Bhaviṣya Purāṇa, Saptama Kalpa · as given in the Mantra Mahārṇava

श्रीसूर्यसहस्रनामस्तोत्रम्

Surya Sahasranama Stotram — The thousand names of Sūrya, told by Sumantu to King Śatānīka

This is the thousand-name hymn of Surya, the Sun, a Sahasranama whose names run through his rays, his chariot and its seven horses, his gifts of health and light, and the other gods he is called by. Sumantu, who once saw the god in person after praising him with these names, tells it to King Śatānīka, and says it was told to him by the son of Parāśara.

अथ सूर्यसहस्रनामस्तोत्रप्रारंभःThe thousand names of Sūrya

Verse o1

सुमंतुरुवाच — सुमन्तु ने कहा Sumantu said

माघे मासि सिते पक्षे सप्तम्यां कुरुनन्दन ॥
निराहारो रविं भक्त्या पूजयेद्विधिना नृप ॥ १ ॥

māghe māsi site pakṣe saptamyāṃ kurunandana
nirāhāro raviṃ bhaktyā pūjayedvidhinā nṛpa

माघे मासि सिते पक्षेसप्तम्याम्कुरु-नन्दननिराहारः रविम् भक्त्यापूजयेत् विधिना नृप
हिन्दी अर्थ

माघ मास में, शुक्ल पक्ष में, सप्तमी को, हे कुरुनन्दन, निराहार रहकर विधि से भक्तिपूर्वक रवि की पूजा करे, हे राजन्।

English sense

In the month of Māgha, in the bright fortnight, on the seventh tithi, O joy of the Kurus, one should fast and worship Ravi with devotion according to rule, O king.

पदार्थ · word by word
माघे मासि सिते पक्षे
in the month of Māgha, in the bright fortnightमाघ मास में, शुक्ल पक्ष में
सप्तम्याम्
on the seventh tithiसप्तमी को
कुरु-नन्दन
O joy of the Kurusहे कुरुनन्दन
निराहारः रविम् भक्त्या
fasting, Ravi with devotionनिराहार रहकर रवि की भक्ति से
पूजयेत् विधिना नृप
one should worship according to rule, O kingविधि से पूजा करे, हे राजन्

Verse o2

पूर्वोक्तेन जपेज्जाप्यं देवस्य पुरतः स्थितः ॥
शुद्धैकाग्रमना राजञ्जितक्रोधो जितेन्द्रियः ॥ २ ॥

pūrvoktena japejjāpyaṃ devasya purataḥ sthitaḥ
śuddhaikāgramanā rājañjitakrodho jitendriyaḥ

पूर्व-उक्तेन जपेत् जाप्यम्देवस्य पुरतः स्थितःशुद्ध-एकाग्र-मनाःराजन्जित-क्रोधःजित-इन्द्रियः
हिन्दी अर्थ

देव के सामने खड़ा होकर, शुद्ध और एकाग्र मन से, हे राजन्, क्रोध और इन्द्रियों को जीतकर, पहले कही विधि से जाप्य का जप करे।

English sense

Standing before the god, with a pure and single mind, O king, anger and senses conquered, one should repeat the japa in the way told before.

पदार्थ · word by word
पूर्व-उक्तेन जपेत् जाप्यम्
one should repeat the japa in the way told beforeपहले कही विधि से जाप्य का जप करे
देवस्य पुरतः स्थितः
standing before the godदेव के सामने खड़ा होकर
शुद्ध-एकाग्र-मनाः
with a pure and single mindशुद्ध और एकाग्र मन से
राजन्
O kingहे राजन्
जित-क्रोधः
anger conqueredक्रोध जीते
जित-इन्द्रियः
senses conqueredइन्द्रियाँ जीते

Verse o3

शतानीक उवाच — शतानीक ने कहा Śatānīka said

केन मंत्रेण जप्तेन दर्शनं भगवान् व्रजेत् ॥
स्तोत्रेण वापि सविता तन्मे कथय सुव्रत ॥ ३ ॥

kena maṃtreṇa japtena darśanaṃ bhagavān vrajet
stotreṇa vāpi savitā tanme kathaya suvrata

केन मंत्रेण जप्तेनदर्शनम् भगवान् व्रजेत्स्तोत्रेण वा अपि सवितातत् मे कथय सु-व्रत
हिन्दी अर्थ

किस मन्त्र के जप से, या किस स्तोत्र से, भगवान् सविता दर्शन देते हैं? हे सुव्रत, वह मुझे कहो।

English sense

By what mantra repeated, or by what hymn, does the Lord Savitṛ come into sight? Tell me that, O man of good vows.

पदार्थ · word by word
केन मंत्रेण जप्तेन
by what mantra repeatedकिस मन्त्र के जप से
दर्शनम् भगवान् व्रजेत्
does the Lord come into sightभगवान् दर्शन देते हैं
स्तोत्रेण वा अपि सविता
or by what hymn, Savitṛया किस स्तोत्र से सविता
तत् मे कथय सु-व्रत
tell me that, O man of good vowsहे सुव्रत, वह मुझे कहो

Verse o4

सुमंतुरुवाच — सुमन्तु ने कहा Sumantu said

स्तुतो नामसहस्रेण यदा भक्तिमता मया ॥
तदा मे दर्शनं यातः साक्षाद्देवो दिवाकरः ॥ ४ ॥

stuto nāmasahasreṇa yadā bhaktimatā mayā
tadā me darśanaṃ yātaḥ sākṣāddevo divākaraḥ

स्तुतः नाम-सहस्रेणयदा भक्तिमता मयातदा मे दर्शनम् यातःसाक्षात् देवः दिवाकरः
हिन्दी अर्थ

जब भक्तिमान् मैंने सहस्र नामों से स्तुति की, तब साक्षात् देव दिवाकर ने मुझे दर्शन दिया।

English sense

When I, full of devotion, praised him with the thousand names, then the god Divākara came into my sight in person.

पदार्थ · word by word
स्तुतः नाम-सहस्रेण
praised with the thousand namesसहस्र नामों से स्तुत
यदा भक्तिमता मया
when, by me full of devotionजब भक्तिमान् मेरे द्वारा
तदा मे दर्शनम् यातः
then he came into my sightतब मुझे दर्शन दिया
साक्षात् देवः दिवाकरः
the god Divākara in personसाक्षात् देव दिवाकर ने

Verse o5

शतानीक उवाच — शतानीक ने कहा Śatānīka said

नाम्नां सहस्रं सवितुः श्रोतुमिच्छामि ते द्विज ॥
येन ते दर्शनं यातः साक्षाद्देवो दिवाकरः ॥ ५ ॥

nāmnāṃ sahasraṃ savituḥ śrotumicchāmi te dvija
yena te darśanaṃ yātaḥ sākṣāddevo divākaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o6

सुमंतुरुवाच — सुमन्तु ने कहा Sumantu said

सर्वमंगलमांगल्यं सर्वपापप्रणाशनम् ॥
स्तोत्रमेतन्महापुण्यं सर्वोपद्रवनाशनम् ॥
न चेदस्ति भयं किंचिद्यजनेन च शाम्यति ॥ ६ ॥

sarvamaṃgalamāṃgalyaṃ sarvapāpapraṇāśanam
stotrametanmahāpuṇyaṃ sarvopadravanāśanam
na cedasti bhayaṃ kiṃcidyajanena ca śāmyati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

line doubtful

Verse o7

ज्वराद्विमुच्यते राजन्स्तोत्रेऽस्मिन्पठिते नरः ॥
अन्ये च रोगाः शाम्यंति पठतः शृण्वतस्तथा ॥ ७ ॥

jvarādvimucyate rājanstotre'sminpaṭhite naraḥ
anye ca rogāḥ śāmyaṃti paṭhataḥ śṛṇvatastathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o8

संपद्यंते यथाकामाः सर्वभोगा यथेप्सिताः ॥
य एतदादितः श्रुत्वा संग्रामं प्रविशेन्नरः ॥ ८ ॥

saṃpadyaṃte yathākāmāḥ sarvabhogā yathepsitāḥ
ya etadāditaḥ śrutvā saṃgrāmaṃ praviśennaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o9

स जित्वा समरे शत्रूनभ्येति गृहमक्षतः ॥
वंध्यानां पुत्रजननं भीतानां भयनाशनम् ॥ ९ ॥

sa jitvā samare śatrūnabhyeti gṛhamakṣataḥ
vaṃdhyānāṃ putrajananaṃ bhītānāṃ bhayanāśanam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o10

भूतिकारि दरिद्राणां कुष्ठिनां परमौषधम् ॥
बालानां चैव सर्वेषां ग्रहरक्षोनिवारणम् ॥ १० ॥

bhūtikāri daridrāṇāṃ kuṣṭhināṃ paramauṣadham
bālānāṃ caiva sarveṣāṃ graharakṣonivāraṇam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o11

पठेदेतद्धि यो राजन् स श्रेयः परमाप्नुयात् ॥
स सिद्धसर्वसंकल्पः सुखमत्यंतमश्नुते ॥ ११ ॥

paṭhedetaddhi yo rājan sa śreyaḥ paramāpnuyāt
sa siddhasarvasaṃkalpaḥ sukhamatyaṃtamaśnute

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o12

धर्मार्थिभिर्द्धर्म्मलब्ध्यै सुखाय च सुखार्थिभिः ॥
राज्याय राज्यकामैश्च पठितव्यमिदं नरैः ॥ १२ ॥

dharmārthibhirddharmmalabdhyai sukhāya ca sukhārthibhiḥ
rājyāya rājyakāmaiśca paṭhitavyamidaṃ naraiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o13

विद्यावहं तु विप्राणां क्षत्रियाणां जयावहम् ॥
पश्वावहं तु वैश्यानां शूद्राणां धर्म्मवर्द्धनम् ॥ १३ ॥

vidyāvahaṃ tu viprāṇāṃ kṣatriyāṇāṃ jayāvaham
paśvāvahaṃ tu vaiśyānāṃ śūdrāṇāṃ dharmmavarddhanam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o14

पठतां शृण्वतामेतद्भवतीति न संशयः ॥
तच्छृणुष्व नृपश्रेष्ठ प्रयतात्मा ब्रवीमि ते ॥
नाम्नां सहस्रं विख्यातं देवदेवस्य भास्वतः ॥ १४ ॥

paṭhatāṃ śṛṇvatāmetadbhavatīti na saṃśayaḥ
tacchṛṇuṣva nṛpaśreṣṭha prayatātmā bravīmi te
nāmnāṃ sahasraṃ vikhyātaṃ devadevasya bhāsvataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सूर्यसहस्रनामस्तोत्रम्The names

Verse 1

ॐ विश्वविद्विश्वजित्कर्ता विश्वात्मा विश्वतोमुखः ॥
विश्वेश्वरो विश्वयोनिर्नियतात्मा जितेन्द्रियः ॥ १ ॥

oṃ viśvavidviśvajitkartā viśvātmā viśvatomukhaḥ
viśveśvaro viśvayonirniyatātmā jitendriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 2

कालाश्रयः कालकर्ता कालहा कालनाशनः ॥
महायोगी महाबुद्धिर्महात्मा सुमहाबलः ॥ २ ॥

kālāśrayaḥ kālakartā kālahā kālanāśanaḥ
mahāyogī mahābuddhirmahātmā sumahābalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 3

प्रभुर्विभुर्भूतनाथो भूतात्मा भुवनेश्वरः ॥
भूतभव्यो भावितात्मा भूतांतःकरणः शिवः ॥ ३ ॥

prabhurvibhurbhūtanātho bhūtātmā bhuvaneśvaraḥ
bhūtabhavyo bhāvitātmā bhūtāṃtaḥkaraṇaḥ śivaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 4

शरण्यः कमलानन्दो नन्दनो नंदवर्द्धनः ॥
वरेण्यो वरदो योगी सुसंयुक्तः प्रकाशकः ॥ ४ ॥

śaraṇyaḥ kamalānando nandano naṃdavarddhanaḥ
vareṇyo varado yogī susaṃyuktaḥ prakāśakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 5

प्राक्प्राणः परमः प्राणः प्रीतात्मा प्रियतः प्रियः ॥
नयः सहस्रपात्साधुर्दिव्यकुण्डलमण्डितः ॥ ५ ॥

prākprāṇaḥ paramaḥ prāṇaḥ prītātmā priyataḥ priyaḥ
nayaḥ sahasrapātsādhurdivyakuṇḍalamaṇḍitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

अव्यंगधारी धीरात्मा प्रचेता वायुवाहनः ॥
समाहितमतिर्द्धाता विधाता कृतमंगलः ॥ ६ ॥

avyaṃgadhārī dhīrātmā pracetā vāyuvāhanaḥ
samāhitamatirddhātā vidhātā kṛtamaṃgalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

कपर्दी कल्पकृद्रुद्रः सुमना धर्मवत्सलः ॥
समायुक्तो विमुक्तात्मा कृतात्मा कृतिनां वरः ॥ ७ ॥

kapardī kalpakṛdrudraḥ sumanā dharmavatsalaḥ
samāyukto vimuktātmā kṛtātmā kṛtināṃ varaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

अविचिंत्यवपुः श्रेष्ठो महायोगी महेश्वरः ॥
कांतः कामादिरादित्यो नियतात्मा निराकुलः ॥ ८ ॥

aviciṃtyavapuḥ śreṣṭho mahāyogī maheśvaraḥ
kāṃtaḥ kāmādirādityo niyatātmā nirākulaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

कामः कारुणिकः कर्ता कमलाकरबोधनः ॥
सप्तसप्तिरचिंत्यात्मा महांकारुणिकोत्तमः ॥ ९ ॥

kāmaḥ kāruṇikaḥ kartā kamalākarabodhanaḥ
saptasaptiraciṃtyātmā mahāṃkāruṇikottamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

संजीवनो जीवनाथो जगज्जीवो जगत्पतिः ॥
अजेयो विश्वनिलयः संविभागो वृषध्वजः ॥ १० ॥

saṃjīvano jīvanātho jagajjīvo jagatpatiḥ
ajeyo viśvanilayaḥ saṃvibhāgo vṛṣadhvajaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

वृषाकपिः कल्पकर्ता कल्पांतकरणो रविः ॥
एकचक्ररथो मौनी सुरथो रथिनां वरः ॥ ११ ॥

vṛṣākapiḥ kalpakartā kalpāṃtakaraṇo raviḥ
ekacakraratho maunī suratho rathināṃ varaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

अक्रोधनो रश्मिमाली तेजोराशिर्विभावसुः ॥
दिव्यकृद्दिनकृद्देवो देवदेवो दिवस्पतिः ॥ १२ ॥

akrodhano raśmimālī tejorāśirvibhāvasuḥ
divyakṛddinakṛddevo devadevo divaspatiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

दीननाथो हविर्होता दिव्यबाहुर्दिवाकरः ॥
यज्ञो यज्ञपतिः पूषा स्वर्णरेताः परावहः ॥ १३ ॥

dīnanātho havirhotā divyabāhurdivākaraḥ
yajño yajñapatiḥ pūṣā svarṇaretāḥ parāvahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

परापरज्ञस्तरणिरंशुमाली मनोहरः ॥
प्राज्ञः प्रजापतिः सूर्यः सविता विष्णुरंशुमान् ॥ १४ ॥

parāparajñastaraṇiraṃśumālī manoharaḥ
prājñaḥ prajāpatiḥ sūryaḥ savitā viṣṇuraṃśumān

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

सदागतिर्गंधवाहुर्विहितो विधिराशुगः ॥
पतंगः पतगः स्थाणुर्विहङ्गो विहगो वरः ॥ १५ ॥

sadāgatirgaṃdhavāhurvihito vidhirāśugaḥ
pataṃgaḥ patagaḥ sthāṇurvihaṅgo vihago varaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

हर्य्यश्वो हरिताश्वश्च हरिदश्वो जगत्प्रियः ॥
त्र्यंबकः सर्वदमनो भावितात्मा भिषग्वरः ॥ १६ ॥

haryyaśvo haritāśvaśca haridaśvo jagatpriyaḥ
tryaṃbakaḥ sarvadamano bhāvitātmā bhiṣagvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

आलोककृल्लोकनाथो लोकालोकनमस्कृतः ॥
कालः कल्पांतको वह्निस्तपनः संप्रतापनः ॥ १७ ॥

ālokakṛllokanātho lokālokanamaskṛtaḥ
kālaḥ kalpāṃtako vahnistapanaḥ saṃpratāpanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

विरोचनो विरूपाक्षः सहस्राक्षः पुरंदरः ॥
सहस्ररश्मिर्मिहिरो विविधांबरभूषणः ॥ १८ ॥

virocano virūpākṣaḥ sahasrākṣaḥ puraṃdaraḥ
sahasraraśmirmihiro vividhāṃbarabhūṣaṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

खगः प्रतर्दनो धन्यो हयगो वाग्विशारदः ॥
श्रीमांश्च शिशिरो वाग्मी श्रीपतिः श्रीनिकेतनः ॥ १९ ॥

khagaḥ pratardano dhanyo hayago vāgviśāradaḥ
śrīmāṃśca śiśiro vāgmī śrīpatiḥ śrīniketanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

श्रीकंठः श्रीधरः श्रीमान् श्रीनिवासो वसुप्रदः ॥
कामचारी महामायो महेशो विदिताशयः ॥ २० ॥

śrīkaṃṭhaḥ śrīdharaḥ śrīmān śrīnivāso vasupradaḥ
kāmacārī mahāmāyo maheśo viditāśayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

तीर्थक्रियावान् सुनयो विभवो भक्तवत्सलः ॥
कीर्तिः कीर्तिकरो नित्यः कुंडली कवची रथी ॥ २१ ॥

tīrthakriyāvān sunayo vibhavo bhaktavatsalaḥ
kīrtiḥ kīrtikaro nityaḥ kuṃḍalī kavacī rathī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 22

हिरण्यरेताः सप्ताश्वः प्रयतात्मा परंतपः ॥
बुद्धिमानमरश्रेष्ठो रोचिष्णुः पाकशासनः ॥ २२ ॥

hiraṇyaretāḥ saptāśvaḥ prayatātmā paraṃtapaḥ
buddhimānamaraśreṣṭho rociṣṇuḥ pākaśāsanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 23

समुद्रो धनदो धाता मान्धाता कश्मलापहः ॥
तमोघ्नो ध्वांतहा वह्निर्होतांतःकरणो गुहः ॥ २३ ॥

samudro dhanado dhātā māndhātā kaśmalāpahaḥ
tamoghno dhvāṃtahā vahnirhotāṃtaḥkaraṇo guhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 24

पशुमान्प्रयतानन्दो भूतेशः श्रीमतां वरः ॥
नित्योदितो नित्यरथः सुरेशः सुरपूजितः ॥ २४ ॥

paśumānprayatānando bhūteśaḥ śrīmatāṃ varaḥ
nityodito nityarathaḥ sureśaḥ surapūjitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 25

अजितो विजयो जेता जंगमस्थावरात्मकः ॥
जीवानन्दो नित्यगामी विजेता विजयप्रदः ॥ २५ ॥

ajito vijayo jetā jaṃgamasthāvarātmakaḥ
jīvānando nityagāmī vijetā vijayapradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 26

पर्जन्योऽग्निस्थितिः स्थेयः स्थविरोऽणुर्निरंजनः ॥
प्रद्योतनो रथारूढः सर्वलोकप्रकाशकः ॥ २६ ॥

parjanyo'gnisthitiḥ stheyaḥ sthaviro'ṇurniraṃjanaḥ
pradyotano rathārūḍhaḥ sarvalokaprakāśakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 27

ध्रुवो मेधी महावीर्य्यो हंसः संसारतारकः ॥
सृष्टिकर्ता क्रियाहेतुर्मार्त्तण्डो मरुतां पतिः ॥ २७ ॥

dhruvo medhī mahāvīryyo haṃsaḥ saṃsāratārakaḥ
sṛṣṭikartā kriyāheturmārttaṇḍo marutāṃ patiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 28

मरुत्वान्दहनस्त्वष्टा भगो भाग्योऽर्य्यमा पतिः ॥
वरुणांशो जगन्नाथः कृत्यकृत्यः सुलोचनः ॥ २८ ॥

marutvāndahanastvaṣṭā bhago bhāgyo'ryyamā patiḥ
varuṇāṃśo jagannāthaḥ kṛtyakṛtyaḥ sulocanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 29

विवस्वान् भानुमान् कार्यकारणं तेजसां निधिः ॥
असंगगामी तिग्मांशुर्धर्मादिर्दीप्तदीधितिः ॥ २९ ॥

vivasvān bhānumān kāryakāraṇaṃ tejasāṃ nidhiḥ
asaṃgagāmī tigmāṃśurdharmādirdīptadīdhitiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 30

सहस्रदीधितिर्ब्रध्नः सहस्रांशुर्दिवाकरः ॥
गभस्तिमान् दीधितिमान् स्रग्विमानतुलद्युतिः ॥ ३० ॥

sahasradīdhitirbradhnaḥ sahasrāṃśurdivākaraḥ
gabhastimān dīdhitimān sragvimānatuladyutiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 31

भास्करः सुरकार्य्यज्ञः सर्वज्ञस्तीक्ष्णदीधितिः ॥
सुरज्येष्ठः सुरपतिर्बहुज्ञो वचसां पतिः ॥ ३१ ॥

bhāskaraḥ surakāryyajñaḥ sarvajñastīkṣṇadīdhitiḥ
surajyeṣṭhaḥ surapatirbahujño vacasāṃ patiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 32

तेजोनिधिर्बृहत्तेजा बृहत्कीर्तिर्बृहस्पतिः ॥
आहिमानूर्जितो धीमानामुक्तः कीर्तिवर्द्धनः ॥ ३२ ॥

tejonidhirbṛhattejā bṛhatkīrtirbṛhaspatiḥ
āhimānūrjito dhīmānāmuktaḥ kīrtivarddhanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 33

महावैद्यो गणपतिर्गणेशो गणनायकः ॥
तीव्रप्रतापनस्तापी तापनो विश्वतापनः ॥ ३३ ॥

mahāvaidyo gaṇapatirgaṇeśo gaṇanāyakaḥ
tīvrapratāpanastāpī tāpano viśvatāpanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 34

कार्त्तस्वरो हृषीकेशः पद्मानन्दोऽभिनंदितः ॥
पद्मनाभोऽमृताहारः स्थितिमान्केतुमान्नभः ॥ ३४ ॥

kārttasvaro hṛṣīkeśaḥ padmānando'bhinaṃditaḥ
padmanābho'mṛtāhāraḥ sthitimānketumānnabhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 35

अनाद्यंतोऽच्युतो विश्वो विश्वामित्रो घृणिर्विराट् ॥
आमुक्तः कवची वाग्मी कंचुकी विश्वभावनः ॥ ३५ ॥

anādyaṃto'cyuto viśvo viśvāmitro ghṛṇirvirāṭ
āmuktaḥ kavacī vāgmī kaṃcukī viśvabhāvanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 36

अनिमित्तगतिः श्रेष्ठः शरण्यः सर्वतोमुखः ॥
विगाही रेणुरसहः समायुक्तः समाहितः ॥ ३६ ॥

animittagatiḥ śreṣṭhaḥ śaraṇyaḥ sarvatomukhaḥ
vigāhī reṇurasahaḥ samāyuktaḥ samāhitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 37

धर्मकेतुर्धर्मरतिः संहर्ता संयमो यमः ॥
प्रणतार्तिहरो वादी सिद्धकार्यो जनेश्वरः ॥ ३७ ॥

dharmaketurdharmaratiḥ saṃhartā saṃyamo yamaḥ
praṇatārtiharo vādī siddhakāryo janeśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 38

नभोविगाहनः सत्यस्तामसः सुमनोहरः ॥
हारी हरिहरो वायुर्ऋतुः कालानलद्युतिः ॥ ३८ ॥

nabhovigāhanaḥ satyastāmasaḥ sumanoharaḥ
hārī hariharo vāyurṛtuḥ kālānaladyutiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 39

सुखसेव्यो महातेजा जगतामंतकारणम् ॥
महेन्द्रो विश्रुतः स्तोत्रं स्तुतिहेतुः प्रभाकरः ॥ ३९ ॥

sukhasevyo mahātejā jagatāmaṃtakāraṇam
mahendro viśrutaḥ stotraṃ stutihetuḥ prabhākaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 40

सहस्रकर आयुष्मानरोषः सुखदः सुखी ॥
व्याधिहा सुखदः सौख्यं कल्याणः कल्पिनां वरः ॥ ४० ॥

sahasrakara āyuṣmānaroṣaḥ sukhadaḥ sukhī
vyādhihā sukhadaḥ saukhyaṃ kalyāṇaḥ kalpināṃ varaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 41

आरोग्यकर्मणां सिद्धिर्वृद्धिकृद्वृद्धिर्बृहस्पतिः ॥
हिरण्यरेता आरोग्यं विद्वान्बंधुर्बुधो महान् ॥ ४१ ॥

ārogyakarmaṇāṃ siddhirvṛddhikṛdvṛddhirbṛhaspatiḥ
hiraṇyaretā ārogyaṃ vidvānbaṃdhurbudho mahān

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 42

प्रणवान्धृतिमान्धर्मो धर्मकर्ता रुचिप्रदः ॥
सर्वप्रियः सर्वसहः सर्वशत्रुनिवारणः ॥ ४२ ॥

praṇavāndhṛtimāndharmo dharmakartā rucipradaḥ
sarvapriyaḥ sarvasahaḥ sarvaśatrunivāraṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 43

प्रांशुर्विद्योतनो द्योतः सहस्राकिरणः कृतिः ॥
केयूरभूषणोद्भासी भासितो भासनोऽनलः ॥ ४३ ॥

prāṃśurvidyotano dyotaḥ sahasrākiraṇaḥ kṛtiḥ
keyūrabhūṣaṇodbhāsī bhāsito bhāsano'nalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 44

शरण्यार्तिहरो होता खद्योतः खगसत्तमः ॥
सर्वद्योतो भवद्योतः सर्वद्युतिकरोऽमलः ॥ ४४ ॥

śaraṇyārtiharo hotā khadyotaḥ khagasattamaḥ
sarvadyoto bhavadyotaḥ sarvadyutikaro'malaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 45

कल्याणः कल्याणकरः कल्पः कल्पकरः कविः ॥
कल्याणकृत्कल्पवपुः सर्वकल्याणभाजनः ॥ ४५ ॥

kalyāṇaḥ kalyāṇakaraḥ kalpaḥ kalpakaraḥ kaviḥ
kalyāṇakṛtkalpavapuḥ sarvakalyāṇabhājanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 46

शांतिप्रियः प्रसन्नात्मा प्रशान्तः प्रशमप्रियः ॥
उदारकर्मा सुनयः सुवर्चा वर्चसोज्ज्वलः ॥ ४६ ॥

śāṃtipriyaḥ prasannātmā praśāntaḥ praśamapriyaḥ
udārakarmā sunayaḥ suvarcā varcasojjvalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 47

वर्चस्वी वर्चसामीशस्त्रैलोक्येशो वशानुगः ॥
तेजस्वी सुयशा वर्णिर्वर्णाध्यक्षो वलिप्रियः ॥ ४७ ॥

varcasvī varcasāmīśastrailokyeśo vaśānugaḥ
tejasvī suyaśā varṇirvarṇādhyakṣo valipriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 48

यशस्वी वेदनिलयस्तेजस्वी प्रकृतिस्थितः ॥
आकाशगः शीघ्रगतिराशुगः श्रुतिमान् खगः ॥ ४८ ॥

yaśasvī vedanilayastejasvī prakṛtisthitaḥ
ākāśagaḥ śīghragatirāśugaḥ śrutimān khagaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 49

गोपतिर्ग्रहदेवेशो गोमानेकः प्रभंजनः ॥
जनिता प्रजनं जीवो दीपः सर्वप्रकाशकः ॥ ४९ ॥

gopatirgrahadeveśo gomānekaḥ prabhaṃjanaḥ
janitā prajanaṃ jīvo dīpaḥ sarvaprakāśakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 50

कर्मसाक्षी योगनित्यो नभस्वानसुरांतकः ॥
रक्षोघ्नो विघ्नशमनः किरीटी सुमनःप्रियः ॥ ५० ॥

karmasākṣī yoganityo nabhasvānasurāṃtakaḥ
rakṣoghno vighnaśamanaḥ kirīṭī sumanaḥpriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 51

मरीचिमाली सुमतिः कृतातिथ्यो विशेषतः ॥
शिष्टाचारः शुभाचारः स्वाचाराचारतत्परः ॥ ५१ ॥

marīcimālī sumatiḥ kṛtātithyo viśeṣataḥ
śiṣṭācāraḥ śubhācāraḥ svācārācāratatparaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 52

मंदारो माठरो रेणुः क्षोभणः पक्षिणां गुरुः ॥
स्वविशिष्टो विशिष्टात्मा विधेयो ज्ञानशोभनः ॥ ५२ ॥

maṃdāro māṭharo reṇuḥ kṣobhaṇaḥ pakṣiṇāṃ guruḥ
svaviśiṣṭo viśiṣṭātmā vidheyo jñānaśobhanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 53

महाश्वेताप्रियो ज्ञेयः सामगो मोददायकः ॥
सर्ववेदप्रगीतात्मा सर्ववेदालयोऽलयः ॥ ५३ ॥

mahāśvetāpriyo jñeyaḥ sāmago modadāyakaḥ
sarvavedapragītātmā sarvavedālayo'layaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 54

वेदमूर्तिश्चतुर्वेदो वेदभृद्वेदपारगः ॥
क्रियावानतिरोचिष्णुर्वरीयांश्च वरप्रदः ॥ ५४ ॥

vedamūrtiścaturvedo vedabhṛdvedapāragaḥ
kriyāvānatirociṣṇurvarīyāṃśca varapradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 55

व्रतचारी व्रतधरो लोकबंधुरलंकृतः ॥
अलंकाराक्षरो दिव्यविद्यावान् विदिताशयः ॥ ५५ ॥

vratacārī vratadharo lokabaṃdhuralaṃkṛtaḥ
alaṃkārākṣaro divyavidyāvān viditāśayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 56

अकारो भूषणो भूष्यो भूष्णुर्भवनपूजितः ॥
चक्रपाणिर्वज्रधरः सुरेशो लोकवत्सलः ॥ ५६ ॥

akāro bhūṣaṇo bhūṣyo bhūṣṇurbhavanapūjitaḥ
cakrapāṇirvajradharaḥ sureśo lokavatsalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 57

राज्ञीपतिर्महाबाहुः प्रकृतिर्विकृतिर्गुणः ॥
अंधकारापहः श्रेष्ठो युगावर्तो युगादिकृत् ॥ ५७ ॥

rājñīpatirmahābāhuḥ prakṛtirvikṛtirguṇaḥ
aṃdhakārāpahaḥ śreṣṭho yugāvarto yugādikṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 58

अप्रमेयः सदायोगी निरहंकार ईश्वरः ॥
शुभप्रदः शुभः शोभा शुभकर्मा शुभास्पदः ॥ ५८ ॥

aprameyaḥ sadāyogī nirahaṃkāra īśvaraḥ
śubhapradaḥ śubhaḥ śobhā śubhakarmā śubhāspadaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 59

सत्यवान्धृतिमानर्च्यो ह्यकारो वृद्धिदोऽनलः ॥
बलभृद्बलदो बंधुर्बलवान् बलिनां वरः ॥ ५९ ॥

satyavāndhṛtimānarcyo hyakāro vṛddhido'nalaḥ
balabhṛdbalado baṃdhurbalavān balināṃ varaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 60

अनङ्गो नागराडिन्द्रः पद्मयोनिर्गणेश्वरः ॥
संवत्सर ऋतुर्नेता कालचक्रप्रवर्तकः ॥ ६० ॥

anaṅgo nāgarāḍindraḥ padmayonirgaṇeśvaraḥ
saṃvatsara ṛturnetā kālacakrapravartakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 61

पद्मेश्वरः पद्मयोनिः प्रभवोनसरद्युतिः ॥
सुमूर्तिः सुमतिः सोमो गोविंदो जगदादिजः ॥ ६१ ॥

padmeśvaraḥ padmayoniḥ prabhavonasaradyutiḥ
sumūrtiḥ sumatiḥ somo goviṃdo jagadādijaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 62

पीतवासाः कृष्णवासा दिग्वासातीन्द्रियो हरिः ॥
अतीन्द्रोऽनेकरूपात्मा स्कंदः परपुरंजयः ॥ ६२ ॥

pītavāsāḥ kṛṣṇavāsā digvāsātīndriyo hariḥ
atīndro'nekarūpātmā skaṃdaḥ parapuraṃjayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 63

शक्तिमान् शूलधृग्भास्वान् मोक्षहेतुरयोनिजः ॥
सर्वदर्शोऽजितोऽदर्शो दुःस्वप्नाशुभनाशनः ॥ ६३ ॥

śaktimān śūladhṛgbhāsvān mokṣaheturayonijaḥ
sarvadarśo'jito'darśo duḥsvapnāśubhanāśanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 64

मांगल्यकर्ता तरणिर्वेगवान् कश्मलापहः ॥
स्पष्टाक्षरो महामंत्रो विशाखो यजनप्रियः ॥ ६४ ॥

māṃgalyakartā taraṇirvegavān kaśmalāpahaḥ
spaṣṭākṣaro mahāmaṃtro viśākho yajanapriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 65

विश्वकर्मा महाशक्तिर्ज्योतिरीशो विहंगमः ॥
विचक्षणो दक्ष इन्द्रः प्रत्यूहः प्रियदर्शनः ॥ ६५ ॥

viśvakarmā mahāśaktirjyotirīśo vihaṃgamaḥ
vicakṣaṇo dakṣa indraḥ pratyūhaḥ priyadarśanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 66

अश्विनौ वेदनिलयो वेदविद्विदिताशयः ॥
प्रभाकरो जितरिपुः सुजनोऽरुणसारथिः ॥ ६६ ॥

aśvinau vedanilayo vedavidviditāśayaḥ
prabhākaro jitaripuḥ sujano'ruṇasārathiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 67

कुबेरसुरथः स्कंदो महितोऽभिहितो गुरुः ॥
ग्रहराजो ग्रहपतिर्ग्रहनक्षत्रमंडनः ॥ ६७ ॥

kuberasurathaḥ skaṃdo mahito'bhihito guruḥ
graharājo grahapatirgrahanakṣatramaṃḍanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 68

भास्करः सततानंदो नन्दनो नंदिवर्द्धनः ॥
मंगलो वै मंगलवान् मंगल्यो मंगलापहः ॥ ६८ ॥

bhāskaraḥ satatānaṃdo nandano naṃdivarddhanaḥ
maṃgalo vai maṃgalavān maṃgalyo maṃgalāpahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 69

मंगलाचारचरितः शीर्णः सर्वव्रतो व्रती ॥
चतुर्मुखः पद्ममाली पूतात्मा प्रणतार्तिहा ॥ ६९ ॥

maṃgalācāracaritaḥ śīrṇaḥ sarvavrato vratī
caturmukhaḥ padmamālī pūtātmā praṇatārtihā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 70

अकिंचनः सत्यसंधो निर्गुणो गुणवान्गुणी ॥
संपूर्णः पुंडरीकाक्षो विधेयो योगतत्परः ॥ ७० ॥

akiṃcanaḥ satyasaṃdho nirguṇo guṇavānguṇī
saṃpūrṇaḥ puṃḍarīkākṣo vidheyo yogatatparaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 71

सहस्रांशुः क्रतुपतिः सर्वखं सुमतिः सुवाक् ॥
सुवाहनो माल्यदामा धृताहारो हरिप्रियः ॥ ७१ ॥

sahasrāṃśuḥ kratupatiḥ sarvakhaṃ sumatiḥ suvāk
suvāhano mālyadāmā dhṛtāhāro haripriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 72

ब्रह्मप्रचेताः प्रथितः प्रतीतात्मा स्थिरात्मकः ॥
शतार्बिंदुः शतमखो गरीयाननलप्रभुः ॥ ७२ ॥

brahmapracetāḥ prathitaḥ pratītātmā sthirātmakaḥ
śatārbiṃduḥ śatamakho garīyānanalaprabhuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 73

धीरो महत्तरो धन्यः पुरुषः पुरुषोत्तमः ॥
विद्याधराधिराजो हि विद्यावान्भूतिदः स्थितः ॥ ७३ ॥

dhīro mahattaro dhanyaḥ puruṣaḥ puruṣottamaḥ
vidyādharādhirājo hi vidyāvānbhūtidaḥ sthitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 74

अनिर्देश्यवपुः श्रीमान् विश्वात्मा बहुमंगलः ॥
सुस्थितः सुरथः स्वर्णो मोक्षाधारनिकेतनः ॥ ७४ ॥

anirdeśyavapuḥ śrīmān viśvātmā bahumaṃgalaḥ
susthitaḥ surathaḥ svarṇo mokṣādhāraniketanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 75

निर्द्वंद्वो द्वंद्वहाऽसर्गः सर्वगः संप्रकाशकः ॥
दयालुः सूक्ष्मधीः शांतिः क्षेमाक्षेमस्थितिप्रियः ॥ ७५ ॥

nirdvaṃdvo dvaṃdvahā'sargaḥ sarvagaḥ saṃprakāśakaḥ
dayāluḥ sūkṣmadhīḥ śāṃtiḥ kṣemākṣemasthitipriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 76

भूधरो भूपतिर्वक्ता पवित्रात्मा त्रिलोचनः ॥
महावराहः प्रियकृद्दाता भोक्ताऽभयप्रदः ॥ ७६ ॥

bhūdharo bhūpatirvaktā pavitrātmā trilocanaḥ
mahāvarāhaḥ priyakṛddātā bhoktā'bhayapradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 77

चतुर्वेदधरो नित्यो विनिद्रो विविधाशनः ॥
चक्रवर्ती धृतिकरः संपूर्णोऽथ महेश्वरः ॥ ७७ ॥

caturvedadharo nityo vinidro vividhāśanaḥ
cakravartī dhṛtikaraḥ saṃpūrṇo'tha maheśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 78

विचित्ररथ एकाकी सप्तसप्तिः परात्परः ॥
सर्वोदधिस्थितिकरः स्थितिः स्थेयः स्थितिप्रियः ॥ ७८ ॥

vicitraratha ekākī saptasaptiḥ parātparaḥ
sarvodadhisthitikaraḥ sthitiḥ stheyaḥ sthitipriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 79

निष्कलः पुष्करनिभो वसुमान् वासवप्रियः ॥
वसुमान् वासवस्वामी वसुदाता वसुप्रदः ॥ ७९ ॥

niṣkalaḥ puṣkaranibho vasumān vāsavapriyaḥ
vasumān vāsavasvāmī vasudātā vasupradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 80

बलवान् ज्ञानवांस्तत्त्वमोंकारस्त्रिषु संस्थितः ॥
संकल्पयोनिर्दिनकृद्भगवान् कारणावहः ॥ ८० ॥

balavān jñānavāṃstattvamoṃkārastriṣu saṃsthitaḥ
saṃkalpayonirdinakṛdbhagavān kāraṇāvahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 81

नीलकण्ठो धनाध्यक्षश्चतुर्वेदप्रियंवदः ॥
वषट्कारो हुतं होता स्वाहाकारो हुताहुतिः ॥ ८१ ॥

nīlakaṇṭho dhanādhyakṣaścaturvedapriyaṃvadaḥ
vaṣaṭkāro hutaṃ hotā svāhākāro hutāhutiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 82

जनार्दनो जनानंदो नरो नारायणोंऽबुदः ॥
स्वर्णांगक्षपणो वायुः सुरासुरनमस्कृतः ॥ ८२ ॥

janārdano janānaṃdo naro nārāyaṇoṃ'budaḥ
svarṇāṃgakṣapaṇo vāyuḥ surāsuranamaskṛtaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 83

विग्रहो विमलो विंदुर्विशोको विमलद्युतिः ॥
द्योतितो द्योतनो विद्वान्विविक्त्वान्वरदो बली ॥ ८३ ॥

vigraho vimalo viṃdurviśoko vimaladyutiḥ
dyotito dyotano vidvānviviktvānvarado balī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 84

धर्मयोनिर्महामोहो विष्णुभ्राता सनातनः ॥
सावित्रीभावितो राजा विसृतो विघृणि विराट् ॥ ८४ ॥

dharmayonirmahāmoho viṣṇubhrātā sanātanaḥ
sāvitrībhāvito rājā visṛto vighṛṇi virāṭ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 85

सप्तार्चिः सप्ततुरगः सप्तलोकनमस्कृतः ॥
संपन्नोऽथ जगन्नाथः सुमनाः शोभनप्रियः ॥ ८५ ॥

saptārciḥ saptaturagaḥ saptalokanamaskṛtaḥ
saṃpanno'tha jagannāthaḥ sumanāḥ śobhanapriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 86

सर्वात्मा सर्वकृत्सृष्टिः सप्तिमान्सप्तमीप्रियः ॥
सुमेधा माधवो मेध्यो मेधावी मधुसूदनः ॥ ८६ ॥

sarvātmā sarvakṛtsṛṣṭiḥ saptimānsaptamīpriyaḥ
sumedhā mādhavo medhyo medhāvī madhusūdanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 87

अंगिरा गतिकालज्ञो धूमकेतुः सुकेतनः ॥
सुखी सुखप्रदः सौख्यं कामी कांतिप्रियो मुनिः ॥ ८७ ॥

aṃgirā gatikālajño dhūmaketuḥ suketanaḥ
sukhī sukhapradaḥ saukhyaṃ kāmī kāṃtipriyo muniḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 88

संतापनः संतपन आतपी तपसां पतिः ॥
उग्रश्रवाः सहस्रोखः प्रियंकारी प्रियंकरः ॥ ८८ ॥

saṃtāpanaḥ saṃtapana ātapī tapasāṃ patiḥ
ugraśravāḥ sahasrokhaḥ priyaṃkārī priyaṃkaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 89

प्रीतो विमन्युरंभोदो जीवनो जगतां पतिः ॥
जगत्पिता प्रीतमनाः सर्वः शर्वो गुहाबलः ॥ ८९ ॥

prīto vimanyuraṃbhodo jīvano jagatāṃ patiḥ
jagatpitā prītamanāḥ sarvaḥ śarvo guhābalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 90

सर्वगो जगदानंदो जगन्नेता सुरारिहा ॥
श्रेयः श्रेयस्करो ज्यायानुत्तमोत्तम उत्तमः ॥ ९० ॥

sarvago jagadānaṃdo jagannetā surārihā
śreyaḥ śreyaskaro jyāyānuttamottama uttamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 91

उत्तमोऽथ महामेरुर्धारणो धरणीधरः ॥
धाराधरो धर्मराजो धर्माधर्मप्रवर्तकः ॥ ९१ ॥

uttamo'tha mahāmerurdhāraṇo dharaṇīdharaḥ
dhārādharo dharmarājo dharmādharmapravartakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 92

रथाध्यक्षो रथपतिस्त्वरमाणोऽमितानलः ॥
उत्तरोऽनुत्तरस्तापी तारापतिरपांपतिः ॥ ९२ ॥

rathādhyakṣo rathapatistvaramāṇo'mitānalaḥ
uttaro'nuttarastāpī tārāpatirapāṃpatiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 93

पुण्यसंकीर्तनः पुण्यो हेतुर्लोकत्रयाश्रयः ॥
स्वर्भानुर्विहगारिष्टो विशिष्टोत्कृष्टकर्मकृत् ॥ ९३ ॥

puṇyasaṃkīrtanaḥ puṇyo heturlokatrayāśrayaḥ
svarbhānurvihagāriṣṭo viśiṣṭotkṛṣṭakarmakṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 94

व्याधिप्रणाशनः क्षेमः शूरः सर्वजितां वरः ॥
एकनाथो रथाधीशः शनैश्चरपिता सितः ॥ ९४ ॥

vyādhipraṇāśanaḥ kṣemaḥ śūraḥ sarvajitāṃ varaḥ
ekanātho rathādhīśaḥ śanaiścarapitā sitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 95

वैवस्वतगुरुर्मृत्युर्द्धर्मनित्यो महाव्रतः ॥
प्रलंबहारः संचारी प्रद्योतो द्योतितोऽनलः ॥ ९५ ॥

vaivasvatagururmṛtyurddharmanityo mahāvrataḥ
pralaṃbahāraḥ saṃcārī pradyoto dyotito'nalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 96

संतानकृत्परो मंत्रो मंत्रमूर्तिर्महाबलः ॥
श्रेष्ठात्मा सुप्रियः शंभुर्महतामीश्वरेश्वरः ॥ ९६ ॥

saṃtānakṛtparo maṃtro maṃtramūrtirmahābalaḥ
śreṣṭhātmā supriyaḥ śaṃbhurmahatāmīśvareśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 97

संसारगतिविच्छेत्ता संसारार्णवतारकः ॥
सप्तजिह्वः सहस्रार्ची रत्नगर्भोऽपराजितः ॥ ९७ ॥

saṃsāragativicchettā saṃsārārṇavatārakaḥ
saptajihvaḥ sahasrārcī ratnagarbho'parājitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 98

धर्मकेतुरमेयात्मा धर्म्माधर्म्मवरप्रदः ॥
लोकसाक्षी लोकगुरुर्लोकेशश्छंदवाहनः ॥ ९८ ॥

dharmaketurameyātmā dharmmādharmmavarapradaḥ
lokasākṣī lokagururlokeśaśchaṃdavāhanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 99

धर्मरूपः सूक्ष्मवायुर्द्धनुष्पाणिर्द्धनुर्द्धरः ॥
पिनाकधृङ्महोत्साहो नैकमायो महाशनः ॥ ९९ ॥

dharmarūpaḥ sūkṣmavāyurddhanuṣpāṇirddhanurddharaḥ
pinākadhṛṅmahotsāho naikamāyo mahāśanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 100

वीरः शक्तिमतां श्रेष्ठः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥
ज्ञानगम्यो दुराराध्यो लोहिताङ्गोऽरिमर्दनः ॥ १०० ॥

vīraḥ śaktimatāṃ śreṣṭhaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ
jñānagamyo durārādhyo lohitāṅgo'rimardanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 101

अनंतो धर्मदो नित्यो धर्मकृच्च त्रिविक्रमः ॥
दैवतर्ह्यक्षरोऽमद्यो नीलाङ्गो नीललोहितः ॥ १०१ ॥

anaṃto dharmado nityo dharmakṛcca trivikramaḥ
daivatarhyakṣaro'madyo nīlāṅgo nīlalohitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 102

एकोऽनेकस्त्रयी व्यासः सविता समितिंजयः ॥
शार्ङ्गधन्वाऽनलो भीमः सर्वप्रहरणायुधः ॥ १०२ ॥

eko'nekastrayī vyāsaḥ savitā samitiṃjayaḥ
śārṅgadhanvā'nalo bhīmaḥ sarvapraharaṇāyudhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 103

परमेष्ठी परंज्योतिर्नाकपाली दिवस्पतिः ॥
वदान्यो वासुकिर्वैद्य आत्रेयोऽतिपराक्रमः ॥ १०३ ॥

parameṣṭhī paraṃjyotirnākapālī divaspatiḥ
vadānyo vāsukirvaidya ātreyo'tiparākramaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 104

द्वापरः परमोदारः परमब्रह्मचर्य्यवान् ॥
उद्दीप्तवेषो मुकुटी पद्महस्तो हिमांशुभृत् ॥ १०४ ॥

dvāparaḥ paramodāraḥ paramabrahmacaryyavān
uddīptaveṣo mukuṭī padmahasto himāṃśubhṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 105

स्मितः प्रसन्नवदनः पद्मोदरनिभाननः ॥
सायंदिवादिव्यवपुरनिर्देश्यो महारथः ॥ १०५ ॥

smitaḥ prasannavadanaḥ padmodaranibhānanaḥ
sāyaṃdivādivyavapuranirdeśyo mahārathaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 106

महारथो महानीशः शेषः सत्त्वरजस्तमः ॥
धृतातपत्रप्रतिमो विमर्षीनिर्णयः स्थितः ॥ १०६ ॥

mahāratho mahānīśaḥ śeṣaḥ sattvarajastamaḥ
dhṛtātapatrapratimo vimarṣīnirṇayaḥ sthitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 107

अहिंसकः शुद्धमतिरद्वितीयोऽरिमर्दनः ॥
सर्वदो धनदो मोक्षविहारी बहुदायकः ॥ १०७ ॥

ahiṃsakaḥ śuddhamatiradvitīyo'rimardanaḥ
sarvado dhanado mokṣavihārī bahudāyakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 108

ग्रहनाथो ग्रहपतिर्ग्रहेशस्तिमिरापहः ॥
मनोहरवपुः शुभ्रः शोभनः सुप्रभाननः ॥ १०८ ॥

grahanātho grahapatirgraheśastimirāpahaḥ
manoharavapuḥ śubhraḥ śobhanaḥ suprabhānanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 109

सुप्रभः सुप्रभाकारः सुनेत्रो निक्षुभापतिः ॥
राज्ञीप्रियः शब्दकरो ग्रहेशस्तिमिरापहः ॥ १०९ ॥

suprabhaḥ suprabhākāraḥ sunetro nikṣubhāpatiḥ
rājñīpriyaḥ śabdakaro graheśastimirāpahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 110

सैंहिकेयरिपुर्देवो वरदो वरनायकः ॥
चतुर्भुजो महायोगी योगीश्वरपतिस्तथा ॥ ११० ॥

saiṃhikeyaripurdevo varado varanāyakaḥ
caturbhujo mahāyogī yogīśvarapatistathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 111

अनादिरूपोऽदितिजो रत्नकांतिः प्रभामयः ॥
जगत्प्रदीपो विस्तीर्णो महाविस्तीर्णमण्डलः ॥ १११ ॥

anādirūpo'ditijo ratnakāṃtiḥ prabhāmayaḥ
jagatpradīpo vistīrṇo mahāvistīrṇamaṇḍalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 112

एकचक्ररथः स्वर्णरथः स्वर्णशरीरधृक् ॥
निरालंबो गगनगो धर्मकर्मप्रभावकृत् ॥ ११२ ॥

ekacakrarathaḥ svarṇarathaḥ svarṇaśarīradhṛk
nirālaṃbo gaganago dharmakarmaprabhāvakṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 113

धर्मात्मा कर्मणां साक्षी प्रत्यक्षः परमेश्वरः ॥
मेरुसेवी सुमेधावी मेरुरक्षाकरो महान् ॥ ११३ ॥

dharmātmā karmaṇāṃ sākṣī pratyakṣaḥ parameśvaraḥ
merusevī sumedhāvī merurakṣākaro mahān

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 114

आधारभूतो रतिमांस्तथा च धनधान्यकृत् ॥
पापसंतापसंहर्ता मनोवांछितदायकः ॥ ११४ ॥

ādhārabhūto ratimāṃstathā ca dhanadhānyakṛt
pāpasaṃtāpasaṃhartā manovāṃchitadāyakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 115

रोगहर्ता राज्यदायी रमणीयगुणोऽनृणी ॥
कालत्रयानंतरूपो मुनिवृंदनमस्कृतः ॥ ११५ ॥

rogahartā rājyadāyī ramaṇīyaguṇo'nṛṇī
kālatrayānaṃtarūpo munivṛṃdanamaskṛtaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 116

संध्यारागकरः सिद्धः संध्यावंदनवंदितः ॥
साम्राज्यदाननिरतः समाराधनतोषवान् ॥ ११६ ॥

saṃdhyārāgakaraḥ siddhaḥ saṃdhyāvaṃdanavaṃditaḥ
sāmrājyadānanirataḥ samārādhanatoṣavān

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 117

भक्तदुःखक्षयकरो भवसागरतारकः ॥
भयापहर्ता भगवानप्रमेयपराक्रमः ॥
मनुस्वामी मनुपतिर्मान्यो मन्वंतराधिपः ॥ ११७ ॥

bhaktaduḥkhakṣayakaro bhavasāgaratārakaḥ
bhayāpahartā bhagavānaprameyaparākramaḥ
manusvāmī manupatirmānyo manvaṃtarādhipaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

फलश्रुतिःThe fruit of reciting

Verse 118

एतत्ते सर्वमाख्यातं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥
नाम्नां सहस्रं सवितुः पाराशर्य्यो यदाह मे ॥ ११८ ॥

etatte sarvamākhyātaṃ yanmāṃ tvaṃ paripṛcchasi
nāmnāṃ sahasraṃ savituḥ pārāśaryyo yadāha me

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 119

धन्यं यशस्यमायुष्यं दुष्टदुःस्वप्ननाशनम् ॥
बंधमोक्षकरं चैव भानोर्नामानुकीर्तनम् ॥ ११९ ॥

dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ duṣṭaduḥsvapnanāśanam
baṃdhamokṣakaraṃ caiva bhānornāmānukīrtanam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 120

यस्त्विदं शृणुयान्नित्यं पठित्वा प्रयतो नरः ॥
अक्षयं सुखमन्नाद्यं भवेत्तस्योपसाधितम् ॥ १२० ॥

yastvidaṃ śṛṇuyānnityaṃ paṭhitvā prayato naraḥ
akṣayaṃ sukhamannādyaṃ bhavettasyopasādhitam

यः तु इदम् शृणुयात् नित्यम्पठित्वा प्रयतः नरःअक्षयम् सुखम् अन्न-आद्यम्भवेत् तस्य उपसाधितम्
हिन्दी अर्थ

जो मनुष्य संयत होकर इसे नित्य सुने या पढ़े, उसके लिए अक्षय सुख, अन्न आदि सिद्ध हो जाते हैं।

English sense

For the man who, disciplined, hears or recites this daily, undecaying happiness, food and the rest are secured.

पदार्थ · word by word
यः तु इदम् शृणुयात् नित्यम्
the man who hears this dailyजो इसे नित्य सुने
पठित्वा प्रयतः नरः
or recites it, disciplinedया संयत होकर पढ़े
अक्षयम् सुखम् अन्न-आद्यम्
undecaying happiness, food and the restअक्षय सुख, अन्न आदि
भवेत् तस्य उपसाधितम्
are secured for himउसके लिए सिद्ध हो जाते हैं

Verse 121

नृपाग्नितस्करभयं व्याधिभ्यो न भयं भवेत् ॥
विजयी च भवेन्नित्यं श्रेयश्च परमाप्नुयात् ॥ १२१ ॥

nṛpāgnitaskarabhayaṃ vyādhibhyo na bhayaṃ bhavet
vijayī ca bhavennityaṃ śreyaśca paramāpnuyāt

नृप-अग्नि-तस्कर-भयम्व्याधिभ्यः न भयम् भवेत्विजयी च भवेत् नित्यम्श्रेयः च परम् आप्नुयात्
हिन्दी अर्थ

उसे राजा, अग्नि और चोरों का भय नहीं होता, न रोगों से; वह सदा विजयी होता है और परम श्रेय पाता है।

English sense

He will have no fear of kings, fire and thieves, nor of diseases; he is always victorious and attains the highest good.

पदार्थ · word by word
नृप-अग्नि-तस्कर-भयम्
fear of kings, fire and thievesराजा, अग्नि और चोरों का भय
व्याधिभ्यः न भयम् भवेत्
nor fear of diseases will there beरोगों से भय नहीं होता
विजयी च भवेत् नित्यम्
and he is always victoriousऔर वह सदा विजयी होता है
श्रेयः च परम् आप्नुयात्
and attains the highest goodऔर परम श्रेय पाता है

Verse 122

कीर्तिमान् सुभगो विद्वान्स सुखी प्रियदर्शनः ॥
भवेद्वर्षशतायुश्च सर्वव्याधिविवर्जितः ॥ १२२ ॥

kīrtimān subhago vidvānsa sukhī priyadarśanaḥ
bhavedvarṣaśatāyuśca sarvavyādhivivarjitaḥ

कीर्तिमान्सु-भगःविद्वान्सः सुखी प्रिय-दर्शनःभवेत् वर्ष-शत-आयुः चसर्व-व्याधि-विवर्जितः
हिन्दी अर्थ

वह कीर्तिमान्, सौभाग्यशाली, विद्वान्, सुखी, प्रियदर्शन होता है, सौ वर्ष जीता है और सब रोगों से रहित रहता है।

English sense

He becomes famous, fortunate, learned, happy, pleasant to behold, lives a hundred years and is free of every disease.

पदार्थ · word by word
कीर्तिमान्
famousकीर्तिमान्
सु-भगः
fortunateसौभाग्यशाली
विद्वान्
learnedविद्वान्
सः सुखी प्रिय-दर्शनः
he is happy, pleasant to beholdवह सुखी, प्रियदर्शन
भवेत् वर्ष-शत-आयुः च
and lives a hundred yearsऔर सौ वर्ष की आयु वाला होता है
सर्व-व्याधि-विवर्जितः
free of every diseaseसब रोगों से रहित

Verse 123

नाम्नां सहस्रमिदमंशुमतः पठेद्यः प्रातः शुचिर्नियमवान् सुसमाधियुक्तः ॥
द्वारेण तं परिहरंति सदैव रोगा भीताः सुपर्णमिव सर्वमहोरगेन्द्राः ॥ १२३ ॥

nāmnāṃ sahasramidamaṃśumataḥ paṭhedyaḥ prātaḥ śucirniyamavān susamādhiyuktaḥ
dvāreṇa taṃ pariharaṃti sadaiva rogā bhītāḥ suparṇamiva sarvamahoragendrāḥ

नाम्नाम् सहस्रम् इदम् अंशुमतःपठेत् यः प्रातः शुचिः नियमवान्सु-समाधि-युक्तःद्वारेण तम् परिहरंति सदा एव रोगाःभीताः सुपर्णम् इव सर्व-महा-उरग-इन्द्राः
हिन्दी अर्थ

जो अंशुमान् के इन सहस्र नामों को प्रातः शुद्ध, नियमवान् और सुसमाधि से युक्त होकर पढ़े — रोग सदा उससे द्वार से ही डरकर दूर रहते हैं, जैसे सब महान् नागराज गरुड़ से।

English sense

Whoever recites this thousand names of the rayed one at dawn, pure, observant and well-composed — diseases always keep away from him at the door, afraid, as all the great serpent-kings shun Garuḍa.

पदार्थ · word by word
नाम्नाम् सहस्रम् इदम् अंशुमतः
this thousand names of the rayed oneअंशुमान् के इन सहस्र नामों को
पठेत् यः प्रातः शुचिः नियमवान्
whoever recites at dawn, pure, observantजो प्रातः शुद्ध, नियमवान् होकर पढ़े
सु-समाधि-युक्तः
well-composedसुसमाधि से युक्त
द्वारेण तम् परिहरंति सदा एव रोगाः
diseases always keep away from him by the doorरोग सदा उससे द्वार से ही दूर रहते हैं
भीताः सुपर्णम् इव सर्व-महा-उरग-इन्द्राः
afraid, as all the great serpent-kings shun Garuḍaडरे हुए, जैसे सब महान् नागराज गरुड़ से
इति श्रीभविष्यपुराणे सप्तमकल्पे भगवतः श्रीसूर्य्यस्य नाम्नां सहस्रं समाप्तम् ॥

Terms on this page

Sahasranama सहस्रनाम A recitation of a deity's thousand names — a devotional text genre used across many deities, not one single fixed composition.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras