Rājarājeśvarī · a recension of the Mantramātṛkā Stava

श्रीराजराजेश्वरी असत्वती स्तोत्रम्

Rajarajeshvari Asatvati Stotram — Eighteen verses to Rājarājeśvarī, each ending on one refrain

Rājarājeśvarī, the queen of queens, is the Goddess of the Shri Vidya tradition. Each of the first seventeen verses is a string of her epithets, from the Vedas as her limbs to the seats and wheels where she is worshipped, and ends on one line: śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī. The last verse is a bow to her inner light.

Verse 1

ॐ नमो भवान्यै ।
ॐ छन्दःपादयुगा निरुक्तसुमुखा शिक्षा च जङ्घायुगा
ऋग्वेदोरुयुगा युजःसुजघना या सामवेदोदरा ।
तर्कन्यायकुचा श्रुतिस्मृतियुक् काव्यादिवेदानना
वेदान्तामृतलोचना भगवती श्रीराजराजेश्वरी ॥ १ ॥

oṃ namo bhavānyai
oṃ chandaḥpādayugā niruktasumukhā śikṣā ca jaṅghāyugā
ṛgvedoruyugā yujaḥsujaghanā yā sāmavedodarā
tarkanyāyakucā śrutismṛtiyuk kāvyādivedānanā
vedāntāmṛtalocanā bhagavatī śrīrājarājeśvarī

ॐनमोभवान्यैॐछन्दःपादयुगानिरुक्तसुमुखाशिक्षाचजङ्घायुगाऋग्वेदोरुयुगायुजःसुजघनायासामवेदोदरातर्कन्यायकुचाश्रुतिस्मृतियुक्काव्यादिवेदाननावेदान्तामृतलोचनाभगवतीश्रीराजराजेश्वरी
हिन्दी अर्थ

ॐ। भवानी को नमस्कार। वेद के छन्द उनके दोनों चरण हैं, निरुक्त उनका सुन्दर मुख है, शिक्षा उनकी दोनों जंघाएँ हैं। ऋग्वेद उनकी जाँघें हैं, यजुर्वेद उनके सुन्दर कटिभाग हैं, सामवेद उनका उदर है। तर्क और न्याय उनके वक्ष हैं। वे श्रुति और स्मृति से युक्त हैं; काव्य आदि और वेद उनके मुख हैं; वेदान्त का अमृत उनके नेत्र हैं। वे भगवती श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

Om. Salutation to Bhavānī. Her two feet are the Vedic metres, and her fair face is Nirukta; Śikṣā is her pair of shanks. The Ṛgveda is her pair of thighs, the Yajurveda her fair hips, the Sāmaveda her belly. Logic and Nyāya are her breasts. She is joined with śruti and smṛti; poetry and the Vedas are her faces; the nectar of Vedānta is her eyes. She is the Blessed Lady, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
ॐ
Omॐ
नमो
salutationनमस्कार
भवान्यै
to Bhavānīभवानी को
ॐ
Omॐ
छन्दःपादयुगा
whose two feet are the metresछन्द जिनके दोनों चरण हैं
निरुक्तसुमुखा
whose fair face is Niruktaनिरुक्त जिनका सुन्दर मुख है
शिक्षा
Śikṣāशिक्षा
च
andऔर
जङ्घायुगा
whose shanks are a pairजिनकी दो जंघाएँ हैं
ऋग्वेदोरुयुगा
whose thighs are the Ṛgvedaऋग्वेद जिनकी जाँघें हैं
युजःसुजघना
whose fair hips are the Yajusयजुर्वेद जिनके सुन्दर कटिभाग हैं
या
whoजो
सामवेदोदरा
whose belly is the Sāmavedaसामवेद जिनका उदर है
तर्कन्यायकुचा
whose breasts are logic and Nyāyaतर्क और न्याय जिनके वक्ष हैं
श्रुतिस्मृतियुक्
joined with śruti and smṛtiश्रुति और स्मृति से युक्त
काव्यादिवेदानना
whose faces are poetry and the Vedasकाव्य आदि और वेद जिनके मुख हैं
वेदान्तामृतलोचना
whose eyes are the nectar of Vedāntaवेदान्त का अमृत जिनके नेत्र हैं
भगवती
the Blessed Ladyभगवती
श्रीराजराजेश्वरी
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 2

ईशाधीश्वरयोगिवृन्दविधृता स्वानन्दभूता परा
पश्यन्तीत्यनु मध्यमा विलसती श्रीवैखरीरूपिणी ।
आत्मानात्मविचारिणी त्रिनयना विद्यावती भारती
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ २ ॥

īśādhīśvarayogivṛndavidhṛtā svānandabhūtā parā
paśyantītyanu madhyamā vilasatī śrīvaikharīrūpiṇī
ātmānātmavicāriṇī trinayanā vidyāvatī bhāratī
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

ईशाधीश्वरयोगिवृन्दविधृतास्वानन्दभूतापरापश्यन्तीत्यनुमध्यमाविलसतीश्रीवैखरीरूपिणीआत्मानात्मविचारिणीत्रिनयनाविद्यावतीभारतीश्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपराश्रीराजराजेश्वरी
हिन्दी अर्थ

योगियों के समूह, जो ईश्वरों के भी ईश्वर हैं, उन्हें हृदय में धारण करते हैं। वे अपने ही आनन्द से प्रकट हैं: वे परा हैं, फिर पश्यन्ती, फिर मध्यमा, और वैखरी रूप में प्रकाशित होती हैं। वे आत्मा और अनात्मा का विचार करती हैं। उनके तीन नेत्र हैं; वे विद्या से पूर्ण हैं, वे वाणी हैं। वे श्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण करने में लगी रहती हैं; वे श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

She is held in the heart by hosts of yogis, lords among lords. She arises from her own bliss: she is Parā, then Paśyantī, then Madhyamā, and she shines as Vaikharī. She reflects on the self and the not-self. She has three eyes; she is full of knowledge, she is Speech. She is devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakra; she is Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
ईशाधीश्वरयोगिवृन्दविधृता
held by hosts of yogis who are lords of lordsईश्वरों के ईश्वर योगियों के समूह से धारण की गई
स्वानन्दभूता
become her own blissअपने ही आनन्द से प्रकट
परा
the supreme one, Parāपरा
पश्यन्तीत्यनु
Paśyantī, thenपश्यन्ती, फिर
मध्यमा
Madhyamāमध्यमा
विलसती
shiningप्रकाशित होती
श्रीवैखरीरूपिणी
whose form is Vaikharīवैखरी रूप वाली
आत्मानात्मविचारिणी
reflecting on self and not-selfआत्मा और अनात्मा का विचार करने वाली
त्रिनयना
three-eyedतीन नेत्रों वाली
विद्यावती
full of knowledgeविद्या से पूर्ण
भारती
Speechवाणी
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा
devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakraश्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण में लगी
श्रीराजराजेश्वरी
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 3

कल्याणायुतपूर्णबिम्बवदना पूर्णेश्वरी नन्दिनी
पूर्णा पूर्णतरा परेशमहिषी पूर्णामृतास्वादिनी ।
सम्पूर्णा परमोत्तमामृतकला विद्यावती भारती
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ ३ ॥

kalyāṇāyutapūrṇabimbavadanā pūrṇeśvarī nandinī
pūrṇā pūrṇatarā pareśamahiṣī pūrṇāmṛtāsvādinī
sampūrṇā paramottamāmṛtakalā vidyāvatī bhāratī
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

कल्याणायुतपूर्णबिम्बवदनापूर्णेश्वरीनन्दिनीपूर्णापूर्णतरापरेशमहिषीपूर्णामृतास्वादिनीसम्पूर्णापरमोत्तमामृतकलाविद्यावतीभारतीश्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपराश्रीराजराजेश्वरी
हिन्दी अर्थ

उनका मुख असंख्य कल्याणों से भरा पूर्ण मण्डल है। वे पूर्ण ईश्वरी हैं, आनन्द देने वाली हैं, पूर्ण और उससे भी अधिक पूर्ण हैं, परमेश्वर की प्रधान पत्नी हैं। वे पूर्णता के अमृत का स्वाद लेती हैं; वे सम्पूर्ण हैं, परम उत्तम अमृत की कला हैं। वे विद्या से पूर्ण हैं, वे वाणी हैं। वे श्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण करने में लगी रहती हैं; वे श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

Her face is a full disc of countless blessings. She is the full queen, the delighting one, full and fuller still, the chief consort of the Supreme Lord. She tastes the nectar of fullness; she is complete, the digit of the highest nectar. She is full of knowledge, she is Speech. She is devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakra; she is Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
कल्याणायुतपूर्णबिम्बवदना
with a full disc of face made of countless blessingsअसंख्य कल्याणों से भरे पूर्ण मण्डल जैसे मुख वाली
पूर्णेश्वरी
the full queenपूर्ण ईश्वरी
नन्दिनी
the delighting oneआनन्द देने वाली
पूर्णा
fullपूर्ण
पूर्णतरा
fullerऔर अधिक पूर्ण
परेशमहिषी
chief consort of the Supreme Lordपरमेश्वर की प्रधान पत्नी
पूर्णामृतास्वादिनी
tasting the nectar of fullnessपूर्णता का अमृत चखने वाली
सम्पूर्णा
completeसम्पूर्ण
परमोत्तमामृतकला
the digit of the highest, best nectarपरम उत्तम अमृत की कला
विद्यावती
full of knowledgeविद्या से पूर्ण
भारती
Speechवाणी
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा
devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakraश्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण में लगी
श्रीराजराजेश्वरी
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 4

एकाकारमनेकवर्णविविधाकारकचिद्रपिणी
चैतन्यात्मकएकचक्ररचिता चक्राङ्गएकाकिनी ।
भावाभावविभाविनी भयहरा सद्भक्तचिन्तामणिः
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ ४ ॥

ekākāramanekavarṇavividhākārakacidrapiṇī
caitanyātmakaekacakraracitā cakrāṅgaekākinī
bhāvābhāvavibhāvinī bhayaharā sadbhaktacintāmaṇiḥ
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

एकाकारमनेकवर्णविविधाकारकचिद्रपिणीचैतन्यात्मकएकचक्ररचिताचक्राङ्गएकाकिनीभावाभावविभाविनीभयहरासद्भक्तचिन्तामणिःश्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपराश्रीराजराजेश्वरी
हिन्दी अर्थ

एक आकार वाली होकर भी वे अनेक रंग और अनेक रूप धारण करती हैं; उनका स्वरूप चेतना है। वे चेतना के एक चक्र के रूप में रची गई हैं; वे चक्र के अंग में अकेली हैं। वे भाव और अभाव को प्रकट करती हैं। वे भय हरती हैं, और सच्चे भक्तों के लिए चिन्तामणि हैं। वे श्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण करने में लगी रहती हैं; वे श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

Though one in form, she takes many colours and many shapes; her form is consciousness. She is built as the one wheel of consciousness; she is the sole one in the limb of the wheel. She brings forth being and non-being. She takes away fear, and she is the wish-granting jewel of true devotees. She is devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakra; she is Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
एकाकारमनेकवर्णविविधाकारकचिद्रपिणी
one-formed yet of many colours and shapes, made of consciousnessएक आकार वाली, अनेक रंग-रूप वाली, चेतना-स्वरूपा
चैतन्यात्मकएकचक्ररचिता
built as the one wheel of consciousnessचेतना के एक चक्र के रूप में रची गई
चक्राङ्गएकाकिनी
sole one in the limb of the wheelचक्र के अंग में अकेली
भावाभावविभाविनी
who brings forth being and non-beingभाव और अभाव को प्रकट करने वाली
भयहरा
remover of fearभय हरने वाली
सद्भक्तचिन्तामणिः
wish-granting jewel of true devoteesसच्चे भक्तों की चिन्तामणि
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा
devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakraश्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण में लगी
श्रीराजराजेश्वरी
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 5

लक्ष्यालक्ष्यनिरीक्षणा निरुपमा रुद्राक्षमालाधरा
साक्षात्कारणदतवंशकलिता दीर्घातिदीर्घेश्वरी ।
भद्रा भद्र वरप्रदा भगवती भद्रेश्वरी भद्रदा
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ ५ ॥

lakṣyālakṣyanirīkṣaṇā nirupamā rudrākṣamālādharā
sākṣātkāraṇadatavaṃśakalitā dīrghātidīrgheśvarī
bhadrā bhadra varapradā bhagavatī bhadreśvarī bhadradā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

ह्रिम्बीजानलनादबिन्दुभरिता सत्कार नादात्मिका
ब्रह्मानन्दघनोदरी गुणवती ज्ञानेश्वरी ज्ञानदा ।
इच्छाज्ञानक्रियावती जितवती गन्धर्वसंसेविता
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ ६ ॥

hrimbījānalanādabindubharitā satkāra nādātmikā
brahmānandaghanodarī guṇavatī jñāneśvarī jñānadā
icchājñānakriyāvatī jitavatī gandharvasaṃsevitā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

हर्षोन्मत्तसुवर्णपात्रभरिता पार्थोन्नता घूर्णिता
हुङ्कारप्रियशब्दब्रह्म निरता स्वारस्वतोल्लासिनी ।
सारासारविचारचारुचरिता वर्णाश्रमाकारिणी
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ ७ ॥

harṣonmattasuvarṇapātrabharitā pārthonnatā ghūrṇitā
huṅkārapriyaśabdabrahma niratā svārasvatollāsinī
sārāsāravicāracārucaritā varṇāśramākāriṇī
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

सर्वज्ञानकलावती सकरुणा सन्नादिनी नन्दिनी
सर्वान्तर्गतशालिनी शिवतनूसन्दीपिणी दीपिनी ।
संयोगप्रियरूपिणी प्रियवती प्रीता प्रतापोन्नता
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ ८ ॥

sarvajñānakalāvatī sakaruṇā sannādinī nandinī
sarvāntargataśālinī śivatanūsandīpiṇī dīpinī
saṃyogapriyarūpiṇī priyavatī prītā pratāponnatā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

कर्माकर्मविवर्जिता कुलवती कर्मप्रदा कोलिनी
कारुण्यावधि सर्वकर्मनिरता सिन्धुप्रिया शालिनी ।
पूर्णब्रह्मसनातनान्तरगता ज्ञेया स्वयोगात्मिका
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ ९ ॥

karmākarmavivarjitā kulavatī karmapradā kolinī
kāruṇyāvadhi sarvakarmaniratā sindhupriyā śālinī
pūrṇabrahmasanātanāntaragatā jñeyā svayogātmikā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

हस्तिकुम्भसहक पयोधरवरा पीनोनता नम्रगा
हाराद्याभरणा सुरन्द्र विनुता शृङ्गाटपीठालया ।
योन्याकारकयोनिमुद्रितकरा नित्यं सुवर्णात्मिका
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ १० ॥

hastikumbhasahaka payodharavarā pīnonatā namragā
hārādyābharaṇā surandra vinutā śṛṅgāṭapīṭhālayā
yonyākārakayonimudritakarā nityaṃ suvarṇātmikā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

लक्ष्मीलक्षणपूर्णकुम्भवरदा लीलाविनोदस्थिता
लाक्षारञ्जितपद्मपाद युगला ब्रह्माण्डसंसेविता ।
लोकालोकितलोककामजयिनी लोकाश्रयाकाश्रया
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ ११ ॥

lakṣmīlakṣaṇapūrṇakumbhavaradā līlāvinodasthitā
lākṣārañjitapadmapāda yugalā brahmāṇḍasaṃsevitā
lokālokitalokakāmajayinī lokāśrayākāśrayā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

ह्रीङ्कारातिशङ्करप्रियतनुः श्रीयोगपीठेश्वरी
माङ्गल्यायुतपङ्कजाभनयनामाइग्ल्यसिद्धिप्रदा ।
तारुण्यात्तपसार्चिता तरुणिका तन्त्रोपमातन्विता
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ १२ ॥

hrīṅkārātiśaṅkarapriyatanuḥ śrīyogapīṭheśvarī
māṅgalyāyutapaṅkajābhanayanāmāiglyasiddhipradā
tāruṇyāttapasārcitā taruṇikā tantropamātanvitā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

सर्वेशाङ्गविहारिणी सकरुणा सर्वेश्वरी सर्वगा
सत्या सर्वमयी सहस्र दलगा सप्तार्णवोपस्थिता ।
सङ्गासङ्ग विवर्जिता सुखकरी बालार्ककोटिप्रभा
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ १३ ॥

sarveśāṅgavihāriṇī sakaruṇā sarveśvarī sarvagā
satyā sarvamayī sahasra dalagā saptārṇavopasthitā
saṅgāsaṅga vivarjitā sukhakarī bālārkakoṭiprabhā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

लक्ष्मीशादिविरिञ्चिचक्रमुकुटाद्यष्टाङ्गपीठार्चिता
सूर्येन्द्वग्निमयैकपीठानलया चिन्मात्रकौलेश्वरी ।
गोप्त्री गुर्विणिगर्विता गगनगा गङ्गा गणेशप्रिया
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ १४ ॥

lakṣmīśādiviriñcicakramukuṭādyaṣṭāṅgapīṭhārcitā
sūryendvagnimayaikapīṭhānalayā cinmātrakauleśvarī
goptrī gurviṇigarvitā gaganagā gaṅgā gaṇeśapriyā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

कादिक्षान्तसुवर्णबिन्दुसुतनुः स्वर्णादिसिंहासना
नानारत्नविचित्रचित्ररचिता चातुर्यचिन्तामणिः ।
चित्तानन्दविधायिनी सुविपुला कोटित्रयीश्यम्बिका
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ १५ ॥

kādikṣāntasuvarṇabindusutanuḥ svarṇādisiṃhāsanā
nānāratnavicitracitraracitā cāturyacintāmaṇiḥ
cittānandavidhāyinī suvipulā koṭitrayīśyambikā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

कादिक्षान्तसुवर्णबिन्दुसुतनुःस्वर्णादिसिंहासनानानारत्नविचित्रचित्ररचिताचातुर्यचिन्तामणिःचित्तानन्दविधायिनीसुविपुलाकोटित्रयीश्यम्बिकाश्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपराश्रीराजराजेश्वरी
हिन्दी अर्थ

उनका सुन्दर शरीर क से क्ष तक के वर्णों के स्वर्णिम बिन्दु हैं। वे सोने आदि के सिंहासन पर बैठती हैं, जो अनेक रत्नों से विचित्र बना है। वे चतुराई की चिन्तामणि हैं और मन को आनन्द देने वाली हैं। वे अति विशाल हैं; वे माता हैं, तीन करोड़ की ईश्वरी। वे श्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण करने में लगी रहती हैं; वे श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

Her fair body is the golden dots of the letters from ka to kṣa. She sits on a lion throne of gold and the like, made wonderful with many jewels. She is the wish-jewel of skill and a maker of joy for the mind. She is very vast; she is the Mother, queen of the three crores. She is devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakra; she is Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
कादिक्षान्तसुवर्णबिन्दुसुतनुः
whose fair body is the golden dots from ka to kṣaक से क्ष तक के स्वर्ण बिन्दु जिसका सुन्दर शरीर हैं
स्वर्णादिसिंहासना
seated on a lion throne of gold and the likeसोने आदि के सिंहासन पर बैठी
नानारत्नविचित्रचित्ररचिता
made wonderful with many jewelsअनेक रत्नों से विचित्र रची
चातुर्यचिन्तामणिः
wish-jewel of skillचतुराई की चिन्तामणि
चित्तानन्दविधायिनी
maker of joy for the mindमन को आनन्द देने वाली
सुविपुला
very vastअति विशाल
कोटित्रयीश्यम्बिका
Mother, queen of the three croresमाता, तीन करोड़ की ईश्वरी
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा
devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakraश्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण में लगी
श्रीराजराजेश्वरी
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 16

हीकारत्रयरूपिणी समयिनी संसारिणी हंसिनी
वामाचारपरायणा सुमुकुटा बीजावती मुद्रिणी ।
कामाक्षी करुणाविचित्ररचिता श्री श्री त्रिमूर्त्यात्मिका
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ १६ ॥

hīkāratrayarūpiṇī samayinī saṃsāriṇī haṃsinī
vāmācāraparāyaṇā sumukuṭā bījāvatī mudriṇī
kāmākṣī karuṇāvicitraracitā śrī śrī trimūrtyātmikā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

हीकारत्रयरूपिणीसमयिनीसंसारिणीहंसिनीवामाचारपरायणासुमुकुटाबीजावतीमुद्रिणीकामाक्षीकरुणाविचित्ररचिताश्रीश्रीत्रिमूर्त्यात्मिकाश्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपराश्रीराजराजेश्वरी
हिन्दी अर्थ

उनका रूप त्रिगुणित ह्रीं है। वे समय (संकेत) का पालन करती हैं, संसार से जुड़ी हैं, हंसिनी हैं। वे वामाचार में तत्पर हैं। वे सुन्दर मुकुट धारण करती हैं; उनके पास बीजाक्षर और मुद्राएँ हैं। वे कामाक्षी हैं, दया से विचित्र रूप से रची गई हैं, श्री और श्री हैं, और तीन मूर्तियों से बनी हैं। वे श्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण करने में लगी रहती हैं; वे श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

Her form is the threefold hrīṃ. She keeps the pledge, she belongs to the world, she is the swan. She is devoted to the left-hand way. She wears a fair crown; she holds seed-syllables and seals. She is Kāmākṣī, wonderfully formed of mercy, Śrī and Śrī, and made of the three forms. She is devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakra; she is Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
हीकारत्रयरूपिणी
whose form is the threefold hrīṃत्रिगुणित ह्रीं रूप वाली
समयिनी
keeper of the pledgeसमय का पालन करने वाली
संसारिणी
belonging to the worldसंसार से जुड़ी
हंसिनी
the swanहंसिनी
वामाचारपरायणा
devoted to the left-hand wayवामाचार में तत्पर
सुमुकुटा
with a fair crownसुन्दर मुकुट वाली
बीजावती
holding seed-syllablesबीजाक्षर धारण करने वाली
मुद्रिणी
with sealsमुद्राओं वाली
कामाक्षी
Kāmākṣī, the desire-eyedकामाक्षी
करुणाविचित्ररचिता
wonderfully formed of mercyदया से विचित्र रची
श्री
Śrīश्री
श्री
Śrīश्री
त्रिमूर्त्यात्मिका
made of the three formsतीन मूर्तियों से बनी
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा
devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakraश्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण में लगी
श्रीराजराजेश्वरी
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 17

साबिम्बप्रतिबिम्बलम्बित सलत् बिम्बाधरा याम्बिका
जम्बीरोत्पलकर्णशोभतमुखा जम्बूफल श्रीकुचा ।
नानारत्नकिरीटदीप्तिलसिता प्रत्यक्षदीक्षात्मिका
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा श्रीराजराजेश्वरी ॥ १७ ॥

sābimbapratibimbalambita salat bimbādharā yāmbikā
jambīrotpalakarṇaśobhatamukhā jambūphala śrīkucā
nānāratnakirīṭadīptilasitā pratyakṣadīkṣātmikā
śrīcakrapriyabindutarpaṇaparā śrīrājarājeśvarī

साबिम्बप्रतिबिम्बलम्बितसलत्बिम्बाधरायाम्बिकाजम्बीरोत्पलकर्णशोभतमुखाजम्बूफलश्रीकुचानानारत्नकिरीटदीप्तिलसिताप्रत्यक्षदीक्षात्मिकाश्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपराश्रीराजराजेश्वरी
हिन्दी अर्थ

उनके होंठ बिम्बा फल जैसे हैं, जिन पर बिम्ब और प्रतिबिम्ब झूलते हैं, और वे माता हैं। उनका मुख कानों पर नीबू और कमल से सुन्दर है; उनके वक्ष जामुन के फल जैसे हैं। वे अनेक रत्नों के मुकुट की चमक से दीप्त हैं। उनका स्वरूप प्रत्यक्ष दीक्षा है। वे श्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण करने में लगी रहती हैं; वे श्री राजराजेश्वरी हैं।

English sense

Her lips are like the bimba fruit, with image and reflection hanging from them, and she is the Mother. Her face is made lovely with a citron and a lotus at the ears; her breasts are like jambū fruits. She shines with the gleam of a crown of many jewels. Her nature is direct initiation. She is devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakra; she is Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
साबिम्बप्रतिबिम्बलम्बित
hanging with image and reflectionबिम्ब-प्रतिबिम्ब से झूलते
सलत्
movingहिलते
बिम्बाधरा
with bimba-fruit lipsबिम्बा फल जैसे होंठ वाली
याम्बिका
who is the Motherजो माता हैं
जम्बीरोत्पलकर्णशोभतमुखा
her face lovely with a citron and a lotus at the earsकानों पर नीबू और कमल से सुन्दर मुख वाली
जम्बूफल
jambū fruitजामुन का फल
श्रीकुचा
with beautiful breastsसुन्दर वक्ष वाली
नानारत्नकिरीटदीप्तिलसिता
shining with the gleam of a crown of many jewelsअनेक रत्नों के मुकुट की चमक से दीप्त
प्रत्यक्षदीक्षात्मिका
whose nature is direct initiationप्रत्यक्ष दीक्षा-स्वरूपा
श्रीचक्रप्रियबिन्दुतर्पणपरा
devoted to offering at the bindu dear to the Śrīcakraश्रीचक्र के प्रिय बिन्दु पर तर्पण में लगी
श्रीराजराजेश्वरी
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी

Verse 18

यत्तेजो निधिमिस्त्वनन्त घृणिभिर्नोपाद्यते प्रेरितु
हाद ध्वान्तमपास्य सिक्षणपि तद्धयान मात्रा दृशा ।
यत्सद्वादनुभाति सर्वमुदितं भानुं यथा पद्मिनी
प्रत्यग्दाम नमाम तत्तव वपुः श्रीराजराजेश्वरी ॥ १८ ॥

yattejo nidhimistvananta ghṛṇibhirnopādyate preritu
hāda dhvāntamapāsya sikṣaṇapi taddhayāna mātrā dṛśā
yatsadvādanubhāti sarvamuditaṃ bhānuṃ yathā padminī
pratyagdāma namāma tattava vapuḥ śrīrājarājeśvarī

यत्तेजोनिधिमिस्त्वनन्तघृणिभिर्नोपाद्यतेप्रेरितुहादध्वान्तमपास्यसिक्षणपितद्धयानमात्रादृशायत्सद्वादनुभातिसर्वमुदितंभानुंयथापद्मिनीप्रत्यग्दामनमामतत्तववपुःश्रीराजराजेश्वरी
हिन्दी अर्थ

उनका तेज एक ऐसा निधि है जिसकी बराबरी अनन्त किरणें नहीं कर सकतीं। ध्यान में उनके दर्शन मात्र से अन्धकार दूर हो जाता है। जो कुछ उत्पन्न हुआ है, वह उनके सत्य से चमकता है, जैसे कमलिनी सूर्य से। हम आपके उस रूप को प्रणाम करते हैं, जो अन्तर की ज्योति है, हे श्री राजराजेश्वरी।

English sense

Her glory is a treasure that endless rays cannot match. The darkness is cast off by the mere sight of her in meditation. All that has arisen shines by her truth, as the lotus plant shines by the sun. We bow to that form of yours, the inner light, Śrī Rājarājeśvarī.

पदार्थ · word by word
यत्तेजो
whose gloryजिसका तेज
निधिमिस्त्वनन्त
a treasure, endlessनिधि, अनन्त
घृणिभिर्नोपाद्यते
by rays, is not matchedकिरणों से बराबरी नहीं होती
प्रेरितु
to urgeप्रेरित करने को
हाद
hāda (unclear word)हाद (अस्पष्ट शब्द)
ध्वान्तमपास्य
the darkness, cast offअन्धकार को दूर करके
सिक्षणपि
sikṣaṇapi (unclear word)सिक्षणपि (अस्पष्ट शब्द)
तद्धयान
by meditating on herउसके ध्यान से
मात्रा
mereमात्र
दृशा
by the sightदृष्टि से
यत्सद्वादनुभाति
by whose truth all that has arisen shinesजिसके सत्य से जो उत्पन्न है वह चमकता है
सर्वमुदितं
all that has arisenजो कुछ उत्पन्न है
भानुं
the sunसूर्य
यथा
asजैसे
पद्मिनी
the lotus plantकमलिनी
प्रत्यग्दाम
the inner lightअन्तर की ज्योति
नमाम
we bowहम प्रणाम करते हैं
तत्तव
yourआपके
वपुः
formरूप
श्रीराजराजेश्वरी
Śrī Rājarājeśvarīश्री राजराजेश्वरी
॥ इति श्रीराजराजेश्वरी असत्वती स्तोत्रं समाप्तम् ॥

Terms on this page

Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Stotra स्तोत्र A hymn of praise to a deity, recitable without initiation, as distinct from a mantra which is not.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras