Planetary stotra · ascribed to Vyāsa

नवग्रहस्तोत्रम्

Navagraha Stotram — One verse for each of the nine planets

Each verse draws one graha in a single stroke: the sun red as a hibiscus, the moon white as curd and conch, Mars born of the earth, Saturn dark as collyrium. Then it says one thing: I bow. It is often said when the Navagraha are worshipped together.

Verse 1

जपाकुसुमसङ्काशं काश्यपेयं महाद्युतिम् ।
तमोऽरिं सर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ १॥

japākusumasaṅkāśaṃ kāśyapeyaṃ mahādyutim |
tamo'riṃ sarvapāpaghnaṃ praṇato'smi divākaram ||

जपाकुसुमसङ्काशम्काश्यपेयम्महाद्युतिम्तमोऽरिम्सर्वपापघ्नम्प्रणतःअस्मिदिवाकरम्
हिन्दी अर्थ

मैं दिन करने वाले सूर्य को प्रणाम करता हूँ। वे जपा के फूल की तरह लाल हैं, कश्यप के वंश के हैं और बड़े तेजस्वी हैं। वे अँधेरे के शत्रु हैं और सब पापों को नष्ट करते हैं।

English sense

I bow to the maker of the day, the Sun. He is red like the hibiscus flower, a descendant of Kaśyapa, and full of great light. He is the enemy of darkness and destroys every sin.

पदार्थ · word by word
जपाकुसुमसङ्काशम्
red like the hibiscus flowerजपा के फूल की तरह लाल
काश्यपेयम्
a descendant of Kaśyapaकश्यप के वंश के
महाद्युतिम्
full of great lightबड़े तेजस्वी
तमोऽरिम्
the enemy of darknessअँधेरे के शत्रु
सर्वपापघ्नम्
who destroys every sinसब पापों को नष्ट करने वाले
प्रणतः
bowingप्रणाम करता हुआ
अस्मि
I amमैं हूँ
दिवाकरम्
the maker of the dayदिन करने वाले

Verse 2

दधिशङ्खतुषाराभं क्षीरोदार्णवसम्भवम् ।
नमामि शशिनं सोमं शम्भोर्मुकुटभूषणम् ॥ २॥

dadhiśaṅkhatuṣārābhaṃ kṣīrodārṇavasambhavam |
namāmi śaśinaṃ somaṃ śambhormukuṭabhūṣaṇam ||

दधिशङ्खतुषाराभम्क्षीरोदार्णवसम्भवम्नमामिशशिनम्सोमम्शम्भोःमुकुटभूषणम्
हिन्दी अर्थ

मैं चन्द्रमा, सोम को प्रणाम करता हूँ। वे दही, शंख और पाले की तरह उजले हैं और दूध के सागर से पैदा हुए हैं। वे शम्भु के मुकुट का गहना हैं।

English sense

I bow to the Moon, Soma. He shines white like curd, a conch and frost, and was born from the ocean of milk. He is the ornament on the crown of Śambhu.

पदार्थ · word by word
दधिशङ्खतुषाराभम्
shining white like curd, a conch and frostदही, शंख और पाले की तरह उजले
क्षीरोदार्णवसम्भवम्
born from the ocean of milkदूध के सागर से पैदा हुए
नमामि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
शशिनम्
the Moonचन्द्रमा
सोमम्
Somaसोम
शम्भोः
of Śambhuशम्भु के
मुकुटभूषणम्
the ornament of the crownमुकुट का गहना

Verse 3

धरणीगर्भसम्भूतं विद्युत्कान्तिसमप्रभम् ।
कुमारं शक्तिहस्तं तं मङ्गलं प्रणमाम्यहम् ॥ ३॥

dharaṇīgarbhasambhūtaṃ vidyutkāntisamaprabham |
kumāraṃ śaktihastaṃ taṃ maṅgalaṃ praṇamāmyaham ||

धरणीगर्भसम्भूतम्विद्युत्कान्तिसमप्रभम्कुमारम्शक्तिहस्तम्तम्मङ्गलम्प्रणमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं मङ्गल को प्रणाम करता हूँ। वे धरती की कोख से पैदा हुए हैं और बिजली की चमक की तरह दमकते हैं। वे कुमार हैं और उनके हाथ में शक्ति नाम का अस्त्र है।

English sense

I bow to Maṅgala, Mars. He was born from the womb of the earth and shines like lightning. He is the young one with a spear in his hand.

पदार्थ · word by word
धरणीगर्भसम्भूतम्
born from the womb of the earthधरती की कोख से पैदा हुए
विद्युत्कान्तिसमप्रभम्
shining like lightningबिजली की चमक की तरह दमकने वाले
कुमारम्
the young oneकुमार
शक्तिहस्तम्
with a spear in his handहाथ में शक्ति अस्त्र वाले
तम्
himउन
मङ्गलम्
Maṅgalaमङ्गल को
प्रणमामि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 4

प्रियङ्गुकलिकाश्यामं रूपेणाप्रतिमं बुधम् ।
सौम्यं सौम्यगुणोपेतं तं बुधं प्रणमाम्यहम् ॥ ४॥

priyaṅgukalikāśyāmaṃ rūpeṇāpratimaṃ budham |
saumyaṃ saumyaguṇopetaṃ taṃ budhaṃ praṇamāmyaham ||

प्रियङ्गुकलिकाश्यामम्रूपेणअप्रतिमम्बुधम्सौम्यम्सौम्यगुणोपेतम्तम्प्रणमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं बुध को प्रणाम करता हूँ। वे प्रियङ्गु की कली की तरह गहरे हरे-श्याम रंग के हैं और रूप में उनकी बराबरी कोई नहीं कर सकता। वे सौम्य हैं और सौम्य गुणों से भरे हैं।

English sense

I bow to Budha, Mercury. He is dark green like the bud of the priyaṅgu plant, and his form has no equal. He is gentle and full of gentle qualities.

पदार्थ · word by word
प्रियङ्गुकलिकाश्यामम्
dark like the bud of the priyaṅgu plantप्रियङ्गु की कली की तरह श्याम
रूपेण
in formरूप में
अप्रतिमम्
without an equalजिनकी बराबरी नहीं
बुधम्
Budhaबुध
सौम्यम्
the gentle oneसौम्य
सौम्यगुणोपेतम्
full of gentle qualitiesसौम्य गुणों से भरे
तम्
himउन
प्रणमामि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 5

देवानां च ऋषीणां च गुरुं काञ्चनसन्निभम् ।
बुद्धिभूतं त्रिलोकेशं तं नमामि बृहस्पतिम् ॥ ५॥

devānāṃ ca ṛṣīṇāṃ ca guruṃ kāñcanasannibham |
buddhibhūtaṃ trilokeśaṃ taṃ namāmi bṛhaspatim ||

देवानाम्चऋषीणाम्गुरुम्काञ्चनसन्निभम्बुद्धिभूतम्त्रिलोकेशम्तम्नमामिबृहस्पतिम्
हिन्दी अर्थ

मैं बृहस्पति को प्रणाम करता हूँ। वे देवताओं और ऋषियों के गुरु हैं और सोने की तरह चमकते हैं। वे साक्षात् बुद्धि हैं और तीनों लोकों के स्वामी हैं।

English sense

I bow to Bṛhaspati, Jupiter. He is the teacher of the gods and of the sages, and he shines like gold. He is wisdom itself and the lord of the three worlds.

पदार्थ · word by word
देवानाम्
of the godsदेवताओं के
च
andऔर
ऋषीणाम्
of the sagesऋषियों के
गुरुम्
the teacherगुरु
काञ्चनसन्निभम्
shining like goldसोने की तरह चमकने वाले
बुद्धिभूतम्
wisdom itselfसाक्षात् बुद्धि
त्रिलोकेशम्
the lord of the three worldsतीनों लोकों के स्वामी
तम्
himउन
नमामि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
बृहस्पतिम्
Bṛhaspatiबृहस्पति को

Verse 6

हिमकुन्दमृणालाभं दैत्यानां परमं गुरुम् ।
सर्वशास्त्रप्रवक्तारं भार्गवं प्रणमाम्यहम् ॥ ६॥

himakundamṛṇālābhaṃ daityānāṃ paramaṃ gurum |
sarvaśāstrapravaktāraṃ bhārgavaṃ praṇamāmyaham ||

हिमकुन्दमृणालाभम्दैत्यानाम्परमम्गुरुम्सर्वशास्त्रप्रवक्तारम्भार्गवम्प्रणमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं भार्गव, शुक्र को प्रणाम करता हूँ। वे हिम, कुन्द के फूल और कमल की डंडी की तरह उजले हैं। वे दैत्यों के सबसे बड़े गुरु हैं और सब शास्त्रों के वक्ता हैं।

English sense

I bow to Bhārgava, Venus. He shines white like snow, the jasmine and the lotus stalk. He is the greatest teacher of the Daityas and the speaker of all the scriptures.

पदार्थ · word by word
हिमकुन्दमृणालाभम्
shining like snow, the jasmine and the lotus stalkहिम, कुन्द और कमलनाल की तरह उजले
दैत्यानाम्
of the Daityasदैत्यों के
परमम्
the greatestसबसे बड़े
गुरुम्
teacherगुरु
सर्वशास्त्रप्रवक्तारम्
the speaker of all the scripturesसब शास्त्रों के वक्ता
भार्गवम्
Bhārgavaभार्गव
प्रणमामि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 7

नीलाञ्जनसमाभासं रविपुत्रं यमाग्रजम् ।
छायामार्तण्डसम्भूतं तं नमामि शनैश्चरम् ॥ ७॥

nīlāñjanasamābhāsaṃ raviputraṃ yamāgrajam |
chāyāmārtaṇḍasambhūtaṃ taṃ namāmi śanaiścaram ||

नीलाञ्जनसमाभासम्रविपुत्रम्यमाग्रजम्छायामार्तण्डसम्भूतम्तम्नमामिशनैश्चरम्
हिन्दी अर्थ

मैं शनैश्चर, शनि को प्रणाम करता हूँ। वे नीले काजल की तरह काले-चमकीले हैं। वे सूर्य के पुत्र हैं और यम के बड़े भाई हैं। वे छाया और मार्तण्ड से पैदा हुए हैं।

English sense

I bow to Śanaiścara, Saturn. He shines dark like blue collyrium. He is the son of the Sun and the elder brother of Yama. He was born of Chāyā and Mārtaṇḍa.

पदार्थ · word by word
नीलाञ्जनसमाभासम्
shining like blue collyriumनीले काजल की तरह चमकने वाले
रविपुत्रम्
the son of the Sunसूर्य के पुत्र
यमाग्रजम्
the elder brother of Yamaयम के बड़े भाई
छायामार्तण्डसम्भूतम्
born of Chāyā and Mārtaṇḍaछाया और मार्तण्ड से पैदा हुए
तम्
himउन
नमामि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
शनैश्चरम्
Śanaiścaraशनैश्चर को

Verse 8

अर्धकायं महावीर्यं चन्द्रादित्यविमर्दनम् ।
सिंहिकागर्भसम्भूतं तं राहुं प्रणमाम्यहम् ॥ ८॥

ardhakāyaṃ mahāvīryaṃ candrādityavimardanam |
siṃhikāgarbhasambhūtaṃ taṃ rāhuṃ praṇamāmyaham ||

अर्धकायम्महावीर्यम्चन्द्रादित्यविमर्दनम्सिंहिकागर्भसम्भूतम्तम्राहुम्प्रणमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं राहु को प्रणाम करता हूँ। उनका आधा ही शरीर है, वे बड़े बलवान हैं और चन्द्रमा और सूर्य को दबोच लेते हैं। वे सिंहिका की कोख से पैदा हुए हैं।

English sense

I bow to Rāhu. He has only half a body and great strength, and he crushes the Moon and the Sun. He was born from the womb of Siṃhikā.

पदार्थ · word by word
अर्धकायम्
with half a bodyआधे शरीर वाले
महावीर्यम्
of great strengthबड़े बलवान
चन्द्रादित्यविमर्दनम्
who crushes the Moon and the Sunचन्द्रमा और सूर्य को दबोचने वाले
सिंहिकागर्भसम्भूतम्
born from the womb of Siṃhikāसिंहिका की कोख से पैदा हुए
तम्
himउन
राहुम्
Rāhuराहु को
प्रणमामि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 9

पलाशपुष्पसङ्काशं तारकाग्रहमस्तकम् ।
रौद्रं रौद्रात्मकं घोरं तं केतुं प्रणमाम्यहम् ॥ ९॥

palāśapuṣpasaṅkāśaṃ tārakāgrahamastakam |
raudraṃ raudrātmakaṃ ghoraṃ taṃ ketuṃ praṇamāmyaham ||

पलाशपुष्पसङ्काशम्तारकाग्रहमस्तकम्रौद्रम्रौद्रात्मकम्घोरम्तम्केतुम्प्रणमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं केतु को प्रणाम करता हूँ। वे पलाश के फूल की तरह लाल हैं और तारों और ग्रहों में सिर के समान हैं। वे उग्र हैं, उग्र स्वभाव के हैं और भयानक हैं।

English sense

I bow to Ketu. He is red like the palāśa flower, and he is the head of the stars and planets. He is fierce, of a fierce nature, and terrible.

पदार्थ · word by word
पलाशपुष्पसङ्काशम्
red like the palāśa flowerपलाश के फूल की तरह लाल
तारकाग्रहमस्तकम्
the head of the stars and planetsतारों और ग्रहों में सिर के समान
रौद्रम्
fierceउग्र
रौद्रात्मकम्
of a fierce natureउग्र स्वभाव के
घोरम्
terribleभयानक
तम्
himउन
केतुम्
Ketuकेतु को
प्रणमामि
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 10

इति व्यासमुखोद्गीतं यः पठेत् सुसमाहितः ।
दिवा वा यदि वा रात्रौ विघ्नशान्तिर्भविष्यति ॥ १०॥

iti vyāsamukhodgītaṃ yaḥ paṭhet susamāhitaḥ |
divā vā yadi vā rātrau vighnaśāntirbhaviṣyati ||

इतिव्यासमुखोद्गीतम्यःपठेत्सुसमाहितःदिवावायदि वारात्रौविघ्नशान्तिःभविष्यति
हिन्दी अर्थ

यह व्यास के मुख से गाया गया है। जो इसे शान्त और एकाग्र मन से पढ़ता है, दिन में हो या रात में, उसके विघ्न शान्त हो जाएँगे।

English sense

This was sung from the mouth of Vyāsa. Whoever reads it with a calm and steady mind, by day or by night, will find that obstacles are quieted.

पदार्थ · word by word
इति
thusइस प्रकार
व्यासमुखोद्गीतम्
sung from the mouth of Vyāsaव्यास के मुख से गाया गया
यः
whoeverजो
पठेत्
readsपढ़ता है
सुसमाहितः
with a calm and steady mindशान्त और एकाग्र मन से
दिवा
by dayदिन में
वा
orया
यदि वा
or elseया फिर
रात्रौ
by nightरात में
विघ्नशान्तिः
the quieting of obstaclesविघ्नों की शान्ति
भविष्यति
will beहोगी

Verse 11

नरनारीनृपाणां च भवेद्दुःस्वप्ननाशनम् ।
ऐश्वर्यमतुलं तेषामारोग्यं पुष्टिवर्धनम् ॥ ११॥

naranārīnṛpāṇāṃ ca bhavedduḥsvapnanāśanam |
aiśvaryamatulaṃ teṣāmārogyaṃ puṣṭivardhanam ||

नरनारीनृपाणाम्चभवेत्दुःस्वप्ननाशनम्ऐश्वर्यम्अतुलम्तेषाम्आरोग्यम्पुष्टिवर्धनम्
हिन्दी अर्थ

पुरुषों, स्त्रियों और राजाओं के बुरे सपने नष्ट हो जाएँगे। उन्हें अतुलनीय ऐश्वर्य, अच्छा स्वास्थ्य और बढ़ती हुई पुष्टि मिलेगी।

English sense

For men, women and kings, bad dreams will be destroyed. They gain wealth beyond compare, good health, and growing strength.

पदार्थ · word by word
नरनारीनृपाणाम्
of men, women and kingsपुरुषों, स्त्रियों और राजाओं के
च
andऔर
भवेत्
will beहोगा
दुःस्वप्ननाशनम्
the destruction of bad dreamsबुरे सपनों का नाश
ऐश्वर्यम्
wealthऐश्वर्य
अतुलम्
beyond compareअतुलनीय
तेषाम्
for themउन्हें
आरोग्यम्
good healthअच्छा स्वास्थ्य
पुष्टिवर्धनम्
growing strengthबढ़ती हुई पुष्टि

Verse 12

ग्रहनक्षत्रजाः पीडास्तस्कराग्निसमुद्भवाः ।
ताः सर्वाः प्रशमं यान्ति व्यासो ब्रूते न संशयः ॥ १२॥

grahanakṣatrajāḥ pīḍāstaskarāgnisamudbhavāḥ |
tāḥ sarvāḥ praśamaṃ yānti vyāso brūte na saṃśayaḥ ||

ग्रहनक्षत्रजाःपीडाःतस्कराग्निसमुद्भवाःताः सर्वाःप्रशमम्यान्तिव्यासःब्रूतेन संशयः
हिन्दी अर्थ

ग्रहों और नक्षत्रों से होने वाली पीड़ाएँ, और चोरों या आग से पैदा होने वाली भी, सब शान्त हो जाती हैं। व्यास कहते हैं, इसमें कोई सन्देह नहीं।

English sense

Troubles that come from the planets and stars, and those that rise from thieves or fire, all of them come to rest. Vyāsa says so; there is no doubt.

पदार्थ · word by word
ग्रहनक्षत्रजाः
born of the planets and starsग्रहों और नक्षत्रों से होने वाली
पीडाः
troublesपीड़ाएँ
तस्कराग्निसमुद्भवाः
that rise from thieves or fireचोरों या आग से पैदा होने वाली
ताः सर्वाः
all of themवे सब
प्रशमम्
to restशान्ति को
यान्ति
goप्राप्त होती हैं
व्यासः
Vyāsaव्यास
ब्रूते
saysकहते हैं
न संशयः
there is no doubtकोई सन्देह नहीं
॥ इति श्रीव्यासविरचितं नवग्रहस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Terms on this page

Shani शनि The deity presiding over the planet Saturn.
Navagraha नवग्रह The nine celestial/planetary deities of Vedic astrology.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras