Gaṇeśa stotra · spoken by Brahmā

मयूरेशस्तोत्रम्

Mayureshvara Stotram — I bow to Mayūreśa

Brahmā bows ten times to Mayūreśa, a form of Ganesha: the ancient being who plays, who makes, keeps and ends the world by his own will, who is beyond the qualities and yet full of them, and who is the joy of Pārvatī and Śambhu. Then Mayūreśa answers: this hymn destroys sin, gives what is wished and, said for seven days, frees the prisoner.

Verse 1

ब्रह्मोवाच — ब्रह्मा बोले Brahmā said

पुराणपुरुषं देवं नानाक्रीडाकरं मुदा ।
मायाविनं दुर्विभाव्यं मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ १ ॥

purāṇapuruṣaṃ devaṃ nānākrīḍākaraṃ mudā
māyāvinaṃ durvibhāvyaṃ mayūreśaṃ namāmyaham

पुराणपुरुषम्देवम्नानाक्रीडाकरम्मुदामायाविनम्दुर्विभाव्यम्मयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, जो पुराने पुरुष हैं, वे देव जो आनन्द से अनेक खेल रचते हैं, माया के स्वामी हैं, और जिन्हें समझना कठिन है।

English sense

I bow to Mayūreśa, the ancient being, the god who joyfully plays many games, the master of māyā, who is hard to understand.

पदार्थ · word by word
पुराणपुरुषम्
the ancient beingपुराने पुरुष
देवम्
the godदेव
नानाक्रीडाकरम्
who plays many gamesजो अनेक खेल रचते हैं
मुदा
joyfullyआनन्द से
मायाविनम्
the master of māyāमाया के स्वामी
दुर्विभाव्यम्
hard to understandजिन्हें समझना कठिन है
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 2

परात्परं चिदानन्दं निर्विकारं हृदि स्थितम् ।
गुणातीतं गुणमयं मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ २ ॥

parātparaṃ cidānandaṃ nirvikāraṃ hṛdi sthitam
guṇātītaṃ guṇamayaṃ mayūreśaṃ namāmyaham

परात्परम्चिदानन्दम्निर्विकारम्हृदि स्थितम्गुणातीतम्गुणमयम्मयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, जो परम से भी परे हैं, चेतना और आनन्द हैं, कभी बदलते नहीं और हृदय में बैठे हैं, गुणों से परे हैं फिर भी गुणों से बने हैं।

English sense

I bow to Mayūreśa, who is beyond the highest, who is awareness and bliss, who never changes and sits in the heart, who is beyond the qualities and yet made of them.

पदार्थ · word by word
परात्परम्
beyond the highestपरम से भी परे
चिदानन्दम्
awareness and blissचेतना और आनन्द
निर्विकारम्
who never changesजो कभी बदलते नहीं
हृदि स्थितम्
who sits in the heartहृदय में बैठे
गुणातीतम्
beyond the qualitiesगुणों से परे
गुणमयम्
made of the qualitiesगुणों से बने
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 3

सृजन्तं पालयन्तं च संहरन्तं निजेच्छया ।
सर्वविघ्नहरं देवं मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ ३ ॥

sṛjantaṃ pālayantaṃ ca saṃharantaṃ nijecchayā
sarvavighnaharaṃ devaṃ mayūreśaṃ namāmyaham

सृजन्तम्पालयन्तम्चसंहरन्तम्निजेच्छयासर्वविघ्नहरम्देवम्मयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, जो अपनी इच्छा से जगत को रचते, पालते और समेट लेते हैं, वे देव जो सब विघ्न हर लेते हैं।

English sense

I bow to Mayūreśa, who makes, keeps and takes back the world by his own wish, the god who removes all obstacles.

पदार्थ · word by word
सृजन्तम्
who makesजो रचते हैं
पालयन्तम्
who keepsपालते हैं
च
andऔर
संहरन्तम्
who takes backसमेट लेते हैं
निजेच्छया
by his own wishअपनी इच्छा से
सर्वविघ्नहरम्
who removes all obstaclesजो सब विघ्न हर लेते हैं
देवम्
the godदेव
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 4

नानादैत्यनिहन्तारं नानारूपाणि बिभ्रतम् ।
नानायुधधरं भक्त्या मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ ४ ॥

nānādaityanihantāraṃ nānārūpāṇi bibhratam
nānāyudhadharaṃ bhaktyā mayūreśaṃ namāmyaham

नानादैत्यनिहन्तारम्नानारूपाणिबिभ्रतम्नानायुधधरम्भक्त्यामयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं भक्ति से मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, जिन्होंने अनेक दैत्यों को मारा, जो अनेक रूप धारण करते हैं और अनेक शस्त्र रखते हैं।

English sense

With devotion I bow to Mayūreśa, who has killed many demons, takes many forms and carries many weapons.

पदार्थ · word by word
नानादैत्यनिहन्तारम्
who has killed many demonsजिन्होंने अनेक दैत्यों को मारा
नानारूपाणि
many formsअनेक रूप
बिभ्रतम्
who takesजो धारण करते हैं
नानायुधधरम्
who carries many weaponsजो अनेक शस्त्र रखते हैं
भक्त्या
with devotionभक्ति से
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 5

इन्द्रादिदेवतावृन्दैरभिष्टुतमहर्निशम् ।
सदसद्व्यक्तमव्यक्तं मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ ५ ॥

indrādidevatāvṛndairabhiṣṭutamaharniśam
sadasadvyaktamavyaktaṃ mayūreśaṃ namāmyaham

इन्द्रादिदेवतावृन्दैःअभिष्टुतम्अहर्निशम्सदसद्व्यक्तमव्यक्तम्मयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, जिनकी इन्द्र आदि देवताओं के समूह दिन-रात स्तुति करते हैं, जो सत् भी हैं और असत् भी, प्रकट भी हैं और अप्रकट भी।

English sense

I bow to Mayūreśa, whom the crowds of gods led by Indra praise day and night, who is both what is and what is not, both seen and unseen.

पदार्थ · word by word
इन्द्रादिदेवतावृन्दैः
by the crowds of gods led by Indraइन्द्र आदि देवताओं के समूहों से
अभिष्टुतम्
praisedजिनकी स्तुति की जाती है
अहर्निशम्
day and nightदिन-रात
सदसद्व्यक्तमव्यक्तम्
what is and what is not, seen and unseenसत् भी असत् भी, प्रकट भी अप्रकट भी
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 6

सर्वशक्तिमयं देवं सर्वरूपधरं विभुम् ।
सर्वविद्याप्रवक्तारं मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ ६ ॥

sarvaśaktimayaṃ devaṃ sarvarūpadharaṃ vibhum
sarvavidyāpravaktāraṃ mayūreśaṃ namāmyaham

सर्वशक्तिमयम्देवम्सर्वरूपधरम्विभुम्सर्वविद्याप्रवक्तारम्मयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, वे देव जो सब शक्तियों से बने हैं, हर रूप धारण करते हैं, सर्वव्यापी हैं, सारी विद्याओं के उपदेशक हैं।

English sense

I bow to Mayūreśa, the god who is made of all powers, who takes every form, who is all-pervading, the teacher of all knowledge.

पदार्थ · word by word
सर्वशक्तिमयम्
made of all powersसब शक्तियों से बने
देवम्
the godदेव
सर्वरूपधरम्
who takes every formजो हर रूप धारण करते हैं
विभुम्
all-pervadingसर्वव्यापी
सर्वविद्याप्रवक्तारम्
the teacher of all knowledgeसारी विद्याओं के उपदेशक
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 7

पार्वतीनन्दनं शम्भोरानन्दपरिवर्धनम् ।
भक्तानन्दकरं नित्यं मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ ७ ॥

pārvatīnandanaṃ śambhorānandaparivardhanam
bhaktānandakaraṃ nityaṃ mayūreśaṃ namāmyaham

पार्वतीनन्दनम्शम्भोःआनन्दपरिवर्धनम्भक्तानन्दकरम्नित्यम्मयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, जो पार्वती के आनन्द हैं, शम्भु का आनन्द बढ़ाते हैं, और भक्तों को सदा आनन्द देते हैं।

English sense

I bow to Mayūreśa, the delight of Pārvatī, who increases the joy of Śambhu, who always gives joy to his devotees.

पदार्थ · word by word
पार्वतीनन्दनम्
the delight of Pārvatīपार्वती के आनन्द
शम्भोः
of Śambhuशम्भु का
आनन्दपरिवर्धनम्
who increases the joyजो आनन्द बढ़ाते हैं
भक्तानन्दकरम्
who gives joy to his devoteesजो भक्तों को आनन्द देते हैं
नित्यम्
alwaysसदा
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 8

मुनिध्येयं मुनिनुतं मुनिकामप्रपूरकम् ।
समष्टिव्यष्टिरूपं त्वां मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ ८ ॥

munidhyeyaṃ muninutaṃ munikāmaprapūrakam
samaṣṭivyaṣṭirūpaṃ tvāṃ mayūreśaṃ namāmyaham

मुनिध्येयम्मुनिनुतम्मुनिकामप्रपूरकम्समष्टिव्यष्टिरूपम्त्वाम्मयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं आप मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, जिनका मुनि ध्यान करते हैं, जिनकी मुनि स्तुति करते हैं, जो मुनियों की इच्छाएँ पूरी करते हैं, और जो समष्टि भी हैं और व्यष्टि भी।

English sense

I bow to you, Mayūreśa, on whom the sages meditate, whom the sages praise, who fulfils the sages' wishes, who is the whole and each of its parts.

पदार्थ · word by word
मुनिध्येयम्
on whom the sages meditateजिनका मुनि ध्यान करते हैं
मुनिनुतम्
whom the sages praiseजिनकी मुनि स्तुति करते हैं
मुनिकामप्रपूरकम्
who fulfils the sages' wishesजो मुनियों की इच्छाएँ पूरी करते हैं
समष्टिव्यष्टिरूपम्
the whole and each of its partsसमष्टि भी और व्यष्टि भी
त्वाम्
youआप
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 9

सर्वाज्ञाननिहन्तारं सर्वज्ञानकरं शुचिम् ।
सत्यज्ञानमयं सत्यं मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ ९ ॥

sarvājñānanihantāraṃ sarvajñānakaraṃ śucim
satyajñānamayaṃ satyaṃ mayūreśaṃ namāmyaham

सर्वाज्ञाननिहन्तारम्सर्वज्ञानकरम्शुचिम्सत्यज्ञानमयम्सत्यम्मयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, जो सारा अज्ञान मिटाते हैं और सारा ज्ञान देते हैं, जो पवित्र हैं, सच्चे ज्ञान से भरे हैं, स्वयं सत्य हैं।

English sense

I bow to Mayūreśa, who destroys all ignorance and gives all knowledge, who is pure, full of true knowledge, the Real itself.

पदार्थ · word by word
सर्वाज्ञाननिहन्तारम्
who destroys all ignoranceजो सारा अज्ञान मिटाते हैं
सर्वज्ञानकरम्
who gives all knowledgeजो सारा ज्ञान देते हैं
शुचिम्
pureपवित्र
सत्यज्ञानमयम्
full of true knowledgeसच्चे ज्ञान से भरे
सत्यम्
the Real itselfस्वयं सत्य
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 10

अनेककोटिब्रह्माण्डनायकं जगदीश्वरम् ।
अनन्तविभवं विष्णुं मयूरेशं नमाम्यहम् ॥ १० ॥

anekakoṭibrahmāṇḍanāyakaṃ jagadīśvaram
anantavibhavaṃ viṣṇuṃ mayūreśaṃ namāmyaham

अनेककोटिब्रह्माण्डनायकम्जगदीश्वरम्अनन्तविभवम्विष्णुम्मयूरेशम्नमामिअहम्
हिन्दी अर्थ

मैं मयूरेश को नमस्कार करता हूँ, जो अनगिनत करोड़ ब्रह्माण्डों के नायक हैं, जगत के ईश्वर हैं, जिनका वैभव अनन्त है, विष्णु, सर्वव्यापी।

English sense

I bow to Mayūreśa, the leader of countless crores of universes, the lord of the world, whose glory has no end, Viṣṇu, the all-pervading.

पदार्थ · word by word
अनेककोटिब्रह्माण्डनायकम्
the leader of countless crores of universesअनगिनत करोड़ ब्रह्माण्डों के नायक
जगदीश्वरम्
the lord of the worldजगत के ईश्वर
अनन्तविभवम्
whose glory has no endजिनका वैभव अनन्त है
विष्णुम्
Viṣṇu, the all-pervadingविष्णु, सर्वव्यापी
मयूरेशम्
Mayūreśaमयूरेश को
नमामि
I bowनमस्कार करता हूँ
अहम्
Iमैं

Verse 11

मयूरेश उवाच — मयूरेश बोले Mayūreśa said

इदं ब्रह्मकरं स्तोत्रं सर्वपापप्रनाशनम् ।
सर्वकामप्रदं नृणां सर्वोपद्रवनाशनम् ॥ ११ ॥

idaṃ brahmakaraṃ stotraṃ sarvapāpapranāśanam
sarvakāmapradaṃ nṛṇāṃ sarvopadravanāśanam

इदम्ब्रह्मकरम्स्तोत्रम्सर्वपापप्रनाशनम्सर्वकामप्रदम्नृणाम्सर्वोपद्रवनाशनम्
हिन्दी अर्थ

यह स्तोत्र मनुष्य को ब्रह्म तक पहुँचाता है। यह सब पापों का नाश करता है। यह लोगों को उनकी हर इच्छा की चीज़ देता है, और हर संकट मिटा देता है।

English sense

This hymn leads one to Brahman. It destroys all sins. It gives people everything they wish for, and it ends every trouble.

पदार्थ · word by word
इदम्
thisयह
ब्रह्मकरम्
leads one to Brahmanब्रह्म तक पहुँचाने वाला
स्तोत्रम्
hymnस्तोत्र
सर्वपापप्रनाशनम्
destroys all sinsसब पापों का नाश करने वाला
सर्वकामप्रदम्
gives everything they wish forहर इच्छा की चीज़ देने वाला
नृणाम्
peopleलोगों को
सर्वोपद्रवनाशनम्
ends every troubleहर संकट मिटाने वाला

Verse 12

कारागृहगतानां च मोचनं दिनसप्तकात् ।
आधिव्याधिहरं चैव भुक्तिमुक्तिप्रदं शुभम् ॥ १२ ॥

kārāgṛhagatānāṃ ca mocanaṃ dinasaptakāt
ādhivyādhiharaṃ caiva bhuktimuktipradaṃ śubham

कारागृहगतानाम्मोचनम्दिनसप्तकात्आधिव्याधिहरम्भुक्तिमुक्तिप्रदम्शुभम्
हिन्दी अर्थ

सात दिन में यह कारागार में पड़े लोगों को छुड़ा देता है। यह मन के कष्ट और शरीर के रोग हर लेता है। यह भोग और मोक्ष देता है, और मंगलकारी है।

English sense

In seven days it frees those who are in prison. It takes away troubles of the mind and sickness of the body. It gives enjoyment and freedom, and it is auspicious.

पदार्थ · word by word
कारागृहगतानाम्
of those who are in prisonकारागार में पड़े लोगों को
मोचनम्
freesछुड़ाने वाला
दिनसप्तकात्
in seven daysसात दिन में
आधिव्याधिहरम्
takes away troubles of the mind and sickness of the bodyमन के कष्ट और शरीर के रोग हरने वाला
भुक्तिमुक्तिप्रदम्
gives enjoyment and freedomभोग और मोक्ष देने वाला
शुभम्
auspiciousमंगलकारी
॥ इति श्रीमयूरेशस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

Terms on this page

Ganesha गणेश The elephant-headed deity of auspicious beginnings, son of Shiva and Parvati.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras