Śrī Vidyā pūjā-stotra · traditional

त्रिपुरसुन्दरीषोडशोपचारपूजा

Tripurasundari Shodashopachara Puja — Sixteen verses of mental worship of the Goddess

A mental pūjā of Tripurasundari: each verse gives one service of the sixteen that are offered to a guest of honour, in order. The worshipper imagines a house of jewels, offers a seat, water for the feet and for the hands, a sip of water, a bath, cloth, ornaments, sandal paste, flowers, incense, a row of lamps, food and betel, then a handful of mantra-flowers, and ends with a salutation. It belongs to the Shri Vidya tradition.

Verse 1

कल्पलतादिसुरद्रुमवाटीकल्पितरत्नगृहाधिनिवासाम् ।
कल्पशतार्जितपुण्यविशेषाच्चेतसि भावनयाहमुपासे ॥ १ ॥

kalpalatādisuradrumavāṭīkalpitaratnagṛhādhinivāsām
kalpaśatārjitapuṇyaviśeṣāccetasi bhāvanayāhamupāse

कल्पलतादिसुरद्रुमवाटीकल्पितरत्नगृहाधिनिवासाम्कल्पशतार्जितपुण्यविशेषाच्चेतसिभावनयाहमुपासे
हिन्दी अर्थ

मन में भावना करके मैं उनकी उपासना करता हूँ, जो कल्पलता और देववृक्षों की वाटिका में बने रत्नों के घर में रहती हैं। यह घर सैकड़ों कल्पों में कमाए मेरे विशेष पुण्य से रचा गया है।

English sense

In my mind, by imagining it, I worship her who lives in a house of jewels, built in a grove of wish-creepers and trees of the gods, a house made by the special merit I have earned over hundreds of ages.

पदार्थ · word by word
कल्पलतादिसुरद्रुमवाटीकल्पितरत्नगृहाधिनिवासाम्
dwelling in a house of jewels made in a grove of wish-creepers and trees of the godsकल्पलता और देववृक्षों की वाटिका में बने रत्नों के घर में रहने वाली
कल्पशतार्जितपुण्यविशेषाच्चेतसि
in the mind, from the special merit earned over hundreds of agesमन में, सैकड़ों कल्पों में कमाए विशेष पुण्य से
भावनयाहमुपासे
I worship, by imagining herमैं भावना करके उपासना करता हूँ

Verse 2

एणधराश्मकृतोन्नतधिष्ण्यं हेमविनिर्मितपादमनोज्ञम् ।
शोणशिलाफलकं च विशालं देवि सुखासनमद्य ददामि ॥ २ ॥

eṇadharāśmakṛtonnatadhiṣṇyaṃ hemavinirmitapādamanojñam
śoṇaśilāphalakaṃ ca viśālaṃ devi sukhāsanamadya dadāmi

एणधराश्मकृतोन्नतधिष्ण्यंहेमविनिर्मितपादमनोज्ञम्शोणशिलाफलकंचविशालंदेविसुखासनमद्यददामि
हिन्दी अर्थ

हे देवी, आज मैं आपको सुखद आसन देता हूँ: चन्द्रकान्त मणि का बना ऊँचा आसन, जिसके पाँव सोने के सुन्दर हैं, और लाल पत्थर की विशाल पटिया।

English sense

O Devī, today I give you a comfortable seat: a high seat made of moonstone, with lovely golden feet, a wide slab of red stone.

पदार्थ · word by word
एणधराश्मकृतोन्नतधिष्ण्यं
a high seat made of moonstoneचन्द्रकान्त मणि से बना ऊँचा आसन
हेमविनिर्मितपादमनोज्ञम्
lovely, with feet made of goldसोने के बने पाँवों वाला सुन्दर
शोणशिलाफलकं
a slab of red stoneलाल पत्थर की पटिया
च
andऔर
विशालं
wideविशाल
देवि
Devīदेवी
सुखासनमद्य
a comfortable seat, todayसुखद आसन, आज
ददामि
I giveदेता हूँ

Verse 3

ईशमनोहररूपविलासे शीतलचन्दनकुङ्कुममिश्रम् ।
हृद्यसुवर्णघटे परिपूर्णं पाद्यमिदं त्रिपुरेशि गृहाण ॥ ३ ॥

īśamanohararūpavilāse śītalacandanakuṅkumamiśram
hṛdyasuvarṇaghaṭe paripūrṇaṃ pādyamidaṃ tripureśi gṛhāṇa

ईशमनोहररूपविलासेशीतलचन्दनकुङ्कुममिश्रम्हृद्यसुवर्णघटेपरिपूर्णंपाद्यमिदंत्रिपुरेशिगृहाण
हिन्दी अर्थ

हे त्रिपुरेशी, आपकी लीला ईश का मन हरने वाली सुन्दरता है। आप चरण धोने का यह जल लें: ठण्डा, चन्दन और केसर मिला हुआ, सोने के सुन्दर घड़े में भरा हुआ।

English sense

O Tripureśī, whose play is a beauty that charms the mind of Īśa, take this water for your feet: cool, mixed with sandal and saffron, filling a lovely golden jar.

पदार्थ · word by word
ईशमनोहररूपविलासे
you whose play is a beauty that charms Īśa's mindईश का मन हरने वाली सुन्दरता की लीला वाली
शीतलचन्दनकुङ्कुममिश्रम्
cool, mixed with sandal and saffronठण्डा, चन्दन और केसर मिला
हृद्यसुवर्णघटे
in a lovely golden jarसोने के सुन्दर घड़े में
परिपूर्णं
filled fullभरा हुआ
पाद्यमिदं
this water for the feetचरणों का यह जल
त्रिपुरेशि
Tripureśīत्रिपुरेशी
गृहाण
takeलीजिए

Verse 4

लब्धभवत्करुणोऽहमिदानीं रत्नसुमाक्षतयुक्तमनर्धम् ।
रुक्मविनिर्मितपात्रविशेषेष्वर्घ्यमिदं त्रिपुरेशि ददामि ॥ ४ ॥

labdhabhavatkaruṇo'hamidānīṃ ratnasumākṣatayuktamanardham
rukmavinirmitapātraviśeṣeṣvarghyamidaṃ tripureśi dadāmi

लब्धभवत्करुणोऽहमिदानींरत्नसुमाक्षतयुक्तमनर्धम्रुक्मविनिर्मितपात्रविशेषेष्वर्घ्यमिदंत्रिपुरेशिददामि
हिन्दी अर्थ

अब आपकी कृपा पाकर, हे त्रिपुरेशी, मैं आपको हाथों के लिए यह अमूल्य अर्घ्य देता हूँ, जिसमें रत्न, फूल और अक्षत हैं, और जो सोने के विशेष पात्रों में है।

English sense

Now that I have gained your mercy, I give you, Tripureśī, this priceless offering of water for the hands, with jewels, flowers and whole grains, in special vessels made of gold.

पदार्थ · word by word
लब्धभवत्करुणोऽहमिदानीं
I who have now gained your mercyअब आपकी कृपा पाया हुआ मैं
रत्नसुमाक्षतयुक्तमनर्धम्
priceless, with jewels, flowers and whole grainsअमूल्य, रत्न, फूल और अक्षत सहित
रुक्मविनिर्मितपात्रविशेषेष्वर्घ्यमिदं
this offering of water, in special vessels made of goldयह अर्घ्य, सोने के बने विशेष पात्रों में
त्रिपुरेशि
Tripureśīत्रिपुरेशी
ददामि
I giveदेता हूँ

Verse 5

ह्रीमिति मन्त्रजपेन सुगम्ये हेमलतोज्ज्वलदिव्यशरीरे ।
योगिमनःसमशीतजलेन ह्याचमनं त्रिपुरेऽद्य विधेहि ॥ ५ ॥

hrīmiti mantrajapena sugamye hemalatojjvaladivyaśarīre
yogimanaḥsamaśītajalena hyācamanaṃ tripure'dya vidhehi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

हस्तलसत्कटकादिसुभूषा आदरतोऽम्ब वरोप्य निधाय ।
चन्दनवासितमन्त्रिततोयैः स्नानमयि त्रिपुरेशि विधेहि ॥ ६ ॥

hastalasatkaṭakādisubhūṣā ādarato'mba varopya nidhāya
candanavāsitamantritatoyaiḥ snānamayi tripureśi vidhehi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

सञ्चितमम्ब मया ह्यतिमूल्यं कुङ्कुमशोणमतीव मृदुत्वम् ।
शङ्करतुङ्गतराङ्कनिवासे वस्त्रयुगं त्रिपुरे परिधेहि ॥ ७ ॥

sañcitamamba mayā hyatimūlyaṃ kuṅkumaśoṇamatīva mṛdutvam
śaṅkaratuṅgatarāṅkanivāse vastrayugaṃ tripure paridhehi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

कन्दलदंशुकिरीटमनर्घं कङ्कणकुण्डलनूपुरहारम् ।
अङ्गदमङ्गुलिभूषणमम्ब स्वीकुरु देवि पुराधिनिवासे ॥ ८ ॥

kandaladaṃśukirīṭamanarghaṃ kaṅkaṇakuṇḍalanūpurahāram
aṅgadamaṅgulibhūṣaṇamamba svīkuru devi purādhinivāse

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

हस्तलसच्चतुरायुधजाले शस्ततरं मृगनाभिसमेतम् ।
सद्धनसारसुकुङ्कुममिश्रं चन्दनपङ्कमिदं च गृहाण ॥ ९ ॥

hastalasaccaturāyudhajāle śastataraṃ mṛganābhisametam
saddhanasārasukuṅkumamiśraṃ candanapaṅkamidaṃ ca gṛhāṇa

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

लब्धविकासकदम्वकजातीचम्पकपङ्कजकेतकयुक्तैः ।
पुष्पचयैर्मनसावचितैस्त्वामम्ब पुरेशि भवानि भजामि ॥ १० ॥

labdhavikāsakadamvakajātīcampakapaṅkajaketakayuktaiḥ
puṣpacayairmanasāvacitaistvāmamba pureśi bhavāni bhajāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

ह्रीम्पदशोभिमहामनुरूपे धूरसिमन्त्रवरेण मनोज्ञम् ।
अष्टसुगन्धरजःकृतमाद्ये धूपमिमं त्रिपुरेशि ददामि ॥ ११ ॥

hrīmpadaśobhimahāmanurūpe dhūrasimantravareṇa manojñam
aṣṭasugandharajaḥkṛtamādye dhūpamimaṃ tripureśi dadāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

सन्तमसापहमुज्ज्व्लपात्रे गव्यघृतैः परिवर्धितदेहम् ।
चम्पककुड्मलवृन्दसमानं दीपगणं त्रिपुरेऽद्य गृहाण ॥ १२ ॥

santamasāpahamujjvlapātre gavyaghṛtaiḥ parivardhitadeham
campakakuḍmalavṛndasamānaṃ dīpagaṇaṃ tripure'dya gṛhāṇa

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

कल्पितमद्य धियाऽमृतकल्पं दुग्धसितायुतमन्नविशेषम् ।
माषविनिर्मिलपूपसहस्रं स्वीकुरु देवि निवेदनमाद्ये ॥ १३ ॥

kalpitamadya dhiyā'mṛtakalpaṃ dugdhasitāyutamannaviśeṣam
māṣavinirmilapūpasahasraṃ svīkuru devi nivedanamādye

कल्पितमद्यधियाऽमृतकल्पंदुग्धसितायुतमन्नविशेषम्माषविनिर्मिलपूपसहस्रंस्वीकुरुदेविनिवेदनमाद्ये
हिन्दी अर्थ

आज मैंने मन में अमृत जैसा विशेष भोजन तैयार किया है: दूध और चीनी का, और उड़द के बने हज़ार पूओं सहित। हे देवी, हे आद्या, यह नैवेद्य स्वीकार कीजिए।

English sense

Today I have prepared in my mind a special food like nectar, of milk and sugar, with a thousand cakes made of black gram. O Devī, O primal one, accept this offering of food.

पदार्थ · word by word
कल्पितमद्य
prepared, todayतैयार किया, आज
धियाऽमृतकल्पं
in the mind, like nectarमन में, अमृत जैसा
दुग्धसितायुतमन्नविशेषम्
special food of milk and sugarदूध और चीनी का विशेष भोजन
माषविनिर्मिलपूपसहस्रं
with a thousand cakes made of black gramउड़द के बने हज़ार पूओं सहित
स्वीकुरु
acceptस्वीकार कीजिए
देवि
Devīदेवी
निवेदनमाद्ये
this offering of food, O primal oneयह नैवेद्य, हे आद्या

Verse 14

लङ्घितकेतकवर्णविशेषैः शोधितकोमलनागदलैश्च ।
मौक्तिकचूर्णयुतैः क्रमुकाद्यैः पूर्णतराम्ब पुरस्तव पात्री ॥ १४ ॥

laṅghitaketakavarṇaviśeṣaiḥ śodhitakomalanāgadalaiśca
mauktikacūrṇayutaiḥ kramukādyaiḥ pūrṇatarāmba purastava pātrī

लङ्घितकेतकवर्णविशेषैःशोधितकोमलनागदलैश्चमौक्तिकचूर्णयुतैःक्रमुकाद्यैःपूर्णतराम्बपुरस्तवपात्री
हिन्दी अर्थ

माँ, आपके सामने पान की थाली भरी है: साफ़ किए कोमल पान के पत्ते, जो केतकी के रंग से भी बढ़कर हैं, मोती का चूर्ण, सुपारी आदि के साथ।

English sense

Mother, before you is the tray full of cleaned, tender betel leaves, finer in colour than the ketaka flower, with pearl powder, areca nut and more.

पदार्थ · word by word
लङ्घितकेतकवर्णविशेषैः
surpassing the special colour of the ketakaकेतकी के विशेष रंग से बढ़कर
शोधितकोमलनागदलैश्च
and with cleaned tender betel leavesऔर साफ़ किए कोमल पान के पत्तों सहित
मौक्तिकचूर्णयुतैः
with pearl powderमोती के चूर्ण सहित
क्रमुकाद्यैः
areca nut and the likeसुपारी आदि सहित
पूर्णतराम्ब
very full, motherबहुत भरी, माँ
पुरस्तव
before youआपके सामने
पात्री
trayथाली

Verse 15

ह्रींत्रयपूरितमन्त्रविशेषं पञ्चदशीमपि षोडशरूपम् ।
सञ्चितपापहरं च जपित्वा मन्त्रसुमाञ्जलिमम्ब ददामि ॥ १५ ॥

hrīṃtrayapūritamantraviśeṣaṃ pañcadaśīmapi ṣoḍaśarūpam
sañcitapāpaharaṃ ca japitvā mantrasumāñjalimamba dadāmi

ह्रींत्रयपूरितमन्त्रविशेषंपञ्चदशीमपिषोडशरूपम्सञ्चितपापहरंचजपित्वामन्त्रसुमाञ्जलिमम्बददामि
हिन्दी अर्थ

माँ, तीन ‘ह्रीं’ से भरे विशेष मन्त्र को, उसके पन्द्रह अक्षर और सोलह रूप में, जपकर, जो जमा पापों को हरता है, मैं आपको मन्त्र-पुष्पों की अंजलि देता हूँ।

English sense

Mother, having repeated the special mantra filled with three hrīṃ, in its fifteen-letter and sixteen-form, which takes away stored sins, I give you a handful of mantra-flowers.

पदार्थ · word by word
ह्रींत्रयपूरितमन्त्रविशेषं
the special mantra filled with three hrīṃतीन ह्रीं से भरा विशेष मन्त्र
पञ्चदशीमपि
the fifteen-letterपन्द्रह अक्षर वाला
षोडशरूपम्
also, in its sixteen-formसोलह रूप में भी
सञ्चितपापहरं
that takes away stored sinsजमा पापों को हरने वाला
च
andऔर
जपित्वा
having repeatedजपकर
मन्त्रसुमाञ्जलिमम्ब
a handful of mantra-flowers, motherमन्त्र-पुष्पों की अंजलि, माँ
ददामि
I giveदेता हूँ

Verse 16

श्रीपदपूर्णमहामनुरूपे श्रीशिवकाममहेश्वरजाये ।
श्रीगुहवन्दितपादपयोजे श्रीललितापरमेशि नमस्ते ॥ १६ ॥

śrīpadapūrṇamahāmanurūpe śrīśivakāmamaheśvarajāye
śrīguhavanditapādapayoje śrīlalitāparameśi namaste

श्रीपदपूर्णमहामनुरूपेश्रीशिवकाममहेश्वरजायेश्रीगुहवन्दितपादपयोजेश्रीललितापरमेशिनमस्ते
हिन्दी अर्थ

आपको नमस्कार, जिनका रूप ‘श्री’ पद से भरा महामन्त्र है, जो श्री शिव कामेश्वर महेश्वर की पत्नी हैं, जिनके चरण-कमलों में श्रीगुह प्रणाम करते हैं, श्री ललिता, परमेश्वरी।

English sense

Salutation to you, whose form is the great mantra full of the word śrī, wife of Śrī Śiva, Kāmeśvara, the great lord, whose lotus feet Śrī Guha bows to, Śrī Lalitā, supreme mistress.

पदार्थ · word by word
श्रीपदपूर्णमहामनुरूपे
whose form is the great mantra full of the word śrī‘श्री’ पद से भरे महामन्त्र रूप वाली
श्रीशिवकाममहेश्वरजाये
wife of Śrī Śiva, Kāmeśvara, the great lordश्री शिव कामेश्वर महेश्वर की पत्नी
श्रीगुहवन्दितपादपयोजे
whose lotus feet Śrī Guha bows toजिनके चरण-कमलों को श्रीगुह प्रणाम करते हैं
श्रीललितापरमेशि
Śrī Lalitā, supreme mistressश्री ललिता, परमेश्वरी
नमस्ते
salutation to youआपको नमस्कार
इति श्रीत्रिपुरसुन्दरीषोडशोपचारपूजा सम्पूर्णा ॥

Terms on this page

Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras