Tripurārṇava · Śrī Vidyā stotra

श्रीत्रिपुरसुन्दर्यपराधक्षमापणस्तोत्रम्

Tripurasundari Aparadhakshamapana Stotram (Tripurarnava) — Seventeen verses asking the Goddess to forgive every fault

Many hymns end in asking pardon; this one is built around it. It opens with a verse that asks what hardship does not fade, and what success is not won, through Tripurasundari, then praises her as the one in the moon-disc of awareness and as queen of the three cities. From verse 12 the worshipper puts down his faults one by one, and in the last verse offers all he has said with folded hands.

Verse 1

किं किं द्वन्द्वं दनुजदलिनि क्षीयते न श्रुतायां ।
का का सिद्धिः कुलकमलिनि प्राप्यते नार्चितायाम् ।
का का कीर्तिः सुरवरनुते व्याप्यते न स्तुतायां ।
कं कं भोगं त्वयि न चिनुते चित्तमालम्बितायाम् ॥ १ ॥

kiṃ kiṃ dvandvaṃ danujadalini kṣīyate na śrutāyāṃ
kā kā siddhiḥ kulakamalini prāpyate nārcitāyām
kā kā kīrtiḥ suravaranute vyāpyate na stutāyāṃ
kaṃ kaṃ bhogaṃ tvayi na cinute cittamālambitāyām

किंकिंद्वन्द्वंदनुजदलिनिक्षीयतेनश्रुतायांकाकासिद्धिःकुलकमलिनिप्राप्यतेनार्चितायाम्काकाकीर्तिःसुरवरनुतेव्याप्यतेनस्तुतायांकंकंभोगंत्वयिनचिनुतेचित्तमालम्बितायाम्
हिन्दी अर्थ

हे दानवों को कुचलने वाली, तुम्हारा नाम सुनने पर कौन-सा कष्ट नहीं मिटता? हे कुल की कमल-रूपा, तुम्हारी पूजा करने पर कौन-सी सिद्धि नहीं मिलती? हे श्रेष्ठ देवताओं से वन्दित, तुम्हारी स्तुति करने पर कौन-सी कीर्ति नहीं फैलती? जब मन तुमसे लग जाता है, तो वह तुम्हारे भीतर कौन-सा भोग नहीं पाता?

English sense

Which hardship does not fade when you are heard of, O crusher of the demons? What success is not won when you are worshipped, O lotus of the Kula? What fame does not spread when you are praised, O you praised by the best of gods? What enjoyment does the mind not gather in you, when it clings to you?

पदार्थ · word by word
किं
whichकौन-सा
किं
whichकौन-सा
द्वन्द्वं
hardshipकष्ट
दनुजदलिनि
O crusher of the demonsहे दानवों को कुचलने वाली
क्षीयते
fadesमिटता है
न
notनहीं
श्रुतायां
when you are heard ofतुम्हारा नाम सुनने पर
का
whichकौन-सी
का
whichकौन-सी
सिद्धिः
successसिद्धि
कुलकमलिनि
O lotus of the Kulaहे कुल की कमल-रूपा
प्राप्यते
is wonमिलती है
नार्चितायाम्
not, when you are worshippedनहीं, पूजा करने पर
का
whichकौन-सी
का
whichकौन-सी
कीर्तिः
fameकीर्ति
सुरवरनुते
O you praised by the best of godsहे श्रेष्ठ देवताओं से वन्दित
व्याप्यते
spreadsफैलती है
न
notनहीं
स्तुतायां
when you are praisedस्तुति करने पर
कं
whichकौन-सा
कं
whichकौन-सा
भोगं
enjoymentभोग
त्वयि
in youतुम्हारे भीतर
न
notनहीं
चिनुते
gathersपाता है
चित्तमालम्बितायाम्
the mind, when it clings to youमन, जब वह तुमसे लग जाता है

Verse 2

सकुसं सकुसं रम्भ स्वारिता मोक्षविभ्रमे ।
चिच्चन्द्रमण्डलान्तःस्थे नमस्ते हरवल्लभे ॥ २ ॥

sakusaṃ sakusaṃ rambha svāritā mokṣavibhrame
ciccandramaṇḍalāntaḥsthe namaste haravallabhe

सकुसंसकुसंरम्भस्वारितामोक्षविभ्रमेचिच्चन्द्रमण्डलान्तःस्थेनमस्तेहरवल्लभे
हिन्दी अर्थ

पहली पंक्ति छपे पाठ में साफ़ नहीं है; उसके अन्तिम शब्द हैं "मोक्ष के भ्रम में"। हे हर की प्रिया, शुद्ध चेतना के चन्द्र-मण्डल के भीतर रहने वाली, तुम्हें प्रणाम।

English sense

The first line is unclear in the print; its last words are "in the confusion about liberation". I bow to you, beloved of Hara, who stand within the moon-disc of pure awareness.

पदार्थ · word by word
सकुसं
unclear wordअस्पष्ट शब्द
सकुसं
unclear wordअस्पष्ट शब्द
रम्भ
unclear wordअस्पष्ट शब्द
स्वारिता
unclear wordअस्पष्ट शब्द
मोक्षविभ्रमे
in the confusion about liberationमोक्ष के भ्रम में
चिच्चन्द्रमण्डलान्तःस्थे
O you standing within the moon-disc of awarenessहे चेतना के चन्द्र-मण्डल के भीतर रहने वाली
नमस्ते
I bow to youतुम्हें प्रणाम
हरवल्लभे
O beloved of Haraहे हर की प्रिया

Verse 3

जगदुद्धारणोद्योगयोगभोगवियोगिनि ।
स्थितिभावस्थिते देवि नमः स्थाणुप्रियेऽम्बिके ॥ ३ ॥

jagaduddhāraṇodyogayogabhogaviyogini
sthitibhāvasthite devi namaḥ sthāṇupriye'mbike

जगदुद्धारणोद्योगयोगभोगवियोगिनिस्थितिभावस्थितेदेविनमःस्थाणुप्रियेऽम्बिके
हिन्दी अर्थ

हे जगत् को ऊपर उठाने का उद्योग करने वाली, जो जोड़ती, भोगती और अलग होती है, हे पालन की अवस्था में स्थित देवि, हे स्थाणु की प्रिया, हे माता, तुम्हें प्रणाम।

English sense

O you who strive to lift up the world, who join, enjoy and part, O Goddess who stand in the state of keeping, I bow to you, beloved of Sthāṇu, Mother.

पदार्थ · word by word
जगदुद्धारणोद्योगयोगभोगवियोगिनि
O you who strive to lift up the world, who join, enjoy and partहे जगत् को उठाने का उद्योग करने वाली, जो जोड़ती, भोगती और अलग होती है
स्थितिभावस्थिते
standing in the state of keepingपालन की अवस्था में स्थित
देवि
O Goddessहे देवि
नमः
I bowप्रणाम
स्थाणुप्रियेऽम्बिके
O beloved of Sthāṇu, Motherहे स्थाणु की प्रिया, हे माता

Verse 4

भावाभावपृथग्भावानुभावे वेदकर्मणि ।
चैतन्यपञ्चके देवि नमस्तुभ्यं हराङ्गने ॥ ४ ॥

bhāvābhāvapṛthagbhāvānubhāve vedakarmaṇi
caitanyapañcake devi namastubhyaṃ harāṅgane

भावाभावपृथग्भावानुभावेवेदकर्मणिचैतन्यपञ्चकेदेविनमस्तुभ्यंहराङ्गने
हिन्दी अर्थ

हे भाव और अभाव तथा उनकी अलग-अलग दशाओं में अपनी शक्ति दिखाने वाली, वेद के कर्म में, हे पाँच रूपों वाली चेतना, देवि, हे हर की पत्नी, तुम्हें प्रणाम।

English sense

O you whose power shows in being and not-being and in their separate states, in the work of the Veda, O fivefold awareness, Goddess, I bow to you, wife of Hara.

पदार्थ · word by word
भावाभावपृथग्भावानुभावे
O you whose power shows in being and not-being and their separate statesहे भाव, अभाव और उनकी अलग दशाओं में शक्ति दिखाने वाली
वेदकर्मणि
in the work of the Vedaवेद के कर्म में
चैतन्यपञ्चके
O fivefold awarenessहे पाँच रूपों वाली चेतना
देवि
Goddessदेवि
नमस्तुभ्यं
I bow to youतुम्हें प्रणाम
हराङ्गने
wife of Haraहर की पत्नी

Verse 5

सृष्टिस्थित्युपसंहारप्रत्युर्जितपदद्वये ।
चिद्विश्रान्तिमहासत्तामात्रे मातर्नमोऽस्तु ते ॥ ५ ॥

sṛṣṭisthityupasaṃhārapratyurjitapadadvaye
cidviśrāntimahāsattāmātre mātarnamo'stu te

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

वह्न्यर्कशीतकिरणब्रह्मचक्रान्तरोदिते ।
चतुष्पीठेश्वरि शिवे नमस्ते त्रिपुरेश्वरि ॥ ६ ॥

vahnyarkaśītakiraṇabrahmacakrāntarodite
catuṣpīṭheśvari śive namaste tripureśvari

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

चराचरमिदं विश्वं प्रकाशयसि तेजसा ।
मातृकारूपमास्थाय तस्यै मातर्नमोऽस्तु ते ॥ ७ ॥

carācaramidaṃ viśvaṃ prakāśayasi tejasā
mātṛkārūpamāsthāya tasyai mātarnamo'stu te

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

स्मृता भवभयं हंसि पूजिताऽसि शुभङ्करि ।
स्तुता त्वं वाच्छितं वस्तु ददासि करुणावरे ॥ ८ ॥

smṛtā bhavabhayaṃ haṃsi pūjitā'si śubhaṅkari
stutā tvaṃ vācchitaṃ vastu dadāsi karuṇāvare

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

भक्तस्य नित्यपूजायां रतस्य मम साम्प्रतम् ।
वाग्भवादिमहासिद्धिं देहि त्रिपुरसुन्दरि ॥ ९ ॥

bhaktasya nityapūjāyāṃ ratasya mama sāmpratam
vāgbhavādimahāsiddhiṃ dehi tripurasundari

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

परमानन्दसन्दोहप्रमोदभरनिर्भरे ।
दुःखत्रयपरिम्लानवदनं पाहि मां शिवे ॥ १० ॥

paramānandasandohapramodabharanirbhare
duḥkhatrayaparimlānavadanaṃ pāhi māṃ śive

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

शब्दब्रह्ममयि यच्च देवि त्रिपुरसुन्दरि ।
यथाशक्ति जपं पूजां गृहाण मदनुग्रहात् ॥ ११ ॥

śabdabrahmamayi yacca devi tripurasundari
yathāśakti japaṃ pūjāṃ gṛhāṇa madanugrahāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

अज्ञानादल्पबुद्धित्वादालस्याद् दुष्टभावतः ।
ममापराधं कार्पण्यं क्षमस्व परदेवते ॥ १२ ॥

ajñānādalpabuddhitvādālasyād duṣṭabhāvataḥ
mamāparādhaṃ kārpaṇyaṃ kṣamasva paradevate

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

अज्ञानामसमर्थानामस्वस्थाननिवासिनाम् ।
अशुद्धं बलमस्माकं शिशूनां हरवल्लभे ॥ १३ ॥

ajñānāmasamarthānāmasvasthānanivāsinām
aśuddhaṃ balamasmākaṃ śiśūnāṃ haravallabhe

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

कृपामयि कृपां भद्रे सकृन्मयि निवेशय ।
तावदहं कृतार्थोऽस्मि न ते किञ्चन हीयते ॥ १४ ॥

kṛpāmayi kṛpāṃ bhadre sakṛnmayi niveśaya
tāvadahaṃ kṛtārtho'smi na te kiñcana hīyate

कृपामयिकृपांभद्रेसकृन्मयिनिवेशयतावदहंकृतार्थोऽस्मिनतेकिञ्चनहीयते
हिन्दी अर्थ

हे दया-रूपा, हे कल्याणी, एक बार मुझ पर अपनी कृपा रख दो। तब मैं कृतार्थ हो जाऊँगा और तुम्हारा कुछ भी घटेगा नहीं।

English sense

O you made of mercy, gracious one, place your mercy on me, just once. Then I am fulfilled, and nothing of yours is lost.

पदार्थ · word by word
कृपामयि
O you made of mercyहे दया-रूपा
कृपां
mercyकृपा
भद्रे
O gracious oneहे कल्याणी
सकृन्मयि
just once, on meएक बार, मुझ पर
निवेशय
placeरख दो
तावदहं
then, Iतब मैं
कृतार्थोऽस्मि
am fulfilledकृतार्थ हूँ
न
notनहीं
ते
of yoursतुम्हारा
किञ्चन
anythingकुछ भी
हीयते
is lostघटता

Verse 15

यन्मया क्रियते कर्म जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु ।
तत् सर्वं तावकी पूजा भूयाद् भूत्यै रमे शिवे ॥ १५ ॥

yanmayā kriyate karma jāgratsvapnasuṣuptiṣu
tat sarvaṃ tāvakī pūjā bhūyād bhūtyai rame śive

यन्मयाक्रियतेकर्मजाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषुतत्सर्वंतावकीपूजाभूयाद्भूत्यैरमेशिवे
हिन्दी अर्थ

जागते, सपने में और गहरी नींद में मैं जो भी कर्म करता हूँ, वह सब तुम्हारी पूजा हो और मेरे कल्याण के लिए हो, हे रमा, हे शिवा।

English sense

Whatever act I do in waking, dream and deep sleep, may all of it be your worship, for my well-being, O Ramā, O Śivā.

पदार्थ · word by word
यन्मया
what, by meजो, मुझसे
क्रियते
is doneकिया जाता है
कर्म
actकर्म
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु
in waking, dream and deep sleepजागने, सपने और गहरी नींद में
तत्
thatवह
सर्वं
allसब
तावकी
yourतुम्हारी
पूजा
worshipपूजा
भूयाद्
may it beहो
भूत्यै
for well-beingकल्याण के लिए
रमे
O Ramāहे रमा
शिवे
O Śivāहे शिवा

Verse 16

द्रव्यहीनं क्रियाहीनं विधिहीनञ्च यद् भवेत् ।
तत् सर्वं कृपया देवि क्षमस्व परदेवते ॥ १६ ॥

dravyahīnaṃ kriyāhīnaṃ vidhihīnañca yad bhavet
tat sarvaṃ kṛpayā devi kṣamasva paradevate

द्रव्यहीनंक्रियाहीनंविधिहीनञ्चयद्भवेत्तत्सर्वंकृपयादेविक्षमस्वपरदेवते
हिन्दी अर्थ

जो कुछ सामग्री के बिना, क्रिया के बिना और विधि के बिना हुआ हो, वह सब कृपा करके क्षमा करो, हे देवि, हे परम देवी।

English sense

Whatever lacks the things, lacks the action and lacks the proper rule: forgive all of that, Goddess, in your mercy, O highest Goddess.

पदार्थ · word by word
द्रव्यहीनं
lacking thingsसामग्री के बिना
क्रियाहीनं
lacking actionक्रिया के बिना
विधिहीनञ्च
and lacking the proper ruleऔर विधि के बिना
यद्
whateverजो कुछ
भवेत्
may beहुआ हो
तत्
thatवह
सर्वं
allसब
कृपया
in mercyकृपा करके
देवि
Goddessहे देवि
क्षमस्व
forgiveक्षमा करो
परदेवते
O highest Goddessहे परम देवी

Verse 17

यन्मयोक्तं महाज्ञानं तन्महत् स्वल्पमेव वा ।
तावत् सर्वं जगद्धात्रि क्षन्तव्यमयमञ्जलिः ॥ १७ ॥

yanmayoktaṃ mahājñānaṃ tanmahat svalpameva vā
tāvat sarvaṃ jagaddhātri kṣantavyamayamañjaliḥ

यन्मयोक्तंमहाज्ञानंतन्महत्स्वल्पमेववातावत्सर्वंजगद्धात्रिक्षन्तव्यमयमञ्जलिः
हिन्दी अर्थ

मैंने जो कुछ कहा है, वह महान ज्ञान, चाहे बहुत हो या थोड़ा, वह सब क्षमा करने योग्य है, हे जगत् की माता। यह मेरी अंजलि है।

English sense

Whatever I have said, the great knowledge, whether much or only little, all of it must be forgiven, O mother of the world. This is my folded-hand offering.

पदार्थ · word by word
यन्मयोक्तं
whatever was said by meजो मैंने कहा
महाज्ञानं
the great knowledgeमहान ज्ञान
तन्महत्
that, whether greatवह, चाहे बहुत
स्वल्पमेव
only smallकेवल थोड़ा
वा
orया
तावत्
so muchउतना
सर्वं
allसब
जगद्धात्रि
O mother of the worldहे जगत् की माता
क्षन्तव्यमयमञ्जलिः
must be forgiven, this folded-hand offeringक्षमा करने योग्य है, यह मेरी अंजलि है
इति श्रीत्रिपुरसुन्दरी अपराधक्षमापणस्तोत्रं सम्पूर्णम् ।

Terms on this page

Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras