Rudrayāmala · Umā–Maheśvara saṃvāda

श्रीशिवषडक्षरस्तोत्रम्

Shiva Shadakshara Stotram — A verse for each syllable of oṃ namaḥ śivāya

The six-syllable mantra oṃ namaḥ śivāya, opened up one syllable at a time. The first verse is for Oṃ, which yogis meditate on with its dot; the rest find a reason to bow in each sound (na for the gods who bow, ma for Mahādeva, va for the bull he rides) and then bow twice: namo namaḥ.

Verse 1

ओङ्कारं बिन्दुसम्युक्तं नित्यं ध्यायन्ति योगिनः ।
कामदं मोक्षदं चैव ओङ्काराय नमो नमः ॥ १ ॥

oṅkāraṃ bindusamyuktaṃ nityaṃ dhyāyanti yoginaḥ |
kāmadaṃ mokṣadaṃ caiva oṅkārāya namo namaḥ ||

ओङ्कारम्बिन्दुसम्युक्तम्नित्यम्ध्यायन्तियोगिनःकामदम्मोक्षदम्ओङ्कारायनमः नमः
हिन्दी अर्थ

योगी बिन्दु से जुड़े ओंकार का सदा ध्यान करते हैं। यह इच्छाएँ भी पूरी करता है और मोक्ष भी देता है। ओंकार को बार-बार नमस्कार।

English sense

Yogis always meditate on the syllable Oṃ joined with its dot. It grants wishes and it grants liberation. To the syllable Oṃ, I bow, I bow.

पदार्थ · word by word
ओङ्कारम्
the syllable Oṃओंकार का
बिन्दुसम्युक्तम्
joined with its dotबिन्दु से जुड़े
नित्यम्
alwaysसदा
ध्यायन्ति
meditateध्यान करते हैं
योगिनः
yogisयोगी
कामदम्
grants wishesइच्छाएँ पूरी करता
मोक्षदम्
grants liberationमोक्ष देता
ओङ्काराय
to the syllable Oṃओंकार को
नमः नमः
I bow, I bowबार-बार नमस्कार

Verse 2

नमन्ति ऋषयो देवा नमन्त्यप्सरसां गणाः ।
नरा नमन्ति देवेशं नकाराय नमो नमः ॥ २ ॥

namanti ṛṣayo devā namantyapsarasāṃ gaṇāḥ |
narā namanti deveśaṃ nakārāya namo namaḥ ||

नमन्तिऋषयःदेवाःअप्सरसां गणाःनराःदेवेशम्नकारायनमः नमः
हिन्दी अर्थ

ऋषि और देवता देवों के स्वामी को नमन करते हैं, अप्सराओं के समूह नमन करते हैं, मनुष्य नमन करते हैं। “न” अक्षर को बार-बार नमस्कार।

English sense

Sages and gods bow to the lord of gods; the troops of apsarases bow; human beings bow. To the syllable “na”, I bow, I bow.

पदार्थ · word by word
नमन्ति
bowनमन करते हैं
ऋषयः
sagesऋषि
देवाः
godsदेवता
अप्सरसां गणाः
the troops of apsarasesअप्सराओं के समूह
नराः
human beingsमनुष्य
देवेशम्
the lord of godsदेवों के स्वामी को
नकाराय
to the syllable “na”“न” अक्षर को
नमः नमः
I bow, I bowबार-बार नमस्कार

Verse 3

महादेवं महात्मानं महाध्यानपरायणम् ।
महापापहरं देवं मकाराय नमो नमः ॥ ३ ॥

mahādevaṃ mahātmānaṃ mahādhyānaparāyaṇam |
mahāpāpaharaṃ devaṃ makārāya namo namaḥ ||

महादेवम्महात्मानम्महाध्यानपरायणम्महापापहरम्देवम्मकारायनमः नमः
हिन्दी अर्थ

वे महादेव हैं, महात्मा हैं, गहरे ध्यान में पूरी तरह लीन हैं, बड़े पापों को हरने वाले देव हैं। “म” अक्षर को बार-बार नमस्कार।

English sense

He is Mahādeva, the great soul, given wholly to deep meditation, the god who takes away great sins. To the syllable “ma”, I bow, I bow.

पदार्थ · word by word
महादेवम्
Mahādevaमहादेव
महात्मानम्
the great soulमहात्मा
महाध्यानपरायणम्
given wholly to deep meditationगहरे ध्यान में पूरी तरह लीन
महापापहरम्
takes away great sinsबड़े पापों को हरने वाले
देवम्
the godदेव
मकाराय
to the syllable “ma”“म” अक्षर को
नमः नमः
I bow, I bowबार-बार नमस्कार

Verse 4

शिवं शान्तं जगन्नाथं लोकानुग्रहकारकम् ।
शिवमेकपदं नित्यं शिकाराय नमो नमः ॥ ४ ॥

śivaṃ śāntaṃ jagannāthaṃ lokānugrahakārakam |
śivamekapadaṃ nityaṃ śikārāya namo namaḥ ||

शिवम्शान्तम्जगन्नाथम्लोकानुग्रहकारकम्एकपदम्नित्यम्शिकारायनमः नमः
हिन्दी अर्थ

वे मंगलमय और शान्त हैं, जगत् के स्वामी हैं, सब लोगों पर कृपा करने वाले हैं। शिव ही वह एक नित्य शब्द है। “शि” अक्षर को बार-बार नमस्कार।

English sense

He is auspicious and calm, lord of the world, the one who shows grace to all people. Śiva is the one eternal word. To the syllable “śi”, I bow, I bow.

पदार्थ · word by word
शिवम्
auspiciousमंगलमय
शान्तम्
calmशान्त
जगन्नाथम्
lord of the worldजगत् के स्वामी
लोकानुग्रहकारकम्
shows grace to all peopleसब लोगों पर कृपा करने वाले
एकपदम्
the one wordएक शब्द
नित्यम्
eternalनित्य
शिकाराय
to the syllable “śi”“शि” अक्षर को
नमः नमः
I bow, I bowबार-बार नमस्कार

Verse 5

वाहनं वृषभो यस्य वासुकिः कण्ठभूषणम् ।
वामे शक्तिधरं देवं वकाराय नमो नमः ॥ ५ ॥

vāhanaṃ vṛṣabho yasya vāsukiḥ kaṇṭhabhūṣaṇam |
vāme śaktidharaṃ devaṃ vakārāya namo namaḥ ||

वाहनम्वृषभःवासुकिःकण्ठभूषणम्वामेशक्तिधरम्देवम्वकारायनमः नमः
हिन्दी अर्थ

बैल उनका वाहन है और वासुकि नाग उनके गले का गहना है। वे बाईं ओर शक्ति को धारण करने वाले देव हैं। “व” अक्षर को बार-बार नमस्कार।

English sense

The bull is his mount and Vāsuki is the ornament at his throat. He is the god who holds Śakti at his left. To the syllable “va”, I bow, I bow.

पदार्थ · word by word
वाहनम्
his mountवाहन
वृषभः
the bullबैल
वासुकिः
Vāsukiवासुकि नाग
कण्ठभूषणम्
the ornament at his throatगले का गहना
वामे
at his leftबाईं ओर
शक्तिधरम्
who holds Śaktiशक्ति को धारण करने वाले
देवम्
the godदेव
वकाराय
to the syllable “va”“व” अक्षर को
नमः नमः
I bow, I bowबार-बार नमस्कार

Verse 6

यत्र यत्र स्थितो देवः सर्वव्यापी महेश्वरः ।
यो गुरुः सर्वदेवानां यकाराय नमो नमः ॥ ६ ॥

yatra yatra sthito devaḥ sarvavyāpī maheśvaraḥ |
yo guruḥ sarvadevānāṃ yakārāya namo namaḥ ||

यत्र यत्रस्थितःसर्वव्यापीमहेश्वरःगुरुःसर्वदेवानाम्यकारायनमः नमः
हिन्दी अर्थ

जहाँ-जहाँ कुछ है, वहाँ-वहाँ वे देव हैं: सबमें व्याप्त महेश्वर, जो सब देवताओं के गुरु हैं। “य” अक्षर को बार-बार नमस्कार।

English sense

Wherever anything stands, the god is there: Maheśvara, who fills everything, the teacher of all the gods. To the syllable “ya”, I bow, I bow.

पदार्थ · word by word
यत्र यत्र
whereverजहाँ-जहाँ
स्थितः
is thereस्थित
सर्वव्यापी
who fills everythingसबमें व्याप्त
महेश्वरः
Maheśvaraमहेश्वर
गुरुः
the teacherगुरु
सर्वदेवानाम्
of all the godsसब देवताओं के
यकाराय
to the syllable “ya”“य” अक्षर को
नमः नमः
I bow, I bowबार-बार नमस्कार

फलश्रुतिःThe fruit of reciting

Verse 7

षडक्षरमिदं स्तोत्रं यः पठेच्छिवसन्निधौ ।
शिवलोकमवाप्नोति शिवेन सह मोदते ॥ ७ ॥

ṣaḍakṣaramidaṃ stotraṃ yaḥ paṭhecchivasannidhau |
śivalokamavāpnoti śivena saha modate ||

षडक्षरम् इदम् स्तोत्रम्यः पठेत्शिवसन्निधौशिवलोकम् अवाप्नोतिशिवेन सह मोदते
हिन्दी अर्थ

जो इस षडक्षर स्तोत्र को शिव के पास पढ़ता है, वह शिवलोक पाता है और शिव के साथ आनन्द करता है।

English sense

Whoever reads this six-syllable hymn near Śiva reaches Śiva's world and rejoices with Śiva.

पदार्थ · word by word
षडक्षरम् इदम् स्तोत्रम्
this six-syllable hymnइस षडक्षर स्तोत्र को
यः पठेत्
whoever readsजो पढ़ता है
शिवसन्निधौ
near Śivaशिव के पास
शिवलोकम् अवाप्नोति
reaches Śiva's worldशिवलोक पाता
शिवेन सह मोदते
rejoices with Śivaशिव के साथ आनन्द करता
॥ इति श्री रुद्रयामले उमामहेश्वरसंवादे षडक्षरस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Terms on this page

Mahadeva महादेव An epithet of Shiva, "the great god";
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.
Rudrayamala Tantra रुद्रयामल तंत्र A major Tantric scripture cited as the source of several Bhairava and Kali rites, including the Batuk Bhairav Ashtottara Shatanama and the Shree Kalika Kavach.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras