सुन्दरकाण्ड

शान्तं शाश्वतमप्रमेयमनघं निर्वाणशान्तिप्रदं ब्रह्माशम्भुफणीन्द्रसेव्यमनिशं वेदान्तवेद्यं विभुम् ।
रामाख्यं जगदीश्वरं सुरगुरुं मायामनुष्यं हरिं वन्देऽहं करुणाकरं रघुवरं भूपालचूडामणिम् ॥ १ ॥

śāntaṃ śāśvatamaprameyamanaghaṃ nirvāṇaśāntipradaṃ brahmāśambhuphaṇīndrasevyamaniśaṃ vedāntavedyaṃ vibhum
rāmākhyaṃ jagadīśvaraṃ suraguruṃ māyāmanuṣyaṃ hariṃ vande'haṃ karuṇākaraṃ raghuvaraṃ bhūpālacūḍāmaṇim

नान्या स्पृहा रघुपते हृदयेऽस्मदीये सत्यं वदामि च भवानखिलान्तरात्मा ।
भक्तिं प्रयच्छ रघुपुंगव निर्भरां मे कामादिदोषरहितं कुरु मानसं च ॥ २ ॥

nānyā spṛhā raghupate hṛdaye'smadīye satyaṃ vadāmi ca bhavānakhilāntarātmā
bhaktiṃ prayaccha raghupuṃgava nirbharāṃ me kāmādidoṣarahitaṃ kuru mānasaṃ ca

अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम् ।
सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि ॥ ३ ॥

atulitabaladhāmaṃ hemaśailābhadehaṃ danujavanakṛśānuṃ jñānināmagragaṇyam
sakalaguṇanidhānaṃ vānarāṇāmadhīśaṃ raghupatipriyabhaktaṃ vātajātaṃ namāmi

जामवंत के बचन सुहाए । सुनि हनुमंत हृदय अति भाए ॥
तब लगि मोहि परिखेहु तुम्ह भाई । सहि दुख कंद मूल फल खाई ॥ १ ॥

jāmavaṃta ke bacana suhāe | suni hanumaṃta hṛdaya ati bhāe
taba lagi mohi parikhehu tumha bhāī | sahi dukha kaṃda mūla phala khāī

जब लगि आवौं सीतहि देखी । होइहि काजु मोहि हरष बिसेषी ॥
यह कहि नाइ सबन्हि कहुँ माथा । चलेउ हरषि हियँ धरि रघुनाथा ॥ २ ॥

jaba lagi āvauṃ sītahi dekhī | hoihi kāju mohi haraṣa biseṣī
yaha kahi nāi sabanhi kahum̐ māthā | caleu haraṣi hiyam̐ dhari raghunāthā

सिंधु तीर एक भूधर सुंदर । कौतुक कूदि चढ़ेउ ता ऊपर ॥
बार-बार रघुबीर सँभारी । तरकेउ पवनतनय बल भारी ॥ ३ ॥

siṃdhu tīra eka bhūdhara suṃdara | kautuka kūdi caṛheu tā ūpara
bāra-bāra raghubīra sam̐bhārī | tarakeu pavanatanaya bala bhārī

जेहिं गिरि चरन देइ हनुमंता । चलेउ सो गा पाताल तुरंता ॥
जिमि अमोघ रघुपति कर बाना । एही भाँति चलेउ हनुमाना ॥ ४ ॥

jehiṃ giri carana dei hanumaṃtā | caleu so gā pātāla turaṃtā
jimi amogha raghupati kara bānā | ehī bhām̐ti caleu hanumānā

जलनिधि रघुपति दूत बिचारी । तैं मैनाक होहि श्रम हारी ॥ ५ ॥

jalanidhi raghupati dūta bicārī | taiṃ maināka hohi śrama hārī

हनूमान तेहि परसा कर पुनि कीन्ह प्रनाम ।
राम काजु कीन्हें बिनु मोहि कहाँ बिश्राम ॥ १ ॥

hanūmāna tehi parasā kara puni kīnha pranāma
rāma kāju kīnheṃ binu mohi kahām̐ biśrāma

जात पवनसुत देवन्ह देखा । जानैं कहुँ बल बुद्धि बिसेषा ॥
सुरसा नाम अहिन्ह कै माता । पठइन्हि आइ कही तेहिं बाता ॥ १ ॥

jāta pavanasuta devanha dekhā | jānaiṃ kahum̐ bala buddhi biseṣā
surasā nāma ahinha kai mātā | paṭhainhi āi kahī tehiṃ bātā

आजु सुरन्ह मोहि दीन्ह अहारा । सुनत बचन कह पवनकुमारा ॥
राम काजु करि फिरि मैं आवौं । सीता कइ सुधि प्रभुहि सुनावौं ॥ २ ॥

āju suranha mohi dīnha ahārā | sunata bacana kaha pavanakumārā
rāma kāju kari phiri maiṃ āvauṃ | sītā kai sudhi prabhuhi sunāvauṃ

तब तव बदन पैठिहउँ आई । सत्य कहउँ मोहि जान दे माई ॥
कवनेहुँ जतन देइ नहिं जाना । ग्रससि न मोहि कहेउ हनुमाना ॥ ३ ॥

taba tava badana paiṭhihaum̐ āī | satya kahaum̐ mohi jāna de māī
kavanehum̐ jatana dei nahiṃ jānā | grasasi na mohi kaheu hanumānā

जोजन भरि तेहिं बदनु पसारा । कपि तनु कीन्ह दुगुन बिस्तारा ॥
सोरह जोजन मुख तेहिं ठयऊ । तुरत पवनसुत बत्तिस भयऊ ॥ ४ ॥

jojana bhari tehiṃ badanu pasārā | kapi tanu kīnha duguna bistārā
soraha jojana mukha tehiṃ ṭhayaū | turata pavanasuta battisa bhayaū

जस जस सुरसा बदनु बढ़ावा । तासु दून कपि रूप देखावा ॥
सत जोजन तेहिं आनन कीन्हा । अति लघु रूप पवनसुत लीन्हा ॥ ५ ॥

jasa jasa surasā badanu baṛhāvā | tāsu dūna kapi rūpa dekhāvā
sata jojana tehiṃ ānana kīnhā | ati laghu rūpa pavanasuta līnhā

बदन पइठि पुनि बाहेर आवा । मागा बिदा ताहि सिरु नावा ॥
मोहि सुरन्ह जेहि लागि पठावा । बुधि बल मरमु तोर मैं पावा ॥ ६ ॥

badana paiṭhi puni bāhera āvā | māgā bidā tāhi siru nāvā
mohi suranha jehi lāgi paṭhāvā | budhi bala maramu tora maiṃ pāvā

राम काजु सबु करिहहु तुम्ह बल बुद्धि निधान ।
आसिष देइ गई सो हरषि चलेउ हनुमान ॥ २ ॥

rāma kāju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhāna
āsiṣa dei gaī so haraṣi caleu hanumāna

निसिचरि एक सिंधु महुँ रहई । करि माया नभु के खग गहई ॥
जीव जंतु जे गगन उड़ाहीं । जल बिलोकि तिन्ह कै परिछाहीं ॥ १ ॥

nisicari eka siṃdhu mahum̐ rahaī | kari māyā nabhu ke khaga gahaī
jīva jaṃtu je gagana uṛāhīṃ | jala biloki tinha kai parichāhīṃ

गहइ छाहँ सक सो न उड़ाई । एहि बिधि सदा गगनचर खाई ॥
सोइ छल हनूमान कहँ कीन्हा । तासु कपटु कपि तुरतहिं चीन्हा ॥ २ ॥

gahai chāham̐ saka so na uṛāī | ehi bidhi sadā gaganacara khāī
soi chala hanūmāna kaham̐ kīnhā | tāsu kapaṭu kapi turatahiṃ cīnhā

ताहि मारि मारुतसुत बीरा । बारिधि पार गयउ मतिधीरा ॥
तहाँ जाइ देखी बन सोभा । गुंजत चंचरीक मधु लोभा ॥ ३ ॥

tāhi māri mārutasuta bīrā | bāridhi pāra gayau matidhīrā
tahām̐ jāi dekhī bana sobhā | guṃjata caṃcarīka madhu lobhā

नाना तरु फल फूल सुहाए । खग मृग बृंद देखि मन भाए ॥
सैल बिसाल देखि एक आगें । ता पर धाइ चढ़ेउ भय त्यागें ॥ ४ ॥

nānā taru phala phūla suhāe | khaga mṛga bṛṃda dekhi mana bhāe
saila bisāla dekhi eka āgeṃ | tā para dhāi caṛheu bhaya tyāgeṃ

उमा न कछु कपि कै अधिकाई । प्रभु प्रताप जो कालहि खाई ॥
गिरि पर चढ़ि लंका तेहिं देखी । कहि न जाइ अति दुर्ग बिसेषी ॥ ५ ॥

umā na kachu kapi kai adhikāī | prabhu pratāpa jo kālahi khāī
giri para caṛhi laṃkā tehiṃ dekhī | kahi na jāi ati durga biseṣī

अति उतंग जलनिधि चहु पासा । कनक कोट कर परम प्रकासा ॥ ६ ॥

ati utaṃga jalanidhi cahu pāsā | kanaka koṭa kara parama prakāsā

कनक कोट बिचित्र मनि कृत सुंदरायतना घना ।
चउहट्ट हट्ट सुबट्ट बीथीं चारु पुर बहु बिधि बना ॥
गज बाजि खच्चर निकर पदचर रथ बरूथन्हि को गनै ।
बहुरूप निसिचर जूथ अतिबल सेन बरनत नहिं बनै ॥ १ ॥

kanaka koṭa bicitra mani kṛta suṃdarāyatanā ghanā
cauhaṭṭa haṭṭa subaṭṭa bīthīṃ cāru pura bahu bidhi banā
gaja bāji khaccara nikara padacara ratha barūthanhi ko ganai
bahurūpa nisicara jūtha atibala sena baranata nahiṃ banai

बन बाग उपबन बाटिका सर कूप बापीं सोहहीं ।
नर नाग सुर गंधर्ब कन्या रूप मुनि मन मोहहीं ॥
कहुँ माल देह बिसाल सैल समान अतिबल गर्जहीं ।
नाना अखारेन्ह भिरहिं बहु बिधि एक एकन्ह तर्जहीं ॥ २ ॥

bana bāga upabana bāṭikā sara kūpa bāpīṃ sohahīṃ
nara nāga sura gaṃdharba kanyā rūpa muni mana mohahīṃ
kahum̐ māla deha bisāla saila samāna atibala garjahīṃ
nānā akhārenha bhirahiṃ bahu bidhi eka ekanha tarjahīṃ

करि जतन भट कोटिन्ह बिकट तन नगर चहुँ दिसि रच्छहीं ।
कहुँ महिष मानुष धेनु खर अज खल निसाचर भच्छहीं ॥
एहि लागि तुलसीदास इन्ह की कथा कछु एक है कही ।
रघुबीर सर तीरथ सरीरन्हि त्यागि गति पैहहिं सही ॥ ३ ॥

kari jatana bhaṭa koṭinha bikaṭa tana nagara cahum̐ disi racchahīṃ
kahum̐ mahiṣa mānuṣa dhenu khara aja khala nisācara bhacchahīṃ
ehi lāgi tulasīdāsa inha kī kathā kachu eka hai kahī
raghubīra sara tīratha sarīranhi tyāgi gati paihahiṃ sahī

पुर रखवारे देखि बहु कपि मन कीन्ह बिचार ।
अति लघु रूप धरौं निसि नगर करौं पइसार ॥ ३ ॥

pura rakhavāre dekhi bahu kapi mana kīnha bicāra
ati laghu rūpa dharauṃ nisi nagara karauṃ paisāra

मसक समान रूप कपि धरी । लंकहि चलेउ सुमिरि नरहरी ॥
नाम लंकिनी एक निसिचरी । सो कह चलेसि मोहि निंदरी ॥ १ ॥

masaka samāna rūpa kapi dharī | laṃkahi caleu sumiri naraharī
nāma laṃkinī eka nisicarī | so kaha calesi mohi niṃdarī

जानेहि नहीं मरमु सठ मोरा । मोर अहार जहाँ लगि चोरा ॥
मुठिका एक महा कपि हनी । रुधिर बमत धरनीं ढनमनी ॥ २ ॥

jānehi nahīṃ maramu saṭha morā | mora ahāra jahām̐ lagi corā
muṭhikā eka mahā kapi hanī | rudhira bamata dharanīṃ ḍhanamanī

पुनि संभारि उठी सो लंका । जोरि पानि कर बिनय ससंका ॥
जब रावनहि ब्रह्म बर दीन्हा । चलत बिरंचि कहा मोहि चीन्हा ॥ ३ ॥

puni saṃbhāri uṭhī so laṃkā | jori pāni kara binaya sasaṃkā
jaba rāvanahi brahma bara dīnhā | calata biraṃci kahā mohi cīnhā

बिकल होसि तैं कपि कें मारे । तब जानेसु निसिचर संघारे ॥
तात मोर अति पुन्य बहूता । देखेउँ नयन राम कर दूता ॥ ४ ॥

bikala hosi taiṃ kapi keṃ māre | taba jānesu nisicara saṃghāre
tāta mora ati punya bahūtā | dekheum̐ nayana rāma kara dūtā

तात स्वर्ग अपबर्ग सुख धरिअ तुला एक अंग ।
तूल न ताहि सकल मिलि जो सुख लव सतसंग ॥ ४ ॥

tāta svarga apabarga sukha dharia tulā eka aṃga
tūla na tāhi sakala mili jo sukha lava satasaṃga

प्रबिसि नगर कीजे सब काजा । हृदयँ राखि कोसलपुर राजा ॥
गरल सुधा रिपु करहिं मिताई । गोपद सिंधु अनल सितलाई ॥ १ ॥

prabisi nagara kīje saba kājā | hṛdayam̐ rākhi kosalapura rājā
garala sudhā ripu karahiṃ mitāī | gopada siṃdhu anala sitalāī

गरुड़ सुमेरु रेनु सम ताही । राम कृपा करि चितवा जाही ॥
अति लघु रूप धरेउ हनुमाना । पैठा नगर सुमिरि भगवाना ॥ २ ॥

garuṛa sumeru renu sama tāhī | rāma kṛpā kari citavā jāhī
ati laghu rūpa dhareu hanumānā | paiṭhā nagara sumiri bhagavānā

मंदिर मंदिर प्रति करि सोधा । देखे जहँ तहँ अगनित जोधा ॥
गयउ दसानन मंदिर माहीं । अति बिचित्र कहि जात सो नाहीं ॥ ३ ॥

maṃdira maṃdira prati kari sodhā | dekhe jaham̐ taham̐ aganita jodhā
gayau dasānana maṃdira māhīṃ | ati bicitra kahi jāta so nāhīṃ

सयन किएँ देखा कपि तेही । मंदिर महुँ न दीखि बैदेही ॥
भवन एक पुनि दीख सुहावा । हरि मंदिर तहँ भिन्न बनावा ॥ ४ ॥

sayana kiem̐ dekhā kapi tehī | maṃdira mahum̐ na dīkhi baidehī
bhavana eka puni dīkha suhāvā | hari maṃdira taham̐ bhinna banāvā

रामायुध अंकित गृह सोभा बरनि न जाइ ।
नव तुलसिका बृंद तहँ देखि हरष कपिराइ ॥ ५ ॥

rāmāyudha aṃkita gṛha sobhā barani na jāi
nava tulasikā bṛṃda taham̐ dekhi haraṣa kapirāi

लंका निसिचर निकर निवासा । इहाँ कहाँ सज्जन कर बासा ॥
मन महुँ तरक करैं कपि लागा । तेहीं समय बिभीषनु जागा ॥ १ ॥

laṃkā nisicara nikara nivāsā | ihām̐ kahām̐ sajjana kara bāsā
mana mahum̐ taraka karaiṃ kapi lāgā | tehīṃ samaya bibhīṣanu jāgā

राम राम तेहिं सुमिरन कीन्हा । हृदयँ हरष कपि सज्जन चीन्हा ॥
एहि सन हठि करिहउँ पहिचानी । साधु ते होइ न कारज हानी ॥ २ ॥

rāma rāma tehiṃ sumirana kīnhā | hṛdayam̐ haraṣa kapi sajjana cīnhā
ehi sana haṭhi karihaum̐ pahicānī | sādhu te hoi na kāraja hānī

बिप्र रूप धरि बचन सुनाए । सुनत बिभीषन उठि तहँ आए ॥
करि प्रनाम पूँछी कुसलाई । बिप्र कहहु निज कथा बुझाई ॥ ३ ॥

bipra rūpa dhari bacana sunāe | sunata bibhīṣana uṭhi taham̐ āe
kari pranāma pūm̐chī kusalāī | bipra kahahu nija kathā bujhāī

की तुम्ह हरि दासन्ह महँ कोई । मोरें हृदय प्रीति अति होई ॥
की तुम्ह रामु दीन अनुरागी । आयहु मोहि करन बड़भागी ॥ ४ ॥

kī tumha hari dāsanha maham̐ koī | moreṃ hṛdaya prīti ati hoī
kī tumha rāmu dīna anurāgī | āyahu mohi karana baṛabhāgī

तब हनुमंत कही सब राम कथा निज नाम ।
सुनत जुगल तन पुलक मन मगन सुमिरि गुन ग्राम ॥ ६ ॥

taba hanumaṃta kahī saba rāma kathā nija nāma
sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grāma

सुनहु पवनसुत रहनि हमारी । जिमि दसनन्हि महुँ जीभ बिचारी ॥
तात कबहुँ मोहि जानि अनाथा । करिहहिं कृपा भानुकुल नाथा ॥ १ ॥

sunahu pavanasuta rahani hamārī | jimi dasananhi mahum̐ jībha bicārī
tāta kabahum̐ mohi jāni anāthā | karihahiṃ kṛpā bhānukula nāthā

तामस तनु कछु साधन नाहीं । प्रीति न पद सरोज मन माहीं ॥
अब मोहि भा भरोस हनुमंता । बिनु हरिकृपा मिलहिं नहिं संता ॥ २ ॥

tāmasa tanu kachu sādhana nāhīṃ | prīti na pada saroja mana māhīṃ
aba mohi bhā bharosa hanumaṃtā | binu harikṛpā milahiṃ nahiṃ saṃtā

जौं रघुबीर अनुग्रह कीन्हा । तौ तुम्ह मोहि दरसु हठि दीन्हा ॥
सुनहु बिभीषन प्रभु कै रीती । करहिं सदा सेवक पर प्रीती ॥ ३ ॥

jauṃ raghubīra anugraha kīnhā | tau tumha mohi darasu haṭhi dīnhā
sunahu bibhīṣana prabhu kai rītī | karahiṃ sadā sevaka para prītī

कहहु कवन मैं परम कुलीना । कपि चंचल सबहीं बिधि हीना ॥
प्रात लेइ जो नाम हमारा । तेहि दिन ताहि न मिलै अहारा ॥ ४ ॥

kahahu kavana maiṃ parama kulīnā | kapi caṃcala sabahīṃ bidhi hīnā
prāta lei jo nāma hamārā | tehi dina tāhi na milai ahārā

अस मैं अधम सखा सुनु मोहू पर रघुबीर ।
कीन्ही कृपा सुमिरि गुन भरे बिलोचन नीर ॥ ७ ॥

asa maiṃ adhama sakhā sunu mohū para raghubīra
kīnhī kṛpā sumiri guna bhare bilocana nīra

जानतहूँ अस स्वामि बिसारी । फिरहिं ते काहे न होहिं दुखारी ॥
एहि बिधि कहत राम गुन ग्रामा । पावा अनिर्बाच्य बिश्रामा ॥ १ ॥

jānatahūm̐ asa svāmi bisārī | phirahiṃ te kāhe na hohiṃ dukhārī
ehi bidhi kahata rāma guna grāmā | pāvā anirbācya biśrāmā

पुनि सब कथा बिभीषन कही । जेहि बिधि जनकसुता तहँ रही ॥
तब हनुमंत कहा सुनु भ्राता । देखी चहउँ जानकी माता ॥ २ ॥

puni saba kathā bibhīṣana kahī | jehi bidhi janakasutā taham̐ rahī
taba hanumaṃta kahā sunu bhrātā | dekhī cahaum̐ jānakī mātā

जुगुति बिभीषन सकल सुनाई । चलेउ पवनसुत बिदा कराई ॥
करि सोइ रूप गयउ पुनि तहवाँ । बन असोक सीता रह जहवाँ ॥ ३ ॥

juguti bibhīṣana sakala sunāī | caleu pavanasuta bidā karāī
kari soi rūpa gayau puni tahavām̐ | bana asoka sītā raha jahavām̐

देखि मनहि महुँ कीन्ह प्रनामा । बैठेहिं बीति जात निसि जामा ॥
कृस तनु सीस जटा एक बेनी । जपति हृदयँ रघुपति गुन श्रेनी ॥ ४ ॥

dekhi manahi mahum̐ kīnha pranāmā | baiṭhehiṃ bīti jāta nisi jāmā
kṛsa tanu sīsa jaṭā eka benī | japati hṛdayam̐ raghupati guna śrenī

निज पद नयन दिएँ मन राम पद कमल लीन ।
परम दुखी भा पवनसुत देखि जानकी दीन ॥ ८ ॥

nija pada nayana diem̐ mana rāma pada kamala līna
parama dukhī bhā pavanasuta dekhi jānakī dīna

तरु पल्लव महुँ रहा लुकाई । करइ बिचार करौं का भाई ॥
तेहि अवसर रावनु तहँ आवा । संग नारि बहु किएँ बनावा ॥ १ ॥

taru pallava mahum̐ rahā lukāī | karai bicāra karauṃ kā bhāī
tehi avasara rāvanu taham̐ āvā | saṃga nāri bahu kiem̐ banāvā

बहु बिधि खल सीतहि समुझावा । साम दान भय भेद देखावा ॥
कह रावनु सुनु सुमुखि सयानी । मंदोदरी आदि सब रानी ॥ २ ॥

bahu bidhi khala sītahi samujhāvā | sāma dāna bhaya bheda dekhāvā
kaha rāvanu sunu sumukhi sayānī | maṃdodarī ādi saba rānī

तव अनुचरीं करउँ पन मोरा । एक बार बिलोकु मम ओरा ॥
तृन धरि ओट कहति बैदेही । सुमिरि अवधपति परम सनेही ॥ ३ ॥

tava anucarīṃ karaum̐ pana morā | eka bāra biloku mama orā
tṛna dhari oṭa kahati baidehī | sumiri avadhapati parama sanehī

सुनु दसमुख खद्योत प्रकासा । कबहुँ कि नलिनी करइ बिकासा ॥
अस मन समुझु कहति जानकी । खल सुधि नहिं रघुबीर बान की ॥ ४ ॥

sunu dasamukha khadyota prakāsā | kabahum̐ ki nalinī karai bikāsā
asa mana samujhu kahati jānakī | khala sudhi nahiṃ raghubīra bāna kī

सठ सूनें हरि आनेहि मोही । अधम निलज्ज लाज नहिं तोही ॥ ५ ॥

saṭha sūneṃ hari ānehi mohī | adhama nilajja lāja nahiṃ tohī

आपुहि सुनि खद्योत सम रामहि भानु समान ।
परुष बचन सुनि काढ़ि असि बोला अति खिसिआन ॥ ९ ॥

āpuhi suni khadyota sama rāmahi bhānu samāna
paruṣa bacana suni kāṛhi asi bolā ati khisiāna

सीता तैं मम कृत अपमाना । कटिहउँ तव सिर कठिन कृपाना ॥
नाहिं त सपदि मानु मम बानी । सुमुखि होति न त जीवन हानी ॥ १ ॥

sītā taiṃ mama kṛta apamānā | kaṭihaum̐ tava sira kaṭhina kṛpānā
nāhiṃ ta sapadi mānu mama bānī | sumukhi hoti na ta jīvana hānī

स्याम सरोज दाम सम सुंदर । प्रभु भुज करि कर सम दसकंधर ॥
सो भुज कंठ कि तव असि घोरा । सुनु सठ अस प्रवान पन मोरा ॥ २ ॥

syāma saroja dāma sama suṃdara | prabhu bhuja kari kara sama dasakaṃdhara
so bhuja kaṃṭha ki tava asi ghorā | sunu saṭha asa pravāna pana morā

चंद्रहास हरु मम परितापं । रघुपति बिरह अनल संजातं ॥
सीतल निसित बहसि बर धारा । कह सीता हरु मम दुख भारा ॥ ३ ॥

caṃdrahāsa haru mama paritāpaṃ | raghupati biraha anala saṃjātaṃ
sītala nisita bahasi bara dhārā | kaha sītā haru mama dukha bhārā

सुनत बचन पुनि मारन धावा । मयतनयाँ कहि नीति बुझावा ॥
कहेसि सकल निसिचरिन्ह बोलाई । सीतहि बहु बिधि त्रासहु जाई ॥ ४ ॥

sunata bacana puni mārana dhāvā | mayatanayām̐ kahi nīti bujhāvā
kahesi sakala nisicarinha bolāī | sītahi bahu bidhi trāsahu jāī

मास दिवस महुँ कहा न माना । तौ मैं मारबि काढ़ि कृपाना ॥ ५ ॥

māsa divasa mahum̐ kahā na mānā | tau maiṃ mārabi kāṛhi kṛpānā

भवन गयउ दसकंधर इहाँ पिसाचिनि बृंद ।
सीतहि त्रास देखावहिं धरहिं रूप बहु मंद ॥ १० ॥

bhavana gayau dasakaṃdhara ihām̐ pisācini bṛṃda
sītahi trāsa dekhāvahiṃ dharahiṃ rūpa bahu maṃda

त्रिजटा नाम राच्छसी एका । राम चरन रति निपुन बिबेका ॥
सबन्हौ बोलि सुनाएसि सपना । सीतहि सेइ करहु हित अपना ॥ १ ॥

trijaṭā nāma rācchasī ekā | rāma carana rati nipuna bibekā
sabanhau boli sunāesi sapanā | sītahi sei karahu hita apanā

सपनें बानर लंका जारी । जातुधान सेना सब मारी ॥
खर आरूढ़ नगन दससीसा । मुंडित सिर खंडित भुज बीसा ॥ २ ॥

sapaneṃ bānara laṃkā jārī | jātudhāna senā saba mārī
khara ārūṛha nagana dasasīsā | muṃḍita sira khaṃḍita bhuja bīsā