Ṣoḍaśī · by the Śṛṅgeri Jagadguru Nṛsiṃha Bhāratī

श्रीराजराजेश्वरीषोडशी

Rajarajeshvari Shodashi — Sixteen verses of praise to Rājarājeśvarī, each ending on one line

This ṣoḍaśī, a hymn of sixteen verses, was composed by Sacchidānanda Śivābhinava Nṛsiṃha Bhāratī, a Śṛṅgeri Jagadguru. Every verse opens with naumi, "I bow", and ends on bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm. It praises the Goddess of the Shri Vidya tradition as the giver of speech, dispassion and Vedāntic knowledge.

Verse 1

नौमि ह्रीञ्जपमात्रतुष्टहृदयां श्रीचक्रराजालयां
भाग्यायत्तनिजाङ्घ्रिपङ्कजनतिस्तोत्रादिसंसेवनाम् ।
स्कन्देभास्यविभासिपार्श्वयुगलां लावण्यपाथोनिधिं
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ १ ॥

naumi hrīñjapamātratuṣṭahṛdayāṃ śrīcakrarājālayāṃ
bhāgyāyattanijāṅghripaṅkajanatistotrādisaṃsevanām
skandebhāsyavibhāsipārśvayugalāṃ lāvaṇyapāthonidhiṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

नौमिह्रीञ्जपमात्रतुष्टहृदयांश्रीचक्रराजालयांभाग्यायत्तनिजाङ्घ्रिपङ्कजनतिस्तोत्रादिसंसेवनाम्स्कन्देभास्यविभासिपार्श्वयुगलांलावण्यपाथोनिधिंभक्तत्राणपरायणांभगवतींश्रीराजराजेश्वरीम्
हिन्दी अर्थ

मैं उन्हें प्रणाम करता हूँ, जिनका हृदय केवल ह्रीं के जप से प्रसन्न हो जाता है, जो चक्रराज श्रीचक्र में रहती हैं। उनके कमल-चरणों की सेवा — प्रणाम, स्तोत्र आदि — भाग्य के अधीन है। उनके दोनों ओर स्कन्द और गणेश शोभित हैं। वे सौन्दर्य का सागर हैं। वे भक्तों की रक्षा में तत्पर हैं; वे भगवती श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

I bow to her, whose heart is pleased by the mere repeating of hrīṃ, who lives in the king of wheels, the Śrīcakra. The service of her lotus feet, by bowing, hymns and the rest, depends on good fortune. Skanda and Gaṇeśa shine at her two sides. She is an ocean of loveliness. She is devoted to protecting her devotees; she is the Blessed Lady, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
नौमि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
ह्रीञ्जपमात्रतुष्टहृदयां
whose heart is pleased by the mere repeating of hrīṃह्रीं के जप मात्र से प्रसन्न हृदय वाली
श्रीचक्रराजालयां
living in the king of wheels, the Śrīcakraचक्रराज श्रीचक्र में रहने वाली
भाग्यायत्तनिजाङ्घ्रिपङ्कजनतिस्तोत्रादिसंसेवनाम्
service by bowing at her lotus feet, hymns and the rest, which depends on good fortuneकमल-चरणों में प्रणाम, स्तोत्र आदि की सेवा, जो भाग्य के अधीन है
स्कन्देभास्यविभासिपार्श्वयुगलां
with Skanda and Gaṇeśa shining at her two sidesदोनों ओर शोभित स्कन्द और गणेश वाली
लावण्यपाथोनिधिं
ocean of lovelinessसौन्दर्य का सागर
भक्तत्राणपरायणां
devoted to protecting devoteesभक्तों की रक्षा में तत्पर
भगवतीं
the Blessed Ladyभगवती
श्रीराजराजेश्वरीम्
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 2

नौमि ह्रीमत आदधाति सुगिरा वागीश्वरादीन्सुराँ
ल्लक्ष्मीन्द्रप्रमुखांश्च सत्वरमहो यत्पादनम्रो जनः ।
कामादींश्च वशीकरोति तरसाऽऽयासं विना तां मुदा
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ २ ॥

naumi hrīmata ādadhāti sugirā vāgīśvarādīnsurām̐
llakṣmīndrapramukhāṃśca satvaramaho yatpādanamro janaḥ
kāmādīṃśca vaśīkaroti tarasā''yāsaṃ vinā tāṃ mudā
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

नौमिह्रीमतआदधातिसुगिरावागीश्वरादीन्सुराँल्लक्ष्मीन्द्रप्रमुखांश्चसत्वरमहोयत्पादनम्रोजनःकामादींश्चवशीकरोतितरसाऽऽयासंविनातांमुदाभक्तत्राणपरायणांभगवतींश्रीराजराजेश्वरीम्
हिन्दी अर्थ

मैं उन्हें प्रणाम करता हूँ, जिनके चरणों में झुका हुआ ह्रीं धारण करने वाला मनुष्य उत्तम वाणी से ब्रह्मा आदि देवताओं और लक्ष्मी, इन्द्र आदि को शीघ्र अपने वश में कर लेता है, और काम आदि शत्रुओं को प्रसन्नता से, बिना प्रयास, जीत लेता है। वे भक्तों की रक्षा में तत्पर हैं; वे भगवती श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

I bow to her, at whose feet a person who bows and bears the seed hrīṃ quickly wins over, by fine speech, the gods led by Brahmā, and Lakṣmī, Indra and the rest, and gladly and without effort masters desire and the other foes. She is devoted to protecting her devotees; she is the Blessed Lady, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
नौमि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
ह्रीमत
of the one who bears hrīṃह्रीं धारण करने वाले का
आदधाति
takesले लेता है
सुगिरा
by fine speechउत्तम वाणी से
वागीश्वरादीन्सुराँ
the gods led by Brahmāब्रह्मा आदि देवताओं को
ल्लक्ष्मीन्द्रप्रमुखांश्च
and Lakṣmī, Indra and the restऔर लक्ष्मी, इन्द्र आदि को
सत्वरमहो
quickly, ahशीघ्र, अहो
यत्पादनम्रो
whose feet he bows toजिनके चरणों में झुका
जनः
the personमनुष्य
कामादींश्च
and desire and the restऔर काम आदि को
वशीकरोति
mastersवश में करता है
तरसाऽऽयासं
swiftly, effortशीघ्र, प्रयास
विना
withoutबिना
तां
herउन्हें
मुदा
gladlyप्रसन्नता से
भक्तत्राणपरायणां
devoted to protecting devoteesभक्तों की रक्षा में तत्पर
भगवतीं
the Blessed Ladyभगवती
श्रीराजराजेश्वरीम्
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 3

नौमि श्रीसुतजीवनप्रदकटाक्षांशां शशाङ्कं रविं
कुर्वाणां निजकर्णभूषणपदादानेन तेजस्विनौ ।
चाम्पेयं निजनासिकासदृशतादानात्कृतार्थं तथा
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ ३ ॥

naumi śrīsutajīvanapradakaṭākṣāṃśāṃ śaśāṅkaṃ raviṃ
kurvāṇāṃ nijakarṇabhūṣaṇapadādānena tejasvinau
cāmpeyaṃ nijanāsikāsadṛśatādānātkṛtārthaṃ tathā
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

नौमिश्रीसुतजीवनप्रदकटाक्षांशांशशाङ्कंरविंकुर्वाणांनिजकर्णभूषणपदादानेनतेजस्विनौचाम्पेयंनिजनासिकासदृशतादानात्कृतार्थंतथाभक्तत्राणपरायणांभगवतींश्रीराजराजेश्वरीम्
हिन्दी अर्थ

मैं उन्हें प्रणाम करता हूँ, जिनकी तिरछी चितवन का एक अंश श्री के पुत्र को जीवन देता है। अपने कर्णभूषणों का स्थान ग्रहण कराकर वे चन्द्रमा और सूर्य को तेजस्वी बनाती हैं, और अपनी नासिका की समानता ग्रहण कराकर चम्पे के फूल को कृतार्थ करती हैं। वे भक्तों की रक्षा में तत्पर हैं; वे भगवती श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

I bow to her, a trace of whose sidelong glance gives life to the son of Śrī. By taking the place of her ear ornaments she makes the moon and the sun bright, and by taking the likeness of her nose she fulfils the champak flower. She is devoted to protecting her devotees; she is the Blessed Lady, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
नौमि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
श्रीसुतजीवनप्रदकटाक्षांशां
a trace of whose sidelong glance gives life to the son of Śrīजिनकी तिरछी चितवन का अंश श्री के पुत्र को जीवन देता है
शशाङ्कं
the moonचन्द्रमा
रविं
the sunसूर्य
कुर्वाणां
makingकरती हुई
निजकर्णभूषणपदादानेन
by taking the place of her ear ornamentsअपने कर्णभूषणों का स्थान ग्रहण कराकर
तेजस्विनौ
bright, the twoतेजस्वी, दोनों को
चाम्पेयं
the champak flowerचम्पे का फूल
निजनासिकासदृशतादानात्कृतार्थं
fulfilled by taking the likeness of her noseअपनी नासिका की समानता ग्रहण कराकर कृतार्थ
तथा
and soऔर इस प्रकार
भक्तत्राणपरायणां
devoted to protecting devoteesभक्तों की रक्षा में तत्पर
भगवतीं
the Blessed Ladyभगवती
श्रीराजराजेश्वरीम्
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 4

नौमि श्रीविधिभामिनीकरलसत्सच्चामराभ्यां मुदा
सव्ये दक्षिणके च वीजनवतीमैन्द्र्यात्तसत्पादुकाम् ।
वेदैरात्तवपुर्भिरादरभरात्संस्तूयमानां सदा
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ ४ ॥

naumi śrīvidhibhāminīkaralasatsaccāmarābhyāṃ mudā
savye dakṣiṇake ca vījanavatīmaindryāttasatpādukām
vedairāttavapurbhirādarabharātsaṃstūyamānāṃ sadā
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

नौमिश्रीविधिभामिनीकरलसत्सच्चामराभ्यांमुदासव्येदक्षिणकेचवीजनवतीमैन्द्र्यात्तसत्पादुकाम्वेदैरात्तवपुर्भिरादरभरात्संस्तूयमानांसदाभक्तत्राणपरायणांभगवतींश्रीराजराजेश्वरीम्
हिन्दी अर्थ

मैं उन्हें प्रणाम करता हूँ, जिन्हें श्री और ब्रह्मा की पत्नी के हाथों में शोभित दो उत्तम चँवर प्रसन्नता से बाएँ और दाएँ झलते हैं, जिनकी उत्तम पादुकाएँ इन्द्र की पत्नी ने उठा रखी हैं, और जिनकी वेद देह धारण करके सदा बड़े आदर से स्तुति करते हैं। वे भक्तों की रक्षा में तत्पर हैं; वे भगवती श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

I bow to her, fanned on her left and right, with joy, by two fine chowries shining in the hands of Śrī and Brahmā's wife, whose fine sandals are held by Indra's wife, and whom the Vedas, taking bodies, praise always with deep respect. She is devoted to protecting her devotees; she is the Blessed Lady, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
नौमि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
श्रीविधिभामिनीकरलसत्सच्चामराभ्यां
with the two fine chowries shining in the hands of Śrī and Brahmā's wifeश्री और ब्रह्मा की पत्नी के हाथों में शोभित दो उत्तम चँवरों से
मुदा
with joyप्रसन्नता से
सव्ये
on the leftबाएँ
दक्षिणके
on the rightदाएँ
च
andऔर
वीजनवतीमैन्द्र्यात्तसत्पादुकाम्
fanned, with fine sandals held by Indra's wifeपंखा झली जाती, जिनकी उत्तम पादुकाएँ इन्द्र की पत्नी ने उठाई हैं
वेदैरात्तवपुर्भिरादरभरात्संस्तूयमानां
praised with deep respect by the Vedas who have taken bodiesदेह धारण किए वेदों द्वारा बड़े आदर से स्तुत
सदा
alwaysसदा
भक्तत्राणपरायणां
devoted to protecting devoteesभक्तों की रक्षा में तत्पर
भगवतीं
the Blessed Ladyभगवती
श्रीराजराजेश्वरीम्
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 5

नौमि श्रीमतिधैर्यवीर्यजननीं पादाम्बुजे जातुचि
न्नम्राणामपि शान्तिदान्तिसुगुणान्विश्राणयन्तीं जवात् ।
श्रीकामेशमनोऽम्बुजस्य दिवसेशानार्भकाणां ततिं
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ ५ ॥

naumi śrīmatidhairyavīryajananīṃ pādāmbuje jātuci
nnamrāṇāmapi śāntidāntisuguṇānviśrāṇayantīṃ javāt
śrīkāmeśamano'mbujasya divaseśānārbhakāṇāṃ tatiṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

नौमि श्रीपतिपद्मयोनिगिरिजानाथैः समाराधितां
रम्भास्तम्भसमानसक्थियुगलां कुम्भाभिरामस्तनीम् ।
भामिन्यादिविषोपमेयविषयेष्वत्यन्तवैराग्यदां
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ ६ ॥

naumi śrīpatipadmayonigirijānāthaiḥ samārādhitāṃ
rambhāstambhasamānasakthiyugalāṃ kumbhābhirāmastanīm
bhāminyādiviṣopameyaviṣayeṣvatyantavairāgyadāṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

नौमि व्याहृतिनिर्जितामरधुनीगर्वा भवन्त्यञ्जसा
मूका अप्यवशाद्यदङ्घ्रियुगलीसदर्शनाज्जातुचित् ।
हार्दध्वान्तनिवारणं विदधतीं कान्त्या नखानां हि तां
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ ७ ॥

naumi vyāhṛtinirjitāmaradhunīgarvā bhavantyañjasā
mūkā apyavaśādyadaṅghriyugalīsadarśanājjātucit
hārdadhvāntanivāraṇaṃ vidadhatīṃ kāntyā nakhānāṃ hi tāṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

नौमि ब्रह्मविबोधिनीं नमुचिजिन्मुख्यामराणां तते
र्भण्डाद्याशरखण्डनैकनिपुणां कल्याणशैलालयाम् ।
फुल्लेन्दीवरगर्वहारिनयनां मल्लीसुमालङ्कृतां
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ ८ ॥

naumi brahmavibodhinīṃ namucijinmukhyāmarāṇāṃ tate
rbhaṇḍādyāśarakhaṇḍanaikanipuṇāṃ kalyāṇaśailālayām
phullendīvaragarvahārinayanāṃ mallīsumālaṅkṛtāṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

नौमि प्रीतिमतां यदङ्घ्रियुगलार्चायां न बन्धो भवेत्
स्याच्चेद्विन्ध्यनगः प्लवेच्चिरमहो नाथे नदीनामिति ।
मूकः प्राह महाकविर्हि करुणापात्रं भवान्याः स्तुतिं
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ ९ ॥

naumi prītimatāṃ yadaṅghriyugalārcāyāṃ na bandho bhavet
syāccedvindhyanagaḥ plavecciramaho nāthe nadīnāmiti
mūkaḥ prāha mahākavirhi karuṇāpātraṃ bhavānyāḥ stutiṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

नौमि प्राप्तिकृते यदीयपदयोर्विप्राः समस्तेषणा
स्त्यक्त्वा सद्गुरुमप्युपेत्य निगमान्तार्थं तदास्याम्बुजात् ।
श्रुत्वा तं प्रविचिन्त्य युक्तिभिरतो ध्यायन्ति तां सादरं
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ १० ॥

naumi prāptikṛte yadīyapadayorviprāḥ samasteṣaṇā
styaktvā sadgurumapyupetya nigamāntārthaṃ tadāsyāmbujāt
śrutvā taṃ pravicintya yuktibhirato dhyāyanti tāṃ sādaraṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

नौमि प्राणनिरोधसज्जनसमासङ्गात्मविद्यामुखै
राचार्याननपङ्कजप्रगलितैश्चेतो विजित्याशु याम् ।
आधारादिसरोरुहेषु सुखतो ध्यायन्ति तां सर्वदा
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ ११ ॥

naumi prāṇanirodhasajjanasamāsaṅgātmavidyāmukhai
rācāryānanapaṅkajapragalitaiśceto vijityāśu yām
ādhārādisaroruheṣu sukhato dhyāyanti tāṃ sarvadā
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

नौमि न्यायमुखेषु शास्त्रनिवहेष्वत्यन्तपाण्डित्यदां
वेदान्तेष्वपि निश्चलामलधियं संसारबन्धापहाम् ।
दास्यन्तीं दयया प्रणम्रविततेः कामारिवामाङ्कगां
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ १२ ॥

naumi nyāyamukheṣu śāstranivaheṣvatyantapāṇḍityadāṃ
vedānteṣvapi niścalāmaladhiyaṃ saṃsārabandhāpahām
dāsyantīṃ dayayā praṇamravitateḥ kāmārivāmāṅkagāṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

नौमि त्वां शुचिसूर्यचन्द्रनयनां ब्रह्माम्बुजाक्षागजे
ड्रूपाणि प्रतिगृह्य सर्वजगतां रक्षां मुदा सर्वदा ।
कुर्वन्तीं गिरिसार्वभौमतनयां क्षिप्रं प्रणम्रेष्टदां
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ १३ ॥

naumi tvāṃ śucisūryacandranayanāṃ brahmāmbujākṣāgaje
ḍrūpāṇi pratigṛhya sarvajagatāṃ rakṣāṃ mudā sarvadā
kurvantīṃ girisārvabhaumatanayāṃ kṣipraṃ praṇamreṣṭadāṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

नौमित्वांशुचिसूर्यचन्द्रनयनांब्रह्माम्बुजाक्षागजेड्रूपाणिप्रतिगृह्यसर्वजगतांरक्षांमुदासर्वदाकुर्वन्तींगिरिसार्वभौमतनयांक्षिप्रंप्रणम्रेष्टदांभक्तत्राणपरायणांभगवतींश्रीराजराजेश्वरीम्
हिन्दी अर्थ

मैं उन्हें प्रणाम करता हूँ, आपको, जिनके नेत्र शुद्ध सूर्य और चन्द्र हैं, जो ब्रह्मा, कमलनयन विष्णु और शिव के रूप धारण करके सदा प्रसन्नता से सब लोकों की रक्षा करती हैं; पर्वतराज की पुत्री, जो प्रणाम करने वाले को चाहा हुआ शीघ्र देती हैं। वे भक्तों की रक्षा में तत्पर हैं; वे भगवती श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

I bow to her, you, with eyes of the pure sun and moon, who take the forms of Brahmā, the lotus-eyed Viṣṇu and Śiva and gladly, always, guard all the worlds; the daughter of the emperor of mountains, who quickly gives what the bowing devotee wishes. She is devoted to protecting her devotees; she is the Blessed Lady, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
नौमि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
त्वां
to youआपको
शुचिसूर्यचन्द्रनयनां
with the pure sun and moon as eyesशुद्ध सूर्य और चन्द्र नेत्रों वाली
ब्रह्माम्बुजाक्षागजे
of Brahmā, the lotus-eyed one and Śivaब्रह्मा, कमलनयन और शिव के
ड्रूपाणि
forms (the compound runs on)रूप (समास आगे चलता है)
प्रतिगृह्य
having takenधारण करके
सर्वजगतां
of all the worldsसब जगत् की
रक्षां
protectionरक्षा
मुदा
gladlyप्रसन्नता से
सर्वदा
alwaysसदा
कुर्वन्तीं
doingकरती हुई
गिरिसार्वभौमतनयां
daughter of the emperor of mountainsपर्वतों के सम्राट की पुत्री
क्षिप्रं
quicklyशीघ्र
प्रणम्रेष्टदां
giver of the wish of those who bowप्रणाम करने वालों का इष्ट देने वाली
भक्तत्राणपरायणां
devoted to protecting devoteesभक्तों की रक्षा में तत्पर
भगवतीं
the Blessed Ladyभगवती
श्रीराजराजेश्वरीम्
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 14

नौमि त्वां शरदिन्दुसोदरमुखीं देहप्रभानिर्जित
प्रोद्यद्वासरनाथसन्ततिमघाम्भोराशिकुम्भोद्भवम् ।
पञ्चप्रेतमये सदा स्थितिमतीं दिव्ये मृगेन्द्रासने
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ १४ ॥

naumi tvāṃ śaradindusodaramukhīṃ dehaprabhānirjita
prodyadvāsaranāthasantatimaghāmbhorāśikumbhodbhavam
pañcapretamaye sadā sthitimatīṃ divye mṛgendrāsane
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

नौमित्वांशरदिन्दुसोदरमुखींदेहप्रभानिर्जितप्रोद्यद्वासरनाथसन्ततिमघाम्भोराशिकुम्भोद्भवम्पञ्चप्रेतमयेसदास्थितिमतींदिव्येमृगेन्द्रासनेभक्तत्राणपरायणांभगवतींश्रीराजराजेश्वरीम्
हिन्दी अर्थ

मैं उन्हें प्रणाम करता हूँ, आपको, जिनका मुख शरद ऋतु के चन्द्रमा जैसा है, जिनकी देह की आभा उगते सूर्यों की पंक्ति को जीत लेती है, जो पाप के सागर के लिए कुम्भज (अगस्त्य) हैं, और जो पाँच प्रेतों से बने दिव्य सिंहासन पर सदा विराजमान हैं। वे भक्तों की रक्षा में तत्पर हैं; वे भगवती श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

I bow to her, you, whose face is like the autumn moon, whose bodily glow beats the host of rising suns, who are the pot-born sage to the ocean of sin, and who sit always on the divine lion throne set on the five corpses. She is devoted to protecting her devotees; she is the Blessed Lady, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
नौमि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
त्वां
to youआपको
शरदिन्दुसोदरमुखीं
whose face is like the autumn moonशरद के चन्द्रमा जैसे मुख वाली
देहप्रभानिर्जित
whose bodily glow beatsजिनकी देह की आभा जीत लेती है
प्रोद्यद्वासरनाथसन्ततिमघाम्भोराशिकुम्भोद्भवम्
the host of rising suns and is the pot-born sage to the ocean of sinउगते सूर्यों की पंक्ति को, और पाप के सागर के लिए कुम्भज
पञ्चप्रेतमये
on the one made of the five corpsesपाँच प्रेतों से बने पर
सदा
alwaysसदा
स्थितिमतीं
seatedविराजमान
दिव्ये
on the divineदिव्य
मृगेन्द्रासने
lion throneसिंहासन पर
भक्तत्राणपरायणां
devoted to protecting devoteesभक्तों की रक्षा में तत्पर
भगवतीं
the Blessed Ladyभगवती
श्रीराजराजेश्वरीम्
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 15

नौमि त्वामनपेक्षकारणकृपारूपेति कीर्तिं गतां
नौकां संसृतिनीरधेस्तु सुदृढां प्रज्ञानमात्रात्मिकाम् ।
कालाम्भोदसमानकेशनिचयां कालाहितप्रेयसीं
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ १५ ॥

naumi tvāmanapekṣakāraṇakṛpārūpeti kīrtiṃ gatāṃ
naukāṃ saṃsṛtinīradhestu sudṛḍhāṃ prajñānamātrātmikām
kālāmbhodasamānakeśanicayāṃ kālāhitapreyasīṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

नौमित्वामनपेक्षकारणकृपारूपेतिकीर्तिंगतांनौकांसंसृतिनीरधेस्तुसुदृढांप्रज्ञानमात्रात्मिकाम्कालाम्भोदसमानकेशनिचयांकालाहितप्रेयसींभक्तत्राणपरायणांभगवतींश्रीराजराजेश्वरीम्
हिन्दी अर्थ

मैं उन्हें प्रणाम करता हूँ, आपको, जो बिना किसी अपेक्षा के कारण दया-रूप कहकर प्रसिद्ध हैं, संसार-सागर की अत्यन्त दृढ़ नाव हैं, शुद्ध ज्ञान-स्वरूपा हैं, जिनकी केश-राशि काले बादलों जैसी है, और जो काल के शत्रु (शिव) की प्रिया हैं। वे भक्तों की रक्षा में तत्पर हैं; वे भगवती श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

I bow to her, you, famed as mercy with no cause to expect anything, a very firm boat over the ocean of worldly life, whose nature is pure knowledge, whose masses of hair are like dark clouds, and who are dear to the enemy of Death. She is devoted to protecting her devotees; she is the Blessed Lady, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
नौमि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
त्वामनपेक्षकारणकृपारूपेति
to you, famed as mercy with no cause to expect anythingआपको, बिना अपेक्षा के कारण दया-रूप कहकर प्रसिद्ध
कीर्तिं
fameप्रसिद्धि
गतां
gone toपाई हुई
नौकां
boatनाव
संसृतिनीरधेस्तु
of the ocean of worldly life, indeedसंसार-सागर की
सुदृढां
very firmअत्यन्त दृढ़
प्रज्ञानमात्रात्मिकाम्
whose nature is pure knowledgeशुद्ध ज्ञान-स्वरूपा
कालाम्भोदसमानकेशनिचयां
with masses of hair like dark cloudsकाले बादलों जैसी केश-राशि वाली
कालाहितप्रेयसीं
dear to the enemy of Deathकाल के शत्रु की प्रिया
भक्तत्राणपरायणां
devoted to protecting devoteesभक्तों की रक्षा में तत्पर
भगवतीं
the Blessed Ladyभगवती
श्रीराजराजेश्वरीम्
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 16

नौमि त्वां गणपः शिवो हरिरुमेत्याद्यैर्वचोभिर्जना
स्तत्तन्मूर्तिरता वदन्ति परमप्रेम्णा जगत्यां तु याम् ।
तां सर्वाशयसंस्थितां सकलदां कारुण्यवारान्निधिं
भक्तत्राणपरायणां भगवतीं श्रीराजराजेश्वरीम् ॥ १६ ॥

naumi tvāṃ gaṇapaḥ śivo harirumetyādyairvacobhirjanā
stattanmūrtiratā vadanti paramapremṇā jagatyāṃ tu yām
tāṃ sarvāśayasaṃsthitāṃ sakaladāṃ kāruṇyavārānnidhiṃ
bhaktatrāṇaparāyaṇāṃ bhagavatīṃ śrīrājarājeśvarīm

नौमित्वांगणपःशिवोहरिरुमेत्याद्यैर्वचोभिर्जनास्तत्तन्मूर्तिरतावदन्तिपरमप्रेम्णाजगत्यांतुयाम्तांसर्वाशयसंस्थितांसकलदांकारुण्यवारान्निधिंभक्तत्राणपरायणांभगवतींश्रीराजराजेश्वरीम्
हिन्दी अर्थ

मैं उन्हें प्रणाम करता हूँ, आपको, जिन्हें अपने-अपने रूप में रमे लोग इस संसार में परम प्रेम से गणपति, शिव, हरि, उमा आदि कहकर पुकारते हैं; जो सबके हृदय में निवास करती हैं, सब कुछ देने वाली हैं, करुणा का सागर हैं। वे भक्तों की रक्षा में तत्पर हैं; वे भगवती श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

I bow to her, you whom people devoted to this or that form call Gaṇapa, Śiva, Hari, Umā and so on, in words of the highest love in this world; you who dwell in every heart, who give all, an ocean of mercy. She is devoted to protecting her devotees; she is the Blessed Lady, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
नौमि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
त्वां
to youआपको
गणपः
Gaṇapaगणपति
शिवो
Śivaशिव
हरिरुमेत्याद्यैर्वचोभिर्जना
Hari, Umā and so on, by words, the peopleहरि, उमा आदि, वचनों से, लोग
स्तत्तन्मूर्तिरता
devoted to this or that formउस-उस रूप में रमे
वदन्ति
they sayकहते हैं
परमप्रेम्णा
with the highest loveपरम प्रेम से
जगत्यां
in the worldसंसार में
तु
indeedही
याम्
whomजिन्हें
तां
herउन्हें
सर्वाशयसंस्थितां
dwelling in every heartसबके हृदय में निवास करने वाली
सकलदां
giver of allसब देने वाली
कारुण्यवारान्निधिं
ocean of mercyकरुणा का सागर
भक्तत्राणपरायणां
devoted to protecting devoteesभक्तों की रक्षा में तत्पर
भगवतीं
the Blessed Ladyभगवती
श्रीराजराजेश्वरीम्
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी
इति शृङ्गेरि श्रीजगद्गुरु श्रीसच्चिदानन्दशिवाभिनवनृसिंहभारतीस्वामिभिः विरचिता श्रीराजराजेश्वरीषोडशी सम्पूर्णा ।

Terms on this page

Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Stotra स्तोत्र A hymn of praise to a deity, recitable without initiation, as distinct from a mantra which is not.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras