Phetkārī Tantra

ताराकर्पूरस्तोत्रम्

Tara Karpura Stotram (Phetkarini Tantra) — Twenty-five verses to Tārā on her seed-syllables, worship and fruits

This hymn praises Tara, the second of the Mahavidyas, and speaks to her as Mother in every verse. It tells her seed-syllables in veiled words, what the worship of her gives to the one who does it, and ends with a prayer that the heart, hands, ear, voice and eye may always serve her, then the fruit of reciting it.

Verse 1

श्रीकण्ठामृतकेशवर्णघटितं चन्द्रार्धचूडोज्ज्वलं
बीजं यत्परमं गुणत्रयमयं कामप्रदं मुक्तिदम् ।
मातः शङ्करवल्लभे प्रतिदिनं ध्यायन्ति ये ये सदा
ते ते यान्ति चिदात्मकं हरिहरब्रह्मादिसाम्यं मुदा ॥ १ ॥

śrīkaṇṭhāmṛtakeśavarṇaghaṭitaṃ candrārdhacūḍojjvalaṃ
bījaṃ yatparamaṃ guṇatrayamayaṃ kāmapradaṃ muktidam
mātaḥ śaṅkaravallabhe pratidinaṃ dhyāyanti ye ye sadā
te te yānti cidātmakaṃ hariharabrahmādisāmyaṃ mudā

श्रीकण्ठामृतकेशवर्णघटितंचन्द्रार्धचूडोज्ज्वलंबीजंयत्परमंगुणत्रयमयंकामप्रदंमुक्तिदम्मातःशङ्करवल्लभेप्रतिदिनंध्यायन्तियेयेसदातेतेयान्तिचिदात्मकंहरिहरब्रह्मादिसाम्यंमुदा
हिन्दी अर्थ

हे माता, शंकर की प्रिया! जो लोग हर दिन सदा उस परम बीज का ध्यान करते हैं, जो श्रीकण्ठ, अमृत और केश नाम के अक्षरों से बना है, अर्धचन्द्र के मुकुट से चमकता है, तीन गुणों से भरा है, इच्छित फल और मुक्ति देता है, वे आनन्द से चैतन्यस्वरूप को पाते हैं, जो हरि, हर, ब्रह्मा आदि के समान है।

English sense

Mother, beloved of Śaṅkara! Those who always, every day, meditate on the highest seed-syllable, shaped from the letters named Śrīkaṇṭha, Amṛta and Keśa, shining with the crest of the half-moon, made of the three guṇas, giving what is wished for and liberation, they gladly reach the Self of pure awareness, equal to Hari, Hara, Brahmā and the rest.

पदार्थ · word by word
श्रीकण्ठामृतकेशवर्णघटितं
formed of the letters Śrīkaṇṭha, Amṛta and Keśaश्रीकण्ठ, अमृत और केश अक्षरों से बना
चन्द्रार्धचूडोज्ज्वलं
shining with the half-moon crestअर्धचन्द्र के मुकुट से चमकता
बीजं
seed-syllableबीज
यत्परमं
which is the highestजो परम है
गुणत्रयमयं
made of the three guṇasतीन गुणों से भरा
कामप्रदं
giving wishesइच्छित फल देने वाला
मुक्तिदम्
giving liberationमुक्ति देने वाला
मातः
Motherहे माता
शङ्करवल्लभे
beloved of Śaṅkaraशंकर की प्रिया
प्रतिदिनं
every dayहर दिन
ध्यायन्ति
meditateध्यान करते हैं
ये
whoजो
ये
whoजो
सदा
alwaysसदा
ते
theyवे
ते
theyवे
यान्ति
reachपाते हैं
चिदात्मकं
the Self of pure awarenessचैतन्यस्वरूप
हरिहरब्रह्मादिसाम्यं
equality with Hari, Hara, Brahmā and the restहरि, हर, ब्रह्मा आदि की समानता
मुदा
gladlyआनन्द से

Verse 2

व्योमार्णं वामनेत्रान्वितमनलयुतं बिन्दुचन्द्रार्धयुक्तं
बीजं ते गुह्यमेतत्त्रिभुवनजननि त्रिक्षणे ये जपन्ति ।
तेषां वक्त्रारविन्दे विहरति मधुरा गद्यपद्यावली गीर्मातश्चन्द्रार्धचूडे सकलभयहरे सिद्धिभाजां नराणाम् ॥ २ ॥

vyomārṇaṃ vāmanetrānvitamanalayutaṃ binducandrārdhayuktaṃ
bījaṃ te guhyametattribhuvanajanani trikṣaṇe ye japanti
teṣāṃ vaktrāravinde viharati madhurā gadyapadyāvalī gīrmātaścandrārdhacūḍe sakalabhayahare siddhibhājāṃ narāṇām

व्योमार्णंवामनेत्रान्वितमनलयुतंबिन्दुचन्द्रार्धयुक्तंबीजंतेगुह्यमेतत्त्रिभुवनजननित्रिक्षणेयेजपन्तितेषांवक्त्रारविन्देविहरतिमधुरागद्यपद्यावलीगीर्मातश्चन्द्रार्धचूडेसकलभयहरेसिद्धिभाजांनराणाम्
हिन्दी अर्थ

आकाश-अक्षर, जो बायीं आँख और अग्नि से जुड़ा है और बिन्दु तथा अर्धचन्द्र से युक्त है, यह तुम्हारा गुप्त बीज है, हे तीनों लोकों की जननी। जो इसे तीनों क्षणों में जपते हैं, उन सिद्धि पाने वाले मनुष्यों के कमल-मुख में मधुर गद्य-पद्य की वाणी विचरती है, हे अर्धचन्द्र-मुकुट वाली, सब भय हरने वाली माता।

English sense

The sky-letter, joined with the left eye and fire, together with the dot and the half-moon: this is your secret seed, mother of the three worlds. On the lotus-face of those who repeat it at the three moments, a sweet flow of prose and verse moves as speech, O Mother with the half-moon crest, remover of all fear, for the people who gain success.

Variant reading Another reading has त्र्यक्षरं ये जपन्ति (“those who repeat the three-syllable seed”) in place of त्रिक्षणे ये जपन्ति.
पदार्थ · word by word
व्योमार्णं
the sky-letterआकाश-अक्षर
वामनेत्रान्वितमनलयुतं
joined with the left eye and fireबायीं आँख और अग्नि से जुड़ा
बिन्दुचन्द्रार्धयुक्तं
joined with dot and half-moonबिन्दु और अर्धचन्द्र से युक्त
बीजं
seedबीज
ते
yourतुम्हारा
गुह्यमेतत्त्रिभुवनजननि
this secret one, O mother of the three worldsयह गुप्त है, हे तीनों लोकों की जननी
त्रिक्षणे
at the three momentsतीनों क्षणों में
ये
whoजो
जपन्ति
repeatजपते हैं
तेषां
of thoseउनके
वक्त्रारविन्दे
in the lotus-faceकमल-मुख में
विहरति
movesविचरती है
मधुरा
sweetमधुर
गद्यपद्यावली
flow of prose and verseगद्य-पद्य की धारा
गीर्मातश्चन्द्रार्धचूडे
speech, O Mother with the half-moon crestवाणी, हे अर्धचन्द्र-मुकुट वाली माता
सकलभयहरे
remover of all fearसब भय हरने वाली
सिद्धिभाजां
of those who gain successसिद्धि पाने वालों के
नराणाम्
of peopleमनुष्यों के

Verse 3

शुक्रार्णं पूतनास्थं कलितशशिकलाबिन्दुभूषं सवह्नि
भ्राजद्वामाक्षियुक्तं जननि तव वधूबीजमेतज्जपन्ति ।
ते ते लोलेक्षणानां विगलितरसनापीनवक्षोजवासः
केशानां चित्तमाशु स्मरहरमहिले मोहयन्ति प्रकामम् ॥ ३ ॥

śukrārṇaṃ pūtanāsthaṃ kalitaśaśikalābindubhūṣaṃ savahni
bhrājadvāmākṣiyuktaṃ janani tava vadhūbījametajjapanti
te te lolekṣaṇānāṃ vigalitarasanāpīnavakṣojavāsaḥ
keśānāṃ cittamāśu smaraharamahile mohayanti prakāmam

शुक्रार्णंपूतनास्थंकलितशशिकलाबिन्दुभूषंसवह्निभ्राजद्वामाक्षियुक्तंजननितववधूबीजमेतज्जपन्तितेतेलोलेक्षणानांविगलितरसनापीनवक्षोजवासःकेशानांचित्तमाशुस्मरहरमहिलेमोहयन्तिप्रकामम्
हिन्दी अर्थ

शुक्र का अक्षर, जो पूतना में स्थित है, चन्द्रकला और बिन्दु से सजा है, अग्नि से और चमकती बायीं आँख से जुड़ा है। हे माता, जो तुम्हारे इस वधू-बीज को जपते हैं, वे चंचल आँखों वाली उन स्त्रियों के मन को, जिनकी करधनी खिसक गई है, जिनके स्तन भरे हैं और जिनके वस्त्र तथा केश ढीले हो गए हैं, शीघ्र और पूरी तरह मोह लेते हैं, हे कामदेव को भस्म करने वाले की प्रिया।

English sense

The letter of Śukra set in Pūtanā, adorned with the moon-sliver and the dot, joined with fire and with the shining left eye: mother, those who repeat this your bride-seed quickly and fully bewitch the minds of women with restless eyes, whose girdles slip, whose breasts are full, and whose clothes and hair fall loose, O wife of the destroyer of Kāma.

पदार्थ · word by word
शुक्रार्णं
the letter of Śukraशुक्र का अक्षर
पूतनास्थं
set in Pūtanāपूतना में स्थित
कलितशशिकलाबिन्दुभूषं
adorned with moon-sliver and dotचन्द्रकला और बिन्दु से सजा
सवह्नि
with fireअग्नि सहित
भ्राजद्वामाक्षियुक्तं
joined with the shining left eyeचमकती बायीं आँख से जुड़ा
जननि
motherहे माता
तव
yourतुम्हारा
वधूबीजमेतज्जपन्ति
this bride-seed they repeatइस वधू-बीज को जपते हैं
ते
theyवे
ते
theyवे
लोलेक्षणानां
of the restless-eyed womenचंचल आँखों वाली स्त्रियों के
विगलितरसनापीनवक्षोजवासः
with slipping girdles, full breasts and clothesजिनकी करधनी खिसकी, स्तन भरे और वस्त्र
केशानां
of the hairकेशों के
चित्तमाशु
the mind, quicklyमन को शीघ्र
स्मरहरमहिले
O wife of the destroyer of Kāmaहे कामदेव को भस्म करने वाले की प्रिया
मोहयन्ति
bewitchमोह लेते हैं
प्रकामम्
fullyपूरी तरह

Verse 4

ईशानं वामकर्णोल्लसितशशिकलाबिन्दुयुक्तं सुगुह्यं
बीजं मातस्त्वदीयं यदि जपति जनो वारमेकं जडात्मा ।
चञ्चत्पञ्चाशदुग्रग्रथितनरशिरोमालिकाक्रान्तकण्ठे
मातः शैलेन्द्रपुत्रि त्रिभुवनमपि स क्षोभयत्येव शीघ्रम् ॥ ४ ॥

īśānaṃ vāmakarṇollasitaśaśikalābinduyuktaṃ suguhyaṃ
bījaṃ mātastvadīyaṃ yadi japati jano vāramekaṃ jaḍātmā
cañcatpañcāśadugragrathitanaraśiromālikākrāntakaṇṭhe
mātaḥ śailendraputri tribhuvanamapi sa kṣobhayatyeva śīghram

ईशानंवामकर्णोल्लसितशशिकलाबिन्दुयुक्तंसुगुह्यंबीजंमातस्त्वदीयंयदिजपतिजनोवारमेकंजडात्माचञ्चत्पञ्चाशदुग्रग्रथितनरशिरोमालिकाक्रान्तकण्ठेमातःशैलेन्द्रपुत्रित्रिभुवनमपिसक्षोभयत्येवशीघ्रम्
हिन्दी अर्थ

ईशान अक्षर, जिसमें बाएँ कान पर चन्द्रकला और बिन्दु चमकते हैं, अत्यन्त गुप्त। हे माता, यदि कोई मन्दबुद्धि भी तुम्हारे इस बीज को एक बार जप ले, हे पचास उग्र नरमुण्डों की गुँथी माला से घिरे कण्ठ वाली, हे पर्वतराज की पुत्री माता, तो वह तीनों लोकों को भी शीघ्र हिला देता है।

English sense

The Īśāna letter, with the moon-sliver and dot shining at the left ear, most secret: Mother, if even a dull-minded person repeats this your seed just once, O you whose neck is crowded with a garland of fifty fierce human heads strung together, Mother, daughter of the mountain king, he shakes even the three worlds, and quickly.

Variant reading Another reading has बीजं कूर्चाख्यमन्यद् (“another seed, the one called Kūrca”) in place of बीजं मातस्त्वदीयं.
पदार्थ · word by word
ईशानं
the Īśāna letterईशान अक्षर
वामकर्णोल्लसितशशिकलाबिन्दुयुक्तं
with moon-sliver and dot shining at the left earबाएँ कान पर चन्द्रकला और बिन्दु से चमकता
सुगुह्यं
most secretअत्यन्त गुप्त
बीजं
seedबीज
मातस्त्वदीयं
Mother, your ownहे माता, तुम्हारा अपना
यदि
ifयदि
जपति
repeatsजपता है
जनो
a personमनुष्य
वारमेकं
onceएक बार
जडात्मा
dull-mindedमन्दबुद्धि
चञ्चत्पञ्चाशदुग्रग्रथितनरशिरोमालिकाक्रान्तकण्ठे
O you whose neck is crowded with a garland of fifty fierce human heads strung togetherहे पचास उग्र नरमुण्डों की गुँथी माला से घिरे कण्ठ वाली
मातः
Motherहे माता
शैलेन्द्रपुत्रि
daughter of the mountain kingपर्वतराज की पुत्री
त्रिभुवनमपि
even the three worldsतीनों लोकों को भी
स
heवह
क्षोभयत्येव
shakesहिला देता है
शीघ्रम्
quicklyशीघ्र

Verse 5

पश्चादस्त्रं तदन्यत्पुरहरमहिले बीजमत्यन्तगुह्यं
भालोद्यत्पञ्चमुद्रे प्रकटविकटदंष्ट्रोग्रवक्रारविन्दे ।
नित्यं ये भावयन्ति प्रतिदिनममले घोररूपाट्टहासे
ते नूनं भावयन्ति त्रिजगदघहरे चक्रवद्विश्वमेतत् ॥ ५ ॥

paścādastraṃ tadanyatpuraharamahile bījamatyantaguhyaṃ
bhālodyatpañcamudre prakaṭavikaṭadaṃṣṭrogravakrāravinde
nityaṃ ye bhāvayanti pratidinamamale ghorarūpāṭṭahāse
te nūnaṃ bhāvayanti trijagadaghahare cakravadviśvametat

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

मायास्त्रीकूर्चबीजैर्नवतपनहरित्सार्धचन्द्रांशुवर्णे
मातर्नीलाख्यमेतत्तव मनुमनिशं ये प्रकामं जपन्ति ।
वित्ते वित्तेशतुल्याः शुकगुरुसदृशास्तर्ककाव्यागमादौ
ते ते नीलाम्बुदालीरुचिरुचिरतनो कामतुल्या भवन्ति ॥ ६ ॥

māyāstrīkūrcabījairnavatapanaharitsārdhacandrāṃśuvarṇe
mātarnīlākhyametattava manumaniśaṃ ye prakāmaṃ japanti
vitte vitteśatulyāḥ śukagurusadṛśāstarkakāvyāgamādau
te te nīlāmbudālīruciruciratano kāmatulyā bhavanti

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

भवान्येभिर्बिजैर्हिमगिरिसुते चास्त्रसहितैर्निगूढं ये मातर्मनुमनुजपन्त्येकजटिले ।
त्रियामानाथार्धप्रविलसितभाले त्रिनयने
गृहे तेषां नित्यं निवसति सदा सिन्धुतनया ॥ ७ ॥

bhavānyebhirbijairhimagirisute cāstrasahitairnigūḍhaṃ ye mātarmanumanujapantyekajaṭile
triyāmānāthārdhapravilasitabhāle trinayane
gṛhe teṣāṃ nityaṃ nivasati sadā sindhutanayā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

अमीभिर्बीजैस्ते प्रणवसहितैः शैलतनये
निजस्वान्ते चास्त्रं परिजपति पञ्चाक्षरमिति ।
स साक्षात्ते न्यासी स तु पुरहरोऽसौ मुरहरः
स धाता यं मुक्तो भवति हि चिदानन्दरसिके ॥ ८ ॥

amībhirbījaiste praṇavasahitaiḥ śailatanaye
nijasvānte cāstraṃ parijapati pañcākṣaramiti
sa sākṣātte nyāsī sa tu puraharo'sau muraharaḥ
sa dhātā yaṃ mukto bhavati hi cidānandarasike

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

शवासीनां कण्ठाकलितनृकरोटीं करलसत्
कपालासिश्यामोत्पलरुचिरकर्त्रीं त्रिनयनाम् ।
नवाम्भोदश्यामान्विकटरदभीमान्पृथुकुचां
सदैव त्वां ध्यायन् जननि च जडो वाक्पतिसमः ॥ ९ ॥

śavāsīnāṃ kaṇṭhākalitanṛkaroṭīṃ karalasat
kapālāsiśyāmotpalarucirakartrīṃ trinayanām
navāmbhodaśyāmānvikaṭaradabhīmānpṛthukucāṃ
sadaiva tvāṃ dhyāyan janani ca jaḍo vākpatisamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

तटे नद्याः सिन्धोर्गिरिशिरसि मालूरगहने
श्मशाने गोष्ठे वा गिरिशभवने शून्यसदने ।
हविष्याशी लक्षं प्रजपति वशी भावनपरः
स सर्वज्ञो वाग्मी भवति सुघनापीनजघने ॥ १० ॥

taṭe nadyāḥ sindhorgiriśirasi mālūragahane
śmaśāne goṣṭhe vā giriśabhavane śūnyasadane
haviṣyāśī lakṣaṃ prajapati vaśī bhāvanaparaḥ
sa sarvajño vāgmī bhavati sughanāpīnajaghane

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

मुदा मातः शुद्धोदकरुचिरगन्धाढ्यसलिलैः
स्वयम्भूपुष्पस्रक्कुलतनुभगच्छालन जलैः ।
शिवे त्वां सन्ध्यायन् हरमहिषि सन्तर्पयति यः
स दैवस्त्रीवृन्दं वशयति स विद्याधरपतिः ॥ ११ ॥

mudā mātaḥ śuddhodakaruciragandhāḍhyasalilaiḥ
svayambhūpuṣpasrakkulatanubhagacchālana jalaiḥ
śive tvāṃ sandhyāyan haramahiṣi santarpayati yaḥ
sa daivastrīvṛndaṃ vaśayati sa vidyādharapatiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

जपापुष्पैर्बिल्वैर्मरुबकुलवर्गैश्च कुसुमैः
सुगन्धैः कर्पूरैरगरुसहितैर्धूपनिकरैः ।
प्रदीपैरुज्ज्वालैर्घृतरचितनैवेद्यनिकरैस्तवार्चां यः कुर्यात्स भवति कवीन्द्रः क्षितितले ॥ १२ ॥

japāpuṣpairbilvairmarubakulavargaiśca kusumaiḥ
sugandhaiḥ karpūrairagarusahitairdhūpanikaraiḥ
pradīpairujjvālairghṛtaracitanaivedyanikaraistavārcāṃ yaḥ kuryātsa bhavati kavīndraḥ kṣititale

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

सदूर्वाभिः पद्मैस्त्रिमधुललितैः श्रीफलदलैर्घृतैर्गव्यै रक्तैः सुकुलभगलिङ्गामृतरसैः ।
त्रिकोणे कुण्डे यो हुतवहमखे होमविधिना
जुहोति त्वां मातः स भवति कवीन्द्रः क्षितिपतिः ॥ १३ ॥

sadūrvābhiḥ padmaistrimadhulalitaiḥ śrīphaladalairghṛtairgavyai raktaiḥ sukulabhagaliṅgāmṛtarasaiḥ
trikoṇe kuṇḍe yo hutavahamakhe homavidhinā
juhoti tvāṃ mātaḥ sa bhavati kavīndraḥ kṣitipatiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

निशीथे कल्याणि प्रमुदितमना यः पितृवने
बलिं ते मेषाद्यैः सनरमहिषैर्वा परिचरेत् ।
स राजानं क्षिप्रं वशयति मृगाक्षीसमुदयं
त्रिलोकीं वा भूमौ स भवति जनः सत्कविवरः ॥ १४ ॥

niśīthe kalyāṇi pramuditamanā yaḥ pitṛvane
baliṃ te meṣādyaiḥ sanaramahiṣairvā paricaret
sa rājānaṃ kṣipraṃ vaśayati mṛgākṣīsamudayaṃ
trilokīṃ vā bhūmau sa bhavati janaḥ satkavivaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

महापूजां मातस्तव वितनुते यस्तु मधुना
तथा मांसैर्मत्स्यैर्विविधनवमुद्रादिभिरपि ।
वरस्त्रीभिः सार्धं निधुवनविनोदेन मुदितो
निशीथे संसारात्स भवति विमुक्तः पशुभयात् ॥ १५ ॥

mahāpūjāṃ mātastava vitanute yastu madhunā
tathā māṃsairmatsyairvividhanavamudrādibhirapi
varastrībhiḥ sārdhaṃ nidhuvanavinodena mudito
niśīthe saṃsārātsa bhavati vimuktaḥ paśubhayāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

त्रिकोणे पीठे त्वां वरनिधुवनासङ्गहृदयां
महाकालेनोद्यत्पुलकनिचयां स्मेरवदनाम् ।
स्वयं नक्तं कान्तारतिरससमासक्तहृदयो
मनुष्यो यो ध्यायेद्भवति शिवतुल्यः स धरणौ ॥ १६ ॥

trikoṇe pīṭhe tvāṃ varanidhuvanāsaṅgahṛdayāṃ
mahākālenodyatpulakanicayāṃ smeravadanām
svayaṃ naktaṃ kāntāratirasasamāsaktahṛdayo
manuṣyo yo dhyāyedbhavati śivatulyaḥ sa dharaṇau

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

समुत्तुङ्गापीनस्तनजघनराजत्कुलवधूव्यवायव्यासक्तो जपति तव भक्तो यदि मनुम् ।
गलद्वासःकेशो जननि मनुजो मेदिनितले
स सिद्धीशः शक्त्या जयति सुचिरं सर्वसुजनम् ॥ १७ ॥

samuttuṅgāpīnastanajaghanarājatkulavadhūvyavāyavyāsakto japati tava bhakto yadi manum
galadvāsaḥkeśo janani manujo medinitale
sa siddhīśaḥ śaktyā jayati suciraṃ sarvasujanam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

भवानि श्रीर्मातर्निजगलितवीर्याप्तचिकुरमथ प्रेम्णा लब्ध्वा वचनभुवनेशीयुतमनुम् ।
समुच्चार्य क्षोणीतनयदिवसे प्रेतसदने
स दीर्घायुर्वाग्मी भवति शतहोमात्क्षितितले ॥ १८ ॥

bhavāni śrīrmātarnijagalitavīryāptacikuramatha premṇā labdhvā vacanabhuvaneśīyutamanum
samuccārya kṣoṇītanayadivase pretasadane
sa dīrghāyurvāgmī bhavati śatahomātkṣititale

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

अजस्रं यो मन्त्रं तव जपति भूमीधरसुते
विचिन्त्याग्रे मातः कुसुमललितं मारभवनम् ।
धरण्यां कन्दर्पप्रतिमतनुभूतः स सकलान्निजेष्टानाप्नोति प्रविशति मुदा तारिणिपदम् ॥ १९ ॥

ajasraṃ yo mantraṃ tava japati bhūmīdharasute
vicintyāgre mātaḥ kusumalalitaṃ mārabhavanam
dharaṇyāṃ kandarpapratimatanubhūtaḥ sa sakalānnijeṣṭānāpnoti praviśati mudā tāriṇipadam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

तमोग्रस्ते चन्द्रे यदि जपति लोकस्तव मनुं
नवम्यां वा मातर्धरणिधरकन्ये वितनुते ।
तथा सूर्ये पृथ्वीवलयतिलकः काव्यतटिनी
पयोधिः सिद्धीनां भवति भवनं सर्वविदितः ॥ २० ॥

tamograste candre yadi japati lokastava manuṃ
navamyāṃ vā mātardharaṇidharakanye vitanute
tathā sūrye pṛthvīvalayatilakaḥ kāvyataṭinī
payodhiḥ siddhīnāṃ bhavati bhavanaṃ sarvaviditaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

सदा पादाम्भोजे भजतु हृदयं भृङ्ग इव मे
सदा पाणिद्वन्द्वं परिचरतु कर्णस्तव कथाम् ।
शृणोतु त्वकीर्तिं हरमहिषि गीर्गायतु सदा
सदा दृष्टिर्भूयाद्भवदनुचरालोकनपरा ॥ २१ ॥

sadā pādāmbhoje bhajatu hṛdayaṃ bhṛṅga iva me
sadā pāṇidvandvaṃ paricaratu karṇastava kathām
śṛṇotu tvakīrtiṃ haramahiṣi gīrgāyatu sadā
sadā dṛṣṭirbhūyādbhavadanucarālokanaparā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 22

कदाकाले शैलेश्वरतनुभवे पादयुगलं
मुदा द्रक्ष्ये ब्रह्मप्रमुखविबुधानां परिणुतम् ।
कृपापारावारे भवजननभीतैकशरणे
शरण्ये कारुण्यं मयि वितर दीने भगवति ॥ २२ ॥

kadākāle śaileśvaratanubhave pādayugalaṃ
mudā drakṣye brahmapramukhavibudhānāṃ pariṇutam
kṛpāpārāvāre bhavajananabhītaikaśaraṇe
śaraṇye kāruṇyaṃ mayi vitara dīne bhagavati

कदाकालेशैलेश्वरतनुभवेपादयुगलंमुदाद्रक्ष्येब्रह्मप्रमुखविबुधानांपरिणुतम्कृपापारावारेभवजननभीतैकशरणेशरण्येकारुण्यंमयिवितरदीनेभगवति
हिन्दी अर्थ

हे पर्वतों के स्वामी की पुत्री, मैं कब आनन्द से तुम्हारे उन दोनों चरणों को देखूँगा जिनकी स्तुति ब्रह्मा और प्रमुख देवता करते हैं? हे करुणा के सागर, जन्म-मरण से डरे हुओं की एकमात्र शरण, हे शरण देने योग्य भगवती, मुझ दीन पर अपनी कृपा करो।

English sense

When, O daughter of the Lord of Mountains, shall I gladly see your two feet, praised by Brahmā and the foremost gods? O ocean of compassion, sole refuge of those afraid of birth and death, O Bhagavatī worthy of refuge, give your mercy to me, a poor soul.

पदार्थ · word by word
कदाकाले
at what timeकब
शैलेश्वरतनुभवे
O daughter of the Lord of Mountainsहे पर्वतों के स्वामी की पुत्री
पादयुगलं
two feetदोनों चरण
मुदा
gladlyआनन्द से
द्रक्ष्ये
shall I seeदेखूँगा
ब्रह्मप्रमुखविबुधानां
of Brahmā and the foremost godsब्रह्मा और प्रमुख देवताओं के
परिणुतम्
praisedस्तुत
कृपापारावारे
O ocean of compassionहे करुणा के सागर
भवजननभीतैकशरणे
sole refuge of those afraid of birth and deathजन्म-मरण से डरे हुओं की एकमात्र शरण
शरण्ये
O worthy of refugeहे शरण देने योग्य
कारुण्यं
mercyकृपा
मयि
to meमुझ पर
वितर
giveकरो
दीने
poorदीन
भगवति
Bhagavatīहे भगवती

Verse 23

सदैव स्तोत्रं यः पठति मुदितः साधकवरो
न दारिद्र्यं तस्य प्रभवति कदाचित्क्षितितले ।
त्रिवर्गो हस्ते स्याज्जगदखिलमेतच्च वशगं
चिरं जीवन्नन्ते जननि लभते मोक्षपदवीम् ॥ २३ ॥

sadaiva stotraṃ yaḥ paṭhati muditaḥ sādhakavaro
na dāridryaṃ tasya prabhavati kadācitkṣititale
trivargo haste syājjagadakhilametacca vaśagaṃ
ciraṃ jīvannante janani labhate mokṣapadavīm

सदैवस्तोत्रंयःपठतिमुदितःसाधकवरोनदारिद्र्यंतस्यप्रभवतिकदाचित्क्षितितलेत्रिवर्गोहस्तेस्याज्जगदखिलमेतच्चवशगंचिरंजीवन्नन्तेजननिलभतेमोक्षपदवीम्
हिन्दी अर्थ

जो श्रेष्ठ साधक प्रसन्न होकर सदा इस स्तोत्र का पाठ करता है, उस पर पृथ्वी पर दरिद्रता कभी हावी नहीं होती। तीनों पुरुषार्थ उसके हाथ में होते हैं और यह सारा जगत् उसके वश में हो जाता है। हे माता, वह लम्बे समय तक जीकर अन्त में मोक्ष-पद पाता है।

English sense

The best of seekers who always recites this hymn with joy: poverty never has power over him on earth. The three aims of life are in his hand, and this whole world comes under his control. Living long, Mother, at the end he reaches the path of liberation.

पदार्थ · word by word
सदैव
alwaysसदा
स्तोत्रं
hymnस्तोत्र
यः
whoजो
पठति
recitesपाठ करता है
मुदितः
gladप्रसन्न
साधकवरो
best of seekersश्रेष्ठ साधक
न
notनहीं
दारिद्र्यं
povertyदरिद्रता
तस्य
of himउसके ऊपर
प्रभवति
has powerहावी होती
कदाचित्क्षितितले
ever on earthपृथ्वी पर कभी
त्रिवर्गो
the three aims of lifeतीनों पुरुषार्थ
हस्ते
in the handहाथ में
स्याज्जगदखिलमेतच्च
may be, and this whole worldहोते हैं और यह सारा जगत्
वशगं
under his controlवश में
चिरं
longलम्बे समय तक
जीवन्नन्ते
living, at the endजीकर, अन्त में
जननि
Motherहे माता
लभते
gainsपाता है
मोक्षपदवीम्
the path of liberationमोक्ष-पद

Verse 24

इदं स्तोत्रं मातः प्रपठति दिवारात्रिमनिशं
स सर्वज्ञो योगीश्वरनिकरचूडामणिसमे ।
जडोऽपि त्वद्रूपं जपति यदि सञ्चित्य मनसा
त्वदग्रे भूयोच्चैः क्षितिपतिसमानः क्षितितले ॥ २४ ॥

idaṃ stotraṃ mātaḥ prapaṭhati divārātrimaniśaṃ
sa sarvajño yogīśvaranikaracūḍāmaṇisame
jaḍo'pi tvadrūpaṃ japati yadi sañcitya manasā
tvadagre bhūyoccaiḥ kṣitipatisamānaḥ kṣititale

इदंस्तोत्रंमातःप्रपठतिदिवारात्रिमनिशंससर्वज्ञोयोगीश्वरनिकरचूडामणिसमेजडोऽपित्वद्रूपंजपतियदिसञ्चित्यमनसात्वदग्रेभूयोच्चैःक्षितिपतिसमानःक्षितितले
हिन्दी अर्थ

हे माता, जो दिन-रात बिना रुके इस स्तोत्र का पाठ करता है, वह सर्वज्ञ हो जाता है, योगीश्वरों के समूह के शिरोमणि के समान। जड़ व्यक्ति भी यदि मन से तुम्हारे रूप का ध्यान करके तुम्हारे सामने जप करता है, तो वह पृथ्वी पर ऊँचा उठकर राजा के समान हो जाता है।

English sense

O Mother, the one who recites this hymn day and night without a break becomes all-knowing, equal to the crest-jewel of the lords of yoga. Even a dull person, if he repeats the thought of your form with his mind, in front of you, rises high, equal to a king on earth.

पदार्थ · word by word
इदं
thisयह
स्तोत्रं
hymnस्तोत्र
मातः
Motherहे माता
प्रपठति
recitesपाठ करता है
दिवारात्रिमनिशं
day and night without a breakदिन-रात बिना रुके
स
heवह
सर्वज्ञो
all-knowingसर्वज्ञ
योगीश्वरनिकरचूडामणिसमे
equal to the crest-jewel of the crowd of lords of yogaयोगीश्वरों के समूह के शिरोमणि के समान
जडोऽपि
even a dull oneजड़ भी
त्वद्रूपं
your formतुम्हारा रूप
जपति
repeatsजपता है
यदि
ifयदि
सञ्चित्य
having thought ofध्यान करके
मनसा
with the mindमन से
त्वदग्रे
in front of youतुम्हारे सामने
भूयोच्चैः
greatly, highबहुत ऊँचा
क्षितिपतिसमानः
equal to a kingराजा के समान
क्षितितले
on earthपृथ्वी पर

Verse 25

महापुण्यं धन्यं सकलपुरुषार्थैकनिलयं
यशस्यं चायुष्यं सततभवतापापहमिदम् ।
रहस्यं प्राकाश्यन्न हि खलु कदाचित्पशुजने
पठेत्पूजाकाले जननि लभते मोक्षपदवीम् ॥ २५ ॥

mahāpuṇyaṃ dhanyaṃ sakalapuruṣārthaikanilayaṃ
yaśasyaṃ cāyuṣyaṃ satatabhavatāpāpahamidam
rahasyaṃ prākāśyanna hi khalu kadācitpaśujane
paṭhetpūjākāle janani labhate mokṣapadavīm

महापुण्यंधन्यंसकलपुरुषार्थैकनिलयंयशस्यंचायुष्यंसततभवतापापहमिदम्रहस्यंप्राकाश्यन्नहिखलुकदाचित्पशुजनेपठेत्पूजाकालेजननिलभतेमोक्षपदवीम्
हिन्दी अर्थ

यह महान पुण्य वाला, धन्य और सब पुरुषार्थों का एकमात्र घर है, यश और आयु देने वाला और संसार के ताप को सदा नष्ट करने वाला। यह रहस्य है, इसे अनधिकारी साधारण व्यक्ति के सामने कभी प्रकट नहीं करना चाहिए। हे माता, जो पूजा के समय इसका पाठ करता है, वह मोक्ष-पद पाता है।

English sense

This is of great merit, blessed, the single home of all human aims, bringing fame and long life, always destroying the burning of worldly existence. It is a secret and should never be told to an unready, ordinary person. One who recites it at the time of worship, Mother, gains the path of liberation.

पदार्थ · word by word
महापुण्यं
of great meritमहान पुण्य वाला
धन्यं
blessedधन्य
सकलपुरुषार्थैकनिलयं
the single home of all human aimsसब पुरुषार्थों का एकमात्र घर
यशस्यं
bringing fameयश देने वाला
चायुष्यं
and giving long lifeऔर आयु देने वाला
सततभवतापापहमिदम्
always destroying the burning of worldly existence, thisसंसार के ताप को सदा नष्ट करने वाला, यह
रहस्यं
a secretरहस्य
प्राकाश्यन्न
should not be revealedप्रकट नहीं करना चाहिए
हि
indeedनिश्चय ही
खलु
surelyअवश्य
कदाचित्पशुजने
ever to an ordinary unready personकभी साधारण अनधिकारी व्यक्ति के सामने
पठेत्पूजाकाले
should recite at the time of worshipपूजा के समय पाठ करे
जननि
Motherहे माता
लभते
gainsपाता है
मोक्षपदवीम्
the path of liberationमोक्ष-पद
इति श्रीफेत्कारीतन्त्रे ताराकर्पूरस्तोत्रम् ॥

Terms on this page

siddhi सिद्धि Attainment or spiritual accomplishment through sustained practice, often pursued at a specific tirtha.
Mahavidyas महाविद्या One of ten tantric wisdom-goddess forms of the Devi; Kalika is traditionally counted foremost among them.
Tara तारा One of the ten Mahavidyas, associated with guidance, protection, and crossing over difficulty.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras