Lakṣmīnārāyaṇa Saṃhitā

महालक्ष्मीललितास्तोत्रम्

Mahalakshmi Lalita Stotram (Lakshminarayana Samhita) — The gods' hymn to Mahālakṣmī as Lalitā, from the Lakṣmīnārāyaṇa Saṃhitā

The gods see a great wheel of radiance with the supreme goddess at its centre, and praise her as Lakshmi: the mother of the world, whose limbs are the worlds, the winds, the Vedas and the stars. At the end she answers, promising health, learning, wealth and freedom from fear to all who read or hear the hymn.

ध्यानम्Dhyāna

Verse dh1

चक्राकारं महत्तेजः तन्मध्ये परमेश्वरी ।
जगन्माता जीवदात्री नारायणी परमेश्वरी ॥ १ ॥

cakrākāraṃ mahattejaḥ tanmadhye parameśvarī
jaganmātā jīvadātrī nārāyaṇī parameśvarī

चक्राकारंमहत्तेजःतन्मध्येपरमेश्वरीजगन्माताजीवदात्रीनारायणीपरमेश्वरी
हिन्दी अर्थ

चक्र के आकार का एक बड़ा तेज है; उसके बीच में परमेश्वरी है: जगत् की माता, जीवन देने वाली, नारायणी, परमेश्वरी।

English sense

A great radiance in the shape of a wheel; in its middle, the supreme goddess: the mother of the world, the giver of life, Nārāyaṇī, the supreme goddess.

पदार्थ · word by word
चक्राकारं
in the shape of a wheelचक्र के आकार का
महत्तेजः
great radianceबड़ा तेज
तन्मध्ये
in its middleउसके बीच में
परमेश्वरी
the supreme goddessपरमेश्वरी
जगन्माता
the mother of the worldजगत् की माता
जीवदात्री
the giver of lifeजीवन देने वाली
नारायणी
Nārāyaṇīनारायणी
परमेश्वरी
the supreme goddessपरमेश्वरी

Verse dh2

व्यूहतेजोमयी ब्रह्मानन्दिनी हरिसुन्दरी ।
पाशांकुशेक्षुकोदण्ड पद्ममालालसत्करा ॥ २ ॥

vyūhatejomayī brahmānandinī harisundarī
pāśāṃkuśekṣukodaṇḍa padmamālālasatkarā

व्यूहतेजोमयीब्रह्मानन्दिनीहरिसुन्दरीपाशांकुशेक्षुकोदण्डपद्ममालालसत्करा
हिन्दी अर्थ

वह घने तेज से बनी है, ब्रह्म का आनन्द है, हरि की सुन्दरी है। उसके हाथ पाश, अंकुश, गन्ने के धनुष और कमल की माला से चमकते हैं।

English sense

She is made of massed radiance, a joy of Brahman, the beauty of Hari. Her hands shine with a noose, a goad, a sugarcane bow and a lotus garland.

पदार्थ · word by word
व्यूहतेजोमयी
made of massed radianceघने तेज से बनी
ब्रह्मानन्दिनी
a joy of Brahmanब्रह्म का आनन्द
हरिसुन्दरी
the beauty of Hariहरि की सुन्दरी
पाशांकुशेक्षुकोदण्ड
with a noose, a goad and a sugarcane bowपाश, अंकुश और गन्ने के धनुष के साथ
पद्ममालालसत्करा
her hands shining with a lotus garlandकमल की माला से चमकते हाथों वाली

Verse dh3

दृष्ट्वा तां मुमुहुर्देवाः प्रणेमुर्विगतज्वराः ।
तुष्टुवुः श्रीमहालक्ष्मीं ललितां वैष्णवीं पराम् ॥ ३ ॥

dṛṣṭvā tāṃ mumuhurdevāḥ praṇemurvigatajvarāḥ
tuṣṭuvuḥ śrīmahālakṣmīṃ lalitāṃ vaiṣṇavīṃ parām

दृष्ट्वातांमुमुहुर्देवाःप्रणेमुर्विगतज्वराःतुष्टुवुःश्रीमहालक्ष्मींललितांवैष्णवींपराम्
हिन्दी अर्थ

उसे देखकर देवता चकित रह गए। ज्वर से मुक्त होकर उन्होंने प्रणाम किया। उन्होंने श्री महालक्ष्मी की स्तुति की, जो ललिता है, वैष्णवी है, परा है।

English sense

Seeing her, the gods were amazed. Free of fever, they bowed. They praised Śrī Mahālakṣmī, Lalitā, the Vaiṣṇavī, the highest.

पदार्थ · word by word
दृष्ट्वा
having seenदेखकर
तां
herउसे
मुमुहुर्देवाः
the gods were amazedदेवता चकित रह गए
प्रणेमुर्विगतज्वराः
free of fever, they bowedज्वर से मुक्त होकर उन्होंने प्रणाम किया
तुष्टुवुः
they praisedउन्होंने स्तुति की
श्रीमहालक्ष्मीं
Śrī Mahālakṣmīश्री महालक्ष्मी की
ललितां
Lalitāललिता
वैष्णवीं
the Vaiṣṇavīवैष्णवी
पराम्
the highestपरा

स्तुतिःThe hymn

Verse 1

श्रीदेवाः ऊचुः — देवताओं ने कहा The gods said

जय लक्ष्मि जगन्मातः जय लक्ष्मि परात्परे ।
जय कल्याणनिलये जय सर्वकलात्मिके ॥ १ ॥

jaya lakṣmi jaganmātaḥ jaya lakṣmi parātpare
jaya kalyāṇanilaye jaya sarvakalātmike

जयलक्ष्मिजगन्मातःजयलक्ष्मिपरात्परेजयकल्याणनिलयेजयसर्वकलात्मिके
हिन्दी अर्थ

जय हो लक्ष्मी, जगत् की माता! जय हो लक्ष्मी, परे से भी परे! जय हो, कल्याण का घर! जय हो, सब कलाओं की आत्मा!

English sense

Victory, Lakṣmī, mother of the world! Victory, Lakṣmī, beyond the highest! Victory, home of all that is good! Victory, soul of all the arts!

पदार्थ · word by word
जय
victoryजय हो
लक्ष्मि
Lakṣmīलक्ष्मी
जगन्मातः
mother of the worldजगत् की माता
जय
victoryजय हो
लक्ष्मि
Lakṣmīलक्ष्मी
परात्परे
beyond the highestपरे से भी परे
जय
victoryजय हो
कल्याणनिलये
home of all that is goodकल्याण का घर
जय
victoryजय हो
सर्वकलात्मिके
soul of all the artsसब कलाओं की आत्मा

Verse 2

जय ब्राह्मि महालक्ष्मि ब्रह्मात्मिके परात्मिके ।
जय नारायणि शान्ते जय श्रीललिते रमे ॥ २ ॥

jaya brāhmi mahālakṣmi brahmātmike parātmike
jaya nārāyaṇi śānte jaya śrīlalite rame

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 3

जय श्रीविजये देवीश्वरि श्रीदे जयर्धिदे ।
नमः सहस्र शीर्षायै सहस्राननलोचने ॥ ३ ॥

jaya śrīvijaye devīśvari śrīde jayardhide
namaḥ sahasra śīrṣāyai sahasrānanalocane

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 4

नमः सहस्रहस्ताब्जपादपङ्कजशोभिते ।
अणोरणुतरे लक्ष्मि महतोऽपि महीयसि ॥ ४ ॥

namaḥ sahasrahastābjapādapaṅkajaśobhite
aṇoraṇutare lakṣmi mahato'pi mahīyasi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 5

अतलं ते स्मृतौ पादौ वितलं जानुनी तव ।
रसातलं कटिस्ते च कुक्षिस्ते पृथिवी मता ॥ ५ ॥

atalaṃ te smṛtau pādau vitalaṃ jānunī tava
rasātalaṃ kaṭiste ca kukṣiste pṛthivī matā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

हृदयं भुवः स्वस्तेऽस्तु मुखं सत्यं शिरो मतम् ।
दृशश्चन्द्रार्कदहना दिशः कर्णा भुजाः सुराः ॥ ६ ॥

hṛdayaṃ bhuvaḥ svaste'stu mukhaṃ satyaṃ śiro matam
dṛśaścandrārkadahanā diśaḥ karṇā bhujāḥ surāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

मरुतस्तु तवोच्छ्वासा वाचस्ते श्रुतयो मताः ।
क्रिडा ते लोकरचना सखा ते परमेश्वरः ॥ ७ ॥

marutastu tavocchvāsā vācaste śrutayo matāḥ
kriḍā te lokaracanā sakhā te parameśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

आहारस्ते सदानन्दो वासस्ते हृदयो हरेः ।
दृश्यादृश्यस्वरूपाणि रूपाणि भुवनानि ते ॥ ८ ॥

āhāraste sadānando vāsaste hṛdayo hareḥ
dṛśyādṛśyasvarūpāṇi rūpāṇi bhuvanāni te

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

शिरोरुहा घनास्ते वै तारकाः कुसुमानि ते ।
धर्माद्या बाहवस्ते च कालाद्या हेतयस्तव ॥ ९ ॥

śiroruhā ghanāste vai tārakāḥ kusumāni te
dharmādyā bāhavaste ca kālādyā hetayastava

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

यमाश्च नियमाश्चापि करपादनखास्तव ।
स्तनौ स्वाहास्वधाकारौ सर्वजीवनदुग्धदौ ॥ १० ॥

yamāśca niyamāścāpi karapādanakhāstava
stanau svāhāsvadhākārau sarvajīvanadugdhadau

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

प्राणायामस्तव श्वासो रसना ते सरस्वती ।
महीरुहास्तेऽङ्गरुहाः प्रभातं वसनं तव ॥ ११ ॥

prāṇāyāmastava śvāso rasanā te sarasvatī
mahīruhāste'ṅgaruhāḥ prabhātaṃ vasanaṃ tava

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

आदौ दया धर्मपत्नी ससर्ज निखिलाः प्रजाः ।
हृत्स्था त्वं व्यापिनी लक्ष्मीः मोहिनी त्वं तथा परा ॥ १२ ॥

ādau dayā dharmapatnī sasarja nikhilāḥ prajāḥ
hṛtsthā tvaṃ vyāpinī lakṣmīḥ mohinī tvaṃ tathā parā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

इदानीं दृश्यसे ब्राह्मी नारायणी प्रियशङ्करी ।
नमस्तस्यै महालक्ष्म्यै गजमुख्यै नमो नमः ॥ १३ ॥

idānīṃ dṛśyase brāhmī nārāyaṇī priyaśaṅkarī
namastasyai mahālakṣmyai gajamukhyai namo namaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

सर्वशक्त्यै सर्वधात्र्यै महालक्ष्म्यै नमो नमः ।
या ससर्ज विराजं च ततोऽजं विष्णुमीश्वरम् ॥ १४ ॥

sarvaśaktyai sarvadhātryai mahālakṣmyai namo namaḥ
yā sasarja virājaṃ ca tato'jaṃ viṣṇumīśvaram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

रुदं तथा सुराग्रयाँश्च तस्यै लक्ष्म्यै नमो नमः ।
त्रिगुणायै निर्गुणायै हरिण्यै ते नमो नमः ॥ १५ ॥

rudaṃ tathā surāgrayām̐śca tasyai lakṣmyai namo namaḥ
triguṇāyai nirguṇāyai hariṇyai te namo namaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

यन्त्रतन्त्रात्मिकायै ते जगन्मात्रे नमो नमः ।
वाग्विभूत्यै गुरुतन्व्यै महालक्ष्म्यै नमो नमः ॥ १६ ॥

yantratantrātmikāyai te jaganmātre namo namaḥ
vāgvibhūtyai gurutanvyai mahālakṣmyai namo namaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

कम्भरायै सर्वविद्याभरायै ते नमो नमः ।
जयाललितापाञ्चाली रमातन्वै नमो नमः ॥ १७ ॥

kambharāyai sarvavidyābharāyai te namo namaḥ
jayālalitāpāñcālī ramātanvai namo namaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

पद्मावतीरमाहंसी सुगुणाऽऽद्न्याश्रियै नमः ।
नमः स्तुता प्रसनैवंछन्दयामास सव्दरैः ॥ १८ ॥

padmāvatīramāhaṃsī suguṇā''dnyāśriyai namaḥ
namaḥ stutā prasanaivaṃchandayāmāsa savdaraiḥ

पद्मावतीरमाहंसीसुगुणाऽऽद्न्याश्रियैनमःनमःस्तुताप्रसनैवंछन्दयामाससव्दरैः
हिन्दी अर्थ

पद्मावती, रमा, हंसी को, और सद्गुणों तथा आज्ञा की श्री को नमस्कार। नमस्कार। इस प्रकार स्तुति पाकर वह प्रसन्न हुई और आदर से भरे उन देवताओं को उसने तृप्त किया।

English sense

Homage to Padmāvatī, Ramā, Haṃsī, and to the glory of good qualities and command. Homage. Praised in this way, she was pleased and gratified them, who were full of respect.

पदार्थ · word by word
पद्मावतीरमाहंसी
Padmāvatī, Ramā, Haṃsīपद्मावती, रमा, हंसी
सुगुणाऽऽद्न्याश्रियै
to the glory of good qualities and commandसद्गुणों तथा आज्ञा की श्री को
नमः
homageनमस्कार
नमः
homageनमस्कार
स्तुता
praisedस्तुति पाकर
प्रसनैवंछन्दयामास
she was pleased and gratifiedवह प्रसन्न हुई और उसने तृप्त किया
सव्दरैः
with those full of respectआदर से भरे उन देवताओं को

फलश्रुतिःThe fruit

Verse ph1

श्रीलक्ष्मी उवाच — श्री लक्ष्मी ने कहा Śrī Lakṣmī said

स्तावका मे भविश्यन्ति श्रीयशोधर्मसम्भृताः ।
विद्याविनयसम्पन्ना निरोगा दीर्घजीविनः ॥ १ ॥

stāvakā me bhaviśyanti śrīyaśodharmasambhṛtāḥ
vidyāvinayasampannā nirogā dīrghajīvinaḥ

स्तावकामेभविश्यन्तिश्रीयशोधर्मसम्भृताःविद्याविनयसम्पन्नानिरोगादीर्घजीविनः
हिन्दी अर्थ

जो मेरी स्तुति करेंगे, वे धन, यश और धर्म से भरे होंगे। वे विद्या और विनय से सम्पन्न, रोग से मुक्त और दीर्घायु होंगे।

English sense

Those who praise me will be filled with wealth, fame and dharma. They will be rich in learning and modesty, free of illness, and long-lived.

पदार्थ · word by word
स्तावका
those who praiseस्तुति करने वाले
मे
meमेरी
भविश्यन्ति
will beहोंगे
श्रीयशोधर्मसम्भृताः
filled with wealth, fame and dharmaधन, यश और धर्म से भरे
विद्याविनयसम्पन्ना
rich in learning and modestyविद्या और विनय से सम्पन्न
निरोगा
free of illnessरोग से मुक्त
दीर्घजीविनः
long-livedदीर्घायु

Verse ph2

पुत्रमित्रकलत्राढ्या भविष्यन्ति सुसम्पदः ।
पठनाच्छ्रवणादस्य शत्रुभीतिर्विनश्यति ॥ २ ॥

putramitrakalatrāḍhyā bhaviṣyanti susampadaḥ
paṭhanācchravaṇādasya śatrubhītirvinaśyati

पुत्रमित्रकलत्राढ्याभविष्यन्तिसुसम्पदःपठनाच्छ्रवणादस्यशत्रुभीतिर्विनश्यति
हिन्दी अर्थ

वे पुत्र, मित्र और पत्नी से भरे होंगे और उनके पास बड़ी सम्पत्ति होगी। इसे पढ़ने या सुनने से शत्रुओं का भय नष्ट हो जाता है।

English sense

They will be rich in sons, friends and wife, with great wealth. By reading or hearing this, fear of enemies is destroyed.

पदार्थ · word by word
पुत्रमित्रकलत्राढ्या
rich in sons, friends and wifeपुत्र, मित्र और पत्नी से भरे
भविष्यन्ति
they will beहोंगे
सुसम्पदः
with great wealthबड़ी सम्पत्ति वाले
पठनाच्छ्रवणादस्य
by reading or hearing thisइसे पढ़ने या सुनने से
शत्रुभीतिर्विनश्यति
fear of enemies is destroyedशत्रुओं का भय नष्ट हो जाता है

Verse ph3

राजभीतिः कदनानि विनश्यन्ति न संशयः ।
भुक्तिं मुक्तिं भाग्यवृद्धिमुत्तमां च लभेन्नरः ॥ ३ ॥

rājabhītiḥ kadanāni vinaśyanti na saṃśayaḥ
bhuktiṃ muktiṃ bhāgyavṛddhimuttamāṃ ca labhennaraḥ

राजभीतिःकदनानिविनश्यन्तिनसंशयःभुक्तिंमुक्तिंभाग्यवृद्धिमुत्तमांचलभेन्नरः
हिन्दी अर्थ

राजा का भय और कष्ट नष्ट हो जाते हैं, इसमें सन्देह नहीं। मनुष्य भोग, मुक्ति और भाग्य की सबसे उत्तम वृद्धि पाता है।

English sense

Fear of the king and troubles are destroyed; there is no doubt. A person gains enjoyment, liberation and the best growth of fortune.

पदार्थ · word by word
राजभीतिः
fear of the kingराजा का भय
कदनानि
troublesकष्ट
विनश्यन्ति
are destroyedनष्ट हो जाते हैं
न
notनहीं
संशयः
doubtसन्देह
भुक्तिं
enjoymentभोग
मुक्तिं
liberationमुक्ति
भाग्यवृद्धिमुत्तमां
the best growth of fortuneभाग्य की सबसे उत्तम वृद्धि
च
andऔर
लभेन्नरः
a person gainsमनुष्य पाता है
॥ श्रीलक्ष्मीनारायणसंहितायां देवसङ्घकृता श्रीमहालक्ष्मीललितास्तोत्रम् ॥

Terms on this page

Lakshmi लक्ष्मी The Goddess of wealth and prosperity; for home worship a seated form is preferred, since a standing posture is understood to symbolize the instability of wealth.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras