Sāmba Purāṇa · as given in the Mantra Mahārṇava

श्रीसूर्यस्तवराजः

Surya Stavaraja (Samba Purana) — The king of hymns to the Sun: twenty-one names given to Sāmba
Author Surya (as spoken to Samba) Verses 14, anuṣṭubh metre Pāṭha Sāmba Purāṇa, as given in the Mantra Mahārṇava

This is the short hymn of twenty-one names of the Sun that the tradition calls the stavarāja, the king of hymns. It is set in a story: Vasiṣṭha tells how the Sun answered Sāmba, the son of Kṛṣṇa and Jāmbavatī, in a dream and gave him these names in place of the thousand. See also Surya and Sandhya.

अथ सूर्यस्तवराजप्रारंभःThe beginning of the king of hymns to Sūrya

Verse 1

१I

वसिष्ठ उवाच — वसिष्ठ ने कहा Vasiṣṭha said

स्तुवंस्तत्र ततः साम्बः कृशो धमनिसंततः ॥
राजन्नामसहस्रेण सहस्रांशुं दिवाकरम् ॥ १ ॥

stuvaṃstatra tataḥ sāmbaḥ kṛśo dhamanisaṃtataḥ
rājannāmasahasreṇa sahasrāṃśuṃ divākaram

स्तुवन् तत्र ततः साम्बःकृशः धमनि-संततःराजन् नाम-सहस्रेणसहस्र-अंशुम् दिवाकरम्
हिन्दी अर्थ

फिर, हे राजन्, दुबले, उभरी नसों वाले साम्ब वहाँ सहस्र नामों से सहस्र किरणों वाले दिवाकर की स्तुति कर रहे थे।

English sense

Then Sāmba, emaciated, his veins standing out, was there praising the thousand-rayed maker of day with the thousand names, O king.

पदार्थ · word by word
स्तुवन् तत्र ततः साम्बः
then Sāmba, praising thereफिर वहाँ साम्ब स्तुति करते हुए
कृशः धमनि-संततः
emaciated, his veins standing outदुबले, नसें उभरी हुई
राजन् नाम-सहस्रेण
O king, with the thousand namesहे राजन्, सहस्र नामों से
सहस्र-अंशुम् दिवाकरम्
the thousand-rayed maker of dayसहस्र किरणों वाले दिवाकर की

Verse 2

२II

स्विद्यमानं तु तं दृष्ट्वा सूर्यः कृष्णात्मजं तदा ॥
स्वप्ने तु दर्शनं दत्त्वा पुनर्वचनमब्रवीत् ॥ २ ॥

svidyamānaṃ tu taṃ dṛṣṭvā sūryaḥ kṛṣṇātmajaṃ tadā
svapne tu darśanaṃ dattvā punarvacanamabravīt

स्विद्यमानम् तु तम् दृष्ट्वासूर्यः कृष्ण-आत्मजम् तदास्वप्ने तु दर्शनम् दत्त्वापुनः वचनम् अब्रवीत्
हिन्दी अर्थ

कृष्ण के पुत्र को पसीने से भीगा देखकर सूर्य ने तब स्वप्न में दर्शन देकर फिर वचन कहा।

English sense

Seeing him, the son of Kṛṣṇa, sweating, Sūrya then gave him a vision in a dream and spoke again.

पदार्थ · word by word
स्विद्यमानम् तु तम् दृष्ट्वा
seeing him sweatingउसे पसीने से भीगा देखकर
सूर्यः कृष्ण-आत्मजम् तदा
Sūrya then, the son of Kṛṣṇaसूर्य ने तब कृष्ण के पुत्र को
स्वप्ने तु दर्शनम् दत्त्वा
having given him a vision in a dreamस्वप्न में दर्शन देकर
पुनः वचनम् अब्रवीत्
spoke againफिर वचन कहा

Verse 3

३III

श्रीसूर्य उवाच — श्रीसूर्य ने कहा Śrī Sūrya said

साम्ब साम्ब महाबाहो शृणु जाम्बवतीसुत ॥
अलं नामसहस्रेण पठ स्तवमिमं शुभम् ॥ ३ ॥

sāmba sāmba mahābāho śṛṇu jāmbavatīsuta
alaṃ nāmasahasreṇa paṭha stavamimaṃ śubham

साम्ब साम्ब महा-बाहोशृणु जाम्बवती-सुतअलम् नाम-सहस्रेणपठ स्तवम् इमम् शुभम्
हिन्दी अर्थ

हे साम्ब, हे साम्ब, महाबाहु, सुनो, हे जाम्बवती के पुत्र: सहस्र नामों से बस — यह शुभ स्तव पढ़ो।

English sense

O Sāmba, O Sāmba, mighty-armed, hear, O son of Jāmbavatī: enough of the thousand names — recite this auspicious hymn.

पदार्थ · word by word
साम्ब साम्ब महा-बाहो
O Sāmba, O Sāmba, mighty-armedहे साम्ब, हे साम्ब, महाबाहु
शृणु जाम्बवती-सुत
hear, O son of Jāmbavatīसुनो, हे जाम्बवती के पुत्र
अलम् नाम-सहस्रेण
enough of the thousand namesसहस्र नामों से बस
पठ स्तवम् इमम् शुभम्
recite this auspicious hymnयह शुभ स्तव पढ़ो

Verse 4

४IV

यानि नामानि गुह्यानि पवित्राणि शुभानि च ॥
तानि ते कीर्तयिष्यामि श्रुत्वा वत्सावधारय ॥ ४ ॥

yāni nāmāni guhyāni pavitrāṇi śubhāni ca
tāni te kīrtayiṣyāmi śrutvā vatsāvadhāraya

यानि नामानि गुह्यानिपवित्राणि शुभानि चतानि ते कीर्तयिष्यामिश्रुत्वा वत्स अवधारय
हिन्दी अर्थ

जो नाम गुह्य, पवित्र और शुभ हैं — वे मैं तुम्हें कहूँगा; हे वत्स, सुनकर धारण करो।

English sense

The names that are secret, pure and auspicious — those I shall tell you; hear them, child, and hold them fast.

पदार्थ · word by word
यानि नामानि गुह्यानि
the names that are secretजो नाम गुह्य हैं
पवित्राणि शुभानि च
pure and auspiciousपवित्र और शुभ
तानि ते कीर्तयिष्यामि
those I shall tell youवे मैं तुम्हें कहूँगा
श्रुत्वा वत्स अवधारय
hear them, child, and hold them fastहे वत्स, सुनकर धारण करो

Verse 5

५V

विकर्तनो विवस्वांश्च मार्तंडो भास्करो रविः ॥ ५ ॥

vikartano vivasvāṃśca mārtaṃḍo bhāskaro raviḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

६VI

लोकप्रकाशकः श्रीमाँल्लोकचक्षुर्ग्रहेश्वरः ॥
लोकसाक्षी त्रिलोकेशः कर्ता हर्ता तमिस्रहा ॥ ६ ॥

lokaprakāśakaḥ śrīmām̐llokacakṣurgraheśvaraḥ
lokasākṣī trilokeśaḥ kartā hartā tamisrahā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

७VII

तपनस्तापनश्चैव शुचिः सप्ताश्ववाहनः ॥
गभस्तिहस्तो ब्रध्नश्च सर्वदेवनमस्कृतः ॥ ७ ॥

tapanastāpanaścaiva śuciḥ saptāśvavāhanaḥ
gabhastihasto bradhnaśca sarvadevanamaskṛtaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

८VIII

एकविंशतिरित्येष स्तव इष्टः सदा मम ॥
देहारोग्यकरश्चैव धनवृद्धियशस्करः ॥ ८ ॥

ekaviṃśatirityeṣa stava iṣṭaḥ sadā mama
dehārogyakaraścaiva dhanavṛddhiyaśaskaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

९IX

स्तवराज इति ख्यातस्त्रिषु लोकेषु विश्रुतः ॥
य एतेन महाबाहो द्वे संध्ये स्तवनोदये ॥ ९ ॥

stavarāja iti khyātastriṣu lokeṣu viśrutaḥ
ya etena mahābāho dve saṃdhye stavanodaye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

१०X

स्तौति मां प्रणतो भूत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥
कायिकं वाचिकं चैव मानसं यच्च दुष्कृतम् ॥ १० ॥

stauti māṃ praṇato bhūtvā sarvapāpaiḥ pramucyate
kāyikaṃ vācikaṃ caiva mānasaṃ yacca duṣkṛtam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

११XI

एतज्जाप्येन तत्सर्वं प्रणश्यति न संशयः ॥
एष जप्यश्च होमश्च संध्योपासनमेव च ॥ ११ ॥

etajjāpyena tatsarvaṃ praṇaśyati na saṃśayaḥ
eṣa japyaśca homaśca saṃdhyopāsanameva ca

एतत्-जाप्येन तत् सर्वम्प्रणश्यति न संशयःएषः जप्यः च होमः चसंध्या-उपासनम् एव च
हिन्दी अर्थ

— इसके जप से वह सब नष्ट हो जाता है, इसमें सन्देह नहीं। यही जप और होम है और संध्योपासना भी;

English sense

— by repeating this, all that perishes, no doubt. This is the japa and the homa and the twilight worship too;

पदार्थ · word by word
एतत्-जाप्येन तत् सर्वम्
by repeating this, all thatइसके जप से वह सब
प्रणश्यति न संशयः
perishes, no doubtनष्ट हो जाता है, इसमें सन्देह नहीं
एषः जप्यः च होमः च
this is the japa and the homaयही जप और होम है
संध्या-उपासनम् एव च
and the twilight worship tooऔर संध्योपासना भी

Verse 12

१२XII

बलिमंत्रोऽर्घ्यमंत्रश्च धूपमंत्रस्तथैव च ॥
अन्नप्रदाने स्नाने च प्रणिपाते प्रदक्षिणे ॥
पूजितोऽयं महामंत्रः सर्वपापहरः शुभः ॥ १२ ॥

balimaṃtro'rghyamaṃtraśca dhūpamaṃtrastathaiva ca
annapradāne snāne ca praṇipāte pradakṣiṇe
pūjito'yaṃ mahāmaṃtraḥ sarvapāpaharaḥ śubhaḥ

बलि-मंत्रः अर्घ्य-मंत्रः चधूप-मंत्रः तथा एव चअन्न-प्रदाने स्नाने चप्रणिपाते प्रदक्षिणेपूजितः अयम् महा-मंत्रःसर्व-पाप-हरः शुभः
हिन्दी अर्थ

यही बलि-मन्त्र, अर्घ्य-मन्त्र और वैसे ही धूप-मन्त्र है; अन्नदान, स्नान, प्रणिपात और प्रदक्षिणा में यह महामन्त्र पूजित है — शुभ, सब पापों को हरने वाला।

English sense

it is the mantra of the offering, the mantra of the arghya and likewise the mantra of incense; in giving food, in bathing, in prostration and circumambulation this great mantra is honoured — auspicious, removing all sins.

पदार्थ · word by word
बलि-मंत्रः अर्घ्य-मंत्रः च
the mantra of the offering and of the arghyaबलि-मन्त्र और अर्घ्य-मन्त्र
धूप-मंत्रः तथा एव च
and likewise the mantra of incenseऔर वैसे ही धूप-मन्त्र
अन्न-प्रदाने स्नाने च
in giving food and in bathingअन्नदान और स्नान में
प्रणिपाते प्रदक्षिणे
in prostration and circumambulationप्रणिपात और प्रदक्षिणा में
पूजितः अयम् महा-मंत्रः
this great mantra, honouredपूजित यह महामन्त्र
सर्व-पाप-हरः शुभः
auspicious, removing all sinsशुभ, सब पापों को हरने वाला

Verse 13

१३XIII

एवमुक्त्वा तु भगवान् भास्करो जगदीश्वरः ॥
आमंत्र्य कृष्णतनयं तत्रैवांतरधीयत ॥ १३ ॥

evamuktvā tu bhagavān bhāskaro jagadīśvaraḥ
āmaṃtrya kṛṣṇatanayaṃ tatraivāṃtaradhīyata

एवम् उक्त्वा तु भगवान्भास्करः जगत्-ईश्वरःआमंत्र्य कृष्ण-तनयम्तत्र एव अंतरधीयत
हिन्दी अर्थ

ऐसा कहकर जगदीश्वर भगवान् भास्कर कृष्ण के पुत्र से विदा लेकर वहीं अन्तर्धान हो गए।

English sense

Having spoken thus, the Lord Bhāskara, lord of the world, took leave of Kṛṣṇa's son and vanished there and then.

पदार्थ · word by word
एवम् उक्त्वा तु भगवान्
having spoken thus, the Lordऐसा कहकर भगवान्
भास्करः जगत्-ईश्वरः
Bhāskara, lord of the worldजगदीश्वर भास्कर
आमंत्र्य कृष्ण-तनयम्
having taken leave of Kṛṣṇa's sonकृष्ण के पुत्र से विदा लेकर
तत्र एव अंतरधीयत
vanished there and thenवहीं अन्तर्धान हो गए

Verse 14

१४XIV

साम्बोऽपि स्तवराजेन स्तुत्वा सप्ताश्ववाहनम् ॥
पूतात्मा नीरुजः श्रीमांस्तस्माद्दुर्गाद्विमुक्तवान् ॥ १४ ॥

sāmbo'pi stavarājena stutvā saptāśvavāhanam
pūtātmā nīrujaḥ śrīmāṃstasmāddurgādvimuktavān

साम्बः अपि स्तव-राजेनस्तुत्वा सप्त-अश्व-वाहनम्पूत-आत्मा नीरुजः श्रीमान्तस्मात् दुर्गात् विमुक्तवान्
हिन्दी अर्थ

साम्ब भी स्तवराज से सात घोड़ों के वाहन वाले की स्तुति करके पवित्रात्मा, रोगरहित और श्रीमान् होकर उस संकट से मुक्त हो गए।

English sense

Sāmba too, having praised him whose chariot has seven horses with the king of hymns, was purified, free of disease and glorious, and was released from that hardship.

पदार्थ · word by word
साम्बः अपि स्तव-राजेन
Sāmba too, with the king of hymnsसाम्ब भी स्तवराज से
स्तुत्वा सप्त-अश्व-वाहनम्
having praised him whose chariot has seven horsesसात घोड़ों के वाहन वाले की स्तुति करके
पूत-आत्मा नीरुजः श्रीमान्
purified, free of disease, gloriousपवित्रात्मा, रोगरहित, श्रीमान्
तस्मात् दुर्गात् विमुक्तवान्
was released from that hardshipउस संकट से मुक्त हो गए
इति साम्बपुराणे सूर्यस्तवराजः समाप्तः ॥ शुभम् ॥

Terms on this page

Sahasranama सहस्रनाम A recitation of a deity's thousand names — a devotional text genre used across many deities, not one single fixed composition.
Surya सूर्य The Sun deity.
Sandhya संध्या The twice- or thrice-daily prayer rite performed at dawn and dusk — Vedic Sandhya requires eligibility under Varnashrama, while those without it may instead undergo Tantrik initiation and perform Tantrik Sandhya.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras