतकोमलास्तव मयि स्फूर्जन्तु सिद्ध्यर्जिताः ।
आभिः स्वाभिमतप्रबन्धलहरीसाकूतकौतूहलाऽ ।
ऽचान्तस्वान्तचतुर्मुखोचितगुणोद्गारां करिष्ये गिरम् ॥ ७ ॥

mātaḥ pātakajālamūladalanakrīḍākaṭhorā dṛśaḥ
kāruṇyāmṛtakomalāstava mayi sphūrjantu siddhyarjitāḥ
ābhiḥ svābhimataprabandhalaharīsākūtakautūhalā'
'cāntasvāntacaturmukhocitaguṇodgārāṃ kariṣye giram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

त्वामाधारचतुर्दलाम्बुजगतां वाग्बीजगर्भे यजे ।
प्रत्यावृत्तिभिरादिभिः कुसुमितां मायालतामुन्नताम् ।
चूडामूलपवित्रपत्रकमलप्रेङ्खोलखेलत्युधा ।
कल्लोलासु कुचक्रचङ्क्रमचमत्कारैकलोकोत्तराम् ॥ ८ ॥

tvāmādhāracaturdalāmbujagatāṃ vāgbījagarbhe yaje
pratyāvṛttibhirādibhiḥ kusumitāṃ māyālatāmunnatām
cūḍāmūlapavitrapatrakamalapreṅkholakhelatyudhā
kallolāsu kucakracaṅkramacamatkāraikalokottarām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

सोऽहं त्वत्करुणाकटाक्षशरणः पञ्चाध्वसञ्चारतः ।
प्रत्याहृत्य मनो वसामि रसनालिङ्गं ममालिङ्गतु ।
श्रीसर्वज्ञविभूषणीकृतकलानिःस्यन्द्रमानामृत ।
स्वच्छन्दस्फटिकाद्रिसान्द्रितपयः शोभावती भारती ॥ ९ ॥

so'haṃ tvatkaruṇākaṭākṣaśaraṇaḥ pañcādhvasañcārataḥ
pratyāhṛtya mano vasāmi rasanāliṅgaṃ mamāliṅgatu
śrīsarvajñavibhūṣaṇīkṛtakalāniḥsyandramānāmṛta
svacchandasphaṭikādrisāndritapayaḥ śobhāvatī bhāratī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

मातर्मातृकया विदर्भितमिदं गर्भीकृतानाहत ।
स्वच्छन्द्रध्वनिपेयमध्वनिरतं चन्द्रार्कनिद्रागिरौ ।
संसेवे विपरीतरीतिरचनोच्चारादकारावधि ।
स्वाधीनामृतसिन्धुबन्धुरमहो मायामयं ते महः ॥ १० ॥

mātarmātṛkayā vidarbhitamidaṃ garbhīkṛtānāhata
svacchandradhvanipeyamadhvanirataṃ candrārkanidrāgirau
saṃseve viparītarītiracanoccārādakārāvadhi
svādhīnāmṛtasindhubandhuramaho māyāmayaṃ te mahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

तस्मान्नन्दनचारुचन्दनतरुच्छायासु पुप्पासव ।
स्वैरास्वादनमोदमानमनसामुद्दामवामभ्रुवाम् ।
वीणासङ्गितरङ्गितस्वरचमत्कारोऽपि सारोज्झितो ।
येन स्यादिह देहि मे तदभितः सञ्चारि सारस्वतम् ॥ ११ ॥

tasmānnandanacārucandanatarucchāyāsu puppāsava
svairāsvādanamodamānamanasāmuddāmavāmabhruvām
vīṇāsaṅgitaraṅgitasvaracamatkāro'pi sārojjhito
yena syādiha dehi me tadabhitaḥ sañcāri sārasvatam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

आधारे हृदये शिखापरिसरे सन्धाय मेधामयीं ।
त्रेधाबीजतनूमनूनकरुणापीयूषकल्लोलिनीम् ।
त्वां मातर्जपतो निरङ्कुशनिजाद्वैतामृतास्वादन ।
प्रज्ञाम्भश्चुलुकैः स्फुरन्तु पुलकैरङ्गानि तुङ्गानि मे ॥ १२ ॥

ādhāre hṛdaye śikhāparisare sandhāya medhāmayīṃ
tredhābījatanūmanūnakaruṇāpīyūṣakallolinīm
tvāṃ mātarjapato niraṅkuśanijādvaitāmṛtāsvādana
prajñāmbhaśculukaiḥ sphurantu pulakairaṅgāni tuṅgāni me

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

वाणीबीजमिदं जपामि परमं तत्कामराजाभिधं ।
मातः सान्तपरं विसर्गसहितौकारोत्तरं तेन मे ।
दीर्घान्दोलितमौलिकीलितमणिप्रारब्धनीराजनैधीरैः ।
पीतरसा निरन्तरमसौ वाग्जृभतामद्भुता ॥ १३ ॥

vāṇībījamidaṃ japāmi paramaṃ tatkāmarājābhidhaṃ
mātaḥ sāntaparaṃ visargasahitaukārottaraṃ tena me
dīrghāndolitamaulikīlitamaṇiprārabdhanīrājanaidhīraiḥ
pītarasā nirantaramasau vāgjṛbhatāmadbhutā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

चूडाचन्द्रकलानिरतरगलत्पीयूषबिन्दुश्रिया ।
सन्देहोचितमक्षसूत्रवलयं या बिभ्रती निर्भरम् ।
अन्तर्मन्त्रमयं स्वमेव जपसि प्रत्यक्षवृत्त्यक्षरं ।
सा त्वं दक्षिणपाणिनाम्ब वितर श्रेयांसि भूयांसि मे ॥ १४ ॥

cūḍācandrakalānirataragalatpīyūṣabinduśriyā
sandehocitamakṣasūtravalayaṃ yā bibhratī nirbharam
antarmantramayaṃ svameva japasi pratyakṣavṛttyakṣaraṃ
sā tvaṃ dakṣiṇapāṇināmba vitara śreyāṃsi bhūyāṃsi me

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

बद्ध्वा स्वस्तिकमासनं सितरुचिच्छेदावदातच्छवि ।
श्रेणिश्रीसुभगं भविष्णुसततव्याजृम्भमाणेऽम्बुजे ।
दीव्यन्तीमधिवामजानु रुचिरन्यस्तेन हस्तेन तां ।
नित्यं पुस्तकधारणप्रणयिनीं सेवे गिरामीश्वरीम् ॥ १५ ॥

baddhvā svastikamāsanaṃ sitarucicchedāvadātacchavi
śreṇiśrīsubhagaṃ bhaviṣṇusatatavyājṛmbhamāṇe'mbuje
dīvyantīmadhivāmajānu ruciranyastena hastena tāṃ
nityaṃ pustakadhāraṇapraṇayinīṃ seve girāmīśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

तन्मे विश्वपथीनपीनविलसन्निःसीमसारस्वत ।
स्रोतोवीचिविचित्रभङ्गिसुभगा विभ्राजतां भारती ।
यामाकर्ण्य विघूर्णमानमनसः प्रेङ्खोलितैमीलिभि ।
र्मीलद्भिर्नयनाञ्चलैः सुमनसो निन्देयुरिन्दोः कलाम् ॥ १६ ॥

tanme viśvapathīnapīnavilasanniḥsīmasārasvata
srotovīcivicitrabhaṅgisubhagā vibhrājatāṃ bhāratī
yāmākarṇya vighūrṇamānamanasaḥ preṅkholitaimīlibhi
rmīladbhirnayanāñcalaiḥ sumanaso nindeyurindoḥ kalām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

आदौ वाग्भवमिन्दुबिन्दुमधुरं झान्ते च कामात्मकं ।
योगान्ते कषयोस्तृतीयमिति ते बीजत्रयं ध्यायताम् ।
सार्धं मातृकया विलोमविषमं सन्धाय बन्धच्छिदा ।
वाचान्तर्गतया महेश्वरि मया मात्राशतं जप्यते ॥ १७ ॥

ādau vāgbhavamindubindumadhuraṃ jhānte ca kāmātmakaṃ
yogānte kaṣayostṛtīyamiti te bījatrayaṃ dhyāyatām
sārdhaṃ mātṛkayā vilomaviṣamaṃ sandhāya bandhacchidā
vācāntargatayā maheśvari mayā mātrāśataṃ japyate

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

तत्सारस्वतसार्वभौमपदवी सद्यो मम द्योततां ।
यत्राज्ञाविहितैर्महाकविशतैः स्फीतां गिरं चुम्बताम् ।
चैत्रोन्मीलितकेलिकोकिलकुहूकारावतारञ्चित ।
श्लाघासञ्चितपञ्चमश्रुतिसमाहारोऽपि भारोपमः ॥ १८ ॥

tatsārasvatasārvabhaumapadavī sadyo mama dyotatāṃ
yatrājñāvihitairmahākaviśataiḥ sphītāṃ giraṃ cumbatām
caitronmīlitakelikokilakuhūkārāvatārañcita
ślāghāsañcitapañcamaśrutisamāhāro'pi bhāropamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

वाग्बीजं भुवनेश्वरीं वद वदेत्युच्चार्य वाग्वादिनि ।
स्वाहावर्णविशीर्णपातकभरां ध्यायामि नित्यां गिरम् ।
वीणापुस्तकमक्षसूत्रवलयं व्याजृम्भमम्भोरुहं ।
बिभ्राणामरुणाशुभिः करतलैराविर्भवद्विभ्रमाम् ॥ १९ ॥

vāgbījaṃ bhuvaneśvarīṃ vada vadetyuccārya vāgvādini
svāhāvarṇaviśīrṇapātakabharāṃ dhyāyāmi nityāṃ giram
vīṇāpustakamakṣasūtravalayaṃ vyājṛmbhamambhoruhaṃ
bibhrāṇāmaruṇāśubhiḥ karatalairāvirbhavadvibhramām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

तं मातः कृपया तरङ्गयतरां विद्याधिपत्यं मयि ।
ज्योत्स्नासौरभचौरकीर्तिकवितासेव्यैकसिंहासनम् ।
कालाज्ञादिशिवावसानभवनप्राग्भारकुक्षिम्भरि ।
प्रज्ञाम्भःपरिपाकपीवरपरानन्दप्रतिष्ठास्पदम् ॥ २० ॥

taṃ mātaḥ kṛpayā taraṅgayatarāṃ vidyādhipatyaṃ mayi
jyotsnāsaurabhacaurakīrtikavitāsevyaikasiṃhāsanam
kālājñādiśivāvasānabhavanaprāgbhārakukṣimbhari
prajñāmbhaḥparipākapīvaraparānandapratiṣṭhāspadam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

लेखाभिस्तुहिनद्युतेरिव कृतं वाग्बीजमुच्चैः स्फुर ।
त्ताराकारकरालबिन्दु परितो मायात्रिधाऽऽवेष्टितम् ।
पूर्णेन्दोरुदरे तदेतदखिलं पीयूषगौराक्षरं ।
स्रोतःसम्भ्रमसम्भृतं स्मरति यो जिह्वाञ्चले निश्चलः ॥ २१ ॥

lekhābhistuhinadyuteriva kṛtaṃ vāgbījamuccaiḥ sphura
ttārākārakarālabindu parito māyātridhā''veṣṭitam
pūrṇendorudare tadetadakhilaṃ pīyūṣagaurākṣaraṃ
srotaḥsambhramasambhṛtaṃ smarati yo jihvāñcale niścalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 22

तस्य त्वत्करुणाकटाक्षकणिकासङ्क्रान्तिमात्रादपि ।
स्वान्ते शान्तिमुपैति दीर्घजडता जाग्रद्विकाराग्रणीः ।
तस्मादाशु जगत्त्रयाद्भुतरसाद्वैतप्रतीतिप्रदं ।
सौरभ्यं परमभ्युदेति व वनाम्भोजे गिरां विभ्रमैः ॥ २२ ॥

tasya tvatkaruṇākaṭākṣakaṇikāsaṅkrāntimātrādapi
svānte śāntimupaiti dīrghajaḍatā jāgradvikārāgraṇīḥ
tasmādāśu jagattrayādbhutarasādvaitapratītipradaṃ
saurabhyaṃ paramabhyudeti va vanāmbhoje girāṃ vibhramaiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 23

आद्यो मौलिरथापरो मुखमिई नेत्रे च कर्णावुऊ ।
नासावंशपुटे ऋॠ तदनुजौ वर्णौ कपोलद्वयम् ।
दन्ताश्चोर्ध्वमधस्तथोष्ठयुगलं सन्ध्यक्षराणि क्रमा ।
ज्जिह्वामूलमुदग्रबिन्दुरपि च ग्रीवा विसर्गी स्वरः ॥ २३ ॥

ādyo maulirathāparo mukhamiī netre ca karṇāvuū
nāsāvaṃśapuṭe ṛṝ tadanujau varṇau kapoladvayam
dantāścordhvamadhastathoṣṭhayugalaṃ sandhyakṣarāṇi kramā
jjihvāmūlamudagrabindurapi ca grīvā visargī svaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 24

कादिर्दक्षिणतो भुजस्तदपरो वर्गश्च वामो भुज ।
ष्ठादिस्तादिरनुक्रमेण चरणौ कुक्षिद्वयं ते पफौ ।
वंशः पृष्ठभवोऽथ नाभिहृदये बादित्रयं धातवो ।
याद्याः सप्त समीरणश्च सपरः क्षः क्रोध इत्यम्बिके ॥ २४ ॥

kādirdakṣiṇato bhujastadaparo vargaśca vāmo bhuja
ṣṭhādistādiranukrameṇa caraṇau kukṣidvayaṃ te paphau
vaṃśaḥ pṛṣṭhabhavo'tha nābhihṛdaye bāditrayaṃ dhātavo
yādyāḥ sapta samīraṇaśca saparaḥ kṣaḥ krodha ityambike

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 25

एवं वर्णमयं वपुस्तव शिवे लोकत्रयव्यापकं ।
योऽहम्भावनया भजत्यवयवेऽप्यारोपितैरक्षरैः ।
मूर्तीभूय दिनावसानकमलाकारैः शिरःशायिभिस्तं ।
विद्याः समुपासते करतलैर्दृष्टिप्रसादोत्सुकाः ॥ २५ ॥

evaṃ varṇamayaṃ vapustava śive lokatrayavyāpakaṃ
yo'hambhāvanayā bhajatyavayave'pyāropitairakṣaraiḥ
mūrtībhūya dināvasānakamalākāraiḥ śiraḥśāyibhistaṃ
vidyāḥ samupāsate karatalairdṛṣṭiprasādotsukāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 26

ये जानन्ति यजन्ति सन्ततमभिध्यायन्ति गायन्ति वा ।
तेषामास्यमुपास्यते मृदुपदन्यासैर्विलासैर्गिराम् ।
किञ्च क्रीडति भूर्भुवःस्वरभितः श्रीचन्दनस्यन्दिनी ।
कीर्तिः कार्तिकरात्रिकैरवसमा सौभाग्यशोभाकरी ॥ २६ ॥

ye jānanti yajanti santatamabhidhyāyanti gāyanti vā
teṣāmāsyamupāsyate mṛdupadanyāsairvilāsairgirām
kiñca krīḍati bhūrbhuvaḥsvarabhitaḥ śrīcandanasyandinī
kīrtiḥ kārtikarātrikairavasamā saubhāgyaśobhākarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 27

मायाबीजविदर्भितं पुनरिदं श्रीकूर्मचक्रोदितं ।
दीपाम्नायविदो जपन्ति खलु ये तेषां नरेन्द्राः सदा ।
सेवन्ते चरणौ किरीटवलभीविश्रान्तरत्नाङ्कुर ।
ज्योत्स्नामेदुरमेदिनीतलरजोमिश्राङ्गरागश्रियः ॥ २७ ॥

māyābījavidarbhitaṃ punaridaṃ śrīkūrmacakroditaṃ
dīpāmnāyavido japanti khalu ye teṣāṃ narendrāḥ sadā
sevante caraṇau kirīṭavalabhīviśrāntaratnāṅkura
jyotsnāmeduramedinītalarajomiśrāṅgarāgaśriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 28

श्रीबीजं सकलाक्षरादिषु पुनः क्रोधाक्षरान्ते भवेदेवं ।
यो भजतेऽम्ब ते तनुमिमां तस्याग्रतो जाग्रती ।
लक्ष्मीः सिन्दुरदानगन्धलहरीलोलान्धपुष्पन्धय ।
श्रेणीबन्धुरशृङ्खलानियमितेवापैति नैव क्वचित् ॥ २८ ॥

śrībījaṃ sakalākṣarādiṣu punaḥ krodhākṣarānte bhavedevaṃ
yo bhajate'mba te tanumimāṃ tasyāgrato jāgratī
lakṣmīḥ sinduradānagandhalaharīlolāndhapuṣpandhaya
śreṇībandhuraśṛṅkhalāniyamitevāpaiti naiva kvacit

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 29

यस्त्वां विद्रुमपल्लवद्रवमयीं लेखामिवालोहिता ।
मात्मानं परितः स्फुरत्त्रिवलयां मायामभिध्यायति ।
तस्मै निन्दितवन्दनेन्दुकदलीकान्तारहारस्रजो ।
निःश्वासभ्रमबाष्पदाहगहना मूर्छन्ति तास्ताः स्त्रियः ॥ २९ ॥

yastvāṃ vidrumapallavadravamayīṃ lekhāmivālohitā
mātmānaṃ paritaḥ sphurattrivalayāṃ māyāmabhidhyāyati
tasmai ninditavandanendukadalīkāntārahārasrajo
niḥśvāsabhramabāṣpadāhagahanā mūrchanti tāstāḥ striyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 30

मातः श्रीभगमालिनीत्यभिधया दिव्यागमोत्तंसितां ।
त्वामानन्दमयीमनुस्मरति यस्तं नाम वामभ्रुवः ।
बाहुस्वस्तिकपीडितैः स्तनतटैर्दैन्याञ्चितैश्चाटुभि ।
र्नीरन्ध्रैः पुलकाङ्कितैर्मुकुलितैर्ध्यायन्ति नेत्राञ्चलैः ॥ ३० ॥

mātaḥ śrībhagamālinītyabhidhayā divyāgamottaṃsitāṃ
tvāmānandamayīmanusmarati yastaṃ nāma vāmabhruvaḥ
bāhusvastikapīḍitaiḥ stanataṭairdainyāñcitaiścāṭubhi
rnīrandhraiḥ pulakāṅkitairmukulitairdhyāyanti netrāñcalaiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 31

यस्त्वां ध्यायति रागसागरतरत्सिन्दूरनौकान्तर ।
स्वैरोज्जागरपद्मरागनलिनीपुष्पासनाध्यासिनीम् ।
बालादित्यसपत्नरत्नरचितप्रत्यङ्गभूषारुचि ।
श्रेणीसम्मिलिताङ्गरागवसनास्तस्य स्मरन्त्यङ्गनाः ॥ ३१ ॥

yastvāṃ dhyāyati rāgasāgarataratsindūranaukāntara
svairojjāgarapadmarāganalinīpuṣpāsanādhyāsinīm
bālādityasapatnaratnaracitapratyaṅgabhūṣāruci
śreṇīsammilitāṅgarāgavasanāstasya smarantyaṅganāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 32

कर्पूरं कुमुदाकरं कमलिनीपत्रं कलाकौशलं ।
कूजत्कोकिलकामिनीकुलकुहूकल्लोलकोलाहलम् ।
शङ्कन्ते प्रलयानलं स्मरमहापस्मारवेगातुराः ।
कम्पन्ते निपतन्ति हन्त न गिरं मुञ्चन्ति शोचन्ति च ॥ ३२ ॥

karpūraṃ kumudākaraṃ kamalinīpatraṃ kalākauśalaṃ
kūjatkokilakāminīkulakuhūkallolakolāhalam
śaṅkante pralayānalaṃ smaramahāpasmāravegāturāḥ
kampante nipatanti hanta na giraṃ muñcanti śocanti ca

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 33

श्रीमृत्युञ्जयनामधेयभगवच्चैतन्यचन्द्रात्मिके ।
ह्रीङ्कारि प्रथमातमांसि दलय त्वं हंससञ्जीविनि ।
जीवं प्राणविजृम्भमाणहृदयग्रन्थिस्थितं मे कुरु ।
त्वां सेवे निजबोधलाभरभसा स्वाहाभुजामीश्वरीम् ॥ ३३ ॥

śrīmṛtyuñjayanāmadheyabhagavaccaitanyacandrātmike
hrīṅkāri prathamātamāṃsi dalaya tvaṃ haṃsasañjīvini
jīvaṃ prāṇavijṛmbhamāṇahṛdayagranthisthitaṃ me kuru
tvāṃ seve nijabodhalābharabhasā svāhābhujāmīśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 34

एवं त्वाममृतेश्वरीमनुदिनं राकानिशाकामुकस्यान्तः ।
सन्ततभासमानवपुषं साक्षाद्यजन्ते तु ये ।
ते मृत्योः कवलीकृतत्रिभुवना भोगस्य मौलौ पदं ।
दत्वा भोगमहोदधौ निरवधि क्रीडन्ति तैस्तैः सुखैः ॥ ३४ ॥

evaṃ tvāmamṛteśvarīmanudinaṃ rākāniśākāmukasyāntaḥ
santatabhāsamānavapuṣaṃ sākṣādyajante tu ye
te mṛtyoḥ kavalīkṛtatribhuvanā bhogasya maulau padaṃ
datvā bhogamahodadhau niravadhi krīḍanti taistaiḥ sukhaiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 35

जाग्रद्वोधसुधामयूखनिचयैराप्लाव्य सर्वा दिशो ।
यस्याः कापि कला कलङ्करहिता षट्चक्रमाक्रामति ।
दैन्यध्वान्तविदारणैकचतुरा वाचं परां तन्वती ।
सा नित्या भुवनेश्वरी विहरतां हंसीव मन्मानसे ॥ ३५ ॥

jāgradvodhasudhāmayūkhanicayairāplāvya sarvā diśo
yasyāḥ kāpi kalā kalaṅkarahitā ṣaṭcakramākrāmati
dainyadhvāntavidāraṇaikacaturā vācaṃ parāṃ tanvatī
sā nityā bhuvaneśvarī viharatāṃ haṃsīva manmānase

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 36

त्वं मातापितरौ त्वमेव सुहृदस्त्व भ्रातरस्त्वं सखा ।
त्वं विद्या त्वमुदारकीर्तिचरितं त्वं भाग्यमत्यद्भुतम् ।
किं भूयः सकलं त्वमीहितमिति ज्ञात्वा कृपाकोमले ।
श्रीविश्वेश्वरि सम्प्रसीद शरणं मातः परं नास्ति मे ॥ ३६ ॥

tvaṃ mātāpitarau tvameva suhṛdastva bhrātarastvaṃ sakhā
tvaṃ vidyā tvamudārakīrticaritaṃ tvaṃ bhāgyamatyadbhutam
kiṃ bhūyaḥ sakalaṃ tvamīhitamiti jñātvā kṛpākomale
śrīviśveśvari samprasīda śaraṇaṃ mātaḥ paraṃ nāsti me

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 37

श्रीसिद्धनाथ इति कोऽपि युगे चतुर्थे ।
प्रादुर्बभूव करुणावरुणालयोऽस्मिन् ।
श्रीशम्भुरित्यभिधया स मयि प्रसन्नं ।
चेतश्चकार सकलागमचक्रवर्ती ॥ ३७ ॥

śrīsiddhanātha iti ko'pi yuge caturthe
prādurbabhūva karuṇāvaruṇālayo'smin
śrīśambhurityabhidhayā sa mayi prasannaṃ
cetaścakāra sakalāgamacakravartī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 38

तस्याज्ञया परिणतान्वयसिद्ध्वविद्या ।
भेदास्पदैः स्तुतिपदैर्वचसां विलासैः ।
तस्मादनेन भुवनेश्वरि वेदगर्भं ।
सद्यः प्रसीद वदने मम सन्निधेहि ॥ ३८ ॥

tasyājñayā pariṇatānvayasiddhvavidyā
bhedāspadaiḥ stutipadairvacasāṃ vilāsaiḥ
tasmādanena bhuvaneśvari vedagarbhaṃ
sadyaḥ prasīda vadane mama sannidhehi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 39

येषां परं न कुलदैवतमम्बिके त्वं ।
तेषां गिरा मम गिरो न भवन्तु मिश्राः ।
तैस्तु क्षणं परिचिते विषयेऽपि वासो ।
मा भूत्कदाचिदिति सन्ततमर्थये त्वाम् ॥ ३९ ॥

yeṣāṃ paraṃ na kuladaivatamambike tvaṃ
teṣāṃ girā mama giro na bhavantu miśrāḥ
taistu kṣaṇaṃ paricite viṣaye'pi vāso
mā bhūtkadāciditi santatamarthaye tvām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 40

श्रीशम्भुनाथ करुणाकर सिद्धनाथ ।
श्रीसिद्धनाथ करुणाकर शम्भुनाथ ।
सर्वापराधमलिनेऽपि मयि प्रसन्नं ।
चेतः कुरुष्व शरणं मम नान्यदस्ति ॥ ४० ॥

śrīśambhunātha karuṇākara siddhanātha
śrīsiddhanātha karuṇākara śambhunātha
sarvāparādhamaline'pi mayi prasannaṃ
cetaḥ kuruṣva śaraṇaṃ mama nānyadasti

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 41

इत्थं प्रतिक्षणमुदश्रुविलोचनस्य ।
पृथ्वीधरस्य पुरतः स्फुटमाविरासीत् ।
दत्वा वरं भगवती हृदयं प्रविष्टा ।
शास्त्रैः स्वयं नवनवैश्च मुखेऽवतीर्णा ॥ ४१ ॥

itthaṃ pratikṣaṇamudaśruvilocanasya
pṛthvīdharasya purataḥ sphuṭamāvirāsīt
datvā varaṃ bhagavatī hṛdayaṃ praviṣṭā
śāstraiḥ svayaṃ navanavaiśca mukhe'vatīrṇā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 42

वाक्सिद्धिमेवमतुलामवलोक्य नाथः ।
श्रीशम्भुरस्य महतीमपि तां प्रतिष्ठाम् ।
स्वस्मिन्पदे त्रिभुवनागमवन्द्यविद्या ।
सिंहासनैकरुचिरे सुचिरं चकार ॥ ४२ ॥

vāksiddhimevamatulāmavalokya nāthaḥ
śrīśambhurasya mahatīmapi tāṃ pratiṣṭhām
svasminpade tribhuvanāgamavandyavidyā
siṃhāsanaikarucire suciraṃ cakāra

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

व्रतविधिः फलश्रुतिश्चThe vow and the fruit of reciting it

Verse 43

भूमौ शय्या वचसि नियमः कामिनीभ्यो निवृत्तिः ।
प्रातर्जातीविटपसमिधा दन्तजिह्वाविशुद्धिः ।
पत्रावल्यां मधुरमशनं ब्रह्मवृक्षस्य पुष्पैः ।
पूजाहोमौ कुसुमवसनालेपनान्युज्ज्वलानि ॥ ४३ ॥

bhūmau śayyā vacasi niyamaḥ kāminībhyo nivṛttiḥ
prātarjātīviṭapasamidhā dantajihvāviśuddhiḥ
patrāvalyāṃ madhuramaśanaṃ brahmavṛkṣasya puṣpaiḥ
pūjāhomau kusumavasanālepanānyujjvalāni

भूमौशय्यावचसिनियमःकामिनीभ्योनिवृत्तिःप्रातर्जातीविटपसमिधादन्तजिह्वाविशुद्धिःपत्रावल्यांमधुरमशनंब्रह्मवृक्षस्यपुष्पैःपूजाहोमौकुसुमवसनालेपनान्युज्ज्वलानि
हिन्दी अर्थ

भूमि पर शय्या, वाणी में संयम, स्त्रियों से दूरी; प्रातः चमेली की टहनी से दाँतों और जिह्वा की शुद्धि; पत्तल पर मधुर भोजन; ब्रह्मवृक्ष के फूलों से पूजा और हवन, फूल, वस्त्र और उज्ज्वल लेपन के साथ।

English sense

A bed on the ground, restraint of speech, keeping away from women; in the morning, cleaning teeth and tongue with a jasmine twig; a sweet meal on a leaf-plate; with flowers of the Brahma tree, worship and fire-offering, with flowers, clothes and bright anointing.

पदार्थ · word by word
भूमौ
on the groundभूमि पर
शय्या
a bedशय्या
वचसि
in speechवाणी में
नियमः
restraintसंयम
कामिनीभ्यो
from womenस्त्रियों से
निवृत्तिः
keeping awayदूरी
प्रातर्जातीविटपसमिधा
in the morning, with a jasmine twigप्रातः चमेली की टहनी से
दन्तजिह्वाविशुद्धिः
cleaning of teeth and tongueदाँतों और जिह्वा की शुद्धि
पत्रावल्यां
on a leaf-plateपत्तल पर
मधुरमशनं
a sweet mealमधुर भोजन
ब्रह्मवृक्षस्य
of the Brahma treeब्रह्मवृक्ष के
पुष्पैः
with flowersफूलों से
पूजाहोमौ
worship and fire-offeringपूजा और हवन
कुसुमवसनालेपनान्युज्ज्वलानि
with flowers, clothes and bright anointingफूल, वस्त्र और उज्ज्वल लेपन के साथ

Verse 44

इत्थं मासत्रयमविकलं यो व्रतस्थः प्रभाते ।
मध्याह्ने वाऽस्तमितसमये कीर्तयेदेकचित्तः ।
तस्योल्लासैः सकलभुवनाश्चर्यभूतैः प्रभूतैर्विद्याः ।
सर्वाः सपदि वदने शम्भुनाथप्रसादात् ॥ ४४ ॥

itthaṃ māsatrayamavikalaṃ yo vratasthaḥ prabhāte
madhyāhne vā'stamitasamaye kīrtayedekacittaḥ
tasyollāsaiḥ sakalabhuvanāścaryabhūtaiḥ prabhūtairvidyāḥ
sarvāḥ sapadi vadane śambhunāthaprasādāt

इत्थंमासत्रयमविकलंयोव्रतस्थःप्रभातेमध्याह्नेवाऽस्तमितसमयेकीर्तयेदेकचित्तःतस्योल्लासैःसकलभुवनाश्चर्यभूतैःप्रभूतैर्विद्याःसर्वाःसपदिवदनेशम्भुनाथप्रसादात्
हिन्दी अर्थ

जो व्रत में स्थित रहकर पूरे तीन मास तक प्रभात, मध्याह्न या सूर्यास्त के समय एकाग्र चित्त से इसका कीर्तन करता है, उसके मुख में शम्भुनाथ की कृपा से सब विद्याएँ तुरन्त प्रकट होती हैं, प्रचुर, सब लोकों को चकित करने वाले चमत्कारों के साथ।

English sense

Whoever, keeping this vow for three whole months, recites it with one mind at dawn, at noon or at sunset: for him, by the grace of Śambhunātha, all the knowledges arise at once in the mouth, abundant, with wonders that astonish all the worlds.

पदार्थ · word by word
इत्थं
thusइस प्रकार
मासत्रयमविकलं
for three whole monthsपूरे तीन मास
यो
whoजो
व्रतस्थः
keeping the vowव्रत में स्थित
प्रभाते
at dawnप्रभात में
मध्याह्ने
at noonमध्याह्न में
वाऽस्तमितसमये
or at sunsetया सूर्यास्त के समय
कीर्तयेदेकचित्तः
with one mind he would reciteएकाग्र चित्त से कीर्तन करे
तस्योल्लासैः
for him, with joysउसके लिए, उल्लास के साथ
सकलभुवनाश्चर्यभूतैः
that astonish all the worldsसब लोकों को चकित करने वाले
प्रभूतैर्विद्याः
abundant, the knowledgesप्रचुर, विद्याएँ
सर्वाः
allसब
सपदि
at onceतुरन्त
वदने
in the mouthमुख में
शम्भुनाथप्रसादात्
by the grace of Śambhunāthaशम्भुनाथ की कृपा से

Verse 45

व्रतेन हीनोऽप्यनवाप्तमन्त्रः श्रद्धाविशुद्धोऽनुदिनं जपेद्यः ।
तस्यापि वर्षादनवद्यसद्यः कवित्वहृद्याः प्रभवन्ति विद्याः ॥ ४५ ॥

vratena hīno'pyanavāptamantraḥ śraddhāviśuddho'nudinaṃ japedyaḥ
tasyāpi varṣādanavadyasadyaḥ kavitvahṛdyāḥ prabhavanti vidyāḥ

व्रतेनहीनोऽप्यनवाप्तमन्त्रःश्रद्धाविशुद्धोऽनुदिनंजपेद्यःतस्यापिवर्षादनवद्यसद्यःकवित्वहृद्याःप्रभवन्तिविद्याः
हिन्दी अर्थ

व्रत से हीन और मन्त्र न पाया हुआ भी, जो श्रद्धा से शुद्ध होकर प्रतिदिन जप करता है, उसके लिए भी एक वर्ष बाद निर्दोष, कविता से मनोहर विद्याएँ तुरन्त उत्पन्न होती हैं।

English sense

Even one who lacks the vow and has not received the mantra, but is pure in faith and recites it day by day: for him too, after a year, flawless knowledges, lovely with poetry, arise at once.

पदार्थ · word by word
व्रतेन
without the vowव्रत के बिना
हीनोऽप्यनवाप्तमन्त्रः
though lacking it, without having received the mantraहीन होकर भी, मन्त्र न पाया
श्रद्धाविशुद्धोऽनुदिनं
pure in faith, day by dayश्रद्धा से शुद्ध, प्रतिदिन
जपेद्यः
who would reciteजो जप करे
तस्यापि
for him tooउसके लिए भी
वर्षादनवद्यसद्यः
after a year, flawless, at onceएक वर्ष बाद, निर्दोष, तुरन्त
कवित्वहृद्याः
lovely with poetryकविता से मनोहर
प्रभवन्ति
ariseउत्पन्न होती हैं
विद्याः
knowledgesविद्याएँ

Verse 46

कोऽप्यचिन्त्यप्रभावोऽस्य स्तोत्रस्य प्रत्ययावहः ।
श्रीशम्भोराज्ञया सर्वाः सिद्धयोऽस्मिन्प्रतिष्ठिताः ॥ ४६ ॥

ko'pyacintyaprabhāvo'sya stotrasya pratyayāvahaḥ
śrīśambhorājñayā sarvāḥ siddhayo'sminpratiṣṭhitāḥ

कोऽप्यचिन्त्यप्रभावोऽस्यस्तोत्रस्यप्रत्ययावहःश्रीशम्भोराज्ञयासर्वाःसिद्धयोऽस्मिन्प्रतिष्ठिताः
हिन्दी अर्थ

इस स्तोत्र का कोई अचिन्त्य प्रभाव विश्वास दिलाने वाला है। श्रीशम्भु की आज्ञा से सब सिद्धियाँ इसमें प्रतिष्ठित हैं।

English sense

Some inconceivable power of this hymn brings certainty. By the command of Śrī Śambhu all the powers are established in it.

पदार्थ · word by word
कोऽप्यचिन्त्यप्रभावोऽस्य
some inconceivable power of thisइसका कोई अचिन्त्य प्रभाव
स्तोत्रस्य
of the hymnस्तोत्र का
प्रत्ययावहः
bringing certaintyविश्वास दिलाने वाला
श्रीशम्भोराज्ञया
by the command of Śrī Śambhuश्रीशम्भु की आज्ञा से
सर्वाः
allसब
सिद्धयोऽस्मिन्प्रतिष्ठिताः
all the powers are established in itसब सिद्धियाँ इसमें प्रतिष्ठित हैं
इति श्री सकलागमाचार्यचक्रवर्तिश्रीपृथ्वीधराचार्य विरचितं वेदगर्भं श्रीभुवनेश्वरीस्तोत्रं अथवा श्रीभुवनेश्वरीमहास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Terms on this page

Mahavidyas महाविद्या One of ten tantric wisdom-goddess forms of the Devi; Kalika is traditionally counted foremost among them.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Bhuvaneshwari भुवनेश्वरी One of the ten Mahavidyas, meditated upon using the Dhyana mantra from Chapter 11 of the Durga Saptashati, together with the Devi Pranava — permissible without formal initiation.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras