दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजङ्गमौक्तिकस्रजोर्
गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः ।
तृणारविन्दचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः
समप्रवृत्तिकः कदा सदाशिवं भजाम्यहम् ॥ १२॥
dṛṣadvicitratalpayorbhujaṅgamauktikasrajor
gariṣṭharatnaloṣṭhayoḥ suhṛdvipakṣapakṣayoḥ |
tṛṇāravindacakṣuṣoḥ prajāmahīmahendrayoḥ
samapravṛttikaḥ kadā sadāśivaṃ bhajāmyaham ||
दृषद्विचित्रतल्पयोःभुजङ्गमौक्तिकस्रजोःगरिष्ठरत्नलोष्ठयोःसुहृद्विपक्षपक्षयोःतृणारविन्दचक्षुषोःप्रजामहीमहेन्द्रयोःसमप्रवृत्तिकःकदासदाशिवम्भजामि अहम्
हिन्दी अर्थ
मैं कब सदाशिव की उपासना करूँगा, ऐसे मन से जो पत्थर और सुन्दर बिस्तर को, साँप और मोतियों की माला को, कीमती रत्न और मिट्टी के ढेले को, मित्र और शत्रु को, तिनके और कमल-नयनी स्त्री को, प्रजा और धरती के राजा को एक-सा देखता है?
English sense
When will I worship Sadāśiva with a mind that treats alike a rock and a fine bed, a snake and a pearl garland, a precious gem and a clod of earth, friend and foe, a blade of grass and a lotus-eyed woman, a subject and the ruler of the earth?
Variant reading Another reading has समं प्रवर्तयन्मनः कदा सदाशिवं भजे ("when shall I worship Sadāśiva, keeping my mind even") for the last line.
पदार्थ · word by word
दृषद्विचित्रतल्पयोः
a rock and a fine bedपत्थर और सुन्दर बिस्तर को
भुजङ्गमौक्तिकस्रजोः
a snake and a pearl garlandसाँप और मोतियों की माला को
गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः
a precious gem and a clod of earthकीमती रत्न और मिट्टी के ढेले को
सुहृद्विपक्षपक्षयोः
friend and foeमित्र और शत्रु को
तृणारविन्दचक्षुषोः
a blade of grass and a lotus-eyed womanतिनके और कमल-नयनी स्त्री को
प्रजामहीमहेन्द्रयोः
a subject and the ruler of the earthप्रजा और धरती के राजा को
समप्रवृत्तिकः
with an even mindएक-से मन वाला
सदाशिवम्
Sadāśivaसदाशिव की
भजामि अहम्
will I worshipमैं उपासना करूँगा