Traditional · Śrī Vidyā

त्रिपुरसुन्दरीप्रातःस्मरणम्

Tripurasundari Pratah Smaranam — Sixteen verses to remember Lalitā at dawn

A morning remembrance of Tripurasundari as Lalitā. Each verse paints one picture of her and ends with the same promise, "at dawn I remember her in my mind". The pictures run from her face and ornaments to the couch she sits on, her defeat of the demon Bhaṇḍa, and her home in the Śrī Cakra.

Verse 1

कस्तूरिकाकृतमनोज्ञललामभास्व
दर्धेन्दुमुग्धनिटिलाञ्चलनीलकेशीम् ।
प्रालम्बमाननवमौक्तिकहारभूषां
प्रातः स्मरामि ललितां कमलायताक्षीम् ॥ १ ॥

kastūrikākṛtamanojñalalāmabhāsva
dardhendumugdhaniṭilāñcalanīlakeśīm
prālambamānanavamauktikahārabhūṣāṃ
prātaḥ smarāmi lalitāṃ kamalāyatākṣīm

कस्तूरिकाकृतमनोज्ञललामभास्वदर्धेन्दुमुग्धनिटिलाञ्चलनीलकेशीम्प्रालम्बमाननवमौक्तिकहारभूषांप्रातःस्मरामिललितांकमलायताक्षीम्
हिन्दी अर्थ

जिनके काले केश कस्तूरी के तिलक और चमकते अर्धचन्द्र से सजे सुन्दर मस्तक को घेरे हैं, जो नए मोतियों के लम्बे लटकते हार से सजी हैं, जिनकी आँखें कमल जैसी बड़ी हैं: उन ललिता का मैं प्रातःकाल स्मरण करता हूँ।

English sense

She whose dark hair frames a lovely forehead marked with musk and a shining half-moon, who is adorned with a long hanging necklace of fresh pearls, whose eyes are wide as lotuses: at dawn I remember Lalitā.

पदार्थ · word by word
कस्तूरिकाकृतमनोज्ञललामभास्वदर्धेन्दुमुग्धनिटिलाञ्चलनीलकेशीम्
whose dark hair frames a lovely forehead marked with musk and a shining half-moonजिनके काले केश कस्तूरी के तिलक और चमकते अर्धचन्द्र से सजे सुन्दर मस्तक को घेरे हैं
प्रालम्बमाननवमौक्तिकहारभूषां
adorned with a long hanging necklace of fresh pearlsनए मोतियों के लम्बे लटकते हार से सजी
प्रातः
at dawnप्रातःकाल
स्मरामि
I rememberमैं स्मरण करता हूँ
ललितां
Lalitāललिता का
कमलायताक्षीम्
wide-eyed as lotusesकमल जैसी बड़ी आँखों वाली ;

Verse 2

एणाङ्कचूडसमुपार्जितपुण्यराशि
मुत्तप्तहेमतनुकान्तिझरीपरीताम् ।
एकाग्रचित्तमुनिमानसराजहंसीं
प्रातः स्मरामि ललितापरमेश्वरीं ताम् ॥ २ ॥

eṇāṅkacūḍasamupārjitapuṇyarāśi
muttaptahematanukāntijharīparītām
ekāgracittamunimānasarājahaṃsīṃ
prātaḥ smarāmi lalitāparameśvarīṃ tām

एणाङ्कचूडसमुपार्जितपुण्यराशिमुत्तप्तहेमतनुकान्तिझरीपरीताम्एकाग्रचित्तमुनिमानसराजहंसींप्रातःस्मरामिललितापरमेश्वरींताम्
हिन्दी अर्थ

जिनके मुकुट में चन्द्रमा है और जिनके पुण्य का भण्डार जुटा है, जो तपे सोने जैसे शरीर की कान्ति की धारा में लिपटी हैं, एकाग्र मन वाले मुनियों के मन की राजहंसी: उन ललिता परमेश्वरी का मैं प्रातःकाल स्मरण करता हूँ।

English sense

She whose crest is the moon and whose store of merit is gathered, wrapped in a stream of glow from her body like melted gold, the royal swan in the minds of single-minded sages: at dawn I remember her, Lalitā, the supreme lady.

पदार्थ · word by word
एणाङ्कचूडसमुपार्जितपुण्यराशिमुत्तप्तहेमतनुकान्तिझरीपरीताम्
moon-crested, whose store of merit is gathered, wrapped in a stream of glow from her body like melted goldचन्द्र-मुकुटधारी, जिनके पुण्य का भण्डार जुटा है, तपे सोने जैसे शरीर की कान्ति की धारा में लिपटी
एकाग्रचित्तमुनिमानसराजहंसीं
royal swan in the minds of single-minded sagesएकाग्र मन वाले मुनियों के मन की राजहंसी
प्रातः
at dawnप्रातःकाल
स्मरामि
I rememberमैं स्मरण करता हूँ
ललितापरमेश्वरीं
Lalitā, the supreme ladyललिता परमेश्वरी का
ताम्
herउन ;

Verse 3

ईषद्विकासिनयनान्तनिरीक्षणेन
साम्राज्यदानचतुरां चतुराननेड्याम् ।
ईशाङ्कवासरसिकां रससिद्धिदात्रीं
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ ३ ॥

īṣadvikāsinayanāntanirīkṣaṇena
sāmrājyadānacaturāṃ caturānaneḍyām
īśāṅkavāsarasikāṃ rasasiddhidātrīṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

ईषद्विकासिनयनान्तनिरीक्षणेनसाम्राज्यदानचतुरांचतुराननेड्याम्ईशाङ्कवासरसिकांरससिद्धिदात्रींप्रातःस्मरामिमनसाललिताधिनाथाम्
हिन्दी अर्थ

जो आधे खुले नेत्रों के कोनों की दृष्टि से साम्राज्य देने में कुशल हैं, चतुर्मुख ब्रह्मा से स्तुत, ईश की गोद में बैठने की शौकीन, पूर्ण आनन्द की सिद्धि देने वाली: उन ललिता परम-स्वामिनी का मैं प्रातःकाल मन में स्मरण करता हूँ।

English sense

She who by a glance from the corners of her half-opened eyes is skilled at giving sovereignty, praised by the four-faced Brahmā, who loves to sit on Īśa's lap, giver of perfected bliss: at dawn I remember in my mind Lalitā, the supreme mistress.

पदार्थ · word by word
ईषद्विकासिनयनान्तनिरीक्षणेन
by a glance from the corners of her half-opened eyesआधे खुले नेत्रों के कोनों की दृष्टि से
साम्राज्यदानचतुरां
skilled in giving sovereigntyसाम्राज्य देने में कुशल
चतुराननेड्याम्
praised by the four-faced oneचतुर्मुख से स्तुत
ईशाङ्कवासरसिकां
who loves to sit on Īśa's lapईश की गोद में बैठने की शौकीन
रससिद्धिदात्रीं
giver of perfected blissपूर्ण आनन्द की सिद्धि देने वाली
प्रातः
at dawnप्रातःकाल
स्मरामि
I rememberमैं स्मरण करता हूँ
मनसा
in my mindमन में
ललिताधिनाथाम्
Lalitā, the supreme mistressललिता, परम स्वामिनी का

Verse 4

लक्ष्मीशपद्मभवनादिपदैश्चतुर्भिः
संशोभिते च फलकेन सदाशिवेन ।
मञ्चे वितानसहिते ससुखं निषण्णां
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ ४ ॥

lakṣmīśapadmabhavanādipadaiścaturbhiḥ
saṃśobhite ca phalakena sadāśivena
mañce vitānasahite sasukhaṃ niṣaṇṇāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

लक्ष्मीशपद्मभवनादिपदैश्चतुर्भिःसंशोभितेचफलकेनसदाशिवेनमञ्चेवितानसहितेससुखंनिषण्णांप्रातःस्मरामिमनसाललिताधिनाथाम्
हिन्दी अर्थ

जो चँदोवे वाले मंच पर आराम से बैठी हैं, जो लक्ष्मीश और पद्मभव आदि चार पायों और सदाशिव रूपी तख्ते से सजा है: उन ललिता परम-स्वामिनी का मैं प्रातःकाल मन में स्मरण करता हूँ।

English sense

She seated at ease on a canopied couch, adorned with four legs that begin with Lakṣmīśa and Padmabhava and a plank that is Sadāśiva: at dawn I remember in my mind Lalitā, the supreme mistress.

पदार्थ · word by word
लक्ष्मीशपद्मभवनादिपदैश्चतुर्भिः
by the four legs beginning with Lakṣmīśa and Padmabhavaलक्ष्मीश और पद्मभव आदि चार पायों से
संशोभिते
adornedसजे हुए
च
andऔर
फलकेन
by the plankतख्ते से
सदाशिवेन
Sadāśivaसदाशिव रूपी
मञ्चे
on the couchमंच पर
वितानसहिते
with a canopyचँदोवे वाले
ससुखं
at easeआराम से
निषण्णां
seatedबैठी हुई
प्रातः
at dawnप्रातःकाल
स्मरामि
I rememberमैं स्मरण करता हूँ
मनसा
in my mindमन में
ललिताधिनाथाम्
Lalitā, the supreme mistressललिता, परम स्वामिनी का

Verse 5

ह्रींकारमन्त्रजपतर्पणहोमतुष्टां
ह्रींकारमन्त्रजलजातसुराजहंसीम् ।
ह्रींकारहेमनवपञ्जरसारिकां तां
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ ५ ॥

hrīṃkāramantrajapatarpaṇahomatuṣṭāṃ
hrīṃkāramantrajalajātasurājahaṃsīm
hrīṃkārahemanavapañjarasārikāṃ tāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

हल्लीसलास्यमृदुगीतिरसं पिबन्ती
माकूणिताक्षमनवद्यगुणाम्बुराशिम् ।
सुप्तोत्थितां श्रुतिमनोहरकीरवाग्भिः
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ ६ ॥

hallīsalāsyamṛdugītirasaṃ pibantī
mākūṇitākṣamanavadyaguṇāmburāśim
suptotthitāṃ śrutimanoharakīravāgbhiḥ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

सच्चिन्मयीं सकललोकहितैषिणी च
सम्पत्करीहयमुखीमुखदेवतेड्याम् ।
सर्वानवद्यसुकुमारशरीररम्यां
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ ७ ॥

saccinmayīṃ sakalalokahitaiṣiṇī ca
sampatkarīhayamukhīmukhadevateḍyām
sarvānavadyasukumāraśarīraramyāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

कन्याभिरर्धशशिमुग्धकिरीटभास्व
च्चूडाभिरङ्कगतहृद्यविपञ्चिकाभिः ।
संस्तूयमानचरितां सरसीरुहाक्षीं
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ ८ ॥

kanyābhirardhaśaśimugdhakirīṭabhāsva
ccūḍābhiraṅkagatahṛdyavipañcikābhiḥ
saṃstūyamānacaritāṃ sarasīruhākṣīṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

हत्वाऽसुरेन्द्रमतिमात्रबलावलिप्त
भण्डासुरं समरचण्डमघोरसैन्यम् ।
संरक्षितार्तजनतां तपनेन्दुनेत्रां
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ ९ ॥

hatvā'surendramatimātrabalāvalipta
bhaṇḍāsuraṃ samaracaṇḍamaghorasainyam
saṃrakṣitārtajanatāṃ tapanendunetrāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

लज्जावनम्ररमणीयमुखेन्दुबिम्बां
लाक्षारुणाङ्घ्रिसरसीरुहशोभमानाम् ।
रोलम्बजालसमनीलसुकुन्तलाड्यां
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ १० ॥

lajjāvanamraramaṇīyamukhendubimbāṃ
lākṣāruṇāṅghrisarasīruhaśobhamānām
rolambajālasamanīlasukuntalāḍyāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

ह्रींकारिणी हिममहीधरपुण्यराशिं
ह्रींकारमन्त्रमहनीयमनोज्ञरूपाम् ।
ह्रींकारगर्भमनुसाधकसिद्धिदात्रीं
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ ११ ॥

hrīṃkāriṇī himamahīdharapuṇyarāśiṃ
hrīṃkāramantramahanīyamanojñarūpām
hrīṃkāragarbhamanusādhakasiddhidātrīṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

सञ्जातजन्ममरणादिभयेन देवीं
सम्फुल्लपद्मविलयां शरदिन्दुशुभ्राम् ।
अर्धेन्दुचूडवनितामणिमादिवन्द्यां
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ १२ ॥

sañjātajanmamaraṇādibhayena devīṃ
samphullapadmavilayāṃ śaradinduśubhrām
ardhenducūḍavanitāmaṇimādivandyāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

कल्याणशैलशिखरेषु विहारशीलां
कामेश्वराङ्कनिलयां कमनीयरूपाम् ।
काद्यर्णमन्त्रमहनीयमहानुभावां
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ १३ ॥

kalyāṇaśailaśikhareṣu vihāraśīlāṃ
kāmeśvarāṅkanilayāṃ kamanīyarūpām
kādyarṇamantramahanīyamahānubhāvāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

कल्याणशैलशिखरेषुविहारशीलांकामेश्वराङ्कनिलयांकमनीयरूपाम्काद्यर्णमन्त्रमहनीयमहानुभावांप्रातःस्मरामिमनसाललिताधिनाथाम्
हिन्दी अर्थ

जो कल्याण-शैल के शिखरों पर विहार करना पसन्द करती हैं, जिनका निवास कामेश्वर की गोद में है, सुन्दर रूप वाली, जिनके महान प्रभाव का सम्मान क से शुरू होने वाले मन्त्र से होता है: उन ललिता परम-स्वामिनी का मैं प्रातःकाल मन में स्मरण करता हूँ।

English sense

She who loves to roam on the peaks of the mountain of good fortune, whose home is on Kāmeśvara's lap, of lovely form, whose great power is honoured by the mantra that begins with the syllable ka: at dawn I remember in my mind Lalitā, the supreme mistress.

पदार्थ · word by word
कल्याणशैलशिखरेषु
on the peaks of the mountain of good fortuneकल्याण-शैल के शिखरों पर
विहारशीलां
who loves to roamविहार करना पसन्द करने वाली
कामेश्वराङ्कनिलयां
whose home is on Kāmeśvara's lapजिनका निवास कामेश्वर की गोद में है
कमनीयरूपाम्
of lovely formसुन्दर रूप वाली
काद्यर्णमन्त्रमहनीयमहानुभावां
whose great power is honoured by the mantra that begins with the syllable kaजिनके महान प्रभाव का सम्मान क से शुरू होने वाले मन्त्र से होता है
प्रातः
at dawnप्रातःकाल
स्मरामि
I rememberमैं स्मरण करता हूँ
मनसा
in my mindमन में
ललिताधिनाथाम्
Lalitā, the supreme mistressललिता, परम स्वामिनी का

Verse 14

लम्बोदरस्य जननीं तनुरोमराजीं
बिम्बाधरां च शरदिन्दुमुखीं मृडानीम् ।
लावण्यपूर्णजलधिं जलजातहस्तां
प्रातः स्मरामि मनसा ललीताधिनाथाम् ॥ १४ ॥

lambodarasya jananīṃ tanuromarājīṃ
bimbādharāṃ ca śaradindumukhīṃ mṛḍānīm
lāvaṇyapūrṇajaladhiṃ jalajātahastāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalītādhināthām

लम्बोदरस्यजननींतनुरोमराजींबिम्बाधरांचशरदिन्दुमुखींमृडानीम्लावण्यपूर्णजलधिंजलजातहस्तांप्रातःस्मरामिमनसाललीताधिनाथाम्
हिन्दी अर्थ

लम्बोदर की माता, शरीर पर रोमों की पतली रेखा वाली, बिम्बफल जैसे होंठों वाली और शरद के चन्द्रमा जैसे मुख वाली, मृडानी, सौन्दर्य से भरा सागर, कमल-हस्ता: उन ललिता परम-स्वामिनी का मैं प्रातःकाल मन में स्मरण करता हूँ।

English sense

Mother of Lambodara, with a fine line of hair on her body, lips like bimba fruit and a face like the autumn moon, Mṛḍānī, an ocean full of beauty, lotus-handed: at dawn I remember in my mind Lalitā, the supreme mistress.

पदार्थ · word by word
लम्बोदरस्य
of Lambodaraलम्बोदर की
जननीं
motherमाता
तनुरोमराजीं
with a fine line of body hairशरीर पर रोमों की पतली रेखा वाली
बिम्बाधरां
with lips like bimba fruitबिम्बफल जैसे होंठों वाली
च
andऔर
शरदिन्दुमुखीं
with a face like the autumn moonशरद के चन्द्रमा जैसे मुख वाली
मृडानीम्
Mṛḍānīमृडानी
लावण्यपूर्णजलधिं
an ocean full of beautyसौन्दर्य से भरा सागर
जलजातहस्तां
lotus-handedकमल-हस्ता
प्रातः
at dawnप्रातःकाल
स्मरामि
I rememberमैं स्मरण करता हूँ
मनसा
in my mindमन में
ललीताधिनाथाम्
Lalitā, the supreme mistressललिता, परम स्वामिनी का

Verse 15

ह्रींकारपूर्णनिगमैः प्रतिपाद्यमानां
ह्रींकारपद्मनिलयां हतदानवेन्द्राम् ।
ह्रींकारगर्भमनुराजनिषेव्यमाणां
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ १५ ॥

hrīṃkārapūrṇanigamaiḥ pratipādyamānāṃ
hrīṃkārapadmanilayāṃ hatadānavendrām
hrīṃkāragarbhamanurājaniṣevyamāṇāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

ह्रींकारपूर्णनिगमैःप्रतिपाद्यमानांह्रींकारपद्मनिलयांहतदानवेन्द्राम्ह्रींकारगर्भमनुराजनिषेव्यमाणांप्रातःस्मरामिमनसाललिताधिनाथाम्
हिन्दी अर्थ

जिन्हें ह्रीं से भरे वेद बताते हैं, जो ह्रीं-कमल में रहती हैं, जिन्होंने दानवों के राजा को मारा, ह्रीं को गर्भ में रखने वाले मन्त्रराज से सेवित: उन ललिता परम-स्वामिनी का मैं प्रातःकाल मन में स्मरण करता हूँ।

English sense

She who is taught by the Vedas full of the syllable hrīṃ, who lives in the lotus of hrīṃ, who has killed the lord of the demons, served by the king of mantras that holds hrīṃ in its womb: at dawn I remember her in my mind, Lalitā, the supreme mistress.

पदार्थ · word by word
ह्रींकारपूर्णनिगमैः
by the Vedas full of the syllable hrīṃह्रीं से भरे वेदों से
प्रतिपाद्यमानां
being taughtबताई जाती हुई
ह्रींकारपद्मनिलयां
who lives in the lotus of hrīṃह्रीं-कमल में रहने वाली
हतदानवेन्द्राम्
who has killed the lord of the demonsजिन्होंने दानवों के राजा को मारा
ह्रींकारगर्भमनुराजनिषेव्यमाणां
served by the king of mantras that holds hrīṃ in its wombह्रीं गर्भ वाले मन्त्रराज से सेवित
प्रातः
at dawnप्रातःकाल
स्मरामि
I rememberमैं स्मरण करता हूँ
मनसा
in my mindमन में
ललिताधिनाथाम्
Lalitā, the supreme mistressललिता, परम स्वामिनी का

Verse 16

श्रीचक्रराजनिलयां श्रितकामधेनुं
श्रीकामराजजननीं शिवभागधेयाम् ।
श्रीमद्गुहस्य कुल्यमङ्गलदेवतां तां
प्रातः स्मरामि मनसा ललिताधिनाथाम् ॥ १६ ॥

śrīcakrarājanilayāṃ śritakāmadhenuṃ
śrīkāmarājajananīṃ śivabhāgadheyām
śrīmadguhasya kulyamaṅgaladevatāṃ tāṃ
prātaḥ smarāmi manasā lalitādhināthām

श्रीचक्रराजनिलयांश्रितकामधेनुंश्रीकामराजजननींशिवभागधेयाम्श्रीमद्गुहस्यकुल्यमङ्गलदेवतांतांप्रातःस्मरामिमनसाललिताधिनाथाम्
हिन्दी अर्थ

जो चक्रराज श्रीचक्र में रहती हैं, जिन पर कामधेनु आश्रित है, श्रीमान् कामराज की माता, शिव का सौभाग्य, श्रीमान् गुह के कुल की मंगलमयी देवी: उन ललिता परम-स्वामिनी का मैं प्रातःकाल मन में स्मरण करता हूँ।

English sense

She who lives in the king of cakras, the Śrī Cakra, on whom the wish-granting cow depends, mother of the revered Kāmarāja, Śiva's good fortune, the auspicious goddess of the revered Guha's line: at dawn I remember her in my mind, Lalitā, the supreme mistress.

पदार्थ · word by word
श्रीचक्रराजनिलयां
who lives in the king of cakras, the Śrī Cakraचक्रराज श्रीचक्र में रहने वाली
श्रितकामधेनुं
on whom the wish-granting cow dependsजिन पर कामधेनु आश्रित है
श्रीकामराजजननीं
mother of the revered Kāmarājaश्रीमान् कामराज की माता
शिवभागधेयाम्
Śiva's good fortuneशिव का सौभाग्य
श्रीमद्गुहस्य
of the revered Guhaश्रीमान् गुह के
कुल्यमङ्गलदेवतां
the auspicious goddess of his lineकुल की मंगलमयी देवी
तां
herउन
प्रातः
at dawnप्रातःकाल
स्मरामि
I rememberमैं स्मरण करता हूँ
मनसा
in my mindमन में
ललिताधिनाथाम्
Lalitā, the supreme mistressललिता, परम स्वामिनी का
॥ इति श्रीत्रिपुरसुन्दरीप्रातःस्मरणं समाप्तम् ॥

Terms on this page

Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras